Завантаження...
Старий Заповіт

• Бут. • Вих. • Лев. • Чис. • Втор.

• Нав. • Суд. • Руф. • 1 Цар. • 2 Цар. • 3 Цар. • 4 Цар. • 1 Пар. • 2 Пар. • 1 Езд. • 2 Езд. • Неєм. • Тов. • Юдиф. • Есф. • Іов. • Пс. • Притч.

• Еккл. • Пісн. • Прем. • Сир. • Іс. • Єр. • Плач.

• Посл. Єр. • Вар. • Єз. • Дан. • Ос. • Іоїл. • Ам.

• Авд. • Іона. • Мих. • Наум. • Авв. • Соф. • Агг. • Зах. • Мал. • 1 Мак. • 2 Мак. • 3 Мак.

Новий Заповіт

• Мф. • Мк. • Лк. • Ін.

• Діян.

• Як. • 1 Пет. • 2 Пет. • 1 Ін. • 2 Ін. • 3 Ін. • Іуд.

• Рим. • 1 Кор. • 2 Кор. • Гал. • Еф. • Флп. • Кол. • 1 Сол. • 2 Сол. • 1 Тим. • 2 Тим. • Тит. • Фил. • Євр.

• Одкр.

Порівняти:

ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ
Второзако́нїе
Κεφάλαιο 1
Глава́ а҃
1
1
ΟΥΤΟΙ οἱ λόγοι, οὓς ἐλάλησε Μωυσῆς παντὶ ᾿Ισραὴλ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἐν τῇ ἐρήμῳ πρὸς δυσμαῖς πλησίον τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης ἀνὰ μέσον Φαρὰν Τοφὸλ καὶ Λοβὸν καὶ Αὐλὼν καὶ Καταχρύσεα· Сїѧ̑ словеса̀, ꙗ҆̀же глаго́ла мѡѷсе́й всемꙋ̀ і҆и҃лю ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на, въ пꙋсты́ни на за́пады, бли́з̾ чермна́гѡ мо́рѧ, междꙋ̀ фара́номъ и҆ тофо́ломъ, и҆ лово́номъ и҆ а҆ѵлѡ́номъ и҆ златы́ми рꙋда́ми:
2
2
ἕνδεκα ἡμερῶν ἐκ Χωρὴβ ὁδὸς ἐπ᾿ ὄρος Σηεὶρ ἕως Κάδης Βαρνή. є҆динона́десѧти дні́й ѿ хѡри́ва пꙋ́ть чрез̾ го́рꙋ сиі́ръ да́же до ка́дисъ-варнѝ.
3
3
καὶ ἐγενήθη ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ ἔτει ἐν τῷ ἑνδεκάτῳ μηνὶ μιᾷ τοῦ μηνὸς ἐλάλησε Μωυσῆς πρὸς πάντας υἱοὺς ᾿Ισραὴλ κατὰ πάντα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος αὐτῷ πρὸς αὐτούς. И҆ бы́сть въ четыредесѧ́тое лѣ́то, въ первыйна́десѧть мцⷭ҇ъ, въ пе́рвый де́нь мцⷭ҇а глаго́ла мѡѷсе́й ко всѣ̑мъ сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ, по всемꙋ̀ є҆ли́кѡ заповѣ́да є҆мꙋ̀ гдⷭ҇ь къ ни̑мъ,
4
4
μετὰ τὸ πατάξαι Σηὼν βασιλέα ᾿Αμορραίων τὸν κατοικήσαντα ἐν ᾿Εσεβὼν καὶ τὸν ῍Ωγ βασιλέα τῆς Βασὰν τὸν κατοικήσαντα ἐν ᾿Ασταρὼθ καὶ ἐν ᾿Εδραΐν, по оу҆бїе́нїи сиѡ́на царѧ̀ а҆морре́йска, жи́вшагѡ во є҆севѡ́нѣ, и҆ ѡ҆́га царѧ̀ васа́нска, жи́вшагѡ во а҆старѡ́ѳѣ и҆ во є҆драі́нѣ,
5
5
ἐν τῷ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἐν γῇ Μωάβ, ἤρξατο Μωυσῆς διασαφῆσαι τὸν νόμον τοῦτον λέγων· ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на въ землѝ мѡа́вли, нача̀ мѡѷсе́й и҆з̾ѧснѧ́ти зако́нъ се́й, глаго́лѧ:
6
6
Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Χωρὴβ λέγων· ἱκανούσθω ὑμῖν κατοικεῖν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ· гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ гл҃а на́мъ въ хѡри́вѣ, гл҃ѧ: да довлѣ́етъ ва́мъ жи́ти въ горѣ̀ се́й:
7
7
ἐπιστράφητε καὶ ἀπάρατε ὑμεῖς καὶ εἰσπορεύεσθε εἰς ὄρος ᾿Αμορραίων καὶ πρὸς πάντας τοὺς περιοίκους ῎Αραβα, εἰς ὄρος καὶ πεδίον καὶ πρὸς λίβα καὶ παραλίαν γῆν Χαναναίων καὶ ᾿Αντιλίβανον ἕως τοῦ ποταμοῦ τοῦ μεγάλου Εὐφράτου. ѡ҆брати́тесѧ и҆ воздви́гнитесѧ вы̀, и҆ вни́дите въ го́рꙋ а҆морре́йскꙋ, и҆ ко всѣ̑мъ насе́лникѡмъ а҆́равы, въ го́рꙋ и҆ по́ле, и҆ къ ю҆́гꙋ и҆ въ примо́рскꙋю зе́млю ханаа́ню, и҆ во а҆нтїлїва́нъ, да́же до рѣкѝ вели́кїѧ, рѣкѝ є҆ѵфра́та:
8
8
ἴδετε, παραδέδωκεν ἐνώπιον ὑμῶν τῆν γῆν· εἰσπορευθέντες κληρονομήσατε τὴν γῆν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν ὑμῶν, τῷ ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ δοῦναι αὐτοῖς καὶ τῷ σπέρματι αὐτῶν μετ᾿ αὐτούς. ви́дите, преда́хъ пред̾ ва́ми зе́млю, вше́дше наслѣ́дите зе́млю, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ, а҆враа́мꙋ и҆ і҆саа́кꙋ и҆ і҆а́кѡвꙋ, да́ти ю҆̀ и҆̀мъ и҆ сѣ́мени и҆́хъ по ни́хъ.
9
9
καὶ εἶπα πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· οὐ δυνήσομαι μόνος φέρειν ὑμᾶς· И҆ реко́хъ къ ва́мъ во вре́мѧ ѻ҆́но глаго́лѧ: не возмогꙋ̀ є҆ди́нъ води́ти ва́съ:
10
10
Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐπλήθυνεν ὑμᾶς, καὶ ἰδού ἐστε σήμερον ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει· гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ оу҆мно́жилъ вы̀ є҆́сть, и҆ сѐ, є҆стѐ дне́сь ꙗ҆́кѡ ѕвѣ́зды небє́сныѧ мно́жествомъ:
11
11
Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν προσθείη ὑμῖν ὡς ἐστὲ χιλιοπλασίως καὶ εὐλογήσαι ὑμᾶς, καθότι ἐλάλησεν ὑμῖν. гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тє́цъ ва́шихъ да приложи́тъ ва́мъ, ꙗ҆́кѡ да бꙋ́дете ты́сѧщами сꙋгꙋ́бѡ, и҆ да блгⷭ҇ви́тъ ва́съ, ꙗ҆́коже гл҃а ва́мъ:
12
12
πῶς δυνήσομαι μόνος φέρειν τὸν κόπον ὑμῶν καὶ τὴν ὑπόστασιν ὑμῶν καὶ τὰς ἀντιλογίας ὑμῶν; ка́кѡ возмогꙋ̀ є҆ди́нъ носи́ти трꙋды̀ ва́шѧ и҆ тѧ́жєсти ва́шѧ и҆ прерѣка̑нїѧ ва̑ша;
13
13
δότε ἑαυτοῖς ἄνδρας σοφοὺς καὶ ἐπιστήμονας καὶ συνετοὺς εἰς τὰς φυλὰς ὑμῶν, καὶ καταστήσω ἐφ᾿ ὑμῶν ἡγουμένους ὑμῶν. и҆збери́те себѣ̀ мꙋ́жы мꙋ̑дры и҆ оу҆мѣ́тєлны и҆ смы́слєнны въ племене́хъ ва́шихъ, и҆ поста́влю и҆̀хъ над̾ ва́ми старѣ̑йшины ва́мъ.
14
14
καὶ ἀπεκρίθητέ μοι καὶ εἴπατε· καλὸν τὸ ρῆμα ὃ ἐλάλησας ποιῆσαι. И҆ ѿвѣща́сте мѝ и҆ реко́сте: добро̀ сло́во, є҆́же глаго́лалъ є҆сѝ сотвори́ти.
15
15
καὶ ἔλαβον ἐξ ὑμῶν ἄνδρας σοφοὺς καὶ ἐπιστήμονας καὶ συνετοὺς καὶ κατέστησα αὐτοὺς ἡγεῖσθαι ἐφ᾿ ὑμῶν χιλιάρχους καὶ ἑκατοντάρχους καὶ πεντηκοντάρχους καὶ δεκάρχους καὶ γραμματοεισαγωγεῖς τοῖς κριταῖς ὑμῶν. И҆ взѧ́хъ ѿ ва́съ мꙋ́жы мꙋ̑дры и҆ оу҆мѣ́тєлны и҆ смы́слєнны, и҆ поста́вихъ и҆̀хъ владѣ́ти над̾ ва́ми тысѧщенача́лники и҆ стонача́лники, и҆ пѧтьдесѧтонача́лники и҆ десѧтонача́лники, и҆ писмовводи̑тели сꙋдїѧ́мъ ва́шымъ.
16
16
καὶ ἐνετειλάμην τοῖς κριταῖς ὑμῶν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· διακούετε ἀνὰ μέσον τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν καὶ κρίνατε δικαίως ἀνὰ μέσον ἀνδρὸς καὶ ἀνὰ μέσον ἀδελφοῦ καὶ ἀνὰ μέσον προσηλύτου αὐτοῦ. И҆ заповѣ́дахъ сꙋдїѧ́мъ ва́шымъ во вре́мѧ ѻ҆́но, глаго́лѧ: разслꙋ́шайте посредѣ̀ бра́тїй ва́шихъ, и҆ сꙋди́те пра́веднѡ посредѣ̀ мꙋ́жа и҆ посредѣ̀ бра́та є҆гѡ̀ и҆ посредѣ̀ прише́лца є҆гѡ̀:
17
17
οὐκ ἐπιγνώσῃ πρόσωπον ἐν κρίσει, κατὰ τὸν μικρὸν καὶ κατὰ τὸν μέγαν κρινεῖς, οὐ μὴ ὑποστείλῃ πρόσωπον ἀνθρώπου, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ Θεοῦ ἐστι· καὶ τὸ ρῆμα, ὃ ἐὰν σκληρὸν ᾖ ἀφ᾿ ὑμῶν, ἀνοίσετε αὐτὸ ἐπ᾿ ἐμέ, καὶ ἀκούσομαι αὐτό. да не позна́ете лица̀ въ сꙋдѣ̀, ма́ломꙋ и҆ вели́комꙋ сꙋ́диши, и҆ не оу҆стыди́шисѧ лица̀ человѣ́ча, ꙗ҆́кѡ сꙋ́дъ бж҃їй є҆́сть: и҆ рѣ́чь, ꙗ҆́же а҆́ще же́стока бꙋ́детъ оу҆ ва́съ, донесетѐ ю҆̀ ко мнѣ̀, и҆ оу҆слы́шꙋ ю҆̀.
18
18
καὶ ἐνετειλάμην ὑμῖν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ πάντας τοὺς λόγους, οὓς ποιήσετε. И҆ заповѣ́дахъ ва́мъ во вре́мѧ ѻ҆́но всѧ̑ словеса̀, ꙗ҆̀же сотворитѐ.
19
19
καὶ ἀπάραντες ἐκ Χωρὴβ ἐπορεύθημεν πᾶσαν τὴν ἔρημον τὴν μεγάλην καὶ τὴν φοβερὰν ἐκείνην, ἣν εἴδετε, ὁδὸν ὄρους τοῦ ᾿Αμορραίου, καθότι ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν, καὶ ἤλθομεν ἕως Κάδης Βαρνή. И҆ воздви́гшесѧ ѿ хѡри́ва, проидо́хомъ всю̀ пꙋсты́ню вели́кꙋю и҆ стра́шнꙋю ѻ҆́нꙋ, ю҆́же ви́дѣсте, пꙋ́ть горы̀ а҆морре́йски, ꙗ҆́коже заповѣ́да на́мъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ: и҆ прїидо́хомъ до ка́дисъ-варнѝ.
20
20
καὶ εἶπα πρὸς ὑμᾶς· ἤλθατε ἕως τοῦ ὄρους τοῦ ᾿Αμορραίου, ὃ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ὑμῖν. И҆ реко́хъ ва́мъ: прїидо́сте до горы̀ а҆морре́йски, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ дае́тъ ва́мъ:
21
21
ἴδετε, παραδέδωκεν ἡμῖν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν πρὸ προσώπου ὑμῶν τὴν γῆν· ἀναβάντες κληρονομήσατε, ὃν τρόπον εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν ὑμῖν· μὴ φοβεῖσθε μηδὲ δειλιάσητε. ви́дите, предадѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ пред̾ лице́мъ ва́шимъ зе́млю: вше́дше наслѣ́дите, ꙗ҆́коже гл҃а гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тє́цъ ва́шихъ ва́мъ: не бо́йтесѧ, ни оу҆жаса́йтесѧ.
22
22
καὶ προσήλθατέ μοι πάντες καὶ εἴπατε· ἀποστείλωμεν ἄνδρας προτέρους ἡμῶν, καὶ ἐφοδευσάτωσαν ἡμῖν τὴν γῆν καὶ ἀναγγειλάτωσαν ἡμῖν ἀπόκρισιν τὴν ὁδόν, δι᾿ ἧς ἀναβησόμεθα ἐν αὐτῇ, καὶ τὰς πόλεις εἰς ἃς εἰσπορευσόμεθα εἰς αὐτάς. И҆ прїидо́сте ко мнѣ̀ всѝ и҆ реко́сте: да по́слемъ мꙋ́жы пред̾ на́ми, и҆ да соглѧ́даютъ на́мъ зе́млю, и҆ да повѣ́дѧтъ на́мъ ѿвѣ́тъ, пꙋ́ть, и҆́мже до́йдемъ є҆ѧ̀, и҆ гра́ды, въ нѧ́же вни́демъ.
23
23
καὶ ἤρεσεν ἐναντίον μου τὸ ρῆμα, καὶ ἔλαβον ἐξ ὑμῶν δώδεκα ἄνδρας, ἄνδρα ἕνα κατὰ φυλήν. И҆ оу҆го́дно бы́сть сло́во предо мно́ю, и҆ поѧ́хъ ѿ ва́съ двана́десѧть мꙋже́й, мꙋ́жа є҆ди́наго ѿ коегѡ́ждо пле́мене.
24
24
καὶ ἐπιστραφέντες ἀνέβησαν εἰς τὸ ὄρος καὶ ἤλθοσαν ἕως Φάραγγος βότρυος καὶ κατεσκόπευσαν αὐτήν. И҆ ѡ҆брати́вшесѧ взыдо́ша на го́рꙋ, и҆ прїидо́ша до де́бри грезно́вныѧ, и҆ соглѧ́даша ю҆̀:
25
25
καὶ ἐλάβοσαν ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ καρποῦ τῆς γῆς καὶ κατήνεγκαν πρὸς ὑμᾶς καὶ ἔλεγον· ἀγαθὴ ἡ γῆ, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ἡμῖν. и҆ взѧ́ша въ рꙋ́цѣ своѝ ѿ плода̀ землѝ и҆ принесо́ша къ на́мъ, и҆ глаго́лахꙋ: блага̀ землѧ̀, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ дае́тъ на́мъ.
26
26
καὶ οὐκ ἠθελήσατε ἀναβῆναι, ἀλλ᾿ ἠπειθήσατε τῷ ρήματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν И҆ не восхотѣ́сте взы́ти, но преслꙋ́шасте гл҃го́лъ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ:
27
27
καὶ διεγογγύζετε ἐν ταῖς σκηναῖς ὑμῶν καὶ εἴπατε· διὰ τὸ μισεῖν Κύριον ἡμᾶς, ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου παραδοῦναι ἡμᾶς εἰς χεῖρας ᾿Αμορραίων, ἐξολοθρεῦσαι ἡμᾶς. и҆ возропта́сте въ кꙋ́щахъ свои́хъ и҆ реко́сте: не́нависти ра́ди и҆зведѐ ны̀ гдⷭ҇ь и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ преда́ти на́съ въ рꙋ́ки а҆моррє́йскїѧ, потреби́ти на́съ:
28
28
ποῦ ἡμεῖς ἀναβαίνομεν; οἱ δὲ ἀδελφοὶ ὑμῶν ἀπέστησαν τὴν καρδίαν ὑμῶν λέγοντες· ἔθνος μέγα καὶ πολὺ καὶ δυνατώτερον ἡμῶν καὶ πόλεις μεγάλαι καὶ τετειχισμέναι ἕως τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλὰ καὶ υἱοὺς γιγάντων ἑωράκαμεν ἐκεῖ. ка́мѡ мы̀ взы́демъ; Бра́тїѧ же ва́шѧ ѿврати́ша сердца̀ ва̑ша, глаго́люще: ꙗ҆зы́къ вели́къ и҆ мно́гъ и҆ крѣпча́е на́съ, и҆ гра́ды вели́цы и҆ ѡ҆гражде́ни да́же до небесѐ, но и҆ сы́ны и҆споли́нѡвъ ви́дѣхомъ та́мѡ.
29
29
καὶ εἶπα πρὸς ὑμᾶς· μὴ πτήξετε, μηδὲ φοβηθῆτε ἀπ᾿ αὐτῶν· И҆ глаго́лахъ къ ва́мъ: не оу҆жаса́йтесѧ, нижѐ оу҆бо́йтесѧ ѿ ни́хъ:
30
30
Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ὁ προπορευόμενος πρὸ προσώπου ὑμῶν αὐτὸς συνεκπολεμήσει αὐτοὺς μεθ᾿ ὑμῶν κατὰ πάντα, ὅσα ἐποίησεν ὑμῖν ἐν γῇ Αἰγύπτῳ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ предходѧ́й пред̾ лице́мъ ва́шимъ, то́й повою́етъ и҆̀хъ съ ва́ми, по всемꙋ̀ є҆ли́кѡ сотворѝ ва́мъ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй пред̾ ѻ҆чи́ма ва́шима,
31
31
καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ταύτῃ, ἣν εἴδετε, ὁδὸν ὄρους τοῦ ᾿Αμορραίου, ὡς ἐτροφοφόρησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου, ὡς εἴ τις τροφοφορήσαι ἄνθρωπος τὸν υἱὸν αὐτοῦ, κατὰ πᾶσαν τὴν ὁδὸν εἰς ἣν ἐπορεύθητε, ἕως ἤλθετε εἰς τὸν τόπον τοῦτον. и҆ въ пꙋсты́ни се́й, ю҆́же ви́дѣсте: ꙗ҆́кѡ воспита̀ тебѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, ꙗ҆́коже нѣ́кїй человѣ́къ пита́етъ сы́на своего̀, по всемꙋ̀ пꙋтѝ въ ѻ҆́ньже ходи́сте, до́ндеже прїидо́сте на мѣ́сто сїѐ.
32
32
καὶ ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ οὐκ ἐνεπιστεύσατε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, И҆ въ словесѝ се́мъ не вѣ́ровасте гдⷭ҇еви бг҃ꙋ ва́шемꙋ,
33
33
ὃς προπορεύεται πρότερος ὑμῶν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκλέγεσθαι ὑμῖν τόπον, ὁδηγῶν ὑμᾶς ἐν πυρὶ νυκτός, δεικνύων ὑμῖν τὴν ὁδὸν καθ᾿ ἣν πορεύεσθε ἐπ᾿ αὐτῆς, καὶ ἐν νεφέλῃ ἡμέρας. и҆́же предхо́дитъ пред̾ ва́ми въ пꙋ́ть и҆збра́ти ва́мъ мѣ́сто, пꙋтеводѧ̀ ва́съ ѻ҆гне́мъ но́щїю, показꙋ́ѧ ва́мъ пꙋ́ть, и҆́мже и҆тѝ по не́мъ, и҆ ѡ҆́блакомъ во днѝ.
34
34
καὶ ἤκουσε Κύριος τὴν φωνὴν τῶν λόγων ὑμῶν καὶ παροξυνθεὶς ὤμοσε λέγων· И҆ оу҆слы́ша гдⷭ҇ь (бг҃ъ) гла́съ слове́съ ва́шихъ, и҆ разгнѣ́вавсѧ клѧ́тсѧ, гл҃ѧ:
35
35
εἰ ὄψεταί τις τῶν ἀνδρῶν τούτων τὴν γῆν ἀγαθὴν ταύτην, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν, а҆́ще оу҆́зритъ кто̀ ѿ мꙋже́й си́хъ зе́млю благꙋ́ю сїю̀, є҆́юже а҆́зъ клѧ́хсѧ ѻ҆тцє́мъ и҆́хъ,
36
36
πλὴν Χάλεβ υἱὸς ᾿Ιεφοννή, οὗτος ὄψεται αὐτήν, καὶ τούτῳ δώσω τὴν γῆν, ἐφ᾿ ἣν ἐπέβη, καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ διὰ τὸ προσκεῖσθαι αὐτὸν τὰ πρὸς Κύριον. ра́звѣ хале́въ сы́нъ і҆ефонні́инъ, се́й оу҆́зритъ ю҆̀, и҆ семꙋ̀ да́мъ зе́млю, на ню́же взы́де, и҆ сынѡ́мъ є҆гѡ̀, поне́же прилѣжи́тъ гдⷭ҇еви.
37
37
καὶ ἐμοὶ ἐθυμώθη Κύριος δι᾿ ὑμᾶς λέγων· οὐδὲ σὺ οὐ μὴ εἰσέλθῃς ἐκεῖ· И҆ на мѧ̀ разгнѣ́васѧ гдⷭ҇ь ва́съ ра́ди, гл҃ѧ: нижѐ ты̀ вни́деши та́мѡ:
38
38
᾿Ιησοῦς υἱὸς Ναυὴ ὁ παρεστηκώς σοι, οὗτος εἰσελεύσεται ἐκεῖ· αὐτὸν κατίσχυσον, ὅτι αὐτὸς κατακληρονομήσει αὐτὴν τῷ ᾿Ισραήλ. і҆исꙋ́съ сы́нъ наѵи́нъ, и҆́же стои́тъ пред̾ тобо́ю, се́й вни́детъ та́мѡ: сего̀ оу҆крѣпѝ, ꙗ҆́кѡ се́й да́стъ ю҆̀ въ наслѣ́дїе і҆и҃лю:
39
39
καὶ πᾶν παιδίον νέον, ὅστις οὐκ οἶδε σήμερον ἀγαθὸν ἢ κακόν, οὗτοι εἰσελεύσονται ἐκεῖ, καὶ τούτοις δώσω αὐτήν, καὶ αὐτοὶ κληρονομήσουσιν αὐτήν. и҆ ѻ҆троча́та ва̑ша, ѡ҆ ни́хже глаго́ласте, ꙗ҆́кѡ въ плѣне́нїи и҆́мꙋтъ бы́ти, и҆ всѧ́ко ѻ҆троча̀ мла́до, є҆́же не вѣ́сть дне́сь добра̀ и҆лѝ ѕла̀, сі́и вни́дꙋтъ та́мѡ, и҆ си̑мъ да́мъ ю҆̀, и҆ сі́и наслѣ́дѧтъ ю҆̀:
40
40
καὶ ὑμεῖς ἐπιστραφέντες ἐστρατοπεδεύσατε εἰς τὴν ἔρημον, ὁδὸν τὴν ἐπὶ τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης. и҆ вы̀ ѡ҆брати́вшесѧ ѡ҆полчи́стесѧ въ пꙋсты́ню, пꙋте́мъ къ чермно́мꙋ мо́рю.
41
41
καὶ ἀπεκρίθητε καὶ εἴπατε· ἡμάρτομεν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· ἡμεῖς ἀναβάντες πολεμήσομεν κατὰ πάντα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν. καὶ ἀναλαβόντες ἕκαστος τὰ σκεύη τὰ πολεμικὰ αὐτοῦ καὶ συναθροισθέντες ἀνεβαίνετε εἰς τὸ ὄρος. И҆ ѿвѣща́сте и҆ реко́сте мнѣ̀: согрѣши́хомъ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ на́шимъ: мы̀ ше́дше повою́емъ, по всемꙋ̀ є҆ли́кѡ заповѣ́да гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ на́мъ. И҆ взе́мше кі́йждо ѻ҆рꙋ̑дїѧ ра̑тнаѧ своѧ̑ и҆ собра́вшесѧ взыдо́сте на го́рꙋ.
42
42
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· εἰπὸν αὐτοῖς· οὐκ ἀναβήσεσθε οὐδὲ μὴ πολεμήσετε, οὐ γάρ εἰμι μεθ᾿ ὑμῶν· καὶ οὐ μὴ συντριβῆτε ἐνώπιον τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν· И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: рцы̀ и҆̀мъ: не восходи́те, нижѐ ра́тꙋйте, нѣ́смь бо съ ва́ми, и҆ да не бꙋ́дете сотре́ни пред̾ враги̑ ва́шими.
43
43
καὶ ἐλάλησα ὑμῖν, καὶ οὐκ εἰσηκούσατέ μου καὶ παρέβητε τὸ ρῆμα Κυρίου καὶ παραβιασάμενοι ἀνέβητε εἰς τὸ ὄρος. И҆ глаго́лахъ къ ва́мъ, и҆ не послꙋ́шасте менѐ: и҆ престꙋпи́сте сло́во гдⷭ҇не, и҆ понꙋ́дившесѧ взыдо́сте на го́рꙋ.
44
44
καὶ ἐξῆλθεν ὁ ᾿Αμορραῖος ὁ κατοικῶν ἐν τῷ ὄρει ἐκείνῳ εἰς συνάντησιν ὑμῖν καὶ κατεδίωξαν ὑμᾶς, ὡσεὶ ποιήσαισαν αἱ μέλισσαι, καὶ ἐτίτρωσκον ὑμᾶς ἀπὸ Σηεὶρ ἕως ῾Ερμᾶ. И҆ и҆зы́де а҆морре́й живꙋ́щїй на горѣ̀ то́й проти́вꙋ ва́мъ, и҆ прогна̀ ва́съ, а҆́ки бы пче́лы твори́ли, и҆ оу҆ѧзвлѧ́хꙋ ва́съ ѿ сиі́ра да́же до є҆рмы̀.
45
45
καὶ καθίσαντες ἐκλαίετε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ οὐκ εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς ὑμῶν οὐδὲ προσέσχεν ὑμῖν. (И҆ возврати́стесѧ,) и҆ сѣ́дше пла́касте пред̾ гдⷭ҇емъ, и҆ не послꙋ́ша гдⷭ҇ь гла́са ва́шегѡ, нижѐ внѧ́тъ ва́мъ:
46
46
καὶ ἐνεκάθησθε ἐν Κάδης ἡμέρας πολλάς, ὅσας ποτὲ ἡμέρας ἐνεκάθησθε. и҆ сѣдѣ́сте въ ка́дисѣ дни̑ мнѡ́ги, є҆ли̑ки дни̑ тогда̀ сѣдѣ́сте.
Κεφάλαιο 2
Глава́ в҃
1
1
ΚΑΙ ἐπιστραφέντες ἀπῄραμεν εἰς τὴν ἔρημον, ὁδὸν θάλασσαν ἐρυθράν, ὃν τρόπον ἐλάλησε Κύριος πρός με, καὶ ἐκυκλώσαμεν τὸ ὄρος τὸ Σηεὶρ ἡμέρας πολλάς. И҆ возврати́вшесѧ воздвиго́хомсѧ въ пꙋсты́ню, пꙋте́мъ мо́рѧ чермна́гѡ, ꙗ҆́коже гл҃а гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: и҆ ѡ҆бходи́хомъ го́рꙋ сиі́ръ дни̑ мнѡ́ги.
2
2
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀:
3
3
ἱκανούσθω ὑμῖν κυκλοῦν τὸ ὄρος τοῦτο, ἐπιστράφητε οὖν ἐπὶ βορρᾶν· довлѣ́етъ ва́мъ ѡ҆бхожда́ти го́рꙋ сїю̀: возврати́тесѧ оу҆̀бо къ сѣ́верꙋ:
4
4
καὶ τῷ λαῷ ἔντειλαι λέγων· ὑμεῖς παραπορεύεσθε διὰ τῶν ὁρίων τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν υἱῶν ῾Ησαῦ, οἳ κατοικοῦσιν ἐν Σηείρ, καὶ φοβηθήσονται ὑμᾶς καὶ εὐλαβηθήσονται ὑμᾶς σφόδρα. и҆ лю́демъ заповѣ́ждь, глаго́лѧ: вы̀ пройди́те сквозѣ̀ предѣ́лы бра́тїи ва́шеѧ, сынѡ́въ и҆са́ѵовыхъ, живꙋ́щихъ въ сиі́рѣ, и҆ оу҆боѧ́тсѧ ва́съ и҆ оу҆жа́снꙋтсѧ ѕѣлѡ̀:
5
5
μὴ συνάψητε πρὸς αὐτοὺς πόλεμον· οὐ γὰρ δῶ ὑμῖν ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶν οὐδὲ βῆμα ποδός, ὅτι ἐν κλήρῳ δέδωκα τοῖς υἱοῖς ῾Ησαῦ τὸ ὄρος τὸ Σηείρ. не сотвори́те съ ни́ми ра́ти: не да́хъ бо ва́мъ ѿ землѝ и҆́хъ нижѐ стопы̀ ногѝ, ꙗ҆́кѡ во жре́бїй да́хъ сынѡ́мъ и҆са́ѵѡвымъ го́рꙋ сиі́ръ:
6
6
ἀργυρίου βρώματα ἀγοράσατε παρ᾿ αὐτῶν καὶ φάγεσθε καὶ ὕδωρ μέτρῳ λήψεσθε παρ᾿ αὐτῶν ἀργυρίου καὶ πίεσθε· сребро́мъ пи́щꙋ кꙋпи́те себѣ̀ оу҆ ни́хъ и҆ ꙗ҆ди́те, и҆ во́дꙋ въ мѣ́рꙋ возми́те ѿ ни́хъ на цѣнѣ̀ и҆ пі́йте:
7
7
ὁ γὰρ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εὐλόγησέ σε ἐν παντὶ ἔργῳ τῶν χειρῶν σου· διάγνωθι πῶς διῆλθες τὴν ἔρημον τὴν μεγάλην καὶ τὴν φοβερὰν ἐκείνην· ἰδοὺ τεσσαράκοντα ἔτη Κύριος ὁ Θεός σου μετὰ σοῦ, οὐκ ἐπεδεήθης ρήματος. и҆́бо гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й блгⷭ҇вѝ тебѐ во всѧ́комъ дѣ́лѣ рꙋкꙋ̀ твоє́ю: разꙋмѣ́й, ка́кѡ проше́лъ є҆сѝ пꙋсты́ню вели́кꙋю и҆ стра́шнꙋю сїю̀: сѐ, четы́редесѧть лѣ́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й съ тобо́ю, и҆ не востре́бовалъ є҆сѝ словесѐ.
8
8
καὶ παρήλθομεν τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν υἱοὺς ῾Ησαῦ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν Σηεὶρ παρὰ τὴν ὁδὸν τὴν ῎Αραβα ἀπὸ Αἰλὼν καὶ ἀπὸ Γεσιὼν Γάβερκαὶ ἐπιστρέψαντες παρήλθομεν ὁδὸν ἔρημον Μωάβ. И҆ минꙋ́хомъ бра́тїю свою̀ сы́ны и҆са̑ѵли, живꙋ́щыѧ въ сиі́рѣ, оу҆ пꙋтѝ а҆ра́вскагѡ ѿ є҆лѡ́на и҆ ѿ гесїѡ́нъ-гаве́ра, и҆ возврати́вшесѧ преидо́хомъ пꙋ́ть въ пꙋсты́ню мѡа́влю.
9
9
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· μὴ ἐχθραίνετετοῖς Μωαβίταις καὶ μὴ συνάψητε πρὸς αὐτοὺς πόλεμον· οὐ γὰρ μὴ δῶ ὑμῖν ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶν ἐν κλήρῳ, τοῖς γὰρ υἱοῖς Λὼτ δέδωκα τὴν ᾿Αροὴρ κληρονομεῖν. ( И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: не совраждꙋ́йтесѧ мѡаві́тѡмъ и҆ не сотвори́те съ ни́ми ра́ти: не да́хъ бо ва́мъ ѿ землѝ и҆́хъ во жре́бїй, сынѡ́мъ бо лѡ́тѡвымъ да́хъ а҆рои́ръ наслѣ́дити.
10
10
οἱ ᾿Ομμὶν πρότεροι ἐνεκάθηντο ἐπ᾿ αὐτῆς ἔθνος μέγα καὶ πολὺ καὶ ἰσχύοντες, ὥσπερ οἱ ᾿Ενακίμ· Ѻ҆ммі́ны пре́жде сѣдѧ́хꙋ на не́й, наро́дъ вели́къ и҆ мно́гъ и҆ крѣ́покъ ꙗ҆́коже є҆накі́ми:
11
11
Ραφαΐν λογισθήσονται καὶ οὗτοι ὥσπερ καὶ οἱ ᾿Ενακίμ, καὶ οἱ Μωαβῖται ἐπονομάζουσιν αὐτοὺς ᾿Ομμίν. рафаі́ны глаго́лютсѧ и҆ сі́и, ꙗ҆́коже и҆ є҆накі́ми: и҆ мѡаві́ти прозыва́ютъ ѧ҆̀ ѻ҆ммі́ны.
12
12
καὶ ἐν Σηεὶρ ἐνεκάθητο ὁ Χορραῖος τὸ πρότερον, καὶ υἱοὶ ῾Ησαῦ ἀπώλεσαν αὐτοὺς καὶ ἐξέτριψαν αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου αὐτῶν καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν, ὃν τρόπον ἐποίησεν ᾿Ισραὴλ τὴν γῆν τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, ἣν δέδωκε Κύριος αὐτοῖς). И҆ въ сиі́рѣ сѣдѧ́ше хорре́й пре́жде, но сы́нове и҆са́ѵѡвы потреби́ша ѧ҆̀ и҆ и҆скорени́ша ѧ҆̀ ѿ лица̀ своегѡ̀: и҆ всели́шасѧ вмѣ́стѡ и҆́хъ, и҆́мже ѡ҆́бразомъ сотворѝ і҆и҃ль землѝ наслѣ́дїѧ своегѡ̀, ю҆́же дадѐ гдⷭ҇ь и҆̀мъ.
13
13
νῦν οὖν ἀνάστητε καὶ ἀπάρατε ὑμεῖς καὶ παραπορεύεσθε τὴν φάραγγα Ζαρέτ. Нн҃ѣ оу҆̀бо вы̀ воста́ните и҆ воздви́гнитесѧ, и҆ пройди́те де́брь заре́товꙋ.
14
14
καὶ αἱ ἡμέραι, ἃς παρεπορεύθημεν ἀπὸ Κάδης Βαρνὴ ἕως οὗ παρήλθομεν τὴν φάραγγα Ζαρέτ, τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη, ἕως οὗ διέπεσε πᾶσα γενεὰ ἀνδρῶν πολεμιστῶν ἀποθνήσκοντες ἐκ τῆς παρεμβολῆς, καθότι ὤμοσε Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῖς· И҆ дни̑, въ нѧ́же ѿидо́хомъ ѿ ка́дисъ-варнѝ до́ндеже преидо́хомъ де́брь заре́товꙋ, три́десѧть и҆ ѻ҆́смь лѣ́тъ, до́ндеже падѐ ве́сь ро́дъ мꙋже́й вои́нскихъ ѿ полка̀, ꙗ҆́коже клѧ́тсѧ и҆̀мъ гдⷭ҇ь бг҃ъ.
15
15
καὶ ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ ἦν ἐπ᾿ αὐτοῖς ἐξαναλῶσαι αὐτοὺς ἐκ μέσου τῆς παρεμβολῆς, ἕως οὗ διέπεσαν. И҆ рꙋка̀ бж҃їѧ бѧ́ше на ни́хъ, погꙋби́ти ѧ҆̀ ѿ полка̀, до́ндеже падо́ша.
16
16
καὶ ἐγενήθη ἐπειδὴ ἔπεσαν πάντες οἱ ἄνδρες οἱ πολεμισταὶ ἀποθνήσκοντες ἐκ μέσου τοῦ λαοῦ, И҆ бы́сть внегда̀ падо́ша всѝ мꙋ̑жи во́инстїи оу҆мира́юще ѿ среды̀ люді́й,
17
17
καὶ ἐλάλησε Κύριος πρός με λέγων· и҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀, гл҃ѧ:
18
18
σὺ παραπορεύσῃ σήμερον τὰ ὅρια Μωὰβ τὴν Σηεὶρ ты̀ пре́йдеши дне́сь предѣ̑лы мѡа́влими а҆рои́ръ:
19
19
καὶ προσάξετε ἐγγὺς υἱῶν ᾿Αμμάν· μὴ ἐχθραίνετε αὐτοῖς μηδὲ συνάψητε αὐτοῖς εἰς πόλεμον· οὐ γὰρ μὴ δῶ ἀπὸ τῆς γῆς υἱῶν ᾿Αμμάν σοι ἐν κλήρῳ, ὅτι τοῖς υἱοῖς Λὼτ δέδωκα αὐτὴν ἐν κλήρῳ. ( и҆ прише́дше бли́з̾ сынѡ́въ а҆мма́нихъ, не совраждꙋ́йтесѧ и҆̀мъ и҆ не сотвори́те съ ни́ми ра́ти: не да́мъ бо тебѣ̀ ѿ землѝ сынѡ́въ а҆мма́нихъ во жре́бїй, ꙗ҆́кѡ сынѡ́мъ лѡ́тѡвымъ да́хъ ю҆̀ во жре́бїй.
20
20
γῆ Ραφαΐν λογισθήσεται· καὶ γὰρ ἐπ᾿ αὐτῆς κατῴκουν οἱ Ραφαΐν τὸ πρότερον, καὶ οἱ ᾿Αμμανῖται ἐπονομάζουσιν αὐτοὺς Ζομζομμίν, Землѧ̀ рафаі́нска воз̾именꙋ́ютсѧ: рафаі́ни бо на не́й пре́жде живѧ́хꙋ: а҆ммані́тѧне же прозыва́ютъ и҆̀хъ зоммі́нъ:
21
21
ἔθνος μέγα καὶ πολὺ καὶ δυνατώτερον ὑμῶν, ὥσπερ καὶ οἱ ᾿Ενακίμ, καὶ ἀπώλεσεν αὐτοὺς Κύριος πρὸ προσώπου αὐτῶν, καὶ κατεκληρονόμησαν καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης· ꙗ҆зы́къ вели́къ и҆ мно́гъ и҆ крѣ́покъ, ꙗ҆́коже и҆ є҆накі́ми: и҆ погꙋбѝ ѧ҆̀ гдⷭ҇ь ѿ лица̀ и҆́хъ, и҆ прїѧ́ша наслѣ́дїе и҆ всели́шасѧ вмѣ́стѡ и҆́хъ да́же до сегѡ̀ днѐ:
22
22
ὥσπερ ἐποίησαν τοῖς υἱοῖς ῾Ησαῦ κατοικοῦσιν ἐν Σηείρ, ὃν τρόπον ἐξέτριψαν τὸν Χορραῖον ἀπὸ προσώπου αὐτῶν καὶ κατεκληρονόμησαν αὐτοὺς καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης· ꙗ҆́коже сотвори́ша сынѡ́мъ и҆са́ѵѡвымъ живꙋ́щымъ въ сиі́рѣ, и҆́мже ѡ҆́бразомъ потреби́ша хорре́а ѿ лица̀ своегѡ̀ и҆ наслѣ́диша и҆̀хъ, и҆ всели́шасѧ вмѣ́стѡ и҆́хъ да́же до сегѡ̀ днѐ:
23
23
καὶ οἱ Εὐαῖοι οἱ κατοικοῦντες ἐν ᾿Ασηδὼθ ἕως Γάζης, καὶ οἱ Καππάδοκες οἱ ἐξελθόντες ἐκ Καππαδοκίας ἐξέτριψαν αὐτοὺς καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν). и҆ є҆ѵе́є живꙋ́щїи во а҆сирѡ́ѳѣ да́же до га́зы, и҆ каппадо́ки и҆зше́дшїи и҆з̾ каппадокі́и потреби́ша ѧ҆̀, и҆ всели́шасѧ вмѣ́стѡ и҆́хъ.
24
24
νῦν οὖν ἀνάστητε καὶ ἀπάρατε καὶ παρέλθατε ὑμεῖς τὴν φάραγγα ᾿Αρνῶν· ἰδοὺ παραδέδωκα εἰς τὰς χεῖράς σου τὸν Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβὼν τὸν ᾿Αμορραῖον καὶ τὴν γῆν αὐτοῦ· ἐνάρχου κληρονομεῖν, σύναπτε πρὸς αὐτὸν πόλεμον. Нн҃ѣ оу҆̀бо воста́ните и҆ воздви́гнитесѧ, и҆ прейди́те вы̀ де́брь а҆рнѡ́ню: сѐ, преда́хъ въ рꙋ́цѣ твоѝ сиѡ́на царѧ̀ є҆севѡ́нѧ а҆морре́йска и҆ зе́млю є҆гѡ̀: начнѝ наслѣ́довати, сотворѝ съ ни́мъ ра́ть дне́шнїй де́нь:
25
25
ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ ἐνάρχου δοῦναι τὸν τρόμον σου καὶ τὸν φόβον σου ἐπὶ προσώπου πάντων τῶν ἐθνῶν τῶν ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ, οἵτινες ἀκούσαντες τὸ ὄνομά σου ταραχθήσονται καὶ ὠδῖνας ἕξουσιν ἀπὸ προσώπου σου. начина́й даѧ́ти тре́петъ тво́й и҆ стра́хъ тво́й пред̾ лице́мъ всѣ́хъ ꙗ҆зы́кѡвъ сꙋ́щихъ под̾ небесе́мъ, и҆̀же слы́шавше и҆́мѧ твоѐ возмѧтꙋ́тсѧ, и҆ болѣ́знь прїи́мꙋтъ ѿ лица̀ твоегѡ̀.
26
26
Καὶ ἀπέστειλα πρέσβεις ἐκ τῆς ἐρήμου Κεδαμὼθ πρὸς Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβὼν λόγοις εἰρηνικοῖς λέγων· И҆ посла́хъ послы̀ ѿ пꙋсты́ни кедамѡ́ѳъ къ сиѡ́нꙋ царю̀ є҆севѡ́ню словесы̀ ми́рными, глаго́лѧ:
27
27
παρελεύσομαι διὰ τῆς γῆς σου, ἐν τῇ ὁδῷ πορεύσομαι, οὐκ ἐκκλινῶ δεξιὰ οὐδ᾿ ἀριστερά· да пройдꙋ̀ сквозѣ̀ зе́млю твою̀: по пꙋтѝ пройдꙋ̀, не совращꙋ́сѧ ни на де́сно, ни на лѣ́во:
28
28
βρώματα ἀργυρίου ἀποδώσῃ μοι, καὶ φάγομαι, καὶ ὕδωρ ἀργυρίου ἀποδώσῃ μοι, καὶ πίομαι· πλὴν ὅτι παρελεύσομαι τοῖς ποσί, пи́щꙋ на цѣнѣ̀ да́си мѝ, и҆ ꙗ҆́мъ: и҆ во́дꙋ на цѣнѣ̀ да́си мѝ, и҆ пїю̀: то́чїю нога́ма мои́ма да прейдꙋ̀:
29
29
καθὼς ἐποίησάν μοι οἱ υἱοὶ ῾Ησαῦ οἱ κατοικοῦντες ἐν Σηεὶρ καὶ οἱ Μωαβῖται οἱ κατοικοῦντες ἐν ᾿Αροήρ, ἕως ἂν παρέλθω τὸν ᾿Ιορδάνην εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ἡμῖν. ꙗ҆́коже сотвори́ша мѝ сы́нове и҆са̑ѵли живꙋ́щїи въ сиі́рѣ и҆ мѡаві́ти живꙋ́щїи во а҆рои́рѣ, до́ндеже прейдꙋ̀ і҆ѻрда́нъ на зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ дае́тъ на́мъ.
30
30
καὶ οὐκ ἠθέλησε Σηὼν βασιλεὺς ᾿Εσεβὼν παρελθεῖν ἡμᾶς δι᾿ αὐτοῦ, ὅτι ἐσκλήρυνε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ καὶ κατίσχυσε τὴν καρδίαν αὐτοῦ, ἵνα παραδοθῇ εἰς τὰς χεῖράς σου ὡς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ. И҆ не восхотѣ̀ сиѡ́нъ ца́рь є҆севѡ́нь, да про́йдемъ сквозѣ̀ є҆го̀, ꙗ҆́кѡ ѡ҆жесточѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ дꙋ́хъ є҆гѡ̀ и҆ оу҆крѣпѝ се́рдце є҆гѡ̀, да преда́стсѧ въ рꙋ́цѣ твоѝ ꙗ҆́коже во дне́шнїй де́нь.
31
31
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἰδοὺ ἦργμαι παραδοῦναι πρὸ προσώπου σου τὸν Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβὼν τὸν ᾿Αμορραῖον καὶ τὴν γῆν αὐτοῦ· ἔναρξαι κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτοῦ. И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: сѐ, нача́хъ предаѧ́ти пред̾ лице́мъ твои́мъ сиѡ́на царѧ̀ є҆севѡ́нѧ а҆морре́йска и҆ зе́млю є҆гѡ̀, и҆ начина́й наслѣ́дити зе́млю є҆гѡ̀.
32
32
καὶ ἐξῆλθε Σηὼν βασιλεὺς ᾿Εσεβὼν εἰς συνάντησιν ἡμῖν, αὐτὸς καὶ πᾶς ὁ λαὸς αὐτοῦ, εἰς πόλεμον εἰς ᾿Ιασσά. И҆ и҆зы́де сиѡ́нъ ца́рь є҆севѡ́нь проти́вꙋ на́мъ са́мъ и҆ всѝ лю́дїе є҆гѡ̀ на бра́нь во і҆а́ссꙋ:
33
33
καὶ παρέδωκεν αὐτὸν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν πρὸ προσώπου ἡμῶν, καὶ ἐπατάξαμεν αὐτὸν καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ πάντα τὸν λαὸν αὐτοῦ· и҆ предадѐ є҆го̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ пред̾ лице́мъ на́шимъ въ рꙋ́цѣ на́ши: и҆ оу҆би́хомъ є҆го̀, и҆ сы́ны є҆гѡ̀ и҆ всѧ̑ лю́ди є҆гѡ̀:
34
34
καὶ ἐκρατήσαμεν πασῶν τῶν πόλεων αὐτοῦ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ καὶ ἐξωλοθρεύσαμεν πᾶσαν πόλιν ἑξῆς, καὶ τὰς γυναῖκας αὐτῶν καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν, οὐ κατελίπομεν ζωγρείαν· и҆ ѡ҆держа́хомъ всѧ̑ гра́ды є҆гѡ̀ во ѻ҆́но вре́мѧ, и҆ разори́хомъ всѧ́къ гра́дъ, ктомꙋ̀ и҆ жєны̀ и҆́хъ и҆ дѣ́ти и҆́хъ не ѡ҆ста́вихомъ жи̑вы:
35
35
πλὴν τὰ κτήνη ἐπρονομεύσαμεν καὶ τὰ σκῦλα τῶν πόλεων ἐλάβομεν. то́кмѡ ско́тъ плѣни́хомъ себѣ̀, и҆ кѡры́сти градѡ́въ взѧ́хомъ.
36
36
ἐξ ᾿Αροήρ, ἥ ἐστι παρὰ τὸ χεῖλος χειμάρρου ᾿Αρνῶν, καὶ τὴν πόλιν τὴν οὖσαν ἐν τῇ φάραγγι καὶ ἕως ὄρους τοῦ Γαλαὰδ οὐκ ἐγενήθη πόλις, ἥτις διέφυγεν ἡμᾶς, τὰς πάσας παρέδωκε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν· И҆з̾ а҆рои́ра, и҆́же є҆́сть при оу҆́стїи водоте́чи а҆рнѡ́ни, и҆ гра́дъ и҆́же є҆́сть въ де́бри, и҆ да́же до горы̀ галаа́довы, не бы́сть гра́дъ оу҆цѣлѣ́вый ѿ на́съ: всѧ̑ предадѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ въ рꙋ́цѣ на́ши:
37
37
πλὴν ἐγγὺς υἱῶν ᾿Αμμὰν οὐ προσήλθομεν, πάντα τὰ συγκυροῦντα χειμάρρου ᾿Ιαβὸκ καὶ τάς πόλεις τὰς ἐν τῇ ὀρεινῇ, καθότι ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν. то́кмѡ въ землѝ сынѡ́въ а҆мма́нихъ не пристꙋпа́хомъ ко всѣ̑мъ прилежа́щымъ къ водоте́чи і҆аво́ковѣ и҆ ко градѡ́мъ и҆̀же въ гора́хъ, ꙗ҆́коже повелѣ̀ на́мъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ.
Κεφάλαιο 3
Глава́ г҃
1
1
ΚΑΙ ἐπιστραφέντες ἀνέβημεν ὁδὸν τὴν εἰς Βασάν, καὶ ἐξῆλθεν ῍Ωγ βασιλεὺς τῆς Βασὰν εἰς συνάντησιν ἡμῖν, αὐτὸς καὶ πᾶς ὁ λαὸς αὐτοῦ, εἰς πόλεμον εἰς ῾Εδραΐμ. И҆ ѡ҆брати́вшесѧ взыдо́хомъ пꙋте́мъ и҆́же къ васа́нꙋ: и҆ и҆зы́де ѡ҆́гъ ца́рь васа́нскїй проти́вꙋ на́мъ, са́мъ и҆ всѝ лю́дїе є҆гѡ̀ съ ни́мъ на бра́нь во є҆драі́мъ.
2
2
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· μὴ φοβηθῇς αὐτόν, ὅτι εἰς τὰς χεῖράς σου παραδέδωκα αὐτὸν καὶ πάντα τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν αὐτοῦ. καὶ ποιήσεις αὐτῷ ὥσπερ ἐποίησας Σηὼν βασιλεῖ τῶν ᾿Αμορραίων, ὃς κατῴκει ἐν ᾿Εσεβών. И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: не оу҆бо́йсѧ є҆гѡ̀, ꙗ҆́кѡ въ рꙋ́цѣ твоѝ преда́хъ є҆го̀, и҆ всѧ̑ лю́ди є҆гѡ̀, и҆ всю̀ зе́млю є҆гѡ̀: и҆ сотвори́ши є҆мꙋ̀, ꙗ҆́коже сотвори́лъ є҆сѝ сиѡ́нꙋ царю̀ а҆морре́йскꙋ, и҆́же живѧ́ше во є҆севѡ́нѣ.
3
3
καὶ παρέδωκεν αὐτὸν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν, καὶ τὸν ῍Ωγ βασιλέα τῆς Βασὰν καὶ πάντα τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπατάξαμεν αὐτὸν ἕως τοῦ μὴ καταλιπεῖν αὐτοῦ σπέρμα. И҆ предадѐ є҆го̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ въ рꙋ́цѣ на́ши, и҆ ѡ҆́га царѧ̀ васа́нска, и҆ всѧ̑ лю́ди є҆гѡ̀: и҆ и҆зби́хомъ є҆го̀, до́ндеже не ѡ҆ста́сѧ ѿ негѡ̀ сѣ́мѧ:
4
4
καὶ ἐκρατήσαμεν πασῶν τῶν πόλεων αὐτοῦ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ· οὐκ ἦν πόλις, ἣν οὐκ ἐλάβομεν παρ᾿ αὐτῶν, ἑξήκοντα πόλεις, πάντα τὰ περίχωρα ᾿Αργὸβ βασιλέως ῍Ωγ ἐν Βασάν, и҆ ѡ҆держа́хомъ всѧ̑ гра́ды є҆гѡ̀ во вре́мѧ ѻ҆́но, не бы́сть гра́да, є҆гѡ́же не взѧ́хомъ ѿ ни́хъ: шестьдесѧ́тъ градѡ́въ, всѧ̑ предѣ́лы а҆рго́ва царѧ̀ ѡ҆́га въ васа́нѣ,
5
5
πᾶσαι πόλεις ὀχυραί, τείχη ὑψηλά, πύλαι καὶ μοχλοί, πλὴν τῶν πόλεων τῶν Φερεζαίων τῶν πολλῶν σφόδρα. всѧ̑ гра́ды твє́рды, стѣ́ны высѡ́ки, врата̀ и҆ верєѝ, кромѣ̀ градѡ́въ ферезе́йскихъ мно́гихъ ѕѣлѡ̀:
6
6
ἐξωλοθρεύσαμεν αὐτούς, ὥσπερ ἐποιήσαμεν τὸν Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβών, καὶ ἐξωλοθρεύσαμεν πᾶσαν πόλιν ἑξῆς καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ παιδία· потреби́хомъ и҆̀хъ, ꙗ҆́коже сотвори́хомъ сиѡ́нꙋ царю̀ є҆севѡ́ню, и҆ потреби́хомъ всѧ̑ гра́ды, вкꙋ́пѣ и҆ жєны̀ и҆́хъ и҆ ча̑да:
7
7
καὶ πάντα τὰ κτήνη, καὶ τὰ σκῦλα τῶν πόλεων ἐπρονομεύσαμεν ἑαυτοῖς. и҆ всѧ̑ скоты̀, и҆ кѡры́сти гра̑дныѧ плѣни́хомъ себѣ̀,
8
8
Καὶ ἐλάβομεν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ τὴν γῆν ἐκ χειρῶν δύο βασιλέων τῶν ᾿Αμορραίων, οἳ ἦσαν πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἀπὸ τοῦ χειμάρρου ᾿Αρνῶν καὶ ἕως ᾿Αερμών ( и҆ взѧ́хомъ въ то̀ вре́мѧ зе́млю ѿ рꙋ́къ двꙋ́хъ царе́й а҆морре́йскихъ, и҆̀же бы́ша ѡ҆б̾ ѡ҆́нъ по́лъ і҆ѻрда́на, ѿ водоте́чи а҆рнѡ́ни, да́же и҆ до горы̀ а҆ермѡ́на.
9
9
οἱ Φοίνικες ἐπονομάζουσι τὸ ᾿Αερμὼν Σανιώρ, καὶ ὁ ᾿Αμορραῖος ἐπωνόμασεν αὐτὸ Σανίρ), Фїнїкі́ане прозыва́ютъ а҆ермѡ́нъ санїѡ́ромъ, а҆морре́й же прозва̀ є҆го̀ сані́ромъ.
10
10
πᾶσαι πόλεις Μισὼρ καὶ πᾶσα Γαλαὰδ καὶ πᾶσα Βασὰν ἕως ῾Ελχᾶ καὶ ῾Εδραΐμ, πόλεις βασιλείας τοῦ ῍Ωγ ἐν τῇ Βασάν. Всѝ гра́ды мїсѡ́рѡвы, и҆ ве́сь галаа́дъ, и҆ ве́сь васа́нъ да́же до є҆́лхи и҆ є҆драі́ма, гра́ды ца́рствїѧ ѡ҆́гова въ васа́нѣ:
11
11
ὅτι πλὴν ῍Ωγ βασιλεὺς Βασὰν κατελείφθη ἀπὸ τῶν Ραφαΐν· ἰδοὺ ἡ κλίνη αὐτοῦ κλίνη σιδηρᾶ, ἰδοὺ αὕτη ἐν τῇ ἄκρᾳ τῶν υἱῶν ᾿Αμμάν, ἐννέα πήχεων τὸ μῆκος αὐτῆς καὶ τεσσάρων πήχεων τὸ εὖρος αὐτῆς ἐν πήχει ἀνδρός. ꙗ҆́кѡ то́чїю ѡ҆́гъ ца́рь васа́нскїй ѡ҆ста́сѧ ѿ рафаі́нѡвъ: сѐ, ѻ҆́дръ є҆гѡ̀ ѻ҆́дръ жєлѣ́зенъ, сѐ, то́й є҆́сть въ краегра́дїи [Гре́ч.: а҆́кра.] сынѡ́въ а҆мма́новыхъ: де́вѧть лакѡ́тъ долгота̀ є҆гѡ̀ и҆ четы́ри ла́кти широта̀ є҆гѡ̀ ла́ктемъ мꙋ́жескимъ.
12
12
καὶ τὴν γῆν ἐκείνην ἐκληρονομήσαμεν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀπὸ ᾿Αροήρ, ἥ ἐστι παρὰ τὸ χεῖλος χειμάρρου ᾿Αρνῶν, καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ ὄρους Γαλαὰδ καὶ τὰς πόλεις αὐτοῦ ἔδωκα τῷ Ρουβὴν καὶ τῷ Γάδ. И҆ зе́млю тꙋ̀ наслѣ́дихомъ во ѻ҆́но вре́мѧ ѿ а҆рои́ра, и҆́же є҆́сть оу҆ оу҆́стїѧ водоте́чи а҆рнѡ́ни, и҆ по́лъ горы̀ галаа́довы: и҆ гра́ды є҆гѡ̀ да́хъ рꙋви́мꙋ и҆ га́дꙋ:
13
13
καὶ τὸ κατάλοιπον τοῦ Γαλαὰδ καὶ πᾶσαν τὴν Βασὰν βασιλείαν ῍Ωγ ἔδωκα τῷ ἡμίσει φυλῆς Μανασσῆ καὶ πᾶσαν περίχωρον ᾿Αργόβ, πᾶσαν Βασὰν ἐκείνην· γῆ Ραφαΐν λογισθήσεται. и҆ ѡ҆ста́вшее галаа́дово, и҆ всѐ васа́нское ца́рство ѡ҆́гово да́хъ полꙋпле́мени манассі́инꙋ, и҆ ве́сь предѣ́лъ а҆рго́ва, ве́сь васа́нъ ѻ҆́ный, землѧ̀ рафаі́нѧ вмѣни́тсѧ.
14
14
καὶ ᾿Ιαΐρ υἱὸς Μανασσῆ ἔλαβε πᾶσαν τὴν περίχωρον ᾿Αργὸβ ἕως τῶν ὁρίων Γαργασὶ καὶ Μαχαθί· ἐπωνόμασεν αὐτὰς ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ τὴν Βασὰν Αὐὼθ ᾿Ιαΐρ ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης. И҆ і҆аі́ръ сы́нъ манассі́инъ взѧ̀ всѧ̑ предѣ́лы а҆рго́ва, да́же до предѣ̑лъ гаргасі́нскихъ и҆ махаѳі́нскихъ: прозва̀ ѧ҆̀ по и҆́мени своемꙋ̀ васа́нъ а҆ѵѡ́ѳъ і҆аі́ръ, да́же до сегѡ̀ днѐ:
15
15
καὶ τῷ Μαχὶρ ἔδωκα τὴν Γαλαάδ. и҆ махі́рꙋ да́хъ галаа́дъ,
16
16
καὶ τῷ Ρουβὴν καὶ τῷ Γὰδ δέδωκα ἀπὸ τῆς Γαλαὰδ ἕως χειμάρρου ᾿Αρνῶν (μέσον τοῦ χειμάρρου ὅριον) καὶ ἕως τοῦ ᾿Ιαβόκ· ὁ χειμάρρους ὅριον τοῖς υἱοῖς ᾿Αμμάν. и҆ рꙋви́мꙋ и҆ га́дови да́хъ ѿ галаа́да да́же до водоте́чи а҆рнѡ́ни, средѝ водоте́чи предѣ́лъ, и҆ да́же до і҆аво́ка: водоте́ча предѣ́лъ сынѡ́въ а҆мма́нихъ:
17
17
καὶ ἡ ῎Αραβα καὶ ὁ ᾿Ιορδάνης ὅριον Μαχαναρέθ, καὶ ἕως θαλάσσης ῎Αραβα, θαλάσσης ἁλυκῆς ὑπὸ ᾿Ασηδὼθ τὴν Φασγὰ ἀνατολῶν и҆ а҆́рава и҆ і҆ѻрда́нъ предѣ́лъ ѿ махенере́ѳа и҆ да́же до мо́рѧ а҆ра́вскагѡ, мо́рѧ сла́нагѡ, под̾ а҆сидѡ́ѳомъ фазгѝ ѿ восто́ка.
18
18
καὶ ἐνετειλάμην ὑμῖν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἔδωκεν ὑμῖν τὴν γῆν ταύτην ἐν κλήρῳ· ἐνοπλισάμενοι προπορεύεσθε πρὸ προσώπου τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν υἱῶν ᾿Ισραήλ, πᾶς δυνατός· И҆ повелѣ́хъ ва́мъ во вре́мѧ ѻ҆́но, глаго́лѧ: гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ дадѐ ва́мъ зе́млю сїю̀ во жре́бїй: воѡрꙋже́ни поиди́те пред̾ лице́мъ бра́тїи ва́шеѧ сынѡ́въ і҆и҃левыхъ, всѧ́къ си́льный:
19
19
πλὴν αἱ γυναῖκες ὑμῶν καὶ τὰ τέκνα ὑμῶν καὶ τὰ κτήνη ὑμῶν, οἶδα ὅτι πολλὰ κτήνη ὑμῖν, κατοικείτωσαν ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, αἷς ἔδωκα ὑμῖν, то́чїю жєны̀ ва́шѧ и҆ дѣ́ти ва́шѧ и҆ ско́ти ва́шѧ, вѣ́мъ, ꙗ҆́кѡ ско́тъ мно́гъ є҆́сть ва́мъ, да пребꙋ́дꙋтъ во градѣ́хъ ва́шихъ, ꙗ҆̀же да́хъ ва́мъ:
20
20
ἕως ἂν καταπαύσῃ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν τοὺς ἀδελφοὺς ὑμῶν, ὥσπερ καὶ ὑμᾶς, καὶ κατακληρονομήσωσι καὶ οὗτοι τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν αὐτοῖς ἐν τῷ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, καὶ ἐπαναστραφήσεσθε ἕκαστος εἰς τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ, ἣν ἔδωκα ὑμῖν. до́ндеже оу҆поко́итъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ бра́тїю ва́шꙋ, ꙗ҆́коже и҆ ва́съ, и҆ наслѣ́дѧтъ и҆ сі́и зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ дае́тъ и҆̀мъ ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на: и҆ возврати́тесѧ кі́йждо въ наслѣ́дїе своѐ є҆́же да́хъ ва́мъ.
21
21
Καὶ τῷ ᾿Ιησοῖ ἐνετειλάμην ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑωράκασι πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τοῖς δυσὶ βασιλεῦσι τούτοις· οὕτως ποιήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν πάσας τὰς βασιλείας, ἐφ᾿ ἃς σὺ διαβαίνεις ἐκεῖ· И҆ і҆исꙋ́сꙋ заповѣ́дахъ во вре́мѧ ѻ҆́но, глаго́лѧ: ѻ҆́чи ва́ши ви́дѣша всѧ̑, є҆ли̑ка сотворѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ ѻ҆бои́мъ царє́мъ си̑мъ, та́кѡ сотвори́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ всѣ̑мъ ца́рствѡмъ, и҆̀хже сквозѣ̀ ты̀ про́йдеши та́мѡ:
22
22
οὐ φοβηθήσεσθε ἀπ᾿ αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν αὐτὸς πολεμήσει περὶ ὑμῶν. не оу҆бо́йтесѧ ѿ ни́хъ, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ са́мъ побо́ретъ по ва́съ.
23
23
καὶ ἐδεήθην Κυρίου ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· И҆ моли́хсѧ гдⷭ҇ви во ѻ҆́но вре́мѧ, глаго́лѧ:
24
24
Κύριε Θεέ, σὺ ἤρξω δεῖξαι τῷ σῷ θεράποντι τὴν ἰσχύν σου καὶ τὴν δύναμίν σου καὶ τὴν χεῖρα τὴν κραταιὰν καὶ τὸν βραχίονα τὸν ὑψηλόν· τίς γάρ ἐστι Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, ὅστις ποιήσει καθὰ ἐποίησας σὺ καὶ κατὰ τὴν ἰσχύν σου; гдⷭ҇и бж҃е, ты̀ нача́лъ є҆сѝ пока́зовати твоемꙋ̀ рабꙋ̀ крѣ́пость твою̀ и҆ си́лꙋ твою̀, и҆ рꙋ́кꙋ крѣ́пкꙋю и҆ мы́шцꙋ высо́кꙋю: кто́ бо є҆́сть бг҃ъ на нб҃сѝ и҆лѝ на землѝ, и҆́же сотвори́тъ, ꙗ҆́коже сотвори́лъ є҆сѝ ты̀, и҆ по крѣ́пости твое́й;
25
25
διαβὰς οὖν ὄψομαι τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην τὴν οὖσαν πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, τὸ ὄρος τοῦτο τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸν ᾿Αντιλίβανον. преше́дъ оу҆̀бо оу҆ви́ждꙋ зе́млю благꙋ́ю сїю̀, ꙗ҆́же ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на, го́рꙋ сїю̀ бла́гꙋ и҆ а҆нтїлїва́нъ.
26
26
καὶ ὑπερεῖδε Κύριος ἐμὲ ἕνεκεν ὑμῶν καὶ οὐκ εἰσήκουσέ μου, καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἱκανούσθω σοι, μὴ προσθῇς ἔτι λαλῆσαι τὸν λόγον τοῦτον· И҆ презрѣ́ мѧ гдⷭ҇ь ва́съ ра́ди, и҆ не послꙋ́ша менѐ, и҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: довлѣ́етъ тѝ, не приложѝ къ семꙋ̀ глаго́лати словесѐ сегѡ̀:
27
27
ἀνάβηθι ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοῦ Λελαξευμένου καὶ ἀναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατὰ θάλασσαν καὶ βορρᾶν καὶ λίβα καὶ ἀνατολὰς καὶ ἰδὲ τοῖς ὀφθαλμοῖς σου, ὅτι οὐ διαβήσῃ τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον. взы́ди на ве́рхъ горы̀ и҆зсѣ́ченыѧ и҆ воззрѝ ѻ҆чи́ма твои́ма къ мо́рю и҆ сѣ́верꙋ, и҆ ю҆́гꙋ и҆ на восто́ки, и҆ ви́ждь ѻ҆чи́ма твои́ма, ꙗ҆́кѡ не пре́йдеши і҆ѻрда́на сегѡ̀:
28
28
καὶ ἔντειλαι ᾿Ιησοῖ καὶ κατίσχυσον αὐτὸν καὶ παρακάλεσον αὐτόν, ὅτι οὗτος διαβήσεται πρὸ προσώπου τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ οὗτος κατακληρονομήσει αὐτοῖς πᾶσαν τὴν γῆν, ἣν ἑώρακας. и҆ заповѣ́ждь і҆исꙋ́сꙋ, и҆ оу҆крѣпѝ є҆го̀, и҆ оу҆тѣ́ши є҆го̀: ꙗ҆́кѡ се́й пре́йдетъ пред̾ лице́мъ люді́й си́хъ, и҆ се́й раздѣли́тъ и҆̀мъ въ наслѣ́дїе всю̀ зе́млю, ю҆́же є҆сѝ ви́дѣлъ.
29
29
καὶ ἐνεκαθήμεθα ἐν νάπῃ σύνεγγυς οἴκου Φογώρ. И҆ пребы́хомъ во ю҆до́ли бли́з̾ до́мꙋ фогѡ́рова.
Κεφάλαιο 4
Глава́ д҃
1
1
ΚΑΙ νῦν, ᾿Ισραήλ, ἄκουε τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν κριμάτων, ὅσα ἐγὼ διδάσκω ὑμᾶς σήμερον ποιεῖν, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε καὶ εἰσελθόντες κληρονομήσητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν. И҆ нн҃ѣ, і҆и҃лю, послꙋ́шай ѡ҆правда́нїй и҆ сꙋдѡ́въ, є҆ли̑ка а҆́зъ оу҆чꙋ̀ ва́съ дне́сь дѣ́лати, да поживетѐ и҆ оу҆мно́житесѧ, и҆ вше́дше наслѣ́дите зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тє́цъ ва́шихъ дае́тъ ва́мъ въ наслѣ́дїе:
2
2
οὐ προσθήσετε πρὸς τὸ ρῆμα ὃ ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν, καὶ οὐκ ἀφελεῖτε ἀπ᾿ αὐτοῦ· φυλάσσεσθε τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον. да не приложитѐ къ словесѝ, є҆́же а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ, нижѐ да ѿи́мете ѿ негѡ̀: сохрани́те за́пѡвѣди гдⷭ҇а бг҃а на́шего, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь.
3
3
οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑωράκασι πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τῷ Βεελφεγώρ, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος, ὅστις ἐπορεύθη ὀπίσω Βεελφεγώρ, ἐξέτριψεν αὐτὸν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐξ ὑμῶν. Ѻ҆́чи ва́ши ви́дѣша всѧ̑, є҆ли̑ка сотворѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ веельфегѡ́рꙋ: ꙗ҆́кѡ всѧ́къ человѣ́къ и҆́же и҆́де в̾слѣ́дъ веельфегѡ́ра, потребѝ є҆го̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ ѿ ва́съ:
4
4
ὑμεῖς δὲ οἱ προσκείμενοι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν ζῆτε πάντες ἐν τῇ σήμερον. вы́ же, прилѣжа́щїи гдⷭ҇еви бг҃ꙋ ва́шемꙋ, живетѐ всѝ до дне́сь:
5
5
ἴδετε, δέδειχα ὑμῖν δικαιώματα καὶ κρίσεις, καθὰ ἐνετείλατό μοι Κύριος, ποιῆσαι οὕτως ἐν τῇ γῇ, εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομεῖν αὐτήν· ви́дите, показа́хъ ва́мъ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, ꙗ҆́коже заповѣ́да мнѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ мо́й сотвори́ти си́це на землѝ, въ ню́же вы̀ и҆́дете та́мѡ, наслѣ́дити ю҆̀:
6
6
καὶ φυλάξεσθε καὶ ποιήσετε, ὅτι αὕτη ἡ σοφία καὶ ἡ σύνεσις ὑμῶν ἐναντίον πάντων τῶν ἐθνῶν, ὅσοι ἐὰν ἀκούσωσι πάντα τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ ἐροῦσιν· ἰδοὺ λαὸς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων τὸ ἔθνος τὸ μέγα τοῦτο. и҆ сохрани́те, и҆ сотвори́те, ꙗ҆́кѡ сїѧ̀ премꙋ́дрость ва́ша и҆ смышле́нїе пред̾ всѣ́ми ꙗ҆зы̑ки, є҆ли́цы а҆́ще оу҆слы́шатъ всѧ̑ ѡ҆правда̑нїѧ сїѧ̑ и҆ рекꙋ́тъ: сѐ, лю́дїе премꙋ́дрїи и҆ оу҆мѣ́тєлны: ꙗ҆зы́къ вели́кїй се́й.
7
7
ὅτι ποῖον ἔθνος μέγα, ᾧ ἐστιν αὐτῷ Θεὸς ἐγγίζων αὐτοῖς, ὡς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν πᾶσιν, οἷς ἐὰν αὐτὸν ἐπικαλεσώμεθα; Кі́й бо ꙗ҆зы́къ та́кѡ ве́лїй, є҆мꙋ́же є҆́сть бо́гъ, приближа́ѧйсѧ є҆мꙋ̀, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ во всѣ́хъ, въ ни́хже а҆́ще призове́мъ є҆го̀;
8
8
καὶ ποῖον ἔθνος μέγα, ᾧ ἐστιν αὐτῷ δικαιώματα καὶ κρίματα δίκαια κατὰ πάντα τὸν νόμον τοῦτον, ὃν ἐγὼ δίδωμι ἐνώπιον ὑμῶν σήμερον; и҆ кі́й ꙗ҆зы́къ вели́къ, є҆мꙋ́же сꙋ́ть ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀ пра̑вы по всемꙋ̀ зако́нꙋ семꙋ̀, є҆го́же а҆́зъ даю̀ пред̾ ва́ми дне́сь;
9
9
πρόσεχε σεαυτῷ καὶ φύλαξον τὴν ψυχήν σου σφόδρα, μὴ ἐπιλάθῃ πάντας τοὺς λόγους, οὓς ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου· καὶ μὴ ἀποστήτωσαν ἀπὸ τῆς καρδίας σου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου, καὶ συμβιβάσεις τοὺς υἱούς σου καὶ τοὺς υἱοὺς τῶν υἱῶν σου Вонмѝ себѣ̀ и҆ снабдѝ дꙋ́шꙋ твою̀ ѕѣлѡ̀, и҆ не забꙋ́ди всѣ́хъ слове́съ, ꙗ҆̀же ви́дѣста ѻ҆́чи твоѝ, и҆ да не ѿстꙋ́пѧтъ ѿ се́рдца твоегѡ̀ всѧ̑ дни̑ живота̀ твоегѡ̀: и҆ да наста́виши сы́ны твоѧ̑ и҆ сы́ны сынѡ́въ твои́хъ,
10
10
ἡμέραν, ἣν ἔστητε ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐν Χωρὴβ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας, ὅτι εἶπε Κύριος πρός με· ἐκκλησίασον πρός με τὸν λαόν, καὶ ἀκουσάτωσαν τὰ ρήματά μου, ὅπως μάθωσι φοβεῖσθαί με πάσας τὰς ἡμέρας, ἃς αὐτοὶ ζῶσιν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτῶν διδάξουσι. въ де́нь въ ѻ҆́ньже стоѧ́сте пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ въ хѡри́вѣ въ де́нь собра́нїѧ, є҆гда̀ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: соберѝ ко мнѣ̀ лю́ди, и҆ да слы́шатъ словеса̀ моѧ̑, да наꙋча́тсѧ боѧ́тисѧ менє̀ всѧ̑ дни̑, въ нѧ́же сі́и живꙋ́тъ на землѝ, и҆ сы́ны своѧ̑ да наꙋча́тъ.
11
11
καὶ προσήλθετε καὶ ἔστητε ὑπὸ τὸ ὄρος, καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρὶ ἕως τοῦ οὐρανοῦ, σκότος, γνόφος, θύελλα, φωνὴ μεγάλη. И҆ прїидо́сте, и҆ ста́сте под̾ горо́ю: и҆ гора̀ горѧ́ше ѻ҆гне́мъ да́же до небесѐ, тма̀, мра́къ, и҆ ви́хръ.
12
12
καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς φωνὴν ρημάτων, ἣν ὑμεῖς ἠκούσατε, καὶ ὁμοίωμα οὐκ εἴδετε, ἀλλ᾿ ἢ φωνήν· И҆ гл҃а гдⷭ҇ь къ ва́мъ на горѣ̀ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀: гла́съ слове́съ є҆гѡ̀ вы̀ слы́шасте, и҆ ѡ҆́браза не ви́дѣсте, то́кмѡ гла́съ:
13
13
καὶ ἀνήγγειλεν ὑμῖν τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ἐνετείλατο ὑμῖν ποιεῖν, τὰ δέκα ρήματα, καὶ ἔγραψεν αὐτὰ ἐπὶ δύο πλάκας λιθίνας. и҆ возвѣстѝ ва́мъ завѣ́тъ сво́й, є҆го́же заповѣ́да ва́мъ твори́ти, де́сѧть слове́съ, и҆ написа̀ ѧ҆̀ на двои́хъ скрижа́лехъ ка́менныхъ:
14
14
καὶ ἐμοὶ ἐνετείλατο Κύριος ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ διδάξαι ὑμᾶς δικαιώματα καὶ κρίσεις, ποιεῖν ὑμᾶς αὐτά ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. и҆ мнѣ̀ заповѣ́да гдⷭ҇ь во вре́мѧ ѻ҆́но, наꙋчи́ти ва́съ ѡ҆правда́нїємъ и҆ сꙋда́мъ, твори́ти ва́мъ ѧ҆̀ на землѝ, въ ню́же вы̀ вхо́дите та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀.
15
15
καὶ φυλάξεσθε σφόδρα τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ὅτι οὐκ εἴδετε ὁμοίωμα ἐν τῇ ἡμέρᾳ, ᾗ ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν Χωρὴβ ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός. И҆ снабди́те дꙋ́шы своѧ̑ ѕѣлѡ̀, ꙗ҆́кѡ не ви́дѣсте всѧ́кагѡ подо́бїѧ въ де́нь, въ ѻ҆́ньже гл҃а гдⷭ҇ь къ ва́мъ въ горѣ̀ хѡри́вѣ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀:
16
16
μὴ ἀνομήσητε καὶ ποιήσητε ὑμῖν ἑαυτοῖς γλυπτὸν ὁμοίωμα πᾶσαν εἰκόνα ὁμοίωμα ἀρσενικοῦ ἢ θηλυκοῦ, не беззако́ннꙋйте, и҆ не сотвори́те себѣ̀ сами̑мъ подо́бїѧ ва́ѧнна, всѧ́кагѡ ѡ҆́браза подо́бїѧ мꙋ́жеска по́ла и҆лѝ же́нска:
17
17
ὁμοίωμα παντὸς κτήνους τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς γῆς, ὁμοίωμα παντὸς ὀρνέου πτερωτοῦ, ὃ πέταται ὑπὸ τὸν οὐρανόν, и҆ подо́бїѧ всѧ́кагѡ скота̀, и҆́же є҆́сть на землѝ, подо́бїѧ всѧ́кїѧ пти́цы перна́тыѧ, под̾ небесе́мъ парѧ́щїѧ:
18
18
ὁμοίωμα παντὸς ἑρπετοῦ, ὃ ἕρπει ἐπὶ τῆς γῆς, ὁμοίωμα παντὸς ἰχθύος, ὅσα ἐστὶν ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. подо́бїѧ всѧ́кагѡ га́да, и҆́же плѣ́жетъ по землѝ: подо́бїѧ всѧ́кїѧ ры́бы, є҆ли̑ки сꙋ́ть въ вода́хъ под̾ земле́ю:
19
19
καὶ μὴ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἰδὼν τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας καὶ πάντα τὸν κόσμον τοῦ οὐρανοῦ, πλανηθεὶς προσκυνήσῃς αὐτοῖς καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς, ἃ ἀπένειμε Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὰ πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τοῖς ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ. да не когда̀ воззрѣ́въ на не́бо и҆ ви́дѣвъ со́лнце и҆ лꙋнꙋ̀ и҆ ѕвѣ́зды, и҆ всю̀ красотꙋ̀ небе́снꙋю, прельсти́всѧ поклони́шисѧ и҆̀мъ и҆ послꙋ́жиши и҆̀мъ, ꙗ҆̀же раздѣлѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й всѣ̑мъ ꙗ҆зы́кѡмъ, и҆̀же под̾ небесе́мъ.
20
20
ὑμᾶς δὲ ἔλαβεν ὁ Θεὸς καὶ ἐξήγαγεν ὑμᾶς ἐκ τῆς καμίνου τῆς σιδηρᾶς, ἐξ Αἰγύπτου, εἶναι αὐτῷ λαὸν ἔγκληρον ὡς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ. Ва́съ же взѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ и҆ и҆зведѐ ва́съ ѿ пе́щи желѣ́зны и҆з̾ є҆гѵ́пта, да бꙋ́дете є҆мꙋ̀ лю́дїе въ жре́бїй, ꙗ҆́коже въ дне́шнїй де́нь.
21
21
καὶ Κύριος ὁ Θεὸς ἐθυμώθη μοι περὶ τῶν λεγομένων ὑφ᾿ ὑμῶν καὶ ὤμοσεν ἵνα μὴ διαβῶ τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον καὶ ἵνα μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ· И҆ гдⷭ҇ь бг҃ъ разгнѣ́васѧ на мѧ̀ ѡ҆ словесѣ́хъ ва́шихъ, и҆ клѧ́тсѧ, да не прейдꙋ̀ і҆ѻрда́на сегѡ̀ и҆ да не вни́дꙋ въ зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ наслѣ́дїе:
22
22
ἐγὼ γὰρ ἀποθνήσκω ἐν τῇ γῇ ταύτῃ καὶ οὐ διαβαίνω τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον, ὑμεῖς δὲ διαβαίνετε καὶ κληρονομήσετε τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην. а҆́зъ бо оу҆мрꙋ̀ въ се́й землѝ, и҆ не прейдꙋ̀ і҆ѻрда́на сегѡ̀, вы́ же пре́йдете и҆ наслѣ́дите зе́млю благꙋ́ю сїю̀.
23
23
προσέχετε ὑμεῖς, μὴ ἐπιλάθησθε τὴν διαθήκην Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἣν διέθετο πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἀνομήσητε, καὶ ποιήσητε ὑμῖν ἑαυτοῖς γλυπτὸν ὁμοίωμα πάντων, ὧν συνέταξέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου· Вонми́те вы̀, да не когда̀ забꙋ́дете завѣ́та гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, є҆го́же завѣща̀ къ ва́мъ, и҆ да не сотворитѐ са́ми себѣ̀ и҆зва́ѧнна подо́бїѧ всѣ́хъ, ꙗ҆̀же заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й,
24
24
ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου πῦρ καταναλίσκον ἐστί, Θεὸς ζηλωτής. ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѻ҆́гнь потреблѧ́ѧй є҆́сть, бг҃ъ ревни́тель.
25
25
᾿Εὰν δὲ γεννήσῃς υἱοὺς καὶ υἱοὺς τῶν υἱῶν σου καὶ χρονίσητε ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἀνομήσητε καὶ ποιήσητε γλυπτὸν ὁμοίωμα παντὸς καὶ ποιήσητε τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν παροργίσαι αὐτόν, А҆́ще же роди́ши сы́ны и҆ сы́ны сынѡ́въ твои́хъ, и҆ оу҆ме́длите на землѝ, и҆ возбеззако́ннꙋете, и҆ сотворитѐ и҆зва́ѧнно подо́бїе всѧ́кагѡ, и҆ сотворитѐ ѕло́е пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ, є҆́же раздражи́ти є҆го̀,
26
26
διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε ἀπὸ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. οὐχὶ πολυχρονιεῖτε ἡμέρας ἐπ᾿ αὐτῆς, ἀλλ᾿ ἢ ἐκτριβῇ ἐκτριβήσεσθε. засвидѣ́телствꙋю ва́мъ дне́сь небесе́мъ и҆ земле́ю, ꙗ҆́кѡ па́гꙋбою поги́бнете ѿ землѝ, на ню́же вы̀ прехо́дите чрез̾ і҆ѻрда́нъ та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀: не пребꙋ́дете мно́гѡ дні́й на не́й, но потребле́нїемъ потребите́сѧ:
27
27
καὶ διασπερεῖ Κύριος ὑμᾶς ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι καὶ καταλειφθήσεσθε ὀλίγοι ἀριθμῷ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, εἰς οὓς εἰσάξει Κύριος ὑμᾶς ἐκεῖ. и҆ разсы́плетъ вы̀ гдⷭ҇ь во всѣ́хъ ꙗ҆зы́цѣхъ, и҆ ѡ҆ста́нетесѧ ма́ли число́мъ во ꙗ҆зы́цѣхъ, въ нѧ́же введе́тъ вы̀ гдⷭ҇ь та́мѡ,
28
28
καὶ λατρεύσετε ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ἔργοις χειρῶν ἀνθρώπων, ξύλοις καὶ λίθοις, οἳ οὐκ ὄψονται οὐδὲ μὴ ἀκούσωσιν οὔτε μὴ φάγωσιν οὔτε μὴ ὀσφρανθῶσι. и҆ послꙋ́жите та́мѡ богѡ́мъ и҆ны̑мъ, дѣлѡ́мъ рꙋ́къ человѣ́ческихъ, дре́вꙋ и҆ ка́менїю, и҆̀же не оу҆́зрѧтъ и҆ не оу҆слы́шатъ, ни ꙗ҆дѧ́тъ, ни ѡ҆бонѧ́ютъ:
29
29
καὶ ζητήσετε ἐκεῖ Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν καὶ εὑρήσετε αὐτόν, ὅταν ἐκζητήσητε αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου ἐν τῇ θλίψει σου· и҆ взы́щете та́мѡ гдⷭ҇а бг҃а ва́шего, и҆ ѡ҆брѧ́щете є҆го̀, є҆гда̀ взы́щете є҆го̀ ѿ всегѡ̀ ва́шегѡ се́рдца и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ ва́шеѧ въ ско́рби ва́шей.
30
30
καὶ εὑρήσουσί σε πάντες οἱ λόγοι οὗτοι ἐπ᾿ ἐσχάτῳ τῶν ἡμερῶν, καὶ ἐπιστραφήσῃ πρὸς Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς αὐτοῦ· И҆ пости́гнꙋтъ тѧ̀ всѧ̑ сїѧ̑ словеса̀ въ послѣ̑днѧѧ дни̑, и҆ ѡ҆брати́шисѧ къ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, и҆ оу҆слы́шиши гла́съ є҆гѡ̀,
31
31
ὅτι Θεὸς οἰκτίρμων Κύριος ὁ Θεός σου, οὐκ ἐγκαταλείψει σε οὐδὲ μὴ ἐκτρίψῃ σε, οὐκ ἐπιλήσεται τὴν διαθήκην τῶν πατέρων σου, ἣν ὤμοσεν αὐτοῖς Κύριος. ꙗ҆́кѡ бг҃ъ ще́дръ и҆ млⷭ҇рдъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, не ѡ҆ста́витъ тебѐ, нижѐ потреби́тъ тебѐ, не забꙋ́детъ завѣ́та ѻ҆тє́цъ твои́хъ, и҆́мже клѧ́тсѧ и҆̀мъ.
32
32
ἐπερωτήσατε ἡμέρας προτέρας τὰς γενομένας προτέρας σου ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ οὐρανοῦ ἕως τοῦ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ, εἰ γέγονε κατὰ τὸ ρῆμα τὸ μέγα τοῦτο, εἰ ἤκουσται τοιοῦτο· Вопроси́те дні́й пе́рвыхъ, бы́вшихъ пре́жде ва́съ, ѿ днѐ въ ѻ҆́ньже сотворѝ бг҃ъ человѣ́ка на землѝ, и҆ ѿ кра́ѧ небесѐ да́же до кра́ѧ небесѐ, а҆́ще бы́сть по словесѝ вели́комꙋ семꙋ̀, а҆́ще слы́шано бы́сть сицево̀:
33
33
εἰ ἀκήκοεν ἔθνος φωνὴν Θεοῦ ζῶντος λαλοῦντος ἐκ μέσου τοῦ πυρός, ὃν τρόπον ἀκήκοας σὺ καὶ ἔζησας· а҆́ще (кі́й) ꙗ҆зы́къ слы́ша гла́съ бг҃а жива́гѡ гл҃юща ѿ среды̀ ѻ҆гнѧ̀, и҆́мже ѡ҆́бразомъ слы́шалъ є҆сѝ ты̀, и҆ жи́въ бы́лъ є҆сѝ:
34
34
εἰ ἐπείρασεν ὁ Θεὸς εἰσελθὼν λαβεῖν ἑαυτῷ ἔθνος ἐκ μέσου ἔθνους ἐν πειρασμῷ καὶ ἐν σημείοις καὶ ἐν τέρασι καί ἐν πολέμῳ καὶ ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐν ὁράμασι μεγάλοις κατὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐνώπιόν σου βλέποντος· а҆́ще и҆скꙋсѝ бг҃ъ вше́дъ взѧ́ти себѣ̀ ꙗ҆зы́къ ѿ среды̀ ꙗ҆зы́ка и҆скꙋше́нїемъ, и҆ зна́мєнїи и҆ чꙋдесы̀, и҆ бра́нїю и҆ рꙋко́ю си́льною, и҆ мы́шцею высо́кою и҆ видѣ̑нїи вели́кими, по всемꙋ̀ є҆ли́кѡ сотворѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ во є҆гѵ́птѣ пред̾ тобо́ю зрѧ́щимъ,
35
35
ὥστε εἰδῆσαί σε ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου, οὗτος Θεός ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν αὐτοῦ. ꙗ҆́кѡ да разꙋмѣ́еши ты̀, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й се́й бг҃ъ є҆́сть, и҆ нѣ́сть ра́звѣ є҆гѡ̀.
36
36
ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀκουστὴ ἐγένετο ἡ φωνὴ αὐτοῦ παιδεῦσαί σε, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἔδειξέ σοι τὸ πῦρ αὐτοῦ τὸ μέγα, καὶ τὰ ρήματα αὐτοῦ ἤκουσας ἐκ μέσου τοῦ πυρός. Ѿ нб҃сѐ слы́шанъ сотворѝ тебѣ̀ гла́съ сво́й, є҆́же наꙋчи́ти тѧ̀, и҆ на землѝ показа̀ тебѣ̀ ѻ҆́гнь сво́й вели́кїй, и҆ гл҃го́лы є҆гѡ̀ слы́шалъ є҆сѝ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀:
37
37
διὰ τὸ ἀγαπῆσαι αὐτὸν τοὺς πατέρας σου καὶ ἐξελέξατο τὸ σπέρμα αὐτῶν μετ᾿ αὐτοὺς ὑμᾶς καὶ ἐξήγαγέ σε αὐτὸς ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ τῇ μεγάλῃ ἐξ Αἰγύπτου зане́же возлюбѝ ѻ҆тцы̀ твоѧ̑, и҆збра̀ сѣ́мѧ и҆́хъ по ни́хъ ва́съ, и҆ и҆зведе́ тѧ са́мъ си́лою свое́ю вели́кою и҆з̾ є҆гѵ́пта
38
38
ἐξολοθρεῦσαι ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρότερά σου πρὸ προσώπου σου, εἰσαγαγεῖν σε δοῦναί σοι τὴν γῆν αὐτῶν κληρονομεῖν, καθὼς ἔχεις σήμερον. потреби́ти ꙗ҆зы́ки вели̑кїѧ и҆ крѣпча́йшыѧ тебє̀ пред̾ лице́мъ твои́мъ, ввести́ тѧ, да́ти тебѣ̀ зе́млю и҆́хъ въ наслѣ́дїе, ꙗ҆́коже и҆́маши дне́сь.
39
39
καὶ γνώσῃ σήμερον καὶ ἐπιστραφήσῃ τῇ διανοίᾳ ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου οὗτος Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν αὐτοῦ· И҆ оу҆вѣ́си дне́сь, и҆ ѡ҆брати́шисѧ оу҆мо́мъ, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й се́й бг҃ъ на нб҃сѝ горѣ̀ и҆ на землѝ до́лꙋ, и҆ нѣ́сть ра́звѣ є҆гѡ̀,
40
40
καὶ φυλάξασθε τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σέ, ὅπως μακροήμεροι γένησθε ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι πάσας τὰς ἡμέρας. и҆ да сохрани́ши за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, да бла́го тебѣ̀ бꙋ́детъ и҆ сынѡ́мъ твои̑мъ по тебѣ̀, ꙗ҆́кѡ да бꙋ́дете долголѣ́тни на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ всѧ̑ дни̑.
41
41
Τότε ἀφώρισε Μωυσῆς τρεῖς πόλεις πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου Тогда̀ ѿдѣлѝ мѡѷсе́й трѝ гра́ды ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на на восто́къ со́лнца,
42
42
φυγεῖν ἐκεῖ τὸν φονευτήν, ὃς ἂν φονεύσῃ τὸν πλησίον οὐκ εἰδώς, καὶ οὗτος οὐ μισῶν αὐτὸν πρὸ τῆς χθὲς καὶ τῆς τρίτης, καὶ καταφεύξεται εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων καὶ ζήσεται· є҆́же оу҆бѣга́ти та́мѡ оу҆бі́йцѣ, и҆́же а҆́ще оу҆бїе́тъ бли́жнѧго не вѣ́дый, и҆ се́й не ненави́дѧ є҆го̀ пре́жде вчера̀ и҆ тре́тїѧгѡ днѐ, и҆ да вбѣ́гнетъ во є҆ди́нъ гра́дъ ѿ си́хъ и҆ жи́въ бꙋ́детъ:
43
43
τὴν Βοσὸρ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν τῇ γῇ τῇ πεδινῇ τῷ Ρουβὴν καὶ τὴν Ραμὼθ ἐν Γαλαὰδ τῷ Γαδδὶ καὶ τὴν Γαυλὼν ἐν Βασὰν τῷ Μανασσῇ. восо́ръ въ пꙋсты́ни въ землѝ се́лнѣй рꙋви́мꙋ, и҆ раммѡ́ѳъ въ галаа́дѣ га́ддꙋ, и҆ гаѵлѡ́нъ въ васа́нѣ манассі́и.
44
44
Οὗτος ὁ νόμος, ὃν παρέθετο Μωυσῆς ἐνώπιον υἱῶν ᾿Ισραήλ· Се́й зако́нъ, є҆го́же предложѝ мѡѷсе́й пред̾ сы̑ны і҆и҃лтескими:
45
45
ταῦτα τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐλάλησε Μωυσῆς τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου сїѧ̑ свидѣ̑нїѧ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, є҆ли̑ка глаго́ла мѡѷсе́й сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ въ пꙋсты́ни, и҆зше́дшымъ и҆̀мъ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ,
46
46
ἐν τῷ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, ἐν φάραγγι, ἐγγὺς οἴκου Φογώρ, ἐν γῇ Σηὼν βασιλέως τῶν ᾿Αμορραίων, ὃς κατῴκει ἐν ᾿Εσεβών, ὃν ἐπάταξε Μωυσῆς καὶ οἱ υἱοὶ ᾿Ισραήλ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου ѡ҆б̾ ѡ҆́нъ по́лъ і҆ѻрда́на, въ де́бри, бли́з̾ до́мꙋ фогѡ́рова, въ землѝ сиѡ́на царѧ̀ а҆морре́йска, и҆́же живѧ́ше во є҆севѡ́нѣ, є҆го́же и҆збѝ мѡѷсе́й и҆ сы́нове і҆и҃лєвы, и҆зше́дшымъ и҆̀мъ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ.
47
47
καὶ ἐκληρονόμησαν τὴν γῆν αὐτοῦ καὶ τὴν γῆν ῍Ωγ βασιλέως τῆς Βασάν, δύο βασιλέων τῶν ᾿Αμορραίων, οἳ ἦσαν πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου κατὰ ἀνατολὰς ἡλίου, И҆ наслѣ́диша зе́млю є҆гѡ̀ и҆ зе́млю ѡ҆́га царѧ̀ васа́нска, двꙋ̀ царе́й а҆морре́йскихъ, и҆̀же бѧ́хꙋ ѡ҆б̾ ѡ҆́нъ по́лъ і҆ѻрда́на на восто́къ со́лнца,
48
48
ἀπὸ ᾿Αροήρ, ἥ ἐστιν ἐπὶ τοῦ χείλους χειμάρρου ᾿Αρνῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ ὄρους τοῦ Σηὼν ὅ ἐστιν ᾿Αερμών, ѿ а҆рои́ра, и҆́же є҆́сть во оу҆́стїи водоте́чи а҆рнѡ́ни и҆ оу҆ горы̀ сїѡ́на, ꙗ҆́же є҆́сть а҆ермѡ́нъ,
49
49
πᾶσαν τὴν ῎Αραβα πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου κατὰ ἀνατολὰς ἡλίου ὑπὸ ᾿Ασηδὼθ τὴν λαξευτήν. всю̀ а҆́равꙋ ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на, на восто́къ со́лнца под̾ а҆сидѡ́ѳомъ те́санымъ.
Κεφάλαιο 5
Глава́ є҃
1
1
ΚΑΙ ἐκάλεσε Μωυσῆς πάντα ᾿Ισραήλ, καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· ἄκουε, ᾿Ισραήλ, τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐγὼ λαλῶ ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ, καὶ μαθήσεσθε αὐτὰ καὶ φυλάξεσθε ποιεῖν αὐτά. И҆ призва̀ мѡѷсе́й всего̀ і҆и҃лѧ и҆ речѐ къ ни̑мъ: слы́ши, і҆и҃лю, ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, є҆ли̑ка а҆́зъ глаго́лю во оу҆́шы ва́ши во дне́шнїй де́нь, и҆ наꙋчи́тесѧ и҆́хъ, и҆ сохрани́те твори́ти ѧ҆̀.
2
2
Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν διέθετο πρὸς ὑμᾶς διαθήκην ἐν Χωρήβ· Гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ завѣща̀ ва́мъ завѣ́тъ въ хѡри́вѣ:
3
3
οὐχὶ τοῖς πατράσιν ὑμῶν διέθετο Κύριος τὴν διαθήκην ταύτην, ἀλλ᾿ ἢ πρὸς ὑμᾶς, ὑμεῖς ὧδε πάντες ζῶντες σήμερον· не ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ завѣща̀ гдⷭ҇ь завѣ́тъ се́й, но то́кмѡ ва́мъ: вы́ же здѣ̀ всѝ жи́ви дне́сь.
4
4
πρόσωπον κατὰ πρόσωπον ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός, Лице́мъ къ лицꙋ̀ гл҃а гдⷭ҇ь къ ва́мъ на горѣ̀ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀,
5
5
κἀγὼ εἱστήκειν ἀνὰ μέσον Κυρίου καὶ ὑμῶν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν τὰ ρήματα Κυρίου, ὅτι ἐφοβήθητε ἀπὸ προσώπου τοῦ πυρὸς καὶ οὐκ ἀνέβητε εἰς τὸ ὄρος, λέγων· и҆ а҆́зъ стоѧ́хъ междꙋ̀ гдⷭ҇емъ и҆ ва́ми во вре́мѧ ѻ҆́но возвѣсти́ти ва́мъ гл҃го́лы гдⷭ҇нѧ, ꙗ҆́кѡ оу҆боѧ́стесѧ ѿ лица̀ ѻ҆гнѧ̀ и҆ не взыдо́сте на го́рꙋ, гл҃ѧ:
6
6
ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου ὁ ἐξαγαγών σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας. а҆́зъ є҆́смь гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, и҆зведы́й тѧ̀ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, ѿ до́мꙋ рабо́ты:
7
7
οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πρὸ προσώπου μου. да не бꙋ́дꙋтъ тебѣ̀ бо́зи и҆́нїи пред̾ лице́мъ мои́мъ.
8
8
οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς. Да не сотвори́ши себѣ̀ кꙋмі́ра, ни всѧ́кагѡ подо́бїѧ, є҆ли̑ка на небесѝ горѣ̀, и҆ є҆ли̑ка на землѝ ни́зꙋ, и҆ є҆ли̑ка въ вода́хъ под̾ земле́ю,
9
9
οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς οὐδὲ μὴ λατρεύσῃς αὐτοῖς, ὅτι ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου, Θεὸς ζηλωτής, ἀποδιδοὺς ἁμαρτίας πατέρων ἐπὶ τέκνα ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτην γενεὰν τοῖς μισοῦσί με. да не поклони́шисѧ и҆̀мъ, нижѐ послꙋ́жиши и҆̀мъ: ꙗ҆́кѡ а҆́зъ є҆́смь гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, бг҃ъ ревни́въ, ѿдаѧ́й грѣхѝ ѻ҆тцє́въ на ча̑да до тре́тїѧгѡ и҆ четве́ртагѡ ро́да ненави́дѧщымъ менѐ,
10
10
καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς ἀγαπῶσί με καὶ τοῖς φυλάσσουσι τὰ προστάγματά μου. и҆ творѧ́й млⷭ҇ть въ ты́сѧщахъ лю́бѧщымъ менѐ и҆ хранѧ́щымъ повелѣ̑нїѧ моѧ̑.
11
11
οὐ λήψῃ τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὸν λαμβάνοντα τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. Да не прїи́меши и҆́мене гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ всꙋ́е: не ѡ҆чи́ститъ бо гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й прїе́млющаго и҆́мѧ є҆гѡ̀ всꙋ́е.
12
12
φύλαξαι τὴν ἡμέραν τῶν σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν, ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου. Снабдѝ де́нь сꙋббѡ́тный свѧти́ти є҆го̀, ꙗ҆́коже заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й:
13
13
ἓξ ἡμέρας ἐργᾷ καὶ ποιήσεις πάντα τὰ ἔργα σου· ше́сть дні́й дѣ́лай, и҆ да сотвори́ши всѧ̑ дѣла̀ твоѧ̑,
14
14
τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ σάββατα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου, ὁ βοῦς σου καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου καὶ πᾶν κτῆνός σου καὶ προσήλυτος ὁ παροικῶν ἐν σοί, ἵνα ἀναπαύσηται ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου, ὥσπερ καὶ σύ· въ де́нь же седмы́й сꙋббѡ́та гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀: да не сотвори́ши въ ѻ҆́нь всѧ́кагѡ дѣ́ла, ты̀ и҆ сы́нъ тво́й и҆ дще́рь твоѧ̀, ра́бъ тво́й и҆ раба̀ твоѧ̀, во́лъ тво́й и҆ ѻ҆се́лъ тво́й и҆ всѧ́къ ско́тъ тво́й, и҆ пришле́цъ ѡ҆бита́ѧй оу҆ тебє̀, да почі́етъ ра́бъ тво́й и҆ раба̀ твоѧ̀, и҆ ѻ҆се́лъ тво́й, ꙗ҆́коже и҆ ты̀:
15
15
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐξήγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ, διὰ τοῦτο συνέταξέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου, ὥστε φυλάσσεσθαι τὴν ἡμέραν τῶν σαββάτων καὶ ἁγιάζειν αὐτήν. и҆ да помѧне́ши, ꙗ҆́кѡ (и҆ ты̀) ра́бъ бы́лъ є҆сѝ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй и҆ и҆зведе́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿтꙋ́дꙋ рꙋко́ю крѣ́пкою и҆ мы́шцею высо́кою: сегѡ̀ ра́ди повелѣ̀ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, є҆́же храни́ти де́нь сꙋббѡ́тный и҆ свѧти́ти є҆го̀.
16
16
τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ ἵνα μακροχρόνιος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι. Чтѝ ѻ҆тца̀ твоего̀ и҆ ма́терь твою̀, ꙗ҆́коже заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, да бла́го тѝ бꙋ́детъ и҆ да долголѣ́тенъ бꙋ́деши на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀.
17
17
οὐ φονεύσεις. Не оу҆бі́й.
18
18
οὐ μοιχεύσεις. Не прелюбодѣ́йствꙋй.
19
19
οὐ κλέψεις. Не оу҆кра́ди.
20
20
οὐ ψευδομαρτυρήσεις κατὰ τοῦ πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδῆ. Не послꙋ́шествꙋй на бли́жнѧго твоего̀ свидѣ́телства ло́жна.
21
21
οὐκ ἐπιθυμήσεις τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου· οὐκ ἐπιθυμήσεις τὴν οἰκίαν τοῦ πλησίον σου οὔτε τὸν ἀγρὸν αὐτοῦ οὔτε τὸν παῖδα αὐτοῦ οὔτε τὴν παιδίσκην αὐτοῦ οὔτε τοῦ βοὸς αὐτοῦ οὔτε τοῦ ὑποζυγίου αὐτοῦ οὔτε παντὸς κτήνους αὐτοῦ οὔτε πάντα ὅσα τῷ πλησίον σού ἐστι. Не пожела́й жены̀ бли́жнѧгѡ твоегѡ̀, не пожела́й до́мꙋ бли́жнѧгѡ твоегѡ̀, ни села̀ є҆гѡ̀, ни раба̀ є҆гѡ̀, ни рабы́ни є҆гѡ̀, ни вола̀ є҆гѡ̀, ни ѻ҆слѧ́те є҆гѡ̀, ни всѧ́кагѡ скота̀ є҆гѡ̀, нижѐ всѣ́хъ, є҆ли̑ка бли́жнѧгѡ твоегѡ̀ сꙋ́ть.
22
22
Ταῦτα τὰ ρήματα ἐλάλησε Κύριος πρὸς πᾶσαν συναγωγὴν ὑμῶν ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός, σκότος, γνόφος, θύελλα, φωνὴ μεγάλη, καὶ οὐ προσέθηκε· καὶ ἔγραψεν αὐτὰ ἐπὶ δύο πλάκας λιθίνας καὶ ἔδωκέ μοι. Сїѧ̑ словеса̀ гл҃а гдⷭ҇ь ко всемꙋ̀ со́нмꙋ ва́шемꙋ на горѣ̀ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀: тма̀, мра́къ, бꙋ́рѧ, гла́съ вели́къ, и҆ не приложѝ: и҆ написа̀ ѧ҆̀ на двои́хъ скрижа́лехъ ка́менныхъ, и҆ дадѐ мнѣ̀.
23
23
καὶ ἐγένετο ὡς ἠκούσατε τὴν φωνὴν ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρί, καὶ προσήλθετε πρός με πάντες οἱ ἡγούμενοι τῶν φυλῶν ὑμῶν καὶ ἡ γερουσία ὑμῶν, И҆ бы́сть ꙗ҆́кѡ оу҆слы́шасте гла́съ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀, и҆ гора̀ горѧ́ше ѻ҆гне́мъ, и҆ прїидо́сте ко мнѣ̀ всѝ нача̑лницы племе́нъ ва́шихъ и҆ старѣ̑йшины ва́ши,
24
24
καὶ ἐλέγετε· ἰδοὺ ἔδειξεν ἡμῖν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἠκούσαμεν ἐκ μέσου τοῦ πυρός· ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ εἴδομεν ὅτι λαλήσει ὁ Θεὸς πρὸς ἄνθρωπον, καὶ ζήσεται. и҆ рѣ́сте: сѐ, показа̀ на́мъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ сла́вꙋ свою̀, и҆ гла́съ є҆гѡ̀ слы́шахомъ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀: во дне́шнїй де́нь ви́дѣхомъ, ꙗ҆́кѡ возгл҃етъ бг҃ъ человѣ́кꙋ, и҆ жи́въ бꙋ́детъ:
25
25
καὶ νῦν μὴ ἀποθάνωμεν, ὅτι ἐξαναλώσει ἡμᾶς τὸ πῦρ τὸ μέγα τοῦτο, ἐὰν προσθώμεθα ἡμεῖς ἀκοῦσαι τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἔτι, καὶ ἀποθανούμεθα· и҆ нн҃ѣ да не и҆́змремъ, ꙗ҆́кѡ потреби́тъ на́съ ѻ҆́гнь вели́кїй се́й, а҆́ще приложи́мъ мы̀ слы́шати гла́съ гдⷭ҇а бг҃а на́шегѡ ктомꙋ̀, и҆ оу҆́мремъ:
26
26
τίς γὰρ σάρξ, ἥτις ἤκουσε φωνὴν Θεοῦ ζῶντος λαλοῦντος ἐκ μέσου τοῦ πυρός, ὡς ἡμεῖς, καὶ ζήσεται; ка́ѧ бо пло́ть, ꙗ҆́же слы́ша гла́съ бг҃а жи́ва, гл҃юща и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀, ꙗ҆́коже мы̀, и҆ жива̀ бꙋ́детъ;
27
27
πρόσελθε σὺ καὶ ἄκουσον πάντα, ὅσα ἂν εἴπῃ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ σὺ λαλήσεις πρὸς ἡμᾶς πάντα, ὅσα ἂν λαλήσῃ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν πρὸς σέ, καὶ ἀκουσόμεθα καὶ ποιήσομεν. пристꙋпѝ ты̀, и҆ послꙋ́шай всѧ̑, є҆ли̑ка къ тебѣ̀ рече́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ, и҆ ты̀ рече́ши къ на́мъ всѧ̑, є҆ли̑ка рече́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ къ тебѣ̀, и҆ оу҆слы́шимъ, и҆ сотвори́мъ.
28
28
καὶ ἤκουσε Κύριος τὴν φωνὴν τῶν λόγων ὑμῶν λαλούντων πρός με, καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἤκουσα τὴν φωνὴν τῶν λόγων τοῦ λαοῦ τούτου, ὅσα ἐλάλησαν πρός σε· ὀρθῶς πάντα, ὅσα ἐλάλησαν. И҆ оу҆слы́ша гдⷭ҇ь гла́съ слове́съ ва́шихъ, глаго́лющымъ ва́мъ ко мнѣ̀, и҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: слы́шахъ гла́съ слове́съ люді́й си́хъ, є҆ли̑ка глаго́лаша къ тебѣ̀: пра́вѡ всѧ̑, є҆ли̑ка глаго́лаша:
29
29
τίς δώσει εἶναι οὕτω τὴν καρδίαν αὐτῶν ἐν αὐτοῖς, ὥστε φοβεῖσθαί με καὶ φυλάσσεσθαι τὰς ἐντολάς μου πάσας τὰς ἡμέρας, ἵνα εὖ ᾖ αὐτοῖς καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτῶν δι᾿ αἰῶνος; кто̀ да́стъ є҆́же бы́ти та́кѡ се́рдцꙋ и҆́хъ въ ни́хъ, ꙗ҆́кѡ боѧ́тисѧ менє̀ и҆ храни́ти за́пѡвѣди моѧ̑ во всѧ̑ дни̑, да бла́го бꙋ́детъ и҆̀мъ и҆ сынѡ́мъ и҆́хъ во вѣ́ки;
30
30
βάδισον, εἰπὸν αὐτοῖς· ἀποστράφητε ὑμεῖς εἰς τοὺς οἴκους ὑμῶν· грѧдѝ, рцы̀ и҆̀мъ: возврати́тесѧ вы̀ въ до́мы своѧ̑:
31
31
σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ λαλήσω πρὸς σὲ τὰς ἐντολὰς καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα διδάξεις αὐτούς, καί ποιείτωσαν οὕτως ἐν τῇ γῇ, ἣν ἐγὼ δίδωμι αὐτοῖς ἐν κλήρῳ. ты́ же здѣ̀ ста́ни со мно́ю, и҆ возгл҃ю къ тебѣ̀ всѧ̑ за́пѡвѣди и҆ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, є҆ли̑кимъ наꙋчи́ши и҆̀хъ: и҆ да сотворѧ́тъ си́це въ землѝ, ю҆́же а҆́зъ даю̀ и҆̀мъ въ жре́бїй:
32
32
καὶ φυλάξεσθε ποιεῖν ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου· οὐκ ἐκκλινεῖτε εἰς δεξιὰ οὐδὲ εἰς ἀριστερά, и҆ сохрани́те твори́ти, ꙗ҆́коже заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й: не соврати́тесѧ ни на де́сно, ни на лѣ́во,
33
33
κατὰ πᾶσαν τὴν ὁδόν, ἣν ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου πορεύεσθαι ἐν αὐτῇ, ὅπως καταπαύσῃ σε καὶ εὖ σοι ᾖ καὶ μακροημερεύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἣν κληρονομήσετε. по всемꙋ̀ пꙋтѝ, є҆го́же заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ходи́ти въ не́мъ, да тѧ̀ оу҆поко́итъ, и҆ бла́го тебѣ̀ бꙋ́детъ: и҆ мнѡ́ги дни̑ бꙋ́дете на землѝ, ю҆́же наслѣ́дите.
Κεφάλαιο 6
Глава́ ѕ҃
1
1
ΚΑΙ αὗται αἱ ἐντολαὶ καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν διδάξαι ὑμᾶς ποιεῖν οὕτως ἐν τῇ γῇ, εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, И҆ сїѧ̑ за́пѡвѣди и҆ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, є҆ли̑ка заповѣ́да гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ наꙋчи́ти ва́съ твори́ти та́кѡ на землѝ, въ ню́же вы̀ вхо́дите та́мѡ, наслѣ́дити ю҆̀:
2
2
ἵνα φοβῆσθε Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν, φυλάσσεσθαι πάντα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου καὶ οἱ υἱοὶ τῶν υἱῶν σου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου, ἵνα μακροημερεύσητε. да боите́сѧ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, храни́ти всѧ̑ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀ и҆ за́пѡвѣди є҆гѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, ты̀ и҆ сы́нове твоѝ, и҆ сы́ны сынѡ́въ твои́хъ, во всѧ̑ дни̑ живота̀ твоегѡ̀, да мнѡ́ги дни̑ пребꙋ́дете.
3
3
καὶ ἄκουσον, ᾿Ισραήλ, καὶ φύλαξον ποιεῖν, ὅπως εὖ σοι ᾖ καὶ ἵνα πληθυνθῆτε σφόδρα, καθάπερ ἐλάλησε Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου δοῦναί σοι γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι. καὶ ταῦτα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου. И҆ послꙋ́шай, і҆и҃лю, и҆ снабдѝ твори́ти, да бла́го тѝ бꙋ́детъ, и҆ да оу҆мно́житесѧ ѕѣлѡ̀, ꙗ҆́коже гл҃а гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тє́цъ ва́шихъ, да́ти тебѣ̀ зе́млю кипѧ́щꙋю млеко́мъ и҆ ме́домъ. И҆ сїѧ̑ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, є҆ли̑ка заповѣ́да гдⷭ҇ь (бг҃ъ) сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ въ пꙋсты́ни, и҆зше́дшымъ и҆̀мъ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ.
4
4
῎Ακουε, ᾿Ισραήλ· Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· Слы́ши, і҆и҃лю: гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ гдⷭ҇ь є҆ди́нъ є҆́сть.
5
5
καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς δυνάμεώς σου. И҆ возлю́биши гдⷭ҇а бг҃а твоего̀ ѿ всегѡ̀ се́рдца твоегѡ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ твоеѧ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ си́лы твоеѧ̀.
6
6
καὶ ἔσται τὰ ρήματα ταῦτα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐν τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ψυχῇ σου· И҆ да бꙋ́дꙋтъ словеса̀ сїѧ̑, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, въ се́рдцы твое́мъ и҆ въ дꙋшѝ твое́й,
7
7
καὶ προβιβάσεις αὐτὰ τοὺς υἱούς σου, καὶ λαλήσεις ἐν αὐτοῖς καθήμενος ἐν οἴκῳ καὶ πορευόμενος ἐν ὁδῷ καὶ κοιταζόμενος καὶ διανιστάμενος· и҆ да нака́жеши и҆́ми сы́ны твоѧ̑, и҆ да возглаго́леши ѡ҆ ни́хъ сѣдѧ́й въ домꙋ̀ и҆ и҆ды́й пꙋте́мъ, и҆ лежа̀ и҆ востаѧ̀:
8
8
καὶ ἀφάψεις αὐτὰ εἰς σημεῖον ἐπὶ τῆς χειρός σου, καὶ ἔσται ἀσάλευτον πρὸ ὀφθαλμῶν σου· и҆ навѧ́жеши ѧ҆̀ въ зна́менїе на рꙋ́кꙋ твою̀, и҆ да бꙋ́дꙋтъ непоколе́блєма пред̾ ѻ҆чи́ма твои́ма:
9
9
καὶ γράψετε αὐτὰ ἐπὶ τὰς φλιὰς τῶν οἰκιῶν ὑμῶν καὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν. и҆ да напи́шете ѧ҆̀ на пра́зѣхъ хра́минъ ва́шихъ и҆ вра́тъ ва́шихъ.
10
10
Καὶ ἔσται ὅταν εἰσαγάγῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, τῷ ῾Αβραὰμ καὶ τῷ ᾿Ισαὰκ καὶ τῷ ᾿Ιακὼβ δοῦναί σοι, πόλεις μεγάλας καὶ καλάς, ἃς οὐκ ᾠκοδόμησας, И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ введе́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ зе́млю, є҆́юже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ, а҆враа́мꙋ и҆ і҆саа́кꙋ и҆ і҆а́кѡвꙋ, да́ти тебѣ̀ гра́ды вели̑ки и҆ дѡбры̀, и҆́хже не созда́лъ є҆сѝ,
11
11
οἰκίας πλήρεις πάντων ἀγαθῶν ἃς οὐκ ἐνέπλησας, λάκκους λελατομημένους, οὓς οὐκ ἐξελατόμησας, ἀμπελῶνας καὶ ἐλαιῶνας, οὓς οὐ κατεφύτευσας, καὶ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς до́мы пѡ́лны всѧ́кихъ бла́гъ, и҆́хже не напо́лнилъ є҆сѝ, пото́ки и҆скѡ́паны, и҆́хже не и҆скопа́лъ є҆сѝ, вїногра́ды и҆ ма̑слины, и҆́хже не насади́лъ є҆сѝ: и҆ ꙗ҆ды́й и҆ насы́тивсѧ,
12
12
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας. вонмѝ себѣ̀, да не разшири́тсѧ се́рдце твоѐ, да не забꙋ́деши гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, и҆зве́дшагѡ тебѐ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, ѿ до́мꙋ рабо́ты.
13
13
Κύριον τὸν Θεόν σου φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις καὶ πρὸς αὐτὸν κολληθήσῃ καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ὀμῇ. Гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ да оу҆бои́шисѧ, и҆ томꙋ̀ є҆ди́номꙋ послꙋ́жиши, и҆ къ немꙋ̀ прилѣпи́шисѧ, и҆ и҆́менемъ є҆гѡ̀ клене́шисѧ.
14
14
οὐ πορεύεσθε ὀπίσω θεῶν ἑτέρων ἀπὸ τῶν θεῶν τῶν ἐθνῶν τῶν περικύκλῳ ὑμῶν, Да не хо́дите в̾слѣ́дъ богѡ́въ и҆ны́хъ, богѡ́въ ꙗ҆зы́ческихъ, и҆̀же ѡ҆́крестъ ва́съ:
15
15
ὅτι ὁ Θεὸς ζηλωτὴς Κύριος ὁ Θεός σου ἐν σοί, μὴ ὀργισθεὶς θυμῷ Κύριος ὁ Θεός σού σοι ἐξολοθρεύσῃ σε ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς. ꙗ҆́кѡ бг҃ъ ревни́въ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й посредѣ̀ тебє̀: да не разгнѣ́вавсѧ ꙗ҆́ростїю гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й на тѧ̀, потреби́тъ тѧ̀ ѿ лица̀ землѝ.
16
16
οὐκ ἐκπειράσεις Κύριον τὸν Θεόν σου, ὃν τρόπον ἐξεπειράσατε ἐν τῷ Πειρασμῷ. Да не и҆скꙋ́сиши гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, ꙗ҆́коже и҆скꙋша́сте во и҆скꙋше́нїи.
17
17
φυλάσσων φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα, ὅσα ἐνετείλατό σοι· Хранѧ̀ да сохрани́ши за́пѡвѣди гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, свидѣ̑нїѧ є҆гѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка заповѣ́да тебѣ̀:
18
18
καὶ ποιήσεις τὸ ἀρεστὸν καὶ τὸ καλὸν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ εἰσέλθῃς καὶ κληρονομήσῃς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν, и҆ да сотвори́ши оу҆го́дное и҆ благо́е пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, да бла́го бꙋ́детъ тебѣ̀, и҆ вни́деши и҆ наслѣ́диши зе́млю благꙋ́ю, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ,
19
19
ἐκδιῶξαι πάντας τοὺς ἐχθρούς σου πρὸ προσώπου σου, καθὰ ἐλάλησε Κύριος. ѿгна́ти всѧ̑ врагѝ твоѧ̑ ѿ лица̀ твоегѡ̀, ꙗ҆́коже гл҃а гдⷭ҇ь.
20
20
Καὶ ἔσται ὅταν ἐρωτήσῃ σε ὁ υἱός σου αὔριον λέγων· τί ἐστι τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν; И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ вопро́ситъ тѧ̀ сы́нъ тво́й оу҆́трѣ, глаго́лѧ: что̀ сꙋ́ть свидѣ̑нїѧ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀, є҆ли̑ка заповѣ́да гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ на́мъ;
21
21
καὶ ἐρεῖς τῷ υἱῷ σου· οἰκέται ἦμεν τῷ Φαραὼ ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, καὶ ἐξήγαγεν ἡμᾶς Κύριος ἐκεῖθεν ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ. и҆ рече́ши сы́нꙋ твоемꙋ̀: рабѝ бѣ́хомъ фараѡ́нꙋ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй, и҆ и҆зведѐ на́съ гдⷭ҇ь бг҃ъ ѿтꙋ́дꙋ рꙋко́ю крѣ́пкою и҆ мы́шцею высо́кою:
22
22
καὶ ἔδωκε Κύριος σημεῖα καὶ τέρατα μεγάλα καὶ πονηρὰ ἐν Αἰγύπτῳ ἐν Φαραὼ καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ἐνώπιον ἡμῶν· и҆ дадѐ гдⷭ҇ь (бг҃ъ) зна́мєнїѧ и҆ чꙋдеса̀ вели̑ка и҆ ѕла̑ во є҆гѵ́птѣ на фараѡ́на и҆ на до́мъ є҆гѡ̀ и҆ на си́лꙋ є҆гѡ̀ пред̾ на́ми,
23
23
καὶ ἡμᾶς ἐξήγαγεν ἐκεῖθεν δοῦναι ἡμῖν τὴν γῆν ταύτην, ἣν ὤμοσε δοῦναι τοῖς πατράσιν ἡμῶν. и҆ на́съ и҆зведѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ ѿтꙋ́дꙋ, да введе́тъ на́съ да́ти на́мъ зе́млю сїю̀, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ на́шъ ѻ҆тцє́мъ на́шымъ, да́ти ю҆̀ на́мъ:
24
24
καὶ ἐνετείλατο ἡμῖν Κύριος ποιεῖν πάντα τὰ δικαιώματα ταῦτα φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἵνα εὖ ᾖ ἡμῖν πάσας τὰς ἡμέρας, ἵνα ζῶμεν ὥσπερ καὶ σήμερον. и҆ заповѣ́да на́мъ гдⷭ҇ь твори́ти всѧ̑ ѡ҆правда̑нїѧ сїѧ̑, боѧ́тисѧ гдⷭ҇а бг҃а на́шегѡ, да бла́го бꙋ́детъ на́мъ во всѧ̑ дни̑, да живе́мъ, ꙗ҆́коже и҆ дне́сь,
25
25
καὶ ἐλεημοσύνη ἔσται ἡμῖν, ἐὰν φυλασσώμεθα ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καθὰ ἐνετείλατο ἡμῖν. и҆ млⷭ҇рдїе бꙋ́детъ на́мъ, а҆́ще сохрани́мъ твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди зако́на сегѡ̀ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ на́шимъ, ꙗ҆́коже заповѣ́да на́мъ.
Κεφάλαιο 7
Глава́ з҃
1
1
ΕΑΝ δὲ εἰσάγῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὴν γῆν, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, καὶ ἐξάρῃ ἔθνη μεγάλα ἀπὸ προσώπου σου, τὸν Χετταῖον καὶ Γεργεσσαῖον καὶ ᾿Αμορραῖον καὶ Χαναναῖον καὶ Φερεζαῖον καὶ Εὐαῖον καὶ ᾿Ιεβουσαῖον, ἑπτὰ ἔθνη πολλὰ καὶ ἰσχυρότερα ὑμῶν, И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ введе́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ зе́млю, въ ню́же вхо́диши та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀, и҆ и҆зжене́тъ ꙗ҆зы́ки вели̑кїѧ и҆ мнѡ́гїѧ ѿ лица̀ твоегѡ̀, хетте́а и҆ гергесе́а, и҆ а҆морре́а и҆ ханане́а, и҆ ферезе́а и҆ є҆ѵе́а и҆ і҆евꙋсе́а, се́дмь ꙗ҆зы́кѡвъ вели́кихъ и҆ мно́гихъ, и҆ крѣпча́е ва́съ:
2
2
καὶ παραδώσει αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ πατάξεις αὐτούς, ἀφανισμῷ ἀφανιεῖς αὐτούς, οὐ διαθήσῃ πρὸς αὐτοὺς διαθήκην, οὐδὲ μὴ ἐλεήσητε αὐτούς, и҆ преда́стъ и҆̀хъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ рꙋ́цѣ твоѝ, и҆ и҆збїе́ши ѧ҆̀, па́гꙋбою погꙋби́ши ѧ҆̀, да не завѣща́еши къ ни̑мъ завѣ́та, нижѐ да поми́лꙋеши и҆́хъ,
3
3
οὐδὲ μὴ γαμβρεύσητε πρὸς αὐτούς· τὴν θυγατέρα σου οὐ δώσεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ, καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ οὐ λήψῃ τῷ υἱῷ σου· 4ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ, καὶ λατρεύσει θεοῖς ἑτέροις, καὶ ὀργισθήσεται θυμῷ Κύριος εἰς ὑμᾶς καὶ ἐξολοθρεύσει σε τὸ τάχος. нижѐ сва́товства сотвори́ши съ ни́ми: дще́ри своеѧ̀ не да́си сы́нꙋ є҆гѡ̀, и҆ дще́ре є҆гѡ̀ да не по́ймеши сы́нꙋ твоемꙋ̀:
5
5
ἀλλ᾿ οὕτω ποιήσετε αὐτοῖς· τοὺς βωμοὺς αὐτῶν καθελεῖτε καὶ τὰς στήλας αὐτῶν συντρίψετε καὶ τὰ ἄλση αὐτῶν ἐκκόψετε καὶ τὰ γλυπτὰ τῶν θεῶν αὐτῶν κατακαύσετε πυρί· Но си́це да сотворитѐ и҆̀мъ: трє́бища и҆́хъ разсы́плете, и҆ столпы̀ и҆́хъ да сокрꙋшитѐ, и҆ дꙋбра̑вы и҆́хъ да посѣче́те, и҆ ваѧ̑нїѧ богѡ́въ и҆́хъ да сожже́те ѻ҆гне́мъ:
6
6
ὅτι λαὸς ἅγιος εἶ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καὶ σὲ προείλετο Κύριος ὁ Θεός σου εἶναι αὐτῷ λαὸν περιούσιον παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, ὅσα ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς. ꙗ҆́кѡ лю́ди свѧ́ти є҆стѐ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ ва́шемꙋ: и҆ ва́съ и҆збра̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ, да бꙋ́дете є҆мꙋ̀ лю́ди и҆збра́нни па́че всѣ́хъ ꙗ҆зы́кѡвъ, є҆ли́цы на лицы̀ землѝ.
7
7
οὐχ ὅτι πολυπληθεῖτε παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, προείλετο Κύριος ὑμᾶς καὶ ἐξελέξατο Κύριος ὑμᾶς, ὑμεῖς γάρ ἐστε ὀλιγοστοὶ παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, Не ꙗ҆́кѡ мно́зи є҆стѐ па́че всѣ́хъ ꙗ҆зы̑къ, предпрїѧ̀ ва́съ гдⷭ҇ь и҆ и҆збра̀ ва́съ гдⷭ҇ь, вы́ бо є҆стѐ ме́ншїи ѿ всѣ́хъ ꙗ҆зы́кѡвъ:
8
8
ἀλλὰ παρὰ τὸ ἀγαπᾶν Κύριον ὑμᾶς καὶ διατηρῶν τὸν ὅρκον, ὃν ὤμοσε τοῖς πατράσιν ὑμῶν, ἐξήγαγεν ὑμᾶς Κύριος ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐλυτρώσατό σε Κύριος ἐξ οἴκου δουλείας, ἐκ χειρὸς Φαραὼ βασιλέως Αἰγύπτου. но ꙗ҆́кѡ возлюбѝ гдⷭ҇ь ва́съ, и҆ хранѧ̀ клѧ́твꙋ, є҆́юже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ, и҆зведѐ гдⷭ҇ь ва́съ рꙋко́ю крѣ́пкою и҆ мы́шцею высо́кою, и҆ и҆зба́ви тѧ̀ ѿ до́мꙋ рабо́ты, ѿ рꙋкѝ фараѡ́на царѧ̀ є҆гѵ́петска,
9
9
καὶ γνώσῃ ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου, οὗτος Θεός, Θεὸς πιστός, ὁ φυλάσσων διαθήκην καὶ ἔλεος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν καὶ τοῖς φυλάσσουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ εἰς χιλίας γενεὰς и҆ да оу҆вѣ́си, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й се́й бг҃ъ: бг҃ъ вѣ́рный, хранѧ́й завѣ́тъ сво́й и҆ млⷭ҇ть лю́бѧщымъ є҆го̀ и҆ хранѧ́щымъ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ въ ты́сѧщы родѡ́въ:
10
10
καὶ ἀποδιδοὺς τοῖς μισοῦσι κατὰ πρόσωπον ἐξολοθρεῦσαι αὐτούς· καὶ οὐχὶ βραδυνεῖ τοῖς μισοῦσι, κατὰ πρόσωπον ἀποδώσει αὐτοῖς. и҆ воздаѧ́й ненави́дѧщымъ є҆го̀ въ лицѐ потреби́ти ѧ҆̀, и҆ не оу҆ме́длитъ ненави́дѧщымъ, въ лицѐ возда́стъ и҆̀мъ.
11
11
καὶ φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα ταῦτα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον ποιεῖν. И҆ да сохрани́ши за́пѡвѣди и҆ ѡ҆правда̑нїѧ и҆ сꙋды̀ сїѧ̑, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ твори́ти дне́сь.
12
12
Καὶ ἔσται ἡνίκα ἂν ἀκούσητε τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ φυλάξητε καὶ ποιήσητε αὐτά, καὶ διαφυλάξει Κύριος ὁ Θεός σού σοι τὴν διαθήκην καὶ τὸ ἔλεος, ὃ ὤμοσε τοῖς πατράσιν ὑμῶν, И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ послꙋ́шаете всѧ̑ ѡ҆правда̑нїѧ сїѧ̑, и҆ сохранитѐ и҆ сотворитѐ ѧ҆̀, сохрани́тъ и҆ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й тебѣ̀ завѣ́тъ и҆ млⷭ҇ть, ꙗ҆́коже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ,
13
13
καὶ ἀγαπήσει σε καὶ εὐλογήσει σε καὶ πληθυνεῖ σε καὶ εὐλογήσει τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου καὶ τὸν καρπὸν τῆς γῆς σου, τὸν σῖτόν σου καὶ τὸν οἶνόν σου καὶ τὸ ἔλαιόν σου, τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου δοῦναί σοι. и҆ возлю́битъ тѧ̀, и҆ блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ и҆ оу҆мно́житъ тѧ̀, и҆ блгⷭ҇ви́тъ пло́дъ чре́ва твоегѡ̀ и҆ пло́дъ землѝ твоеѧ̀, пшени́цꙋ твою̀ и҆ вїно̀ твоѐ и҆ є҆ле́й тво́й, и҆ стада̀ волѡ́въ твои́хъ и҆ па̑ствы ѻ҆ве́цъ твои́хъ на землѝ, ю҆́же клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ да́ти тебѣ̀:
14
14
εὐλογητός ἔσῃ παρὰ πάντα τὰ ἔθνη· οὐκ ἔσται ἐν ὑμῖν ἄγονος οὐδὲ στεῖρα καὶ ἐν τοῖς κτήνεσί σου. и҆ блгⷭ҇ве́нъ бꙋ́деши па́че всѣ́хъ ꙗ҆зы̑къ и҆ не бꙋ́детъ въ ва́съ безча́дный, нижѐ непло́ды, и҆ въ скотѣ́хъ твои́хъ:
15
15
καὶ περιελεῖ Κύριος ὁ Θεός σου ἀπὸ σοῦ πᾶσαν μαλακίαν· καὶ πάσας νόσους Αἰγύπτου τὰς πονηράς, ἃς ἑώρακας, καὶ ὅσα ἔγνως, οὐκ ἐπιθήσει ἐπὶ σὲ καὶ ἐπιθήσει αὐτὰ ἐπὶ πάντας τοὺς μισοῦντάς σε. и҆ ѿи́метъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿ тебє̀ всѧ́ко разслабле́нїе и҆ всѧ́кꙋ ꙗ҆́зю є҆гѵ́петскꙋю ѕлꙋ́ю, ꙗ҆̀же ви́дѣлъ є҆сѝ и҆ є҆ли̑ка вѣ́си: не возложи́тъ на тѧ̀, но возложи́тъ ѧ҆̀ на всѧ̑ ненави́дѧщыѧ тебѐ:
16
16
καὶ φαγῇ πάντα τὰ σκῦλα τῶν ἐθνῶν, ἃ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι· οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτοῖς, καὶ οὐ μὴ λατρεύσῃς τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ὅτι σκῶλον τοῦτό ἐστί σοι. и҆ ꙗ҆́сти бꙋ́деши всѧ̑ кѡры́сти ꙗ҆зы́кѡвъ, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀: да не пощади́тъ и҆́хъ ѻ҆́ко твоѐ, и҆ да не послꙋ́жиши богѡ́мъ и҆́хъ, ꙗ҆́кѡ претыка́нїе тебѣ̀ є҆́сть сїѐ.
17
17
ἐὰν δὲ λέγῃς ἐν τῇ διανοίᾳ σου, ὅτι πολὺ τὸ ἔθνος τοῦτο ἢ ἐγώ, πῶς δυνήσομαι ἐξολοθρεῦσαι αὐτούς; А҆́ще же рече́ши во оу҆мѣ̀ твое́мъ: ꙗ҆́кѡ ꙗ҆зы́къ се́й мно́жае па́че менє̀, ка́кѡ возмогꙋ̀ а҆́зъ потреби́ти ѧ҆̀;
18
18
οὐ φοβηθήσῃ αὐτούς· μνείᾳ μνησθήσῃ ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεός σου τῷ Φαραὼ καὶ πᾶσι τοῖς Αἰγυπτίοις, не оу҆бои́шисѧ и҆́хъ: па́мѧтїю да помѧне́ши, є҆ли̑ка сотворѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й фараѡ́нꙋ и҆ всѣ̑мъ є҆гѵ́птѧнѡмъ,
19
19
τοὺς πειρασμοὺς τοὺς μεγάλους, οὓς εἴδοσαν οἱ ὀφθαλμοί σου, τὰ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα τὰ μεγάλα ἐκεῖνα, τὴν χεῖρα τὴν κραταιὰν καὶ τὸν βραχίονα τὸν ὑψηλόν, ὡς ἐξήγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου, οὕτω ποιήσει Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, οὓς σὺ φοβῇ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν. и҆скꙋшє́нїѧ вели̑каѧ, ꙗ҆̀же ви́дѣста ѻ҆́чи твоѝ, зна́мєнїѧ ѻ҆́на и҆ чꙋдеса̀ вели̑каѧ, рꙋ́кꙋ крѣ́пкꙋю и҆ мы́шцꙋ высо́кꙋю, ꙗ҆́коже и҆зведе́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й: та́кѡ сотвори́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ всѣ̑мъ ꙗ҆зы́кѡмъ, и҆́хже ты̀ бои́шисѧ ѿ лица̀ и҆́хъ:
20
20
καὶ τὰς σφηκίας ἀποστελεῖ Κύριος ὁ Θεός σου εἰς αὐτούς, ἕως ἂν ἐκτριβῶσιν οἱ καταλελειμμένοι καὶ οἱ κεκρυμμένοι ἀπὸ σοῦ. и҆ шє́ршни по́слетъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й на ни́хъ, до́ндеже потребѧ́тсѧ ѡ҆ста́вшїисѧ и҆ сокры́вшїисѧ ѿ тебє̀:
21
21
οὐ τρωθήσῃ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου ἐν σοί, Θεὸς μέγας καὶ κραταιός, не повреди́шисѧ ѿ лица̀ и҆́хъ: ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ тебѣ̀, бг҃ъ вели́кїй и҆ крѣ́пкїй:
22
22
καὶ καταναλώσει Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ἔθνη ταῦτα ἀπὸ προσώπου σου κατὰ μικρὸν μικρόν· οὐ δυνήσῃ ἐξαναλῶσαι αὐτοὺς τὸ τάχος, ἵνα μὴ γένηται ἡ γῆ ἔρημος καὶ πληθυνθῇ ἐπὶ σὲ τὰ θηρία τὰ ἄγρια. и҆ погꙋби́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ꙗ҆зы́ки сїѧ̑ ѿ лица̀ твоегѡ̀, пома́лꙋ ма́лꙋ: не возмо́жеши погꙋби́ти и҆̀хъ вско́рѣ, да не бꙋ́детъ землѧ̀ пꙋста̀, и҆ оу҆мно́жатсѧ ѕвѣ́рїе ди́вїи на тѧ̀:
23
23
καὶ παραδώσει αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ ἀπολεῖς αὐτοὺς ἀπωλείᾳ μεγάλῃ, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσητε αὐτούς. и҆ преда́стъ и҆̀хъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ рꙋ́цѣ твоѝ, и҆ погꙋби́ши и҆̀хъ погꙋбле́нїемъ вели́кимъ, до́ндеже и҆скоренитѐ и҆̀хъ:
24
24
καὶ παραδώσει τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν εἰς τὰς χεῖρας ὑμῶν, καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτῶν ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου· οὐκ ἀντιστήσεται οὐδεὶς κατὰ πρόσωπόν σου, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃς αὐτούς. и҆ преда́стъ цари̑ и҆́хъ въ рꙋ́цѣ твоѝ, и҆ погꙋбитѐ и҆́мѧ и҆́хъ ѿ мѣ́ста ѻ҆́нагѡ: нижѐ є҆ди́нъ постои́тъ пред̾ лице́мъ твои́мъ, до́ндеже погꙋби́ши и҆̀хъ.
25
25
τὰ γλυπτὰ τῶν θεῶν αὐτῶν καύσετε πυρί· οὐκ ἐπιθυμήσεις ἀργύριον οὐδὲ χρυσίον ἀπ᾿ αὐτῶν σὺ λήψῃ σεαυτῷ, μὴ πταίσῃς δι᾿ αὐτό, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι· Ваѧ̑нїѧ богѡ́въ и҆́хъ да сожжетѐ ѻ҆гне́мъ, да не похо́щеши зла́та и҆ сребра̀ взѧ́ти себѣ̀ ѿ ни́хъ, да не когда̀ согрѣши́ши тогѡ̀ ра́ди, ꙗ҆́кѡ ме́рзость є҆́сть гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀:
26
26
καὶ οὐκ εἰσοίσεις βδέλυγμα εἰς τὸν οἶκόν σου καὶ ἀνάθεμα ἔσῃ ὥσπερ τοῦτο· προσοχθίσματι προσοχθιεῖς καὶ βδελύγματι βδελύξῃ, ὅτι ἀνάθημά ἐστι. и҆ да не внесе́ши ме́рзости въ сво́й до́мъ, и҆ про́клѧтъ бꙋ́деши ꙗ҆́коже сїѧ̀: ненавидѣ́нїемъ да возненави́диши, и҆ ѡ҆мерзѣ́нїемъ да ѡ҆мерзи́ши, ꙗ҆́кѡ проклѧ́тїе є҆́сть.
Κεφάλαιο 8
Глава́ и҃
1
1
ΠΑΣΑΣ τὰς ἐντολάς, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, φυλάξεσθε ποιεῖν, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε καὶ εἰσέλθητε καὶ κληρονομήσητε τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν τοῖς πατράσιν ὑμῶν. Всѧ̑ за́пѡвѣди, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь, снабди́те твори́ти, да живетѐ, и҆ оу҆мно́житесѧ, и҆ вни́дете, и҆ наслѣ́дите зе́млю благꙋ́ю, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ.
2
2
καὶ μνησθήσῃ πᾶσαν τὴν ὁδόν, ἣν ἤγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὅπως ἂν κακώσῃ σε καὶ πειράσῃ σε καὶ διαγνωσθῇ τὰ ἐν τῇ καρδίᾳ σου, εἰ φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἢ οὔ. И҆ да помѧне́ши ве́сь пꙋ́ть, и҆́мже проведѐ тебѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, сїѐ четыредесѧ́тое лѣ́то въ пꙋсты́ни, да и҆скꙋ́ситъ тѧ̀ и҆ ѡ҆ѕло́битъ тѧ̀, и҆ оу҆разꙋмѣ́ютсѧ ꙗ҆̀же въ се́рдцы твое́мъ, а҆́ще сохрани́ши за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆лѝ нѝ.
3
3
καὶ ἐκάκωσέ σε καὶ ἐλιμαγχόνησέ σε καὶ ἐψώμισέ σε τὸ μάννα, ὃ οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες σου, ἵνα ἀναγγείλῃ σοι, ὅτι οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾿ ἐπὶ παντὶ ρήματι τῷ ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος. И҆ ѡ҆ѕло́би тѧ̀, и҆ гла́домъ замори́ тѧ, и҆ напита́ тѧ ма́нною, є҆ѧ́же ты̀ не оу҆вѣ́дѣлъ є҆сѝ, ни ѻ҆тцы̀ твоѝ: да возвѣсти́тъ тебѣ̀, ꙗ҆́кѡ не ѡ҆ хлѣ́бѣ є҆ди́нѣмъ жи́въ бꙋ́детъ человѣ́къ, но ѡ҆ всѧ́комъ словесѝ и҆сходѧ́щемъ и҆з̾ оу҆́стъ бж҃їихъ жи́въ бꙋ́детъ человѣ́къ.
4
4
τὰ ἱμάτιά σου οὐκ ἐπαλαιώθη ἀπὸ σοῦ, τὰ ὑποδήματά σου οὐ κατετρίβη ἀπὸ σοῦ, οἱ πόδες σου οὐκ ἐτυλώθησαν, ἰδοὺ τεσσαράκοντα ἔτη. Ри̑зы твоѧ̑ не ѡ҆бетша́ша на тебѣ̀: но́зѣ твоѝ не ꙗ҆зви́шасѧ, сѐ, четы́редесѧть лѣ́тъ.
5
5
καὶ γνώσῃ τῇ καρδίᾳ σου ὅτι ὡς εἴ τις ἄνθρωπος παιδεύσῃ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, οὕτω Κύριος ὁ Θεός σου παιδεύσει σε, И҆ оу҆разꙋмѣ́еши се́рдцемъ твои́мъ, ꙗ҆́кѡ и҆́мже ѡ҆́бразомъ а҆́ще кі́й человѣ́къ нака́жетъ сы́на своего̀, та́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й нака́жетъ тѧ̀.
6
6
καὶ φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ φοβεῖσθαι αὐτόν· И҆ сохрани́ши за́пѡвѣди гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ ходи́ти въ пꙋте́хъ є҆гѡ̀ и҆ боѧ́тисѧ є҆гѡ̀.
7
7
ὁ γὰρ Κύριος ὁ Θεός σου εἰσάξει σε εἰς γῆν ἀγαθὴν καὶ πολλήν, οὗ χείμαρροι ὑδάτων καὶ πηγαὶ ἀβύσσων ἐκπορευόμεναι διὰ τῶν πεδίων καὶ διὰ τῶν ὀρέων· Гдⷭ҇ь бо бг҃ъ тво́й введе́тъ тѧ̀ въ зе́млю благꙋ́ю и҆ мно́гꙋ, и҆дѣ́же водотє́чи вѡ́дныѧ и҆ и҆сто́чники бе́здны и҆сходѧ́щыѧ по полѧ́мъ и҆ гора́мъ,
8
8
γῆ πυροῦ καὶ κριθῆς, ἄμπελοι, συκαῖ, ροαί, γῆ ἐλαίας ἐλαίου καὶ μέλιτος· въ зе́млю пшени́цы и҆ ꙗ҆чме́нѧ, (и҆дѣ́же) вїногра́ди, смѡ́кви и҆ щипцы̀, въ зе́млю ма́сличїѧ є҆ле́а и҆ ме́да:
9
9
γῆ, ἐφ᾿ ἧς οὐ μετὰ πτωχείας φαγῇ τὸν ἄρτον σου καὶ οὐκ ἐνδεηθήσῃ ἐπ᾿ αὐτῆς οὐδέν· γῆ, ἧς οἱ λίθοι σίδηρος, καὶ ἐκ τῶν ὀρέων αὐτῆς μεταλλεύσεις χαλκόν· въ зе́млю на не́йже не съ нището́ю снѣ́си хлѣ́бъ тво́й, и҆ ничесогѡ̀ востре́бꙋеши на не́й: въ зе́млю въ не́йже ка́менїе желѣ́зно, и҆ ѿ го́ръ є҆ѧ̀ и҆скопа́еши мѣ́дь:
10
10
καὶ φαγῇ καὶ ἐμπλησθήσῃ καὶ εὐλογήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐπὶ τῆς γῆς τῆς ἀγαθῆς, ἧς δέδωκέ σοι. и҆ ꙗ҆́сти бꙋ́деши, и҆ насы́тишисѧ, и҆ благослови́ши гдⷭ҇а бг҃а твоего̀ на землѝ бла́зѣй, ю҆́же дадѐ тебѣ̀.
11
11
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ μὴ φυλάξαι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ κρίματα καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, Вонмѝ себѣ̀, не забꙋ́ди гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, є҆́же не сохрани́ти за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ сꙋдбы̑ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь:
12
12
μὴ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς καὶ οἰκίας καλὰς οἰκοδομήσας καὶ κατοικήσας ἐν αὐταῖς да не когда̀ ꙗ҆ды́й и҆ насы́тивсѧ, и҆ до́мы добры̑ согради́въ и҆ всели́всѧ въ нѧ̀,
13
13
καὶ τῶν βοῶν σου καὶ τῶν προβάτων σου πληθυνθέντων σοι, ἀργυρίου καὶ χρυσίου πληθυνθέντος σοι καὶ πάντων, ὅσων σοι ἔσται, πληθυνθέντων σοι, и҆ волѡ́мъ твои̑мъ и҆ ѻ҆вца́мъ твои̑мъ оу҆мно́жившымсѧ тебѣ̀, сребрꙋ̀ и҆ зла́тꙋ оу҆мно́жившымсѧ тебѣ̀, и҆ всѣ̑мъ, є҆ли̑ка тебѣ̀ бꙋ́дꙋтъ, оу҆мно́жившымсѧ тебѣ̀,
14
14
ὑψωθῇς τῇ καρδίᾳ καὶ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκγῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας, вознесе́шисѧ се́рдцемъ твои́мъ, и҆ забꙋ́деши гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, и҆зве́дшаго тѧ̀ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, и҆з̾ до́мꙋ рабо́ты:
15
15
τοῦ ἀγαγόντος σε διὰ τῆς ἐρήμου τῆς μεγάλης καὶ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης, οὗ ὄφις δάκνων καὶ σκορπίος καὶ δίψα, οὗ οὐκ ἦν ὕδωρ, τοῦ ἐξαγαγόντος σοι ἐκ πέτρας ἀκροτόμου πηγὴν ὕδατος, прове́дшаго тѧ̀ сквозѣ̀ пꙋсты́ню вели́кꙋю и҆ стра́шнꙋю ѻ҆́нꙋ, въ не́йже ѕмїи̑ оу҆грыза́ющыѧ, и҆ скорпі̑и, и҆ жа́жда, въ не́йже не бѧ́ше воды̀: и҆зве́дшаго тебѣ̀ и҆з̾ ка́мене несѣко́ма и҆сто́чникъ водны́й:
16
16
τοῦ ψωμίσαντός σε τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὃ οὐκ ᾔδεις σὺ καὶ οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες σου, ἵνα κακώσῃ σε καὶ ἐκπειράσῃ σε καὶ εὖ σε ποιήσῃ ἐπ᾿ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν σου. пита́вшаго тѧ̀ ма́нною въ пꙋсты́ни, є҆ѧ́же не вѣ́дѣлъ є҆сѝ ты̀, нижѐ вѣ́дѧхꙋ ѻ҆тцы̀ твоѝ, да ѡ҆ѕло́битъ тѧ̀ и҆ да и҆скꙋ́ситъ тѧ̀, и҆ бла́го тебѣ̀ сотвори́тъ на послѣ́докъ тво́й:
17
17
μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου· ἡ ἰσχύς μου καὶ τὸ κράτος τῆς χειρός μου ἐποίησέ μοι τὴν δύναμιν τὴν μεγάλην ταύτην· да не рече́ши въ се́рдцы твое́мъ: крѣ́пость моѧ̀ и҆ си́ла рꙋкѝ моеѧ̀ сотворѝ мнѣ̀ си́лꙋ вели́кꙋю сїю̀,
18
18
καὶ μνησθήσῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ὅτι αὐτός σοι δίδωσιν ἰσχὺν τοῦ ποιῆσαι δύναμιν καὶ ἵνα στήσῃ τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου, ὡς σήμερον. и҆ помѧне́ши гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, ꙗ҆́кѡ то́й дадѐ тебѣ̀ крѣ́пость, є҆́же сотвори́ти си́лꙋ, и҆ да оу҆ста́витъ завѣ́тъ сво́й, и҆́мже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ, ꙗ҆́коже дне́сь.
19
19
καὶ ἔσται ἐὰν λήθῃ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ πορευθῇς ὀπίσω θεῶν ἑτέρων καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς καὶ προσκυνήσῃς αὐτοῖς, διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε· И҆ бꙋ́детъ а҆́ще забве́нїемъ забꙋ́деши гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, и҆ по́йдеши в̾слѣ́дъ богѡ́въ и҆ны́хъ, и҆ послꙋ́жиши и҆̀мъ, и҆ поклони́шисѧ и҆̀мъ, засвидѣ́телствꙋю ва́мъ дне́сь небесе́мъ и҆ земле́ю, ꙗ҆́кѡ па́гꙋбою поги́бнете:
20
20
καθὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη, ὅσα Κύριος ὁ Θεὸς ἀπολλύει πρὸ προσώπου ὑμῶν, οὕτως ἀπολεῖσθε, ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἠκούσατε τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν. ꙗ҆́коже и҆ про́чїи ꙗ҆зы́цы, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ погꙋблѧ́етъ ѿ лица̀ ва́шегѡ, та́кѡ поги́бнете, зане́же не послꙋ́шасте гла́са гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ.
Κεφάλαιο 9
Глава́ ѳ҃
1
1
ΑΚΟΥΕ, ᾿Ισραήλ· σὺ διαβαίνεις σήμερον τὸν ᾿Ιορδάνην εἰσελθεῖν κληρονομῆσαι ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρότερα μᾶλλον ἢ ὑμεῖς, πόλεις μεγάλας καὶ τειχήρεις ἕως τοῦ οὐρανοῦ, Слы́ши, і҆и҃лю, ты̀ прехо́диши і҆ѻрда́нъ дне́сь, вни́ти є҆́же наслѣ́дити ꙗ҆зы́ки вели̑кїѧ и҆ крѣпча́йшы па́че ва́съ, гра́ды вели̑ки и҆ ѡ҆граждє́ны до небесѐ,
2
2
λαὸν μέγαν καὶ πολὺν καὶ εὐμήκη, υἱοὺς ᾿Ενάκ, οὓς σὺ οἶσθα καὶ σὺ ἀκήκοας· τίς ἀντιστήσεται κατὰ πρόσωπον υἱῶν ᾿Ενάκ; лю́ди вели̑ки и҆ мнѡ́ги и҆ предѡ́лги, сы́ны є҆на́кѡвы, ꙗ҆̀же ты̀ вѣ́си, и҆ ты̀ слы́шалъ є҆сѝ: кто̀ проти́вꙋ ста́нетъ сынѡ́мъ є҆на́кѡвымъ;
3
3
καὶ γνώσῃ σήμερον, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου, οὗτος προπορεύσεται πρὸ προσώπου σου· πῦρ καταναλίσκον ἐστίν· οὗτος ἐξολοθρεύσει αὐτούς, καὶ οὗτος ἀποστρέψει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου, καὶ ἀπολεῖ αὐτοὺς ἐν τάχει, καθάπερ εἶπέ σοι Κύριος. И҆ оу҆вѣ́си дне́сь, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й се́й пред̾и́детъ пред̾ лице́мъ твои́мъ: ѻ҆́гнь попалѧ́ѧй є҆́сть: се́й потреби́тъ ѧ҆̀, и҆ се́й ѿврати́тъ ѧ҆̀ ѿ лица̀ твоегѡ̀, и҆ потреби́тъ ѧ҆̀ вско́рѣ, ꙗ҆́коже речѐ тебѣ̀ гдⷭ҇ь.
4
4
μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἐν τῷ ἐξαναλῶσαι Κύριον τὸν Θεόν σου τὰ ἔθνη ταῦτα πρὸ προσώπου σου λέγων· διὰ τὰς δικαιοσύνας μου εἰσήγαγέ με Κύριος κληρονομῆσαι τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην· Не рцы̀ въ се́рдцы твое́мъ, є҆гда̀ потреби́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ꙗ҆зы́ки сїѧ̑ пред̾ лице́мъ твои́мъ, глаго́лѧ: пра́вдъ ра́ди мои́хъ введе́ мѧ гдⷭ҇ь наслѣ́дити зе́млю благꙋ́ю сїю̀:
5
5
οὐχὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην σου, οὐδὲ διὰ τὴν ὁσιότητα τῆς καρδίας σου σὺ εἰσπορεύῃ κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσέβειαν τῶν ἐθνῶν τούτων Κύριος ἐξολοθρεύσει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου καὶ ἵνα στήσῃ τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ἡμῶν, τῷ ῾Αβραὰμ καὶ τῷ ᾿Ισαὰκ καὶ τῷ ᾿Ιακώβ. не ра́ди пра́вды твоеѧ̀, нижѐ преподо́бїѧ ра́ди се́рдца твоегѡ̀ ты̀ вхо́диши наслѣ́дити зе́млю и҆́хъ, но нече́стїѧ ра́ди и҆ беззако́нїѧ ꙗ҆зы́кѡвъ си́хъ гдⷭ҇ь ѿ лица̀ твоегѡ̀ потреби́тъ ѧ҆̀, и҆ да оу҆ста́витъ завѣ́тъ, и҆́мже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ, а҆враа́мꙋ и҆ і҆саа́кꙋ и҆ і҆а́кѡвꙋ:
6
6
καὶ γνώσῃ σήμερον ὅτι οὐχὶ διὰ τὰς δικαιοσύνας σου Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην κληρονομῆσαι, ὅτι λαὸς σκληροτράχηλος εἶ. и҆ да оу҆вѣ́си дне́сь, ꙗ҆́кѡ не ра́ди пра́вды твоеѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ зе́млю благꙋ́ю сїю̀ наслѣ́дити: ꙗ҆́кѡ лю́дїе жестоковы́йнїи є҆стѐ.
7
7
μνήσθητι, μὴ ἐπιλάθῃ ὅσα παρώξυνας Κύριον τὸν Θεόν σου ἐν τῇ ἐρήμῳ· ἀφ᾿ ἧς ἡμέρας ἐξήλθετε ἐξ Αἰγύπτου ἕως ἤλθετε εἰς τὸν τόπον τοῦτον, ἀπειθοῦντες διετελεῖτε τὰ πρὸς Κύριον. По́мни, не забꙋ́ди, коли́кѡ разгнѣ́васте гдⷭ҇а бг҃а своего̀ въ пꙋсты́ни: ѿ негѡ́же днѐ и҆зыдо́сте и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, да́же внидо́сте въ мѣ́сто сїѐ, не покарѧ́ющесѧ соверша́сте ꙗ҆̀же проти́вꙋ гдⷭ҇а:
8
8
καὶ ἐν Χωρὴβ παρωξύνατε Κύριον, καὶ ἐθυμώθη Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς, и҆ въ хѡри́вѣ разгнѣ́васте гдⷭ҇а, и҆ разгнѣ́васѧ гдⷭ҇ь на вы̀, потреби́ти ва́съ,
9
9
ἀναβαίνοντός μου εἰς τὸ ὄρος λαβεῖν τὰς πλάκας τὰς λιθίνας, πλάκας διαθήκης, ἃς διέθετο Κύριος πρὸς ὑμᾶς. καὶ κατεγινόμην ἐν τῷ ὄρει τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας· ἄρτον οὐκ ἔφαγον καὶ ὕδωρ οὐκ ἔπιον. восходѧ́щꙋ мнѣ̀ на го́рꙋ, взѧ́ти скрижа̑ли ка́мєнныѧ, скрижа̑ли завѣ́та, ꙗ҆̀же завѣща̀ гдⷭ҇ь къ ва́мъ: и҆ пребы́хъ въ горѣ̀ четы́редесѧть дні́й и҆ четы́редесѧть ноще́й: хлѣ́ба не ꙗ҆до́хъ и҆ воды̀ не пи́хъ.
10
10
καὶ ἔδωκέ μοι Κύριος τὰς δύο πλάκας τὰς λιθίνας γεγραμμένας ἐν τῷ δακτύλῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ᾿ αὐταῖς ἐγέγραπτο πάντες οἱ λόγοι, οὓς ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ὄρει ἡμέρᾳ ἐκκλησίας· И҆ даде́ ми гдⷭ҇ь двѣ̀ скрижа̑ли ка́мєнны, напи̑саны пе́рстомъ бж҃їимъ, и҆ на ни́хъ бѧ́хꙋ напи̑сана всѧ̑ словеса̀, ꙗ҆̀же гл҃а гдⷭ҇ь къ ва́мъ въ горѣ̀ и҆з̾ среды̀ ѻ҆гнѧ̀ въ де́нь собра́нїѧ:
11
11
καὶ ἐγένετο διὰ τεσσαράκοντα ἡμερῶν καὶ διὰ τεσσαράκοντα νυκτῶν ἔδωκε Κύριος ἐμοὶ τὰς δύο πλάκας τὰς λιθίνας, πλάκας διαθήκης. и҆ бы́сть по четы́редесѧти дне́хъ и҆ по четы́редесѧти ноще́хъ, даде́ ми гдⷭ҇ь двѣ̀ скрижа̑ли ка́мєнны, скрижа̑ли завѣ́та,
12
12
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἀνάστηθι, κατάβηθι τὸ τάχος ἐντεῦθεν, ὅτι ἠνόμησεν ὁ λαός σου, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γῆς Αἰγύπτου· παρέβησαν ταχὺ ἐκ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετείλω αὐτοῖς· καὶ ἐποίησαν ἑαυτοῖς χώνευμα. и҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: воста́ни и҆ сни́ди ско́рѡ ѿсю́дꙋ, ꙗ҆́кѡ беззако́нноваша лю́дїе твоѝ, ꙗ҆̀же и҆зве́лъ є҆сѝ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петски: состꙋпи́ша ско́рѡ съ пꙋтѝ, є҆го́же заповѣ́далъ є҆сѝ и҆̀мъ, и҆ сотвори́ша себѣ̀ слїѧ́нїе.
13
13
καὶ εἶπε Κύριος πρός με λέγων· λελάληκα πρός σε ἅπαξ καὶ δὶς λέγων· ἑώρακα τὸν λαὸν τοῦτον, καὶ ἰδοὺ λαὸς σκληροτράχηλός ἐστι· И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: гл҃ахъ тебѣ̀ є҆ди́ною и҆ два́жды, гл҃ѧ: ви́дѣхъ лю́ди сїѧ̑, и҆ сѐ, лю́дїе жестоковы́йнїи сꙋ́ть:
14
14
καὶ νῦν ἔασόν με ἐξολοθρεῦσαι αὐτούς, καὶ ἐξαλείψω τὸ ὄνομα αὐτῶν ὑποκάτωθεν τοῦ οὐρανοῦ καὶ ποιήσω σε εἰς ἔθνος μέγα καὶ ἰσχυρὸν καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ τοῦτο. ѡ҆ста́ви мѧ̀, да потреблю̀ ѧ҆̀, и҆ погꙋблю̀ и҆́мѧ и҆́хъ под̾ небесе́мъ, и҆ сотворю́ тѧ въ ꙗ҆зы́къ вели́къ и҆ крѣ́покъ и҆ мно́гъ па́че си́хъ.
15
15
καὶ ἐπιστρέψας κατέβην ἐκ τοῦ ὄρους, καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρὶ ἕως τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δύο πλάκες τῶν μαρτυρίων ἐπὶ ταῖς δυσὶ χερσί μου. И҆ возврати́всѧ снидо́хъ съ горы̀, и҆ гора̀ горѧ́ше ѻ҆гне́мъ: и҆ двѣ̀ скрижа̑ли свидѣ́нїй во ѻ҆бою̀ рꙋкꙋ̀ моє́ю:
16
16
καὶ ἰδὼν ὅτι ἡμάρτετε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ ἐποιήσατε ὑμῖν αὐτοῖς χωνευτὸν καὶ παρέβητε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετείλατο Κύριος ὑμῖν ποιεῖν, и҆ ви́дѣвъ, ꙗ҆́кѡ согрѣши́сте пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ, и҆ сотвори́сте себѣ̀ телца̀ слїѧ́на, и҆ состꙋпи́сте съ пꙋтѝ ско́рѡ, є҆го́же заповѣ́да гдⷭ҇ь ва́мъ твори́ти,
17
17
καὶ ἐπιλαβόμενος τῶν δύο πλακῶν ἔρριψα αὐτὰς ἀπὸ τῶν δύο χειρῶν μου, καὶ συνέτριψα ἐναντίον ὑμῶν. и҆ взе́мъ ѻ҆́бѣ скрижа̑ли, поверго́хъ ѧ҆̀ и҆з̾ рꙋкꙋ̀ моє́ю и҆ сокрꙋши́хъ и҆̀хъ пред̾ ва́ми.
18
18
καὶ ἐδεήθην ἐναντίον Κυρίου δεύτερον καθάπερ καὶ τὸ πρότερον τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας, ἄρτον οὐκ ἔφαγον καὶ ὕδωρ οὐκ ἔπιον, περὶ πασῶν τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν, ὧν ἡμάρτετε ποιῆσαι τὸ πονηρὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ παροξῦναι αὐτόν. И҆ моли́хсѧ пред̾ гдⷭ҇емъ второ́е, ꙗ҆́коже и҆ пе́рвое, четы́редесѧть дні́й и҆ четы́редесѧть ноще́й, хлѣ́ба не ꙗ҆до́хъ и҆ воды̀ не пи́хъ, всѣ́хъ ра́ди грѣхѡ́въ ва́шихъ, и҆́миже согрѣши́сте, творѧ́ще ѕло́е пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ, є҆́же разгнѣ́вати є҆го̀:
19
19
καὶ ἔκφοβός εἰμι διὰ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ὀργήν, ὅτι παρωξύνθη Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς καὶ εἰσήκουσε Κύριος ἐμοῦ καὶ ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ. и҆ боѧ́зненъ бѣ́хъ гнѣ́ва ра́ди и҆ ꙗ҆́рости, ꙗ҆́кѡ разгнѣ́васѧ гдⷭ҇ь на вы̀, да потреби́тъ ва́съ: и҆ послꙋ́ша менѐ гдⷭ҇ь и҆ въ то̀ вре́мѧ.
20
20
καὶ ἐπὶ ᾿Ααρὼν ἐθυμώθη ἐξολοθρεῦσαι αὐτόν, καὶ ηὐξάμην καὶ περὶ ᾿Ααρὼν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ. И҆ на а҆арѡ́на разгнѣ́васѧ гдⷭ҇ь ѕѣлѡ̀, є҆́же погꙋби́ти є҆го̀: и҆ моли́хсѧ и҆ за а҆арѡ́на во вре́мѧ ѻ҆́но.
21
21
καὶ τὴν ἁμαρτίαν ὑμῶν, ἣν ἐποιήσατε, τὸν μόσχον, ἔλαβον αὐτὸν καὶ κατέκαυσα αὐτὸν ἐν πυρὶ καὶ συνέκοψα αὐτὸν καταλέσας σφόδρα, ἕως οὗ ἐγένετο λεπτόν· καὶ ἐγένετο ὡσεὶ κονιορτός, καὶ ἔρριψα τὸν κονιορτὸν εἰς τὸν χειμάρρουν τὸν καταβαίνοντα ἐκ τοῦ ὄρους. И҆ грѣ́хъ ва́шъ, є҆го́же сотвори́сте, телца̀, взѧ́хъ є҆го̀ и҆ сожго́хъ є҆го̀ на ѻ҆гнѝ, и҆ и҆зби́хъ є҆го̀ и҆ сотро́хъ є҆го̀ ѕѣлѡ̀, да́же бы́сть дро́бенъ, и҆ бы́сть ꙗ҆́кѡ пра́хъ, и҆ и҆зсы́пахъ пра́хъ въ водоте́чꙋ сходѧ́щꙋю съ горы̀.
22
22
καὶ ἐν τῷ ᾿Εμπυρισμῷ καὶ ἐν τῷ Πειρασμῷ, καὶ ἐν τοῖς Μνήμασι τῆς ἐπιθυμίας παροξύναντες ἦτε Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν. И҆ въ запале́нїи, и҆ во и҆скꙋше́нїи, и҆ во гробѣ́хъ похотѣ́нїѧ разгнѣ́васте гдⷭ҇а бг҃а ва́шего.
23
23
καὶ ὅτε ἐξαπέστειλεν ὑμᾶς Κύριος ἐκ Κάδης Βαρνὴ λέγων· ἀνάβητε καὶ κληρονομήσατε τὴν γῆν, ἣν δίδωμι ὑμῖν, καὶ ἠπειθήσατε τῷ ρήματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ καὶ οὐκ εἰσηκούσατε τῆς φωνῆς αὐτοῦ. И҆ є҆гда̀ посла̀ ва́съ гдⷭ҇ь ѿ ка́дисъ-варнѝ, гл҃ѧ: взы́дите и҆ наслѣ́дите зе́млю, ю҆́же а҆́зъ даю̀ ва́мъ: и҆ сопроти́вистесѧ гл҃го́лꙋ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, и҆ не вѣ́ровасте є҆мꙋ̀, и҆ не послꙋ́шасте гла́са є҆гѡ̀:
24
24
ἀπειθοῦντες ἦτε τὰ πρὸς Κύριον ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ἧς ἐγνώσθη ὑμῖν. и҆ не покарѧ́ющесѧ бы́сте гдⷭ҇ꙋ ѿ днѐ, въ ѻ҆́ньже позна́сѧ ва́мъ.
25
25
καὶ ἐδεήθην ἔναντι Κυρίου τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας, ὅσας ἐδεήθην· εἶπε γὰρ Κύριος ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς· И҆ моли́хсѧ пред̾ гдⷭ҇емъ четы́редесѧть дні́й и҆ четы́редесѧть ноще́й, въ нѧ́же моли́хсѧ: рече́ бо гдⷭ҇ь погꙋби́ти ва́съ.
26
26
καὶ ηὐξάμην πρὸς τὸν Θεὸν καὶ εἶπα· Κύριε βασιλεῦ τῶν θεῶν, μὴ ἐξολοθρεύσῃς τὸν λαόν σου καὶ τὴν μερίδα σου, ἣν ἐλυτρώσω, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γῆς Αἰγύπτου ἐν τῇ ἰσχύϊ σου τῇ μεγάλῃ καὶ ἐν τῇ χειρί σου τῇ κραταιᾷ καὶ ἐν τῷ βραχίονί σου τῷ ὑψηλῷ· И҆ моли́хсѧ бг҃ꙋ и҆ реко́хъ: гдⷭ҇и, гдⷭ҇и цр҃ю̀ богѡ́въ, не погꙋбѝ люді́й твои́хъ и҆ наслѣ́дїѧ твоегѡ̀, є҆́же и҆зба́вилъ є҆сѝ крѣ́постїю твое́ю вели́кою, ꙗ҆̀же и҆зве́лъ є҆сѝ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ крѣ́постїю твое́ю вели́кою и҆ рꙋко́ю си́льною и҆ мы́шцею твое́ю высо́кою:
27
27
μνήσθητι ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ τῶν θεραπόντων σου, οἷς ὤμοσας κατὰ σεαυτοῦ· μὴ ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὴν σκληρότητα τοῦ λαοῦ τούτου καὶ τὰ ἀσεβήματα, καὶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῶν, помѧнѝ а҆враа́ма и҆ і҆саа́ка и҆ і҆а́кѡва, рабы̑ твоѧ̑, и҆̀мже клѧ́лсѧ є҆сѝ собо́ю: не призира́й на же́стокость люді́й си́хъ, и҆ на нече́стїе и҆́хъ и҆ на грѣхѝ и҆́хъ:
28
28
μὴ εἴπωσιν οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν, ὅθεν ἐξήγαγες ἡμᾶς ἐκεῖθεν, λέγοντες· παρὰ τὸ μὴ δύνασθαι Κύριον εἰσαγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν, ἣν εἶπεν αὐτοῖς, καὶ παρὰ τὸ μισῆσαι αὐτοὺς ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀποκτεῖναι αὐτούς. да не когда̀ рекꙋ́тъ живꙋ́щїи на землѝ, ѿню́дꙋже и҆зве́лъ є҆сѝ на́съ, глаго́люще: не могі́й гдⷭ҇ь ввестѝ и҆̀хъ въ зе́млю, ю҆́же и҆̀мъ ѡ҆бѣща̀, и҆ ненави́дѧ и҆̀хъ гдⷭ҇ь, и҆зведѐ погꙋби́ти и҆̀хъ въ пꙋсты́ни:
29
29
καὶ οὗτοι λαός σου καὶ κλῆρός σου, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γῆς Αἰγύπτου ἐν τῇ ἰσχύϊ σου τῇ μεγάλῃ καὶ ἐν τῇ χειρί σου τῇ κραταιᾷ καὶ ἐν τῷ βραχίονί σου τῷ ὑψηλῷ. и҆ сі́и лю́дїе твоѝ и҆ жре́бїй тво́й, и҆̀хже и҆зве́лъ є҆сѝ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ крѣ́постїю твое́ю вели́кою и҆ мы́шцею твое́ю высо́кою.
Κεφάλαιο 10
Глава́ і҃
1
1
ΕΝ ἐκείνῳ τῷ καιρῷ εἶπε Κύριος πρός με· λάξευσον σεαυτῷ δύο πλάκας λιθίνας, ὥσπερ τὰς πρώτας, καὶ ἀνάβηθι πρός με εἰς τὸ ὄρος· καὶ ποιήσεις σεαυτῷ κιβωτὸν ξυλίνην· Во ѻ҆́но вре́мѧ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: и҆стешѝ себѣ̀ двѣ̀ скрижа̑ли ка́мєнны ꙗ҆́коже пє́рвыѧ, и҆ взы́ди ко мнѣ̀ на го́рꙋ, и҆ да сотвори́ши себѣ̀ ковче́гъ древѧ́нъ:
2
2
καὶ γράψεις ἐπὶ τὰς πλάκας τὰ ρήματα, ἃ ἦν ἐν ταῖς πλαξὶ ταῖς πρώταις, ἃς συνέτριψας, καὶ ἐμβαλεῖς αὐτὰς εἰς τὴν κιβωτόν. и҆ напишꙋ̀ на скрижа́лехъ словеса̀, ꙗ҆̀же бѧ́хꙋ на скрижа́лехъ пе́рвыхъ, и҆̀хже сокрꙋши́лъ є҆сѝ, и҆ да вложи́ши ѧ҆̀ въ ковче́гъ.
3
3
καὶ ἐποίησα κιβωτὸν ἐκ ξύλων ἀσήπτων καί ἐλάξευσα τὰς πλάκας λιθίνας, ὡς αἱ πρῶται· καὶ ἀνέβην εἰς τὸ ὄρος καὶ αἱ δύο πλάκες ἐπὶ ταῖς χερσί μου. И҆ сотвори́хъ ковче́гъ ѿ дре́въ негнїю́шихъ, и҆ и҆стеса́хъ двѣ̀ скрижа̑ли ка́мєнны ꙗ҆́коже и҆ пє́рвыѧ, и҆ взыдо́хъ на го́рꙋ: и҆ ѻ҆́бѣ скрижа̑ли во ѻ҆бою̀ рꙋкꙋ̀ моє́ю:
4
4
καὶ ἔγραψεν ἐπὶ τὰς πλάκας κατὰ τὴν γραφὴν τὴν πρώτην τοὺς δέκα λόγους, οὓς ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός, καὶ ἔδωκεν αὐτὰς Κύριος ἐμοί. и҆ написа̀ на скрижа́лехъ по писа́нїю пе́рвомꙋ де́сѧть слове́съ, ꙗ҆̀же гл҃а гдⷭ҇ь къ ва́мъ на горѣ̀ ѿ среды̀ ѻ҆гнѧ̀, и҆ дадѐ ѧ҆̀ гдⷭ҇ь мнѣ̀.
5
5
καὶ ἐπιστρέψας κατέβην ἐκ τοῦ ὄρους καὶ ἐνέβαλον τὰς πλάκας εἰς τὴν κιβωτόν, ἣν ἐποίησα, καὶ ἦσαν ἐκεῖ, καθὰ ἐνετείλατό μοι Κύριος. И҆ ѡ҆брати́всѧ снидо́хъ съ горы̀, и҆ вложи́хъ скрижа̑ли въ ковче́гъ, є҆го́же сотвори́хъ: и҆ бѣ́ста тꙋ̀, ꙗ҆́коже повелѣ́ ми гдⷭ҇ь.
6
6
καὶ οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ ἀπῇραν ἐκ Βηρὼθ υἱῶν ᾿Ιακὶμ Μισαδαΐ· ἐκεῖ ἀπέθανεν ᾿Ααρὼν καὶ ἐτάφη ἐκεῖ, καὶ ἱεράτευσεν ᾿Ελεάζαρ υἱὸς αὐτοῦ ἀντ᾿ αὐτοῦ. И҆ сы́нове і҆и҃лєвы воздвиго́шасѧ ѿ вирѡ́ѳа сынѡ́въ і҆акі́млихъ въ мїсада́й: та́мѡ оу҆́мре а҆арѡ́нъ, и҆ погребе́нъ бы́сть тꙋ̀, и҆ бы́сть жре́цъ є҆леаза́ръ сы́нъ є҆гѡ̀ вмѣ́стѡ є҆гѡ̀.
7
7
ἐκεῖθεν ἀπῇραν εἰς Γαδγὰδ καὶ ἀπὸ Γαδγὰδ εἰς ᾿Ετεβαθᾶ, γῆ χείμαρροι ὑδάτων. Ѿтꙋ́дꙋ же воздвиго́шасѧ въ гадга́дъ, и҆ ѿ гадга́да до є҆тава́ѳа, землѝ водоте́чи во́дъ.
8
8
ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ διέστειλε Κύριος τὴν φυλὴν τὴν Λευὶ αἴρειν τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου, παρεστάναι ἔναντι Κυρίου, λειτουργεῖν καὶ ἐπεύχεσθαι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης. Во ѻ҆́но вре́мѧ ѿдѣлѝ гдⷭ҇ь пле́мѧ леѵі́ино носи́ти ковче́гъ завѣ́та гдⷭ҇нѧ, предстоѧ́ти пред̾ гдⷭ҇емъ, слꙋжи́ти и҆ моли́тисѧ и҆ благословлѧ́ти ѡ҆ и҆́мени є҆гѡ̀ до дне́шнѧгѡ днѐ:
9
9
διὰ τοῦτο οὐκ ἔστι τοῖς Λευίταις μερὶς καὶ κλῆρος ἐν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτῶν· Κύριος αὐτὸς κλῆρος αὐτοῦ, καθότι εἶπεν αὐτῷ. сегѡ̀ ра́ди нѣ́сть леѵі́тѡмъ ча́сти и҆ жре́бїѧ въ бра́тїи и҆́хъ: гдⷭ҇ь са́мъ жре́бїй и҆́хъ, ꙗ҆́коже речѐ и҆̀мъ.
10
10
κἀγὼ εἱστήκειν ἐν τῷ ὄρει τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας, καὶ εἰσήκουσε Κύριος ἐμοῦ καὶ ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ οὐκ ἠθέλησε Κύριος ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς. И҆ а҆́зъ стоѧ́хъ на горѣ̀ четы́редесѧть дні́й и҆ четы́редесѧть ноще́й, и҆ послꙋ́ша гдⷭ҇ь менѐ и҆ во вре́мѧ сїѐ, и҆ не восхотѣ̀ гдⷭ҇ь погꙋби́ти ва́съ.
11
11
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· βάδιζε, ἄπαρον ἐναντίον τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ εἰσπορευέσθωσαν καὶ κληρονομήτωσαν τὴν γῆν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν δοῦναι αὐτοῖς. И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: грѧдѝ, воздви́гнисѧ пред̾ людьмѝ си́ми, и҆ да вни́дꙋтъ и҆ наслѣ́дѧтъ зе́млю, є҆́юже клѧ́хсѧ ѻ҆тцє́мъ и҆́хъ, да́ти ю҆̀ и҆̀мъ.
12
12
Καὶ νῦν, ᾿Ισραήλ, τί Κύριος ὁ Θεός σου αἰτεῖται παρὰ σοῦ, ἀλλ᾿ ἢ φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ ἀγαπᾶν αὐτὸν καὶ λατρεύειν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, И҆ нн҃ѣ, і҆и҃лю, что̀ проси́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й оу҆ тебє̀, то́чїю є҆́же боѧ́тисѧ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ и҆ ходи́ти во всѣ́хъ пꙋте́хъ є҆гѡ̀, и҆ люби́ти є҆го̀ и҆ слꙋжи́ти гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀ ѿ всегѡ̀ се́рдца твоегѡ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ твоеѧ̀,
13
13
φυλάσσεσθαι τάς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα εὖ σοι ᾖ; храни́ти за́пѡвѣди гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, да бла́го тебѣ̀ бꙋ́детъ;
14
14
ἰδοὺ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ὁ οὐρανὸς καὶ ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ, ἡ γῆ καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτῇ· Сѐ, гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ не́бо и҆ не́бо небесѐ, землѧ̀ и҆ всѧ̑ є҆ли̑ка сꙋ́ть на не́й:
15
15
πλὴν τοὺς πατέρας ὑμῶν προείλετο Κύριος ἀγαπᾶν αὐτούς, καὶ ἐξελέξατο τὸ σπέρμα αὐτῶν μετ᾿ αὐτοὺς ὑμᾶς παρὰ πάντα τὰ ἔθνη κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην. ѻ҆ба́че ѻ҆тцы̀ ва́шы произво́ли гдⷭ҇ь люби́ти и҆̀хъ, и҆ и҆збра̀ сѣ́мѧ и҆́хъ по ни́хъ, ва́съ, па́че всѣ́хъ ꙗ҆зы̑къ, въ де́нь се́й.
16
16
καὶ περιτεμεῖσθε τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν καὶ τὸν τράχηλον ὑμῶν οὐ σκληρυνεῖτε ἔτι· И҆ ѡ҆брѣ́жите жестокосе́рдїе ва́ше, и҆ вы́и ва́шеѧ не ѡ҆жесточи́те ктомꙋ̀:
17
17
ὁ γὰρ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν οὗτος Θεὸς τῶν θεῶν καὶ Κύριος τῶν κυρίων, ὁ Θεὸς ὁ μέγας· καὶ ἰσχυρὸς καὶ φοβερός, ὅστις οὐ θαυμάζει πρόσωπον, οὐδ᾿ οὐ μὴ λάβῃ δῶρον, и҆́бо гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ се́й бг҃ъ богѡ́въ и҆ гдⷭ҇ь господе́й, бг҃ъ вели́кїй и҆ крѣ́пкїй и҆ стра́шный, и҆́же не диви́тсѧ лицꙋ̀, нижѐ взе́млетъ да́ра:
18
18
ποιῶν κρίσιν προσηλύτῳ καὶ ὀρφανῷ καὶ χήρᾳ, καὶ ἀγαπᾷ τὸν προσήλυτον δοῦναι αὐτῷ ἄρτον καὶ ἱμάτιον. творѧ́й сꙋ́дъ прише́лцꙋ и҆ си́рꙋ и҆ вдови́цѣ, и҆ лю́битъ прише́лца да́ти є҆мꙋ̀ хлѣ́бъ и҆ ри́зꙋ.
19
19
καὶ ἀγαπήσετε τὸν προσήλυτον· προσήλυτοι γὰρ ἦτε ἐν γῇ Αἰγύπτῳ. И҆ возлюби́те прише́лца: прише́лцы бо бѣ́сте въ землѝ є҆гѵ́петстѣй.
20
20
Κύριον τὸν Θεόν σου φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ λατρεύσεις καὶ πρὸς αὐτὸν κολληθήσῃ καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ὀμῇ· Гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ да оу҆бои́шисѧ, и҆ томꙋ̀ (*є҆ди́номꙋ) послꙋ́жиши, и҆ къ немꙋ̀ прилѣпи́шисѧ, и҆ и҆́менемъ є҆гѡ̀ клене́шисѧ:
21
21
οὗτος καύχημά σου καὶ οὗτος Θεός σου, ὅστις ἐποίησεν ἐν σοὶ τὰ μεγάλα καὶ τὰ ἔνδοξα ταῦτα, ἃ εἴδοσαν οἱ ὀφθαλμοί σου. то́й хвала̀ твоѧ̀ и҆ то́й бг҃ъ тво́й, и҆́же сотворѝ тебѣ̀ вели̑каѧ и҆ сла̑внаѧ сїѧ̑, ꙗ҆̀же ви́дѣсте ѻ҆́чи твоѝ:
22
22
ἐν ἑβδομήκοντα ψυχαῖς κατέβησαν οἱ πατέρες σου εἰς Αἴγυπτον, νυνὶ δὲ ἐποίησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει. въ седми́десѧтихъ и҆ пѧтѝ дꙋша́хъ снидо́ша ѻ҆тцы̀ твоѝ во є҆гѵ́петъ: нн҃ѣ же сотвори́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ꙗ҆́кѡ ѕвѣ́зды небє́сныѧ мно́жествомъ.
Κεφάλαιο 11
Глава́ а҃і
1
1
ΚΑΙ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ φυλάξῃ τὰ φυλάγματα αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας. И҆ да возлю́биши гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, и҆ сохрани́ши стражбы̑ є҆гѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀ и҆ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ сꙋды̀ є҆гѡ̀ во всѧ̑ дни̑.
2
2
καὶ γνώσεσθε σήμερον, ὅτι οὐχὶ τὰ παιδία ὑμῶν, ὅσοι οὐκ οἴδασιν οὐδὲ εἴδοσαν τὴν παιδείαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ τὰ μεγαλεῖα αὐτοῦ καὶ τὴν χεῖρα τὴν κραταιὰν καὶ τὸν βραχίονα τὸν ὑψηλὸν И҆ оу҆вѣ́сте дне́сь, ꙗ҆́кѡ не ча̑да ва̑ша, є҆ли́цы не свѣ́дѣша, нижѐ ви́дѣша наказа́нїѧ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ и҆ вели́чества є҆гѡ̀, и҆ рꙋкѝ си́льныѧ и҆ мы́шцы высо́кїѧ,
3
3
καὶ τὰ σημεῖα αὐτοῦ καὶ τὰ τέρατα αὐτοῦ, ὅσα ἐποίησεν ἐν μέσῳ Αἰγύπτου Φαραὼ βασιλεῖ Αἰγύπτου καὶ πάσῃ τῇ γῇ αὐτοῦ, и҆ зна́менїй є҆гѡ̀ и҆ чꙋде́съ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка сотворѝ посредѣ̀ є҆гѵ́пта фараѡ́нꙋ царю̀ є҆гѵ́петскꙋ и҆ все́й землѝ є҆гѡ̀,
4
4
καὶ ὅσα ἐποίησε τὴν δύναμιν τῶν Αἰγυπτίων, τὰ ἅρματα αὐτῶν καὶ τὴν ἵππον αὐτῶν, καὶ τὴν δύναμιν αὐτῶν, ὡς ἐπέκλυσε τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης τῆς ἐρυθρᾶς ἐπὶ προσώπου αὐτῶν καταδιωκόντων αὐτῶν ἐκ τῶν ὀπίσω ὑμῶν καὶ ἀπώλεσεν αὐτοὺς Κύριος ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας, и҆ є҆ли̑ка сотворѝ си́лѣ є҆гѵ́петстѣй: колєсни́цы и҆́хъ и҆ ко́ни и҆́хъ ка́кѡ потопѝ вода̀ мо́рѧ чермна́гѡ, пред̾ лице́мъ и҆́хъ, гонѧ́щымъ и҆̀мъ в̾слѣ́дъ ва́съ, и҆ погꙋбѝ и҆̀хъ гдⷭ҇ь бг҃ъ до дне́шнѧгѡ днѐ:
5
5
καὶ ὅσα ἐποίησεν ὑμῖν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἕως ἤλθετε εἰς τὸν τόπον τοῦτον, и҆ є҆ли̑ка сотворѝ ва́мъ въ пꙋсты́ни, до́ндеже прїидо́сте на мѣ́сто сїѐ:
6
6
καὶ ὅσα ἐποίησε τῷ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρὼν υἱοὺς ῾Ελιὰβ υἱοῦ Ρουβήν, οὓς ἀνοίξασα ἡ γῆ τὸ στόμα αὐτῆς κατέπιεν αὐτοὺς καὶ τοὺς οἴκους αὐτῶν καὶ τὰς σκηνὰς αὐτῶν καὶ πᾶσαν αὐτῶν τὴν ὑπόστασιν τὴν μετ᾿ αὐτῶν ἐν μέσῳ παντὸς ᾿Ισραήλ, и҆ є҆ли̑ка сотворѝ даѳа́нꙋ и҆ а҆вїрѡ́нꙋ сынѡ́мъ є҆лїа́ва сы́на рꙋви́млѧ, ꙗ҆̀же ѿве́рзши землѧ̀ оу҆ста̀ своѧ̑ пожрѐ и҆̀хъ, и҆ до́мы и҆́хъ, и҆ кꙋ́щы и҆́хъ, и҆ всѐ и҆́хъ и҆мѣ́нїе съ ни́ми, средѝ всегѡ̀ і҆и҃лѧ:
7
7
ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑώρακαν πάντα τὰ ἔργα Κυρίου τὰ μεγάλα, ὅσα ἐποίησεν ἐν ὑμῖν σήμερον. ꙗ҆́кѡ ѻ҆́чи ва́ши ви́дѣста всѧ̑ дѣла̀ гдⷭ҇нѧ вели̑каѧ, є҆ли̑ка сотворѝ въ ва́съ дне́сь.
8
8
καὶ φυλάξεσθε πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε καὶ εἰσελθόντες κληρονομήσετε τὴν γῆν, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, И҆ сохрани́те всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀, є҆ли̑ки а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь, да живетѐ и҆ оу҆мно́житесѧ, и҆ вни́дете и҆ наслѣ́дите зе́млю, на ню́же вы̀ прехо́дите чрез̾ і҆ѻрда́нъ та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀:
9
9
ἵνα μακροημερεύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς καὶ τῷ σπέρματι αὐτῶν μετ᾿ αὐτούς, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι· да мнѡ́ги дни̑ бꙋ́дете на землѝ, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ да́ти и҆̀мъ и҆ сѣ́мени и҆́хъ по ни́хъ зе́млю кипѧ́щꙋю млеко́мъ и҆ ме́домъ.
10
10
ἔστι γὰρ ἡ γῆ, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, οὐχ ὥσπερ γῆ Αἰγύπτου ἐστίν, ὅθεν ἐκπεπόρευσθε ἐκεῖθεν, ὅταν σπείρωσι τὸν σπόρον καὶ ποτίζωσι τοῖς ποσὶν αὐτῶν ὡσεὶ κῆπον λαχανείας· Є҆́сть бо землѧ̀, на ню́же вы̀ и҆́дете та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀, не ꙗ҆́кѡ землѧ̀ є҆гѵ́петска є҆́сть, ѿню́дꙋже и҆зыдо́сте, є҆гда̀ сѣ́ютъ сѣ́мѧ и҆ напаѧ́ютъ ю҆̀ нога́ми свои́ми, а҆́ки вертогра́дъ зеле́йный:
11
11
ἡ δὲ γῆ, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, γῆ ὀρεινὴ καὶ πεδεινή, ἐκ τοῦ ὑετοῦ τοῦ οὐρανοῦ πίεται ὕδωρ, землѧ́ же, въ ню́же ты̀ вхо́диши та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀, землѧ̀ наго́рнаѧ и҆ ра́внаѧ, ѿ дождѧ̀ небе́снагѡ напаѧ́етсѧ водо́ю:
12
12
γῆ, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου ἐπισκοπεῖται αὐτὴν διαπαντός, οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπ᾿ αὐτῆς ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ ἕως συντελείας τοῦ ἐνιαυτοῦ. землѧ̀, на ню́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й присѣща́етъ всегда̀, ѻ҆́чи гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ на не́й ѿ нача́ла лѣ́та и҆ до конца̀ лѣ́та.
13
13
᾿Εὰν δὲ ἀκοῇ ἀκούσητε πάσας τὰς ἐντολάς, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἀγαπᾶν Κύριον τὸ Θεόν σου καὶ λατρεύειν αὐτῷ ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, А҆́ще же слꙋ́хомъ послꙋ́шаете всѣ́хъ за́повѣдїй є҆гѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, люби́ти гдⷭ҇а бг҃а твоего̀ и҆ слꙋжи́ти є҆мꙋ̀ ѿ всегѡ̀ се́рдца твоегѡ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ твоеѧ̀,
14
14
καὶ δώσει τὸν ὑετὸν τῇ γῇ σου καθ᾿ ὥραν πρώϊμον καὶ ὄψιμον, καὶ εἰσοίσεις τὸν σῖτόν σου καὶ τὸν οἶνόν σου καὶ τὸ ἔλαιόν σου· и҆ да́стъ до́ждь землѝ твое́й во вре́мѧ ра́нный и҆ по́здный, и҆ собере́ши жи̑та твоѧ̑ и҆ вїно̀ твоѐ и҆ є҆ле́й тво́й:
15
15
καὶ δώσει χορτάσματα ἐν τοῖς ἀγροῖς σου τοῖς κτήνεσί σου· и҆ да́стъ пи́щꙋ на се́лѣхъ скотѡ́мъ твои̑мъ.
16
16
καὶ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ πλατυνθῇ ἡ καρδία σου καὶ παραβῆτε καὶ λατρεύσητε θεοῖς ἑτέροις καὶ προσκυνήσητε αὐτοῖς, И҆ ꙗ҆ды́й и҆ насы́тивсѧ, внемлѝ себѣ̀, да не разшири́тсѧ се́рдце твоѐ, и҆ престꙋ́пите, и҆ послꙋ́жите богѡ́мъ и҆ны̑мъ, и҆ поклоните́сѧ и҆̀мъ:
17
17
καὶ θυμωθεὶς ὀργῇ Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν καὶ συσχῇ τὸν οὐρανόν, καὶ οὐκ ἔσται ὑετός, καὶ ἡ γῆ οὐ δώσει τὸν καρπὸν αὐτῆς, καὶ ἀπολεῖσθε ἐν τάχει ἀπό τῆς γῆς τῆς ἀγαθῆς, ἧς Κύριος ἔδωκεν ὑμῖν. и҆ ꙗ҆́ростїю разгнѣ́ваетсѧ гдⷭ҇ь на вы̀ и҆ затвори́тъ не́бо, и҆ не бꙋ́детъ дождѧ̀, и҆ землѧ̀ не да́стъ плода̀ своегѡ̀, и҆ поги́бнете вско́рѣ ѿ землѝ благі́ѧ, ю҆́же гдⷭ҇ь дадѐ ва́мъ.
18
18
καὶ ἐμβαλεῖτε τὰ ρήματα ταῦτα εἰς τὴν καρδίαν ὑμῶν καὶ εἰς τὴν ψυχὴν ὑμῶν· καὶ ἀφάψετε αὐτὰ εἰς σημεῖον ἐπὶ τῆς χειρὸς ὑμῶν, καὶ ἔσται ἀσάλευτον πρὸ ὀφθαλμῶν ὑμῶν· И҆ вложи́те словеса̀ сїѧ̑ въ сердца̀ ва̑ша и҆ въ дꙋ́шꙋ ва́шꙋ, и҆ наважи́те ѧ҆̀ въ зна́менїе на рꙋ́кꙋ ва́шꙋ, и҆ бꙋ́дꙋтъ непоколєби́ма междꙋ̀ ѻ҆чи́ма ва́шима,
19
19
καὶ διδάξετε αὐτὰ τὰ τέκνα ὑμῶν λαλεῖν ἐν αὐτοῖς καθημένους ἐν οἴκῳ καὶ πορευομένους ἐν ὁδῷ καὶ καθεύδοντας καὶ διανισταμένους. и҆ наꙋчи́те си̑мъ ча̑да своѧ̑ глаго́лати сїѧ̑, сѣдѧ́щꙋ тебѣ̀ въ домꙋ̀ и҆ и҆дꙋ́щꙋ тебѣ̀ въ пꙋтѝ, и҆ возлежа́щꙋ тѝ и҆ востаю́щꙋ тѝ:
20
20
καὶ γράψετε αὐτὰ ἐπὶ τὰς φλιὰς τῶν οἰκιῶν ὑμῶν καὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν, и҆ напиши́те ѧ҆̀ на пра́зѣхъ домѡ́въ ва́шихъ и҆ вра́тъ ва́шихъ,
21
21
ἵνα μακροημερεύσητε καὶ αἱ ἡμέραι τῶν υἱῶν ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς, καθὼς αἱ ἡμέραι τοῦ οὐρανοῦ ἐπὶ τῆς γῆς. да оу҆мно́жатсѧ дні́е ва́ши и҆ дни̑ сынѡ́въ ва́шихъ на землѝ, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ да́ти и҆̀мъ, ꙗ҆́коже дні́е не́ба на землѝ.
22
22
καὶ ἔσται ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσητε πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον ποιεῖν, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν καὶ πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ προσκολλᾶσθαι αὐτῷ, И҆ бꙋ́детъ а҆́ще слꙋ́хомъ послꙋ́шаете всѣ́хъ за́повѣдїй си́хъ, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь твори́ти, люби́ти гдⷭ҇а бг҃а ва́шего и҆ ходи́ти во всѣ́хъ пꙋте́хъ є҆гѡ̀ и҆ прилѣплѧ́тисѧ къ немꙋ̀,
23
23
καὶ ἐκβαλεῖ Κύριος πάντα τὰ ἔθνη ταῦτα ἀπὸ προσώπου ὑμῶν, καὶ κληρονομήσετε ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρὰ μᾶλλον ἢ ὑμεῖς. тогда̀ и҆зжене́тъ гдⷭ҇ь всѧ̑ ꙗ҆зы́ки сїѧ̑ ѿ лица̀ ва́шегѡ, и҆ ѡ҆держитѐ ꙗ҆зы́ки вели̑кїѧ и҆ крѣ̑пкїѧ па́че ва́съ.
24
24
πάντα τὸν τόπον, οὗ ἐὰν πατήσῃ τὸ ἴχνος τοῦ ποδὸς ὑμῶν, ὑμῖν ἔσται· ἀπὸ τῆς ἐρήμου καὶ ᾿Αντιλιβάνου καὶ ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ τοῦ μεγάλου, ποταμοῦ Εὐφράτου, καὶ ἕως τῆς θαλάσσης τῆς ἐπὶ δυσμῶν ἔσται τὰ ὅριά σου. Всѧ́кое мѣ́сто, на не́мже ста́нетъ стопа̀ но́гъ ва́шихъ, ва́мъ бꙋ́детъ: ѿ пꙋсты́ни и҆ а҆нтїлїва́на, и҆ ѿ рѣкѝ вели́кїѧ є҆ѵфра́та, и҆ да́же до мо́рѧ, є҆́же на за́падѣ, бꙋ́дꙋтъ предѣ́лы ва́ши:
25
25
οὐκ ἀντιστήσεται οὐδεὶς κατὰ πρόσωπον ὑμῶν· τὸν φόβον ὑμῶν καὶ τὸν τρόμον ὑμῶν ἐπιθήσει Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς, ἐφ᾿ ἧς ἂν ἐπιβῆτε ἐπ᾿ αὐτῆς, ὃν τρόπον ἐλάλησε πρὸς ὑμᾶς. никто́же противоста́нетъ пред̾ лице́мъ ва́шимъ: и҆ тре́петъ ва́шъ и҆ стра́хъ ва́шъ возложи́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ на лицѐ всеѧ̀ землѝ, на ню́же а҆́ще взы́дете, ꙗ҆́коже гл҃а гдⷭ҇ь къ ва́мъ.
26
26
᾿Ιδοὺ ἐγὼ δίδωμι ἐνώπιον ὑμῶν σήμερον τὴν εὐλογίαν καὶ τὴν κατάραν· Сѐ, а҆́зъ даю̀ пред̾ ва́ми дне́сь блгⷭ҇ве́нїе и҆ клѧ́твꙋ:
27
27
τὴν εὐλογίαν, ἐὰν ἀκούσητε τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, блгⷭ҇ве́нїе, а҆́ще послꙋ́шаете за́повѣдїй гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, є҆ли̑ки а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь:
28
28
καὶ τὴν κατάραν, ἐὰν μὴ ἀκούσητε τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, καὶ πλανηθῆτε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετειλάμην ὑμῖν, πορευθέντες· λατρεύειν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ οἴδατε. и҆ клѧ́твꙋ, а҆́ще не послꙋ́шаете за́повѣдїй гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, є҆ли̑ки а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь, и҆ совратите́сѧ съ пꙋтѝ, є҆го́же заповѣ́дахъ ва́мъ, и҆дꙋ́ще послꙋжи́ти богѡ́мъ и҆ны̑мъ, и҆́хже не вѣ́сте.
29
29
καὶ ἔσται ὅταν εἰσαγάγῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὴν γῆν, εἰς ἣν διαβαίνεις ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, καὶ δώσεις τὴν εὐλογίαν ἐπ᾿ ὄρος Γαριζὶν καὶ τὴν κατάραν ἐπ᾿ ὄρος Γαιβάλ. ( И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ введе́тъ тебѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ зе́млю, въ ню́же прехо́диши та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀, да да́си благослове́нїе на горѣ̀ гарїзі́нъ и҆ клѧ́твꙋ на горѣ̀ гева́лъ:
30
30
οὐκ ἰδοὺ ταῦτα πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ὀπίσω ὁδὸν δυσμῶν ἡλίου ἐν γῇ Χαναὰν τὸ κατοικοῦν ἐπὶ δυσμῶν ἐχόμενον τοῦ Γολγὸλ πλησίον τῆς δρυὸς τῆς ὑψηλῆς;) не се́ ли сїѧ̑ сꙋ́ть ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ і҆ѻрда́на, за пꙋте́мъ и҆́же на за́падѣ со́лнца, въ землѝ ханаа́на ѡ҆бита́ющагѡ на за́падѣ со́лнца бли́з̾ галга́ла оу҆ дꙋ́ба высо́кагѡ;
31
31
ὑμεῖς γὰρ διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην εἰσελθόντες κληρονομῆσαι τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρῳ πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ κατοικήσετε ἐν αὐτῇ· Вы́ бо прехо́дите і҆ѻрда́нъ, вше́дше наслѣ́дити зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ дае́тъ ва́мъ въ жре́бїй всѧ̑ дни̑, и҆ прїи́мете ю҆̀, и҆ вселите́сѧ въ ню̀:
32
32
καὶ φυλάξεσθε τοῦ ποιεῖν πάντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις ταύτας, ὅσας ἐγὼ δίδωμι ἐνώπιον ὑμῶν σήμερον. и҆ да сохранитѐ твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ сꙋды̀ є҆гѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ даю̀ пред̾ ва́ми дне́сь.
Κεφάλαιο 12
Глава́ в҃і
1
1
ΚΑΙ ταῦτα τὰ προστάγματα καὶ αἱ κρίσεις, ἃς φυλάξετε τοῦ ποιεῖν ἐν τῇ γῇ, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρῳ πάσας τὰς ἡμέρας, ἃς ὑμεῖς ζῆτε ἐπὶ τῆς γῆς. И҆ сїѧ̑ за́пѡвѣди и҆ сꙋды̀, ꙗ҆̀же снабди́те твори́ти на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тє́цъ ва́шихъ дае́тъ ва́мъ въ жре́бїй во всѧ̑ дни̑, въ нѧ́же вы̀ жи́ти бꙋ́дете на землѝ:
2
2
ἀπωλείᾳ ἀπολεῖτε πάντας τοὺς τόπους, ἐν οἷς ἐλάτρευσαν ἐκεῖ τοῖς θεοῖς αὐτῶν, οὓς ὑμεῖς κληρονομεῖτε αὐτούς, ἐπὶ τῶν ὀρέων τῶν ὑψηλῶν καὶ ἐπὶ τῶν θινῶν καὶ ὑποκάτω δένδρου δασέος. па́гꙋбою погꙋби́те всѧ̑ мѣста̀, въ ни́хже слꙋжи́ша та́мѡ ꙗ҆зы́цы богѡ́мъ свои̑мъ, ꙗ҆̀же вы̀ прїи́мете, на гора́хъ высо́кихъ и҆ холмѣ́хъ и҆ под̾ дре́вомъ сѣно́внымъ:
3
3
καὶ κατασκάψετε τοὺς βωμοὺς αὐτῶν καὶ συντρίψετε τὰς στήλας αὐτῶν καὶ τὰ ἄλση αὐτῶν ἐκκόψετε καὶ τὰ γλυπτὰ τῶν θεῶν αὐτῶν κατακαύσετε πυρί, καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτῶν ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου. и҆ да раскопа́ете трє́бища и҆́хъ и҆ сокрꙋшитѐ столпы̀ и҆́хъ, и҆ дꙋбра̑вы и҆́хъ ссѣче́те, и҆ ваѧ́нїе богѡ́въ и҆́хъ сожже́те ѻ҆гне́мъ, и҆ погꙋбитѐ и҆́мѧ и҆́хъ ѿ мѣ́ста тогѡ̀.
4
4
οὐ ποιήσετε οὕτω Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν, Да не сотворитѐ та́кѡ гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ ва́шемꙋ,
5
5
ἀλλ᾿ ἢ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐν μιᾷ τῶν πόλεων ὑμῶν ἐπονομάσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ καὶ ἐπικληθῆναι, καὶ ἐκζητήσετε καὶ εἰσελεύσεσθε ἐκεῖ то́кмѡ на мѣ́стѣ, и҆дѣ́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ, во є҆ди́нѣмъ ѿ племе́нъ ва́шихъ, нарещѝ и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ и҆ призва́ти, и҆ взы́щете, и҆ вни́дете та́мѡ:
6
6
καὶ οἴσετε ἐκεῖ τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ τὰ θυσιάσματα ὑμῶν καὶ τὰς ἀπαρχὰς ὑμῶν καὶ τὰς εὐχὰς ὑμῶν καὶ τὰ ἑκούσια ὑμῶν καὶ τὰς ὁμολογίας ὑμῶν, τὰ πρωτότοκα τῶν βοῶν ὑμῶν καὶ τῶνπροβάτων ὑμῶν и҆ принесе́те та́мѡ всесожжє́нїѧ ва̑ша, и҆ жє́ртвы ва́шѧ, и҆ нача́тки ва́ши, и҆ ѡ҆бѣ́ты ва́ши, и҆ вѡ́льнаѧ ва̑ша, и҆ и҆сповѣ̑данїѧ ва̑ша, пе́рвенцы волѡ́въ ва́шихъ и҆ ѻ҆ве́цъ ва́шихъ,
7
7
καὶ φάγεσθε ἐκεῖ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ εὐφρανθήσεσθε ἐπὶ πᾶσιν, οὗ ἐὰν ἐπιβάλητε τὴν χεῖρα, ὑμεῖς καὶ οἱ οἶκοι ὑμῶν, καθότι εὐλόγησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου. и҆ ꙗ҆́сти бꙋ́дете та́мѡ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ и҆ возвеселите́сѧ ѡ҆ всѣ́хъ, на нѧ́же возложитѐ рꙋ́ки ва́шѧ вы̀ и҆ до́мове ва́ши, ꙗ҆́коже тѧ̀ блгⷭ҇ви́лъ є҆́сть гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й.
8
8
οὐ ποιήσετε πάντα ὅσα ἡμεῖς ποιοῦμεν ὧδε σήμερον, ἕκαστος τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ· Да не сотвори́те та́мѡ всѣ́хъ, є҆ли̑ка вы̀ творитѐ здѣ̀ дне́сь, кі́йждо оу҆го́дное пред̾ собо́ю:
9
9
οὐ γὰρ ἥκατε ἕως τοῦ νῦν εἰς τὴν κατάπαυσιν καὶ εἰς τὴν κληρονομίαν ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ὑμῖν. не прїидо́сте бо до нн҃ѣ въ поко́й и҆ въ наслѣ́дїе, є҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ дае́тъ ва́мъ.
10
10
καὶ διαβήσεσθε τὸν ᾿Ιορδάνην, καὶ κατοικήσετε ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν κατακληρονομεῖ ὑμῖν, καὶ καταπαύσει ὑμᾶς ἀπὸ πάντων τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν τῶν κύκλῳ, καὶ κατοικήσετε μετὰ ἀσφαλείας. И҆ є҆гда̀ пре́йдете і҆ѻрда́нъ и҆ вселите́сѧ на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ да́стъ въ наслѣ́дїе ва́мъ, и҆ оу҆поко́итъ ва́съ ѿ всѣ́хъ вра̑гъ ва́шихъ, и҆̀же ѡ҆́крестъ ва́съ, и҆ вселите́сѧ со оу҆твержде́нїемъ:
11
11
καὶ ἔσται ὁ τόπος, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, ἐκεῖ οἴσετε πάντα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ τὰ θυσιάσματα ὑμῶν καὶ τὰ ἐπιδέκατα ὑμῶν καὶ τὰς ἀπαρχὰς τῶν χειρῶν ὑμῶν καὶ πᾶν ἐκλεκτὸν τῶν δώρων ὑμῶν, ὅσα ἂν εὔξησθε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν, и҆ бꙋ́детъ мѣ́сто, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ призва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ, тꙋ̀ принесе́те всѧ̑, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь: всесожжє́нїѧ ва̑ша и҆ жє́ртвы ва́шѧ, и҆ десѧти̑ны ва́шѧ и҆ нача́тки рꙋ́къ ва́шихъ, и҆ всѧ́къ и҆збра́нъ да́ръ ва́шъ, є҆ли̑ка ѡ҆бѣща́ете гдⷭ҇еви бг҃ꙋ ва́шемꙋ:
12
12
καὶ εὐφρανθήσεσθε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ὑμεῖς καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν καὶ οἱ παῖδες ὑμῶν καὶ αἱ παιδίσκαι ὑμῶν καὶ ὁ Λευίτης ὁ ἐπὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν, ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτῷ μερὶς οὐδὲ κλῆρος μεθ᾿ ὑμῶν. и҆ возвеселите́сѧ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ вы̀ и҆ сы́нове ва́ши и҆ дщє́ри ва́ши, и҆ рабы̑ ва́ши и҆ рабы̑ни ва́ши, и҆ леѵі́ти, и҆̀же оу҆ вра́тъ ва́шихъ: ꙗ҆́кѡ нѣ́сть и҆̀мъ ча́сти ни жре́бїѧ съ ва́ми.
13
13
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἀνενέγκῃς τὰ ὁλοκαυτώματά σου ἐν παντὶ τόπῳ, οὗ ἐὰν ἴδῃς, Внемлѝ себѣ̀, да не принесе́ши всесожже́нїй твои́хъ на всѧ́комъ мѣ́стѣ, є҆́же а҆́ще оу҆́зриши,
14
14
ἀλλ᾿ ἢ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὸν ἐν μιᾷ τῶν φυλῶν σου, ἐκεῖ ἀνοίσετε τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον. то́кмѡ на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, въ є҆ди́нѣмъ ѿ племе́нъ твои́хъ, та́мѡ да принесе́ши всесожжє́нїѧ твоѧ̑ и҆ та́мѡ сотвори́ши всѧ̑, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь.
15
15
ἀλλ᾿ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις καὶ φαγῇ κρέα κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει· ὁ ἀκάθαρτος ἐν σοὶ καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτό, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον. Но то́кмѡ всѣ́мъ жела́нїемъ дꙋшѝ твоеѧ̀ да пожре́ши, и҆ снѣ́си мѧса̀ по блгⷭ҇ве́нїю гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, є҆́же дадѐ тебѣ̀ во всѧ́комъ гра́дѣ: нечи́стый при тебѣ̀ и҆ чи́стый вкꙋ́пѣ да ꙗ҆́стъ ѧ҆̀, ꙗ҆́кѡ се́рнꙋ, и҆лѝ є҆лє́нѧ.
16
16
πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ ὡς ὕδωρ То́кмѡ кро́ве да не снѣ́сте: на зе́млю пролїе́те ю҆̀, а҆́ки во́дꙋ.
17
17
οὐ δυνήσῃ φαγεῖν ἐν ταῖς πόλεσί σου τὸ ἐπιδέκατον τοῦ σίτου σου καὶ τοῦ οἴνου σου καὶ τοῦ ἐλαίου σου, τὰ πρωτότοκα τῶν βοῶν σου καὶ τῶν προβάτων σου καὶ πάσας τάς εὐχάς, ὅσας ἂν εὔξησθε, καὶ τὰς ὁμολογίας ὑμῶν καὶ τὰς ἀπαρχὰς τῶν χειρῶν ὑμῶν, Не возмо́жеши ꙗ҆́сти въ градѣ́хъ твои́хъ десѧти́ны пшени́цы твоеѧ̀ и҆ вїна̀ твоегѡ̀ и҆ є҆ле́а твоегѡ̀, пе́рвенцѡвъ волѡ́въ твои́хъ и҆ ѻ҆ве́цъ твои́хъ, и҆ всѣ́хъ ѡ҆бѣ́тѡвъ, є҆ли̑ки ѡ҆бѣща́ете, и҆ и҆сповѣ́данїй ва́шихъ, и҆ нача́ткѡвъ рꙋ́къ ва́шихъ:
18
18
ἀλλ᾿ ἢ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου φαγῇ αὐτὸ ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτῷ, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ ὁ προσήλυτος ὁ ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, καὶ εὐφρανθήσῃ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ πάντα, οὗ ἐὰν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου. то́кмѡ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ да снѣ́си ѧ҆̀ на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й себѣ̀, ты̀ и҆ сы́нъ тво́й и҆ дще́рь твоѧ̀, и҆ ра́бъ тво́й и҆ раба̀ твоѧ̀, и҆ леѵі́тъ, и҆ пришле́цъ и҆́же во градѣ́хъ твои́хъ, и҆ возвесели́шисѧ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ во всѣ́хъ, на нѧ́же возложи́ши рꙋ́кꙋ твою̀.
19
19
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐγκαταλίπῃς τὸν Λευίτην πάντα τὸν χρόνον, ὅσον ἂν ζῇς ἐπὶ τῆς γῆς. Внемлѝ себѣ̀, да не ѡ҆ста́виши леѵі́тина во всѐ вре́мѧ, до́ндеже є҆сѝ жи́въ на землѝ.
20
20
᾿Εὰν δὲ ἐμπλατύνῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ὅριά σου, καθάπερ ἐλάλησέ σοι, καὶ ἐρεῖς· φάγομαι κρέα, ἐὰν ἐπιθυμήσῃ ἡ ψυχή σου ὥστε φαγεῖν κρέα, ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ τῆς ψυχῆς σου φαγῇ κρέα. А҆́ще же разшири́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й предѣ́лы твоѧ̑, ꙗ҆́коже гл҃а тебѣ̀, и҆ рече́ши: снѣ́мъ мѧса̀, а҆́ще вожделѣ́етъ дꙋша̀ твоѧ̀, ꙗ҆́кѡ ꙗ҆́сти мѧса̀, во все́мъ жела́нїи дꙋшѝ твоеѧ̀ да снѣ́си мѧса̀.
21
21
ἐὰν δὲ μακρὰν ἀπέχῃ σου ὁ τόπος, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖ ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, καὶ θύσεις ἀπὸ τῶν βοῶν σου καὶ ἀπὸ τῶν προβάτων σου, ὧν ἂν δῷ ὁ Θεός σοι, ὃν τρόπον ἐνετειλάμην σοι καὶ φαγῇ ἐν ταῖς πόλεσί σου κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου· А҆́ще же дале́че ѿстои́тъ мѣ́сто ѿ тебє̀, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ, и҆ зако́леши ѿ волѡ́въ твои́хъ и҆ ѿ ѻ҆ве́цъ твои́хъ, ꙗ҆̀же да́стъ тебѣ̀ бг҃ъ тво́й, ꙗ҆́коже заповѣ́дахъ тебѣ̀, и҆ снѣ́си во градѣ́хъ твои́хъ по жела́нїю дꙋшѝ твоеѧ̀.
22
22
ὡς ἔσθεται ἡ δορκὰς καὶ ἡ ἔλαφος, οὕτω φαγῇ αὐτό, ὁ ἀκάθαρτος ἐν σοὶ καὶ ὁ καθαρὸς ὡσαύτως ἔδεται. Ꙗ҆́коже ꙗ҆́стсѧ се́рна и҆ є҆ле́нь, та́кѡ да снѣ́си є҆̀: нечи́стый при тебѣ̀, и҆ чи́стый та́кожде да снѣ́стъ.
23
23
πρόσεχε ἰσχυρῶς τοῦ μὴ φαγεῖν αἷμα, ὅτι τὸ αἷμα αὐτοῦ ψυχή· οὐ βρωθήσεται ψυχὴ μετὰ τῶν κρεῶν, Вонмѝ крѣ́пцѣ, є҆́же не ꙗ҆́сти кро́ве: кро́вь бо є҆́сть дꙋша̀ є҆гѡ̀: да на снѣ́стсѧ дꙋша̀ съ мѧ́сы:
24
24
οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ ὡς ὕδωρ· да не снѣ́сте є҆ѧ̀, на зе́млю пролїе́те ю҆̀ а҆́ки во́дꙋ:
25
25
οὐ φαγῇ αὐτό, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σέ, ἐὰν ποιήσῃς τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀρεστὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. да не снѣ́си ю҆̀, да бла́го тебѣ̀ бꙋ́детъ и҆ сынѡ́мъ твои̑мъ по тебѣ̀ во вѣ́ки, а҆́ще сотвори́ши сѐ, є҆́же добро̀ и҆ оу҆го́дно є҆́сть пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ.
26
26
πλὴν τὰ ἅγιά σου, ἐὰν γένηταί σοι, καὶ τὰς εὐχάς σου λαβὼν ἥξεις εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, Ра́звѣ ст҃а̑ѧ твоѧ̑, ꙗ҆̀же а҆́ще бꙋ́дꙋтъ тебѣ̀, и҆ ѡ҆бѣ́ты твоѧ̑ взе́мъ да прїи́деши на мѣ́сто, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѻ҆́ное себѣ̀ призва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ:
27
27
καὶ ποιήσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου· τὰ κρέα ἀνοίσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὸ δὲ αἷμα τῶν θυσιῶν σου προσχεεῖς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὰ δὲ κρέα φαγῇ. и҆ сотвори́ши всесожжє́нїѧ твоѧ̑: мѧса̀ да вознесе́ши на ѻ҆лта́рь гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, кро́вь же же́ртвъ твои́хъ да пролїе́ши пред̾ степє́ни ѻ҆лтарѧ̀ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, мѧса́ же да снѣ́си.
28
28
φυλάσσου καὶ ἄκουε καὶ ποιήσεις πάντας τοὺς λόγους, οὓς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου δι᾿ αἰῶνος, ἐὰν ποιήσῃς τὸ ἀρεστὸν καὶ τὸ καλὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. Снабдѝ и҆ послꙋ́шай, и҆ да сотвори́ши всѧ̑ словеса̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀, да бла́го тебѣ̀ бꙋ́детъ и҆ сынѡ́мъ твои̑мъ во вѣ́ки, а҆́ще сотвори́ши добро̀ и҆ оу҆го́дно пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ.
29
29
᾿Εὰν δὲ ἐξολοθρεύσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ἔθνη, εἰς οὓς εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν, ἀπὸ προσώπου σου καὶ κατακληρονομήσῃς αὐτήν, καὶ κατοικήσῃς ἐν τῇ γῇ αὐτῶν, А҆́ще же потреби́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ꙗ҆зы́ки, въ нѧ́же вхо́диши ты̀ та́мѡ, наслѣ́дити зе́млю и҆́хъ, ѿ лица̀ твоегѡ̀, и҆ прїи́меши ю҆̀ въ наслѣ́дїе, и҆ всели́шисѧ въ землѝ и҆́хъ:
30
30
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐκζητήσῃς ἐπακολουθῆσαι αὐτοῖς μετὰ τὸ ἐξολοθρευθῆναι αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου λέγων· πῶς ποιοῦσι τὰ ἔθνη ταῦτα τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ποιήσω κἀγώ. внемлѝ себѣ̀, да не взы́щеши послѣ́довати и҆̀мъ, по потребле́нїи и҆́хъ ѿ лица̀ твоегѡ̀, не взыщѝ богѡ́въ и҆́хъ, глаго́лѧ: ꙗ҆́коже творѧ́тъ ꙗ҆зы́цы сі́и богѡ́мъ свои̑мъ, сотворю̀ и҆ а҆́зъ:
31
31
οὐ ποιήσεις οὕτω τῷ Θεῷ σου· τὰ γὰρ βδελύγματα Κυρίου, ἃ ἐμίσησεν, ἐποίησαν ἐν τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ὅτι τοὺς υἱοὺς αὐτῶν καὶ τὰς θυγατέρας αὐτῶν κατακαίουσιν ἐν πυρὶ τοῖς θεοῖς αὐτῶν. да не сотвори́ши гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀ та́кѡ: ме́рзѡстна бо гдⷭ҇еви, ꙗ҆̀же возненави́дѣ, сотвори́ша богѡ́мъ свои̑мъ, ꙗ҆́кѡ сы́ны своѧ̑ и҆ дщє́ри своѧ̑ жгꙋ́тъ ѻ҆гне́мъ богѡ́мъ свои̑мъ.
Κεφάλαιο 13
Глава́ г҃і
1
1
ΠΑΝ ρῆμα ὃ ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, τοῦτο φυλάξῃ ποιεῖν· οὐ προσθήσεις ἐπ᾿ αὐτὸ οὐδὲ ἀφελεῖς ἀπ᾿ αὐτοῦ. А҆́ще же воста́нетъ въ тебѣ̀ проро́къ, и҆лѝ ви́дѧй со́нїе, и҆ да́стъ тебѣ̀ зна́менїе и҆лѝ чꙋ́до,
2
2
ἐὰν δὲ ἀναστῇ ἐν σοὶ προφήτης ἢ ἐνυπνιαζόμενος τὸ ἐνύπνιον καὶ δῷ σοι σημεῖον ἢ τέρας и҆ прїи́детъ зна́менїе и҆лѝ чꙋ́до, є҆́же речѐ къ тебѣ̀, глаго́лѧ: и҆́демъ да послꙋ́жимъ богѡ́мъ и҆ны̑мъ, и҆́хже не вѣ́сте:
3
3
καὶ ἔλθῃ τὸ σημεῖον ἢ τὸ τέρας, ὃ ἐλάλησε πρός σε λέγων· πορευθῶμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ οἴδατε, да не послꙋ́шаете глагѡ́лъ проро́ка тогѡ̀, и҆лѝ ви́дѧщагѡ со́нъ то́й: ꙗ҆́кѡ и҆скꙋша́етъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ва́съ, є҆́же оу҆вѣ́дѣти, а҆́ще лю́бите гдⷭ҇а бг҃а ва́шего всѣ́мъ се́рдцемъ ва́шимъ и҆ все́ю дꙋше́ю ва́шею:
4
4
οὐκ ἀκούσεσθε τῶν λόγων τοῦ προφήτου ἐκείνου ἢ τοῦ ἐνυπνιαζομένου τὸ ἐνύπνιον ἐκεῖνο, ὅτι πειράζει Κύριος ὁ Θεός σου ὑμᾶς εἰδέναι, εἰ ἀγαπᾶτε τὸν Θεὸν ὑμῶν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς ὑμῶν. в̾слѣ́дъ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ ходи́те, и҆ тогѡ̀ бо́йтесѧ, и҆ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ сохрани́те, и҆ гла́са є҆гѡ̀ послꙋ́шайте, и҆ томꙋ̀ слꙋжи́те, и҆ къ немꙋ̀ прилѣпи́тесѧ:
5
5
ὀπίσω Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν πορεύσεσθε καὶ τοῦτον φοβηθήσεσθε καὶ τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσεσθε καὶ αὐτῷ προστεθήσεσθε. и҆ проро́къ то́й и҆лѝ ви́дѧй со́нъ да оу҆́мретъ: глаго́ла бо, є҆́же прельсти́ти тѧ̀ ѿ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ и҆зве́дшагѡ тѧ̀ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, и҆зба́вльшагѡ тѧ̀ и҆з̾ рабо́ты, є҆́же соврати́ти тѧ̀ съ пꙋтѝ, є҆го́же заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ходи́ти по немꙋ̀: и҆ погꙋби́те са́ми ѕло́е ѿ ва́съ сами́хъ.
6
6
καὶ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἢ ὁ τὸ ἐνύπνιον ἐνυπνιαζόμενος ἐκεῖνος ἀποθανεῖται· ἐλάλησε γὰρ πλανῆσαί σε ἀπὸ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, τοῦ λυτρωσαμένου σε ἐκ τῆς δουλείας, ἐξῶσαί σε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου πορεύεσθαι ἐν αὐτῇ· καὶ ἀφανιεῖς τὸ πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. А҆́ще же помо́литъ тѧ̀ бра́тъ тво́й ѿ ѻ҆тца̀ твоегѡ̀ и҆лѝ ѿ ма́тере твоеѧ̀, и҆лѝ сы́нъ тво́й, и҆лѝ дще́рь твоѧ̀, и҆лѝ жена̀ твоѧ̀ ꙗ҆́же на ло́нѣ твое́мъ, и҆лѝ дрꙋ́гъ тво́й, ра́венъ дꙋшѝ твое́й, ѡ҆́тай глаго́лѧ: и҆́демъ и҆ послꙋ́жимъ богѡ́мъ и҆ны̑мъ, и҆́хже не ви́дѣлъ є҆сѝ ты̀ и҆ ѻ҆тцы̀ твоѝ,
7
7
᾿Εὰν δὲ παρακαλέσῃ σε ὁ ἀδελφός σου ἐκ πατρός σου ἢ ἐκ μητρός σου ἢ ὁ υἱός σου ἢ ἡ θυγάτηρ ἢ ἡ γυνή σου ἡ ἐν κόλπῳ σου ἢ φίλος ἴσος τῇ ψυχῇ σου λάθρα λέγων· βαδίσωμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ ᾔδεις σὺ καὶ οἱ πατέρες σου, ѿ богѡ́въ ꙗ҆зы́кѡвъ, и҆̀же ѡ҆́крестъ ва́съ, бли́з̾ сꙋ́щихъ тебѣ̀, и҆лѝ да́льнихъ ѿ тебє̀, ѿ конца̀ землѝ до конца̀ землѝ,
8
8
ἀπὸ τῶν θεῶν τῶν ἐθνῶν τῶν περικύκλῳ ὑμῶν, τῶν ἐγγιζόντων σοι ἢ τῶν μακρὰν ἀπὸ σοῦ, ἀπ᾿ ἄκρου τῆς γῆς ἕως ἄκρου τῆς γῆς, да не соизво́лиши є҆мꙋ̀ и҆ не послꙋ́шаеши є҆гѡ̀, и҆ да не пощади́тъ є҆гѡ̀ ѻ҆́ко твоѐ, и҆ не возлю́биши є҆гѡ̀, нижѐ прикры́еши є҆го̀:
9
9
οὐ συνθελήσεις αὐτῷ καὶ οὐκ εἰσακούσῃ αὐτοῦ καὶ οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῷ, οὐκ ἐπιποθήσεις ἐπ᾿ αὐτῷ οὐδ᾿ οὐ μὴ σκεπάσῃς αὐτόν· возвѣща́ѧ да возвѣсти́ши ѡ҆ не́мъ, и҆ рꙋка̀ твоѧ̀ да бꙋ́детъ на не́мъ въ пе́рвыхъ оу҆би́ти є҆го̀, и҆ рꙋ́ки всѣ́хъ люді́й по́слѣжде:
10
10
ἀναγγέλων ἀναγγελεῖς περὶ αὐτοῦ, καὶ αἱ χεῖρές σου ἔσονται ἐπ᾿ αὐτὸν ἐν πρώτοις ἀποκτεῖναι αὐτόν, καὶ αἱ χεῖρες παντὸς τοῦ λαοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτῳ, и҆ побїю́тъ є҆го̀ ка́менїемъ, и҆ оу҆́мретъ, ꙗ҆́кѡ взыска́лъ є҆́сть ѿврати́ти тебѐ ѿ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, и҆зве́дшагѡ тѧ̀ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, ѿ до́мꙋ рабо́ты:
11
11
καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν ἐν λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται, ὅτι ἐζήτησεν ἀποστῆσαί σε ἀπὸ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας. и҆ ве́сь і҆и҃ль оу҆слы́шавъ оу҆бои́тсѧ, и҆ не приложи́тъ ктомꙋ̀ сотвори́ти по словесѝ семꙋ̀ ѕло́мꙋ є҆́же въ ва́съ.
12
12
καὶ πᾶς ᾿Ισραὴλ ἀκούσας φοβηθήσεται καὶ οὐ προσθήσωσι ποιῆσαι ἔτι κατὰ τὸ ρῆμα τὸ πονηρὸν τοῦτο ἐν ὑμῖν. А҆́ще же оу҆слы́шиши въ є҆ди́нѣмъ ѿ градѡ́въ твои́хъ, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ дае́тъ тебѣ̀, всели́тисѧ та́мѡ, глаго́лющихъ:
13
13
᾿Εὰν δὲ ἀκούσῃς ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κατοικεῖν σε ἐκεῖ, λεγόντων· и҆зыдо́ша мꙋ̑жи беззако́ннїи ѿ ва́съ и҆ ѿврати́ша всѧ̑ живꙋ́щыѧ во гра́дѣ и҆́хъ, глаго́люще: и҆́демъ, да послꙋ́жимъ богѡ́мъ и҆ны̑мъ, и҆́хже не вѣ́сте,
14
14
ἐξήλθοσαν ἄνδρες παράνομοι ἐξ ὑμῶν καὶ ἀπέστησαν πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν γῆν αὐτῶν λέγοντες· πορευθῶμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ ᾔδειτε, и҆ да взы́щеши и҆ вопроси́ши и҆ ѡ҆бы́щеши ѕѣлѡ̀, и҆ сѐ, и҆́стинно сло́во ꙗ҆́вѣ, сотвори́сѧ ме́рзость сїѧ̀ въ ва́съ:
15
15
καὶ ἐτάσεις καὶ ἐρωτήσεις καὶ ἐρευνήσεις σφόδρα, καὶ ἰδοὺ ἀληθὴς σαφῶς ὁ λόγος, γεγένηται τὸ βδέλυγμα τοῦτο ἐν ὑμῖν, оу҆бива́ѧ да оу҆бїе́ши всѧ̑ живꙋ́щыѧ во гра́дѣ ѻ҆́нѣмъ оу҆бі́йствомъ меча̀, проклѧ́тїемъ проклени́те є҆го̀, и҆ всѧ̑ ꙗ҆̀же въ не́мъ,
16
16
ἀναιρῶν ἀνελεῖς πάντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τῇ γῇ ἐκείνῃ ἐν φόνῳ μαχαίρας, ἀναθέματι ἀναθεματιεῖτε αὐτὴν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ и҆ всѧ̑ кѡры́сти є҆гѡ̀ собере́ши на распꙋ̑тїѧ є҆гѡ̀, и҆ зажже́ши гра́дъ ѻ҆гне́мъ, и҆ всѧ̑ кѡры́сти є҆гѡ̀ всенаро́днѡ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, и҆ бꙋ́детъ пꙋ́стъ во вѣ́ки, не возгради́тсѧ по се́мъ:
17
17
καὶ πάντα τὰ σκῦλα αὐτῆς συνάξεις εἰς τὰς διόδους αὐτῆς καὶ ἐμπρήσεις τὴν πόλιν ἐν πυρὶ καὶ πάντα τὰ σκῦλα αὐτῆς πανδημεὶ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, καὶ ἔσται ἀοίκητος εἰς τὸν αἰῶνα, οὐκ ἀνοικοδομηθήσεται ἔτι. и҆ да ничто́же прилѣпи́тсѧ ѿ проклѧ́тїѧ рꙋцѣ̀ твое́й, да ѿврати́тсѧ бг҃ъ ѿ ꙗ҆́рости гнѣ́ва своегѡ̀: и҆ да́стъ тебѣ̀ млⷭ҇ть и҆ поми́лꙋетъ тѧ̀, и҆ оу҆мно́житъ тѧ̀, ꙗ҆́коже гл҃а тебѣ̀, ꙗ҆́коже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ,
18
18
καὶ οὐ προσκολληθήσεται οὐδὲν ἀπὸ τοῦ ἀναθέματος ἐν τῇ χειρί σου, ἵνα ἀποστραφῇ Κύριος ἀπὸ θυμοῦ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ καὶ δώσῃ σοι ἔλεος καὶ ἐλεήσῃ σε καὶ πληθύνῃ σε, ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, а҆́ще послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, є҆́же храни́ти всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, твори́ти до́брое и҆ оу҆го́дное пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ.
19
ἐὰν ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ποιεῖν τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀρεστὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
Κεφάλαιο 14
Глава́ д҃і
1
1
ΥΙΟΙ ἐστε Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν· οὐκ ἐπιθήσετε φαλάκρωμα ἀνὰ μέσον τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν ἐπὶ νεκρῷ· Сы́нове є҆стѐ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ: да не нарѣ́зꙋетесѧ и҆ не возложи́те плѣ́ши междꙋ̀ ѻ҆чи́ма ва́шима над̾ ме́ртвымъ:
2
2
ὅτι λαὸς ἅγιος εἶ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καὶ σὲ ἐξελέξατο Κύριος ὁ Θεός σου γενέσθαι σε λαὸν αὐτῷ περιούσιον ἀπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν τῶν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς. ꙗ҆́кѡ лю́дїе свѧ́ти є҆стѐ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ ва́шемꙋ, и҆ ва́съ и҆збра̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ бы́ти ва́мъ лю́демъ и҆збра̑ннымъ є҆мꙋ̀ ѿ всѣ́хъ ꙗ҆зы́кѡвъ и҆̀же на лицы̀ землѝ.
3
3
Οὐ φάγεσθε πᾶν βδέλυγμα. Да не снѣ́сте всѧ́кїѧ ме́рзости.
4
4
ταῦτα κτήνη, ἃ φάγεσθε, μόσχον ἐκ βοῶν καὶ ἀμνὸν ἐκ προβάτων καὶ χίμαρον ἐξ αἰγῶν, Сїѧ̑ скоты̀ ꙗ҆ди́те: телца̀ ѿ говѧ́дъ и҆ а҆́гнца ѿ ѻ҆ве́цъ и҆ козла̀ ѿ ко́зъ:
5
5
ἔλαφον καὶ δορκάδα καὶ πύγαργον, ὄρυγα καὶ καμηλοπάρδαλιν· є҆ле́нѧ и҆ се́рнꙋ, и҆ бꙋ́йвола и҆ ла́нѧ, и҆ зꙋ́брѧ и҆ ѻ҆на́гра и҆ сайга́ка.
6
6
πᾶν κτῆνος διχηλοῦν ὁπλὴν καὶ ὀνυχιστῆρας ὀνυχίζον δύο χηλῶν καὶ ἀνάγον μηρυκισμὸν ἐν τοῖς κτήνεσι, ταῦτα φάγεσθε. Всѧ́къ ско́тъ на дво́е дѣлѧ̀ па́знѡкти, и҆ копы́то на дво́е копы́тѧ, и҆ ѿрыга́ѧ жва́нїе въ скотѣ́хъ, да ꙗ҆́сте.
7
7
καὶ ταῦτα οὐ φάγεσθε ἀπὸ τῶν ἀναγόντων μηρυκισμὸν καὶ ἀπὸ τῶν διχηλούντων τὰς ὁπλὰς καὶ ὀνυχιζόντων ὀνυχιστῆρας· τὸν κάμηλον καὶ δασύποδα καὶ χοιρογρύλλιον, ὅτι ἀνάγουσι μηρυκισμὸν καὶ ὁπλὴν οὐ διχηλοῦσιν, ἀκάθαρτα ταῦτα ὑμῖν ἐστι· И҆ си́хъ да не снѣ́сте ѿ ѿрыга́ющихъ жва́нїе и҆ ѿ дѣлѧ́щихъ па́знѡкти на дво́е, но копы́тъ не раздвоѧ́ющихъ: велблю́да и҆ за́ѧца и҆ хїрогрѵ́ллѧ: ꙗ҆́кѡ ѿрыга́ютъ жва́нїе сі́и, но копы́тъ не раздвоѧ́ютъ, нечи̑ста сїѧ̑ ва́мъ сꙋ́ть.
8
8
καὶ τὸν ὗν, ὅτι διχηλεῖ ὁπλὴν τοῦτο καὶ ὀνυχίζει ὀνυχιστῆρας ὁπλῆς, καὶ τοῦτο μηρυκισμὸν οὐ μηρυκᾶται, ἀκάθαρτον τοῦτο ὑμῖν· ἀπὸ τῶν κρεῶν αὐτῶν οὐ φάγεσθε καὶ τῶν θνησιμαίων αὐτῶν οὐχ ἅψεσθε. И҆ свинїѝ, ꙗ҆́кѡ на дво́е дѣли́тъ па́знѡкти и҆ кѡпы́та раздвоѧ́етъ, и҆ сїѧ̀ жва́нїѧ не ѿрыга́етъ, нечиста̀ сїѧ̀ ва́мъ є҆́сть: ѿ мѧ́съ и҆́хъ да не ꙗ҆́сте, и҆ мертвечи́намъ и҆́хъ да не прикосне́тесѧ.
9
9
καὶ ταῦτα φάγεσθε ἀπὸ πάντων τῶν ἐν τῷ ὕδατι· πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτοῖς πτερύγια καὶ λεπίδες, φάγεσθε. И҆ сїѧ̑ да ꙗ҆́сте ѿ всѣ́хъ ꙗ҆̀же въ водѣ̀: всѧ̑, и҆̀мже сꙋ́ть пе́рїе и҆ чешꙋѧ̀, ꙗ҆ди́те.
10
10
καὶ πάντα ὅσα οὐκ ἔστιν αὐτοῖς πτερύγια καὶ λεπίδες, οὐ φάγεσθε, ἀκάθαρτα ὑμῖν ἐστι. И҆ всѣ́хъ, и҆̀мже нѣ́сть пе́рїѧ, ни чешꙋѝ, да не ꙗ҆́сте: нечи̑ста сꙋ́ть ва́мъ.
11
11
πᾶν ὄρνεον καθαρὸν φάγεσθε. Всѧ́кꙋ пти́цꙋ чи́стꙋ да ꙗ҆́сте.
12
12
καὶ ταῦτα οὐ φάγεσθε ἀπ᾿ αὐτῶν· τὸν ἀετὸν καὶ τὸν γρύπα καὶ τὸν ἁλιαίετον И҆ си́хъ да не ꙗ҆́сте ѿ ни́хъ:
13
13
καὶ τὸν γύπα καὶ τὸν ἴκτινον καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ ѻ҆рла̀ и҆ грѵ́фа и҆ ѻ҆рла̀ морска́гѡ,
14
14
καὶ πάντα κόρακα καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ и҆ неѧ́сыти и҆ і҆кті́на и҆ подо́бныхъ си̑мъ:
15
15
καὶ στρουθὸν καί γλαῦκα καὶ λάρον и҆ вра́на и҆ врабїѧ̀, и҆ вы́пелицы и҆ сꙋхола́плѧ, и҆ ꙗ҆́стреба и҆ подо́бныхъ си̑мъ:
16
16
καὶ ἐρωδιὸν καὶ κύκνον καὶ ἶβιν и҆ вра́на нощна́гѡ и҆ лили́ка и҆ подо́бныхъ си̑мъ:
17
17
καὶ καταράκτην καὶ ἱέρακα καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ καὶ ἔποπα καὶ νυκτικόρακα и҆ є҆рѡді́а и҆ ле́бедѧ, и҆ і҆́вїна и҆ катара́кта, и҆ вдо́да
18
18
καὶ πελεκᾶνα καὶ χαραδριὸν καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ καὶ πορφυρίωνα καὶ νυκτερίδα. и҆ нощна́гѡ нетопырѧ̀, и҆ сыча̀ и҆ теслоно́са, и҆ харадрїо́на и҆ подо́бныхъ си̑мъ, и҆ порфѷрїѡ́на.
19
19
πάντα τὰ ἑρπετὰ τῶν πετεινῶν ἀκάθαρτά ἐστιν ὑμῖν, οὐ φάγεσθε ἀπ᾿ αὐτῶν. Всѧ̑ га́ды пти̑чїѧ нечи̑ста сꙋ́ть ва́мъ: да не ꙗ҆́сте ѿ ни́хъ.
20
20
πᾶν πετεινὸν καθαρὸν φάγεσθε. Всѧ́кꙋ пти́цꙋ чи́стꙋ да ꙗ҆́сте.
21
21
πᾶν θνησιμαῖον οὐ φάγεσθε· τῷ παροίκῳ τῷ ἐν ταῖς πόλεσί σου δοθήσεται, καὶ φάγεται, ἢ ἀποδώσῃ τῷ ἀλλοτρίῳ· ὅτι λαὸς ἅγιος εἶ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου. οὐχ ἑψήσεις ἄρνα ἐν γάλακτι μητρὸς αὐτοῦ. Всѧ́кїѧ мертвечи́ны да не ꙗ҆́сте: присе́лникꙋ, и҆́же во градѣ́хъ твои́хъ, да да́сте, и҆ да ꙗ҆́стъ, и҆лѝ да прода́сте стра́нникꙋ: ꙗ҆́кѡ лю́дїе свѧ́ти є҆стѐ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ ва́шемꙋ. Да не свари́ши ꙗ҆гнѧ́те во млецѣ̀ ма́тере є҆гѡ̀.
22
22
Δεκάτην ἀποδεκατώσεις παντὸς γενήματος τοῦ σπέρματός σου, τὸ γένημα τοῦ ἀγροῦ σου ἐνιαυτὸν κατ᾿ ἐνιαυτόν, Десѧти̑ны да да́си ѿ всегѡ̀ плода̀ сѣ́мене своегѡ̀, пло́дъ ни́въ твои́хъ ѿ го́да до го́да,
23
23
καὶ φαγῇ αὐτὸ ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ· οἴσετε τὰ ἐπιδέκατα τοῦ σίτου σου καὶ τοῦ οἴνου σου καὶ τοῦ ἐλαίου σου, τὰ πρωτότοκα τῶν βοῶν σου καὶ τῶν προβάτων σου, ἵνα μάθῃς φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου πάσας τὰς ἡμέρας. и҆ да снѣ́си ѧ҆̀ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ на мѣ́стѣ, и҆дѣ́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ: да принесе́ши десѧти́нꙋ пшени́цы твоеѧ̀ и҆ вїна̀ твоегѡ̀ и҆ є҆ле́а твоегѡ̀, и҆ пе́рвенцы волѡ́въ твои́хъ и҆ ѻ҆ве́цъ твои́хъ, да наꙋчи́шисѧ боѧ́тисѧ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ всѧ̑ дни̑.
24
24
ἐὰν δὲ μακρὰν γένηται ἡ ὁδὸς ἀπὸ σοῦ καὶ μὴ δύνῃ ἀναφέρειν αὐτά, ὅτι μακρὰν ἀπὸ σοῦ ὁ τόπος, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, ὅτι εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου, А҆́ще же дале́че бꙋ́детъ пꙋ́ть ѿ тебє̀ и҆ не возмо́жеши донестѝ и҆̀хъ, ꙗ҆́кѡ дале́че мѣ́сто ѿ тебє̀, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ, ꙗ҆́кѡ да блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й:
25
25
καὶ ἀποδώσῃ αὐτὰ ἀργυρίου καὶ λήψῃ τὸ ἀργύριον ἐν ταῖς χερσί σου καὶ πορεύσῃ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτόν, и҆ прода́си сїѐ на цѣнѣ̀, и҆ во́змеши сребро̀ въ рꙋ́кꙋ твою̀, и҆ по́йдеши на мѣ́сто, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й,
26
26
καὶ δώσεις ἀργύριον ἐπὶ παντός, οὗ ἂν ἐπιθυμῇ ἡ ψυχή σου, ἐπὶ βουσὶν ἢ ἐπὶ προβάτοις, ἐπ᾿ οἴνῳ ἢ ἐπὶ σίκερα ἢ ἐπὶ παντός, οὗ ἂν ἐπιθυμῇ ἡ ψυχή σου, καὶ φαγῇ ἐκεῖ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ εὐφρανθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου и҆ да́си сребро̀ за всѐ, на не́же пожела́етъ дꙋша̀ твоѧ̀, на волы̀ и҆ ѻ҆́вцы, и҆лѝ на вїно̀, и҆лѝ на сїке́рꙋ, и҆лѝ на всѐ, є҆гѡ́же жела́етъ дꙋша̀ твоѧ̀, и҆ да снѣ́си та́мѡ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, и҆ возвесели́шисѧ ты̀ и҆ до́мъ тво́й.
27
27
καὶ ὁ Λευίτης ὁ ἐν ταῖς πόλεσί σου, ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτῷ μερὶς οὐδὲ κλῆρος μετὰ σοῦ. И҆ леѵі́тъ и҆́же во градѣ́хъ твои́хъ, не ѡ҆ста́виши є҆гѡ̀, ꙗ҆́кѡ нѣ́сть є҆мꙋ̀ ча́сти ни жре́бїѧ съ тобо́ю:
28
28
μετὰ τρία ἔτη ἐξοίσεις πᾶν τὸ ἐπιδέκατον τῶν γενημάτων σου· ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ θήσεις αὐτὸ ἐν ταῖς πόλεσί σου, по тре́хъ лѣ́тѣхъ да и҆знесе́ши всю̀ десѧти́нꙋ жи̑тъ твои́хъ въ лѣ́то ѻ҆́но, да положи́ши ю҆̀ во градѣ́хъ твои́хъ:
29
29
καὶ ἐλεύσεται ὁ Λευίτης, ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτῷ μερὶς οὐδὲ κλῆρος μετὰ σοῦ, καὶ ὁ προσήλυτος καὶ ὁ ὀρφανὸς καὶ ἡ χήρα ἡ ἐν ταῖς πόλεσί σου καὶ φάγονται καὶ ἐμπλησθήσονται, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις, οἷς ἐὰν ποιῇς. и҆ прїи́детъ леѵі́тъ, ꙗ҆́кѡ нѣ́сть є҆мꙋ̀ ча́сти ни жре́бїѧ съ тобо́ю, и҆ пришле́цъ, и҆ сирота̀ и҆ вдова̀, ꙗ҆̀же во градѣ́хъ твои́хъ, да ꙗ҆дѧ́тъ и҆ насы́тѧтсѧ: да блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѣ́хъ дѣ́лѣхъ твои́хъ, ꙗ҆̀же а҆́ще сотвори́ши.
Κεφάλαιο 15
Глава́ є҃і
1
1
ΔΙ᾿ ἑπτὰ ἐτῶν ποιήσεις ἄφεσιν. Въ седмо́е лѣ́то да сотвори́ши ѿпꙋще́нїе.
2
2
καὶ οὕτω τὸ πρόσταγμα τῆς ἀφέσεως· ἀφήσεις πᾶν χρέος ἴδιον, ὃ ὀφείλει σοι ὁ πλησίον, καὶ τὸν ἀδελφόν σου οὐκ ἀπαιτήσεις, ἐπικέκληται γὰρ ἄφεσις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου. И҆ си́це за́повѣдь ѿпꙋще́нїѧ: да ѡ҆ста́виши ве́сь до́лгъ тво́й, и҆́мже до́лженъ бли́жнїй тебѣ̀, и҆ ѿ бра́та своегѡ̀ не и҆стѧ́жеши, ꙗ҆́кѡ нарече́сѧ ѿпꙋще́нїе гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀.
3
3
τὸν ἀλλότριον ἀπαιτήσεις ὅσα ἐὰν ᾖ σοι παρ᾿ αὐτῷ, τῷ δὲ ἀδελφῷ σου ἄφεσιν ποιήσεις τοῦ χρέους σου· Ѿ чꙋжда́гѡ да и҆стѧ́жеши, є҆ли̑ка сꙋ́ть твоѧ̑ оу҆ негѡ̀: бра́тꙋ же твоемꙋ̀ ѿпꙋще́нїе да сотвори́ши до́лга твоегѡ̀.
4
4
ὅτι οὐκ ἔσται ἐν σοὶ ἐνδεής, ὅτι εὐλογῶν εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ κατακληρονομῆσαι αὐτήν. Ꙗ҆́кѡ не бꙋ́детъ оу҆ тебє̀ недоста́точенъ: сегѡ̀ ра́ди словесѐ блгⷭ҇ве́нїемъ блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ землѝ, ю҆́же тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ дае́тъ во жре́бїй прїѧ́ти ю҆̀.
5
5
ἐὰν δὲ ἀκοῇ εἰσακούσητε τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, А҆́ще же слꙋ́хомъ послꙋ́шаете гла́са гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ храни́ти и҆ твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди сїѧ̑, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й блгⷭ҇ви́лъ тѧ̀ є҆́сть, ꙗ҆́коже гл҃а тебѣ̀,
6
6
ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου εὐλόγησέ σε, ὃν τρόπον ἐλάλησέ σοι, καὶ δανειεῖς ἔθνεσι πολλοῖς, σὺ δὲ οὐ δανειῇ, καὶ ἄρξεις ἐθνῶν πολλῶν, σοῦ δὲ οὐκ ἄρξουσιν. и҆ взаи́мъ да́си ꙗ҆зы́кѡмъ мнѡ́гимъ, ты́ же не за́ймеши, и҆ ѡ҆блада́ти бꙋ́деши ты̀ ꙗ҆зы̑ки мно́гими, тобо́ю же не воз̾ѡблада́ютъ.
7
7
᾿Εὰν δὲ γένηται ἐν σοὶ ἐνδεὴς ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, οὐκ ἀποστέρξεις τὴν καρδίαν σου οὐδ᾿ οὐ μὴ συσφίγξῃς τὴν χεῖρά σου ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ σου τοῦ ἐπιδεομένου· А҆́ще же бра́тъ ѿ бра́тїи твоеѧ̀ бꙋ́детъ тебѣ̀ недоста́точенъ во є҆ди́нѣмъ ѿ градѡ́въ твои́хъ въ землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀, да не ѿврати́ши се́рдца твоегѡ̀, нижѐ сожме́ши рꙋкѝ твоеѧ̀ пред̾ бра́томъ твои́мъ тре́бꙋющимъ:
8
8
ἀνοίγων ἀνοίξεις τὰς χεῖράς σου αὐτῷ καὶ δάνειον δανειεῖς αὐτῷ ὅσον ἐπιδέεται, καθότι ἐνδεεῖται. ѿверза́ѧ да ѿве́рзеши рꙋ́кꙋ твою̀ є҆мꙋ̀, и҆ взаи́мъ да да́си є҆мꙋ̀, є҆ли́кѡ про́ситъ, и҆ є҆ли́кѡ є҆мꙋ̀ не доста́нетъ.
9
9
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ γένηται ρῆμα κρυπτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἀνόμημα λέγων· ἐγγίζει τό ἔτος τὸ ἕβδομον, ἔτος τῆς ἀφέσεως, καὶ πονηρεύσηται ὁ ὀφθαλμός σου τῷ ἀδελφῷ σου τῷ ἐπιδεομένῳ, καὶ οὐ δώσεις αὐτῷ, καὶ καταβοήσεται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον, καὶ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία μεγάλη. Внемлѝ себѣ̀: да не бꙋ́детъ сло́во та́йно въ се́рдцы твое́мъ беззако́нїѧ, глаго́лѧ: бли́з̾ є҆́сть седмо́е лѣ́то, лѣ́то ѿпꙋще́нїѧ, и҆ возлꙋка́внꙋетъ ѻ҆́ко твоѐ бра́тꙋ твоемꙋ̀ тре́бꙋющемꙋ, и҆ не да́си є҆мꙋ̀, и҆ возопїе́тъ на тѧ̀ ко гдⷭ҇ꙋ, и҆ бꙋ́детъ тебѣ̀ грѣ́хъ вели́къ:
10
10
διδοὺς δώσεις αὐτῷ καὶ δάνειον δανειεῖς αὐτῷ ὅσον ἐπιδέεται, καὶ οὐ λυπηθήσῃ τῇ καρδίᾳ σου διδόντος σου αὐτῷ, ὅτι διά τὸ ρῆμα τοῦτο εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις καὶ ἐν πᾶσιν, οὗ ἂν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου· даѧ́нїемъ да да́си є҆мꙋ̀, и҆ взаи́мъ да да́си є҆мꙋ̀, є҆ли́кѡ воспро́ситъ, ꙗ҆́коже тре́бꙋетъ: и҆ не ѡ҆печа́лисѧ въ се́рдцы свое́мъ, даю́щꙋ тѝ є҆мꙋ̀, ꙗ҆́кѡ сегѡ̀ ра́ди сло́ва блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѣ́хъ дѣ́лѣхъ твои́хъ, и҆ во все́мъ, на не́же возложи́ши рꙋ́кꙋ твою̀:
11
11
οὐ γὰρ μὴ ἐκλίπῃ ἐνδεὴς ἀπὸ τῆς γῆς σου. διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο λέγων· ἀνοίγων ἀνοίξεις τὰς χεῖράς σου τῷ ἀδελφῷ σου τῷ πένητι καὶ τῷ ἐπιδεομένῳ τῷ ἐπὶ τῆς γῆς σου. и҆́бо не ѡ҆скꙋдѣ́етъ недоста́точный ѿ землѝ твоеѧ̀, сегѡ̀ ра́ди а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ твори́ти сло́во сїѐ, глаго́лѧ: ѿверза́ѧ ѿве́рзи рꙋ́цѣ твоѝ бра́тꙋ твоемꙋ̀ ни́щемꙋ и҆ просѧ́щемꙋ на землѝ твое́й.
12
12
᾿Εὰν δὲ πραθῇ σοι ὁ ἀδελφός σου ὁ ῾Εβραῖος ἢ ῾Εβραία, δουλεύσει σοι ἓξ ἔτη, καὶ τῷ ἑβδόμῳ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ. А҆́ще же прода́стсѧ тебѣ̀ бра́тъ тво́й є҆вре́анинъ, и҆лѝ є҆вре́анынѧ, да порабо́таетъ тебѣ̀ ше́сть лѣ́тъ, и҆ въ седмо́е да ѿпꙋ́стиши є҆го̀ свобо́дна ѿ себє̀:
13
13
ὅταν δὲ ἐξαποστέλλῃς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ, οὐκ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν κενόν· є҆гда́ же пꙋ́стиши є҆го̀ свобо́дна ѿ себє̀, да не ѿпꙋ́стиши є҆го̀ тща̀:
14
14
ἐφόδιον ἐφοδιάσεις αὐτὸν ἀπὸ τῶν προβάτων σου καὶ ἀπὸ τοῦ σίτου σου καὶ ἀπὸ τοῦ οἴνου σου· καθὰ εὐλόγησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου, δώσεις αὐτῷ. напꙋ́тное є҆мꙋ̀ да оу҆гото́виши ѿ ѻ҆ве́цъ твои́хъ и҆ ѿ пшени́цы твоеѧ̀ и҆ ѿ вїна̀ твоегѡ̀: ꙗ҆́коже блгⷭ҇ви́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, да да́си є҆мꙋ̀,
15
15
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτου καὶ ἐλυτρώσατό σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν· διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο. и҆ помѧнѝ, ꙗ҆́кѡ ра́бъ и҆ ты̀ бы́лъ є҆сѝ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй, и҆ свободи́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿтꙋ́дꙋ: сегѡ̀ ра́ди а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ твори́ти сло́во сїѐ.
16
16
ἐὰν δὲ λέγῃ πρός σε, οὐκ ἐξελεύσομαι ἀπὸ σοῦ, ὅτι ἠγάπηκέ σε καὶ τὴν οἰκίαν σου, ὅτι εὖ ἐστιν αὐτῷ παρὰ σοί, А҆́ще же рече́тъ къ тебѣ̀: не ѿидꙋ̀ ѿ тебє̀, ꙗ҆́кѡ возлюби́хъ тѧ̀ и҆ до́мъ тво́й, ꙗ҆́кѡ добро̀ є҆мꙋ̀ є҆́сть оу҆ тебє̀:
17
17
καὶ λήψῃ τὸ ὀπήτιον, καὶ τρυπήσεις τὸ ὠτίον αὐτοῦ πρὸς τὴν θύραν, καὶ ἔσται σοι οἰκέτης εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ τὴν παιδίσκην σου ὡσαύτως ποιήσεις. да во́змеши ши́ло, и҆ проверти́ши є҆мꙋ̀ оу҆́хо пред̾ две́рьми оу҆ степе́ни, и҆ бꙋ́детъ тѝ ра́бъ во вѣ́ки: и҆ рабѣ̀ твое́й сотвори́ши та́кожде.
18
18
οὐ σκληρὸν ἔσται ἐναντίον σου ἐξαποστελλομένων αὐτῶν ἐλευθέρων ἀπὸ σοῦ, ὅτι ἐπέτειον μισθὸν τοῦ μισθωτοῦ ἐδούλευσέ σοι ἓξ ἔτη· καὶ εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσιν, οἷς ἐὰν ποιῇς. Да не бꙋ́детъ же́стоко пред̾ тобо́ю, ѿпꙋща́ємымъ и҆̀мъ ѿ тебє̀ свобѡ́днымъ, поне́же годовꙋ́ю мздꙋ̀ нае́мничꙋ рабо́та тебѣ̀ ше́сть лѣ́тъ: и҆ блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во все́мъ, є҆́же твори́ши.
19
19
Πᾶν πρωτότοκον, ὃ ἐὰν τεχθῇ ἐν ταῖς βουσί σου καὶ ἐν τοῖς προβάτοις σου, τὰ ἀρσενικά, ἁγιάσεις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐκ ἐργᾷ ἐν τῷ πρωτοτόκῳ μόσχῳ σου καὶ οὐ μὴ κείρῃς τὰ πρωτότοκα τῶν προβάτων σου· Всѧ́ко перворо́дное, є҆́же роди́тсѧ ѿ волѡ́въ твои́хъ и҆ ѿ ѻ҆ве́цъ твои́хъ, мꙋ́жескъ по́лъ да ѡ҆свѧти́ши гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀: да не дѣ́лаеши перворо́днымъ телце́мъ твои́мъ и҆ да не стриже́ши пе́рвенца во ѻ҆вца́хъ твои́хъ.
20
20
ἔναντι Κυρίου φαγῇ αὐτὸ ἐνιαυτὸν ἐξ ἐνιαυτοῦ ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, σὺ καὶ ὁ οἶκός σου. Пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ да ꙗ҆́си ѧ҆̀ ѿ лѣ́та до лѣ́та, на мѣ́стѣ, и҆дѣ́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, ты̀ и҆ до́мъ тво́й.
21
21
ἐὰν δὲ ᾖ ἐν αὐτῷ μῶμος, χωλὸν ἢ τυφλὸν ἢ καὶ πᾶς μῶμος πονηρός, οὐ θύσεις αὐτὸ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· А҆́ще же бꙋ́детъ на не́мъ поро́къ, хромо́та, и҆лѝ слѣпота̀, и҆ всѧ́кїй поро́къ ѕо́лъ, да не пожре́ши є҆гѡ̀ гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀.
22
22
ἐν ταῖς πόλεσί σου φαγῇ αὐτό, ὁ ἀκάθαρτος ἐν σοὶ καὶ ὁ καθαρὸς ὡσαύτως ἔδεται ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον· Во градѣ́хъ твои́хъ да снѣ́си ѧ҆̀: нечи́стый и҆ чи́стый оу҆ тебє̀ та́кожде да ꙗ҆́стъ, ꙗ҆́кѡ се́рнꙋ и҆лѝ є҆ле́нѧ.
23
23
πλὴν αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖς αὐτὸ ὡς ὕδωρ. То́кмѡ кро́ве да не снѣ́сте: на зе́млю пролива́й ю҆̀ а҆́ки во́дꙋ.
Κεφάλαιο 16
Глава́ ѕ҃і
1
1
ΦΥΛΑΞΑΙ τὸν μῆνα τῶν νέων καὶ ποιήσεις τὸ πάσχα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, ὅτι ἐν τῷ μηνὶ τῶν νέων ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου νυκτός. Хранѝ мцⷭ҇ъ но́выхъ (плодѡ́въ), и҆ да сотвори́ши па́схꙋ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, ꙗ҆́кѡ въ мцⷭ҇ѣ но́выхъ и҆зше́лъ є҆сѝ и҆з̾ є҆гѵ́пта но́щїю.
2
2
καὶ θύσεις τὸ πάσχα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πρόβατα καὶ βόας ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὸν ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ. И҆ да пожре́ши па́схꙋ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, ѻ҆́вцы и҆ гѡвѧ́да на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ.
3
3
οὐ φαγῇ ἐπ᾿ αὐτοῦ ζύμην· ἑπτὰ ἡμέρας φαγῇ ἐπ᾿ αὐτοῦ ἄζυμα, ἄρτον κακώσεως, ὅτι ἐν σπουδῇ ἐξήλθετε ἐξ Αἰγύπτου· ἵνα μνησθῆτε τὴν ἡμέραν τῆς ἐξοδίας ὑμῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ὑμῶν. Да не снѣ́си въ ню̀ ква́снагѡ: се́дмь дні́й да ꙗ҆́си въ ню̀ ѡ҆прѣсно́ки, хлѣ́бъ ѡ҆ѕлобле́нїѧ, ꙗ҆́кѡ со тща́нїемъ и҆зыдо́сте и҆з̾ є҆гѵ́пта, да помина́ете де́нь и҆схо́да ва́шегѡ ѿ землѝ є҆гѵ́петскїѧ всѧ̑ дни̑ житїѧ̀ ва́шегѡ:
4
4
οὐκ ὀφθήσεταί σοι ζύμη ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις σου ἑπτὰ ἡμέρας, καὶ οὐ κοιμηθήσεται ἀπὸ τῶν κρεῶν, ὧν ἐὰν θύσῃς τὸ ἑσπέρας τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ εἰς τὸ πρωΐ. да не ꙗ҆ви́тсѧ тебѣ̀ ква́сно во всѣ́хъ предѣ́лѣхъ твои́хъ се́дмь дні́й, и҆ да не преноществꙋ́етъ ѿ мѧ́съ, ꙗ҆̀же пожре́ши въ ве́черъ въ пе́рвый де́нь, до оу҆́трїѧ.
5
5
οὐ δυνήσῃ θῦσαι τὸ πάσχα ἐν οὐδεμιᾷ τῶν πόλεών σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, Не возмо́жеши жре́ти па́схи ни въ є҆ди́нѣмъ ѿ градѡ́въ твои́хъ, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀:
6
6
ἀλλ᾿ ἢ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, θύσεις τὸ πάσχα ἑσπέρας πρὸς δυσμὰς ἡλίου ἐν τῷ καιρῷ, ᾧ ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου, но то́кмѡ на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ тꙋ̀, та́мѡ пожре́ши па́схꙋ въ ве́черъ при захожде́нїи со́лнца, во вре́мѧ въ не́же и҆зше́лъ є҆сѝ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ:
7
7
καὶ ἑψήσεις καὶ ὀπτήσεις καὶ φαγῇ ἐν τῷ τόπῳ, οὗ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτόν, καὶ ἀποστραφήσῃ τὸ πρωΐ καὶ ἐλεύσῃ εἰς τοὺς οἴκους σου. и҆ свари́ши, и҆ и҆спече́ши, и҆ снѣ́си на мѣ́стѣ, и҆дѣ́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й: и҆ возврати́шисѧ заꙋ́тра, и҆ по́йдеши въ до́мъ тво́й.
8
8
ἓξ ἡμέρας φαγῇ ἄζυμα, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἐξόδιον, ἑορτὴ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον πλὴν ὅσα ποιηθήσεται ψυχῇ. Ше́сть дні́й да ꙗ҆́си ѡ҆прѣсно́ки, въ седмы́й же де́нь и҆схо́дный пра́здникъ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀: да не сотвори́ши въ не́мъ всѧ́кагѡ дѣ́ла, кромѣ̀ ꙗ҆̀же сꙋ́ть дꙋшѝ.
9
9
ἑπτά ἑβδομάδας ἐξαριθμήσεις σεαυτῷ· ἀρξαμένου σου δρέπανον ἐπ᾿ ἀμητόν, ἄρξῃ ἐξαριθμῆσαι ἑπτὰ ἑβδομάδας. Се́дмь седми́цъ всецѣ́лыхъ да сочте́ши себѣ̀: въ нача́ло же твоегѡ̀ серпа̀ на жа́твꙋ начнѝ и҆счислѧ́ти се́дмь седми́цъ,
10
10
καὶ ποιήσεις ἑορτὴν ἑβδομάδων Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου καθὼς ἡ χείρ σου ἰσχύει, ὅσα ἂν δῷ Κύριος ὁ Θεός σου· и҆ да сотвори́ши пра́здникъ седми́цъ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, ꙗ҆́коже рꙋка̀ твоѧ̀ мо́жетъ, є҆ли̑ка да́стъ тебѣ̀, ꙗ҆́коже блгⷭ҇ви́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й.
11
11
καὶ εὐφρανθήσῃ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ ὁ Λευίτης καὶ ὁ προσήλυτος καὶ ὁ ὀρφανὸς καὶ ἡ χήρα ἡ οὖσα ἐν ὑμῖν, ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὸν ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, И҆ возвесели́шисѧ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ ты̀ и҆ сы́нъ тво́й и҆ дще́рь твоѧ̀, и҆ ра́бъ тво́й и҆ раба̀ твоѧ̀, и҆ леѵі́тъ и҆́же во градѣ́хъ твои́хъ, и҆ пришле́цъ, и҆ сирота̀ и҆ вдова̀, ꙗ҆̀же въ ва́съ, на мѣ́стѣ, и҆дѣ́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ:
12
12
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἐγένου ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, καὶ φυλάξῃ καὶ ποιήσεις τὰς ἐντολὰς ταύτας. и҆ помѧне́ши, ꙗ҆́кѡ ра́бъ бы́лъ є҆сѝ (ты̀) въ землѝ є҆гѵ́петстѣй, и҆ сохрани́ши и҆ сотвори́ши за́пѡвѣди сїѧ̑.
13
13
ἑορτὴν σκηνῶν ποιήσεις σεαυτῷ ἑπτὰ ἡμέρας ἐν τῷ συναγαγεῖν σε ἐκ τῆς ἅλωνός σου καὶ ἀπὸ τῆς ληνοῦ σου· Пра́здникъ кꙋ́щей да сотвори́ши себѣ̀ се́дмь дні́й, є҆гда̀ собере́ши ѿ ни́вы твоеѧ̀ и҆ ѿ точи́ла твоегѡ̀:
14
14
καὶ εὐφρανθήσῃ ἐν τῇ ἑορτῇ σου, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ ὁ Λευίτης καὶ ὁ προσήλυτος καὶ ὁ ὀρφανὸς καὶ ἡ χήρα ἡ οὖσα ἐν ταῖς πόλεσί σου. и҆ да возвесели́шисѧ въ пра́здницѣ твое́мъ ты̀ и҆ сы́нъ тво́й и҆ дщѝ твоѧ̀, ра́бъ тво́й и҆ раба̀ твоѧ̀, и҆ леѵі́тъ и҆ пришле́цъ, и҆ сирота̀ и҆ вдова̀, ꙗ҆̀же во градѣ́хъ твои́хъ:
15
15
ἑπτὰ ἡμέρας ἑορτάσεις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτῷ· ἐὰν δὲ εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς γενήμασί σου καὶ ἐν παντὶ ἔργῳ τῶν χειρῶν σου, καὶ ἔσῃ εὐφραινόμενος. се́дмь дні́й да пра́зднꙋеши гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ: а҆́ще же блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѣ́хъ плодѣ́хъ твои́хъ и҆ во всѧ́комъ дѣ́лѣ рꙋ́къ твои́хъ, и҆ бꙋ́деши веселѧ́сѧ.
16
16
τρεῖς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ὀφθήσεται πᾶν ἀρσενικόν σου ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται αὐτὸν Κύριος, ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἀζύμων καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἑβδομάδων καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τῆς σκηνοπηγίας. οὐκ ὀφθήσῃ ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου κενός· Въ трѝ времена̀ лѣ́та да ꙗ҆ви́тсѧ всѧ́къ мꙋ́жескъ по́лъ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й: въ пра́здникъ ѡ҆прѣсно́кѡвъ, и҆ въ пра́здникъ седми́цъ, и҆ въ пра́здникъ кꙋ́щей: да не ꙗ҆ви́шисѧ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ то́щь:
17
17
ἕκαστος κατὰ δύναμιν τῶν χειρῶν ὑμῶν, κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι. кі́йждо по си́лѣ рꙋ́къ свои́хъ, по блгⷭ҇ве́нїю гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, є҆́же дадѐ тебѣ̀.
18
18
Κριτὰς καὶ γραμματοεισαγωγεῖς ποιήσεις σεαυτῷ ἐν ταῖς πόλεσί σου, αἷς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, κατὰ φυλάς, καὶ κρινοῦσι τὸν λαὸν κρίσιν δικαίαν. Сꙋдїи̑ и҆ книгѡ́чїи поста́виши себѣ̀ во всѣ́хъ градѣ́хъ твои́хъ, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ по племена́мъ, и҆ да сꙋ́дѧтъ лю́демъ сꙋ́дъ пра́ведный:
19
19
οὐκ ἐκκλινοῦσι κρίσιν, οὐδὲ ἐπιγνώσονται πρόσωπον οὐδὲ λήψονται δῶρον· τὰ γὰρ δῶρα ἀποτυφλοῖ ὀφθαλμοὺς σοφῶν καὶ ἐξαίρει λόγους δικαίων. да не оу҆клонѧ́тъ сꙋда̀, нижѐ позна́ютъ лицѐ, нижѐ да во́змꙋтъ дарѡ́въ: да́ры бо ѡ҆слѣплѧ́ютъ ѻ҆́чи мꙋ́дрыхъ и҆ ѿме́щꙋтъ словеса̀ пра́ведныхъ.
20
20
δικαίως τὸ δίκαιον διῴξῃ, ἵνα ζῆτε καὶ εἰσελθόντες κληρονομήσητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι. Пра́веднѣ пра́ведное гони́те, да поживетѐ, и҆ вше́дше наслѣ́дите зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ ва́мъ.
21
21
Οὐ φυτεύσεις σεαυτῷ ἄλσος, πᾶν ξύλον, παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ Θεοῦ σου οὐ ποιήσεις σεαυτῷ. Да не насади́ши себѣ̀ дꙋбра́вы: всѧ́кагѡ дре́ва бли́з̾ ѻ҆лтарѧ̀ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ да не сотвори́ши себѣ̀,
22
22
οὐ στήσεις σεαυτῷ στήλην, ἃ ἐμίσησε Κύριος ὁ Θεός σου. да не поста́виши себѣ̀ ка́пища, є҆́же возненави́дѣ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й.
Κεφάλαιο 17
Глава́ з҃і
1
1
ΟΥ θύσεις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου μόσχον ἢ πρόβατον, ἐν ᾧ ἐστιν ἐν αὐτῷ μῶμος, πᾶν ρῆμα πονηρόν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστιν. Да не пожре́ши гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ телца̀ и҆лѝ ѻ҆вча́те, на не́мже є҆́сть поро́къ, всѧ́къ глаго́лъ ѕо́лъ: ꙗ҆́кѡ ме́рзость гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ є҆́сть.
2
2
᾿Εὰν δὲ εὑρεθῇ ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, ἀνὴρ ἢ γυνή, ὃς ποιήσει τὸ πονηρὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου παρελθͺειν τὴν διαθήκην αὐτοῦ, А҆́ще же ѡ҆брѧ́щетсѧ оу҆ тебє̀ во є҆ди́нѣмъ ѿ градѡ́въ твои́хъ, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀, мꙋ́жъ и҆лѝ жена̀, и҆́же сотвори́тъ лꙋка́вое пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, престꙋпи́ти завѣ́тъ є҆гѡ̀:
3
3
καὶ ἐλθόντες λατρεύσωσι θεοῖς ἑτέροις καὶ προσκυνήσωσιν αὐτοῖς, τῷ ἡλίῳ ἢ τῇ σελήνῃ ἢ παντὶ τῶν ἐκ τοῦ κόσμου τοῦ οὐρανοῦ, ἃ οὐ προσέξατέ σοι, и҆ ше́дше послꙋ́жатъ богѡ́мъ и҆ны̑мъ и҆ покло́нѧтсѧ и҆̀мъ, со́лнцꙋ, и҆лѝ лꙋнѣ̀, и҆лѝ всѧ́комꙋ ꙗ҆̀же ѿ красоты̀ небе́сныѧ, и҆́хже не повелѣ́хъ тебѣ̀:
4
4
καὶ ἀναγγελῇ σοι, καὶ ἐκζητήσεις σφόδρα, καὶ ἰδοὺ ἀληθῶς γέγονε τὸ ρῆμα, γεγένηται τὸ βδέλυγμα τοῦτο ἐν ᾿Ισραήλ, и҆ возвѣсти́тсѧ тебѣ̀, и҆ взы́щеши ѕѣлѡ̀, и҆ сѐ, и҆́стинно бы́сть сло́во, ме́рзость сотвори́сѧ сїѧ̀ во і҆и҃ли:
5
5
καὶ ἐξάξεις τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ἢ τὴν γυναῖκα ἐκείνην καὶ λιθοβολήσετε αὐτοὺς ἐν λίθοις, καὶ τελευτήσουσιν. да и҆зведе́ши человѣ́ка того̀, и҆лѝ женꙋ̀ тꙋ̀, и҆̀же сотвори́ша дѣ́ло ѕло́е сїѐ, пред̾ двє́ри, и҆ побїе́те и҆̀хъ ка́менїемъ, и҆ да оу҆́мрꙋтъ.
6
6
ἐπὶ δυσὶ μάρτυσιν ἢ ἐπὶ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθανεῖται ὁ ἀποθνήσκων· οὐκ ἀποθανεῖται ἐφ᾿ ἑνὶ μάρτυρι. При двою̀ свидѣ́телехъ и҆лѝ при тре́хъ да оу҆́мретъ: оу҆мира́ѧй да не оу҆́мретъ при є҆ди́нѣмъ свидѣ́тели:
7
7
καὶ ἡ χεὶρ τῶν μαρτύρων ἔσται ἐπ᾿ αὐτῷ ἐν πρώτοις θανατῶσαι αὐτόν, καὶ ἡ χεὶρ τοῦ λαοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτων· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. и҆ рꙋка̀ свидѣ́телей да бꙋ́детъ на не́мъ въ пе́рвыхъ, оу҆мертви́ти є҆го̀, и҆ рꙋка̀ всѣ́хъ люді́й по́слѣжде: и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ ва́съ самѣ́хъ.
8
8
᾿Εὰν δὲ ἀδυνατήσῃ ἀπὸ σοῦ ρῆμα ἐν κρίσει ἀναμέσον αἷμα αἵματος καὶ ἀναμέσον κρίσις κρίσεως καὶ ἀναμέσον ἁφὴ ἁφῆς καὶ ἀναμέσον ἀντιλογία ἀντιλογίας, ρήματα κρίσεως ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, καὶ ἀναστὰς ἀναβήσῃ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖ, А҆́ще же неꙋдоборѣши́мо сло́во оу҆ тебє̀ въ сꙋдѣ̀ междꙋ̀ кро́вїю и҆ кро́вїю, и҆ междꙋ̀ сꙋдо́мъ и҆ сꙋдо́мъ, и҆ междꙋ̀ ꙗ҆́звою и҆ ꙗ҆́звою, и҆ междꙋ̀ прѣ́нїемъ и҆ прѣ́нїемъ, словеса̀ сꙋ̑днаѧ въ градѣ́хъ твои́хъ, и҆ воста́въ взы́деши на мѣ́сто, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ:
9
9
καὶ ἐλεύσῃ πρὸς τοὺς ἱερεῖς τοὺς Λευίτας καὶ πρὸς τὸν κριτήν, ὃς ἂν γένηται ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἐκζητήσαντες ἀναγγελοῦσί σοι τὴν κρίσιν. и҆ прїи́деши къ жерцє́мъ леѵі́тѡмъ, и҆ къ сꙋдїѝ, и҆́же бꙋ́детъ въ ты̑ѧ дни̑, и҆ взыска́вше возвѣстѧ́тъ тебѣ̀ сꙋ́дъ:
10
10
καὶ ποιήσεις κατὰ τὸ πρᾶγμα, ὃ ἂν ἀναγγείλωσί σοι ἐκ τοῦ τόπου, οὗ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ φυλάξῃ ποιῆσαι πάντα ὅσα ἂν νομοθετηθῇ σοι· и҆ сотвори́ши по словесѝ, є҆́же возвѣстѧ́тъ тебѣ̀ ѿ мѣ́ста, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ, и҆ да сохрани́ши ѕѣлѡ̀ твори́ти всѧ̑, є҆ли̑ка законоположа́тсѧ тебѣ̀:
11
11
κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν κρίσιν, ἣν ἂν εἴπωσί σοι, ποιήσεις, οὐκ ἐκκλινεῖς ἀπὸ τοῦ ρήματος, οὗ ἐὰν ἀναγγείλωσί σοι, δεξιὰ οὐδὲ ἀριστερά. по зако́нꙋ и҆ по сꙋдꙋ̀, є҆го́же рекꙋ́тъ тебѣ̀, сотвори́ши, да не оу҆клони́шисѧ ѿ словесѐ, є҆́же и҆звѣстѧ́тъ тебѣ̀, ни на де́сно, ни на лѣ́во.
12
12
καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὃς ἐὰν ποιήσῃ ἐν ὑπερηφανίᾳ ὥστε μὴ ὑπακοῦσαι τοῦ ἱερέως τοῦ παρεστηκότος λειτουργεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἢ τοῦ κριτοῦ, ὃς ἂν ᾖ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἀποθανεῖται ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ᾿Ισραήλ· И҆ человѣ́къ, и҆́же сотвори́тъ въ го́рдости, є҆́же не послꙋ́шати жерца̀ предстоѧ́щагѡ слꙋжи́ти во и҆́мѧ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, и҆лѝ сꙋдїѝ, и҆́же въ ты̑ѧ дни̑ бꙋ́детъ, да оу҆́мретъ человѣ́къ то́й, и҆ да и҆́змеши ѕло́е ѿ і҆и҃лѧ:
13
13
καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἀκούσας φοβηθήσεται καὶ οὐκ ἀσεβήσει ἔτι. и҆ всѝ лю́дїе оу҆слы́шавше оу҆боѧ́тсѧ, и҆ не бꙋ́дꙋтъ нече́ствовати ктомꙋ̀.
14
14
᾿Εὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, καὶ κληρονομήσῃς αὐτὴν καὶ κατοικήσῃς ἐπ᾿ αὐτὴν καὶ εἴπῃς· καταστήσω ἐπ᾿ ἐμαυτὸν ἄρχοντα, καθὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη τὰ κύκλῳ μου, А҆́ще же вни́деши въ зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ жре́бїй, и҆ прїи́меши ю҆̀, и҆ всели́шисѧ на не́й, и҆ рече́ши: поста́влю кнѧ́зѧ над̾ собо́ю, ꙗ҆́коже и҆ про́чїи ꙗ҆зы́цы, и҆̀же ѡ҆́крестъ менє̀:
15
15
καθιστῶν καταστήσεις ἐπὶ σεαυτὸν ἄρχοντα, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεὸς αὐτόν. ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου καταστήσεις ἐπὶ σεαυτὸν ἄρχοντα· οὐ δυνήσῃ καταστῆσαι ἐπὶ σεαυτὸν ἄνθρωπον ἀλλότριον, ὅτι οὐκ ἀδελφός σού ἐστι. поставлѧ́ѧ да поста́виши над̾ собо́ю кнѧ́зѧ, є҆го́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, ѿ бра́тїи твоеѧ̀ да поста́виши над̾ собо́ю кнѧ́зѧ, не возмо́жеши поста́вити над̾ собо́ю кнѧ́зѧ человѣ́ка чꙋжда́го, ꙗ҆́кѡ не бра́тъ тво́й є҆́сть.
16
16
διότι οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ ἵππον οὐδὲ μὴ ἀποστρέψῃ τὸν λαὸν εἰς Αἴγυπτον, ὅπως μὴ πληθύνῃ αὐτῷ ἵππον, ὁ δὲ Κύριος εἶπεν· οὐ προσθήσεσθε ἀποστρέψαι τῇ ὁδῷ ταύτῃ ἔτι. Ѻ҆ба́че да не оу҆мно́житъ себѣ̀ ко́ней, нижѐ да возврати́тъ люді́й во є҆гѵ́петъ, ꙗ҆́кѡ да не оу҆мно́житъ себѣ̀ ко́ней: гдⷭ҇ь же речѐ ва́мъ: не приложи́те возврати́тисѧ пꙋте́мъ си́мъ ктомꙋ̀:
17
17
καὶ οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ γυναῖκας, ἵνα μὴ μεταστῇ αὐτοῦ ἡ καρδία· καὶ ἀργύριον καὶ χρυσίον οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ σφόδρα. и҆ да не оу҆мно́житъ себѣ̀ же́нъ, да не преврати́тсѧ се́рдце є҆гѡ̀: и҆ сребра̀ и҆ зла́та да не оу҆мно́житъ себѣ̀ ѕѣлѡ̀.
18
18
καὶ ὅταν καθίσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, καὶ γράψει αὐτῷ τὸ δευτερονόμιον τοῦτο εἰς βιβλίον παρὰ τῶν ἱερέων τῶν Λευιτῶν, И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ сѧ́детъ на престо́лѣ вла́сти своеѧ̀, да напи́шетъ себѣ̀ второзако́нїе сїѐ въ кни́зѣ ѿ жерцє́въ леѵі́тѡвъ,
19
19
καὶ ἔσται μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἀναγνώσεται ἐν αὐτῷ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς αὐτοῦ, ἵνα μάθῃ φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ φυλάσσεσθαι πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας καὶ τὰ δικαιώματα ταῦτα ποιεῖν, и҆ бꙋ́детъ съ ни́мъ, и҆ да чте́тъ ю҆̀ во всѧ̑ дни̑ житїѧ̀ своегѡ̀, да наꙋчи́тсѧ боѧ́тисѧ гдⷭ҇а бг҃а своегѡ̀ и҆ храни́ти всѧ̑ за́пѡвѣди сїѧ̑ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ сїѧ̑, твори́ти ѧ҆̀:
20
20
ἵνα μὴ ὑψωθῇ ἡ καρδία αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, ἵνα μὴ παραβῇ ἀπὸ τῶν ἐντολῶν δεξιὰ ἢ ἀριστερά, ὅπως ἂν μακροχρονίσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ. да не возвы́ситсѧ се́рдце є҆гѡ̀ ѿ бра́тїи є҆гѡ̀, да не престꙋ́питъ ѿ за́повѣдїй ни на де́сно, ни на лѣ́во, ꙗ҆́кѡ да бꙋ́детъ мнѡ́га лѣ̑та во вла́сти свое́й, то́й и҆ сы́ны є҆гѡ̀ съ ни́мъ, въ сынѣ́хъ і҆и҃левыхъ.
Κεφάλαιο 18
Глава́ и҃і
1
1
ΟΥΚ ἔσται τοῖς ἱερεῦσι τοῖς Λευίταις, ὅλῃ φυλῇ Λευί, μερὶς οὐδὲ κλῆρος μετὰ ᾿Ισραήλ· καρπώματα Κυρίου ὁ κλῆρος αὐτῶν, φάγονται αὐτά. Да не бꙋ́детъ жерцє́мъ леѵі́тѡмъ всемꙋ̀ пле́мени леѵі́инꙋ ча́сти нижѐ жре́бїѧ со і҆и҃лемъ: приношє́нїѧ гдⷭ҇ꙋ жре́бїй и҆́хъ, да ꙗ҆дѧ́тъ ѧ҆̀:
2
2
κλῆρος δὲ οὐκ ἔσται αὐτοῖς ἐν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτῶν· Κύριος αὐτὸς κλῆρος αὐτοῦ, καθότι εἶπεν αὐτῷ. жре́бїй же да не бꙋ́детъ є҆мꙋ̀ въ бра́тїи є҆гѡ̀: гдⷭ҇ь са́мъ жре́бїй є҆гѡ̀, ꙗ҆́коже речѐ є҆мꙋ̀.
3
3
καὶ αὕτη ἡ κρίσις τῶν ἱερέων, τὰ παρὰ τοῦ λαοῦ, παρὰ τῶν θυόντων τὰ θύματα, ἐάν τε μόσχον ἐάν τε πρόβατον· καὶ δώσεις τὸν βραχίονα τῷ ἱερεῖ καὶ τά σιαγόνια καὶ τὸ ἔνυστρον. И҆ се́й сꙋ́дъ жерцє́въ, ꙗ҆̀же ѿ люді́й, ѿ приносѧ́щихъ жє́ртвы, а҆́ще телца̀, а҆́ще ѻ҆́вцꙋ: и҆ да́си жерцꙋ̀ ра́мо, и҆ чє́люсти, и҆ оу҆тро́бꙋ:
4
4
καὶ τὰς ἀπαρχὰς τοῦ σίτου σου καὶ τοῦ οἴνου σου καὶ τοῦ ἐλαίου σου καὶ τὴν ἀπαρχὴν τῶν κουρῶν τῶν προβάτων σου δώσεις αὐτῷ· и҆ нача́тки пшени́цы твоеѧ̀ и҆ вїна̀ твоегѡ̀ и҆ є҆ле́а твоегѡ̀, и҆ нача́токъ стриже́нїѧ ѻ҆ве́цъ твои́хъ да да́си є҆мꙋ̀:
5
5
ὅτι αὐτὸν ἐξελέξατο Κύριος ἐκ πασῶν τῶν φυλῶν σου παρεστάναι ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ, λειτουργεῖν καὶ εὐλογεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ, αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ. ꙗ҆́кѡ того̀ и҆збра̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿ всѣ́хъ племе́нъ твои́хъ предстоѧ́ти пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, слꙋжи́ти и҆ благослови́ти во и҆́мѧ гдⷭ҇не, то́й и҆ сы́нове є҆гѡ̀ во всѧ̑ дни̑.
6
6
ἐὰν δὲ παραγένηται ὁ Λευίτης ἐκ μιᾶς τῶν πόλεων ἐκ πάντων τῶν υἱῶν ᾿Ισρήλ, οὗ αὐτὸς παροικεῖ, καθ᾿ ὅτι ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ, εἰς τὸν τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος. А҆́ще же прїи́детъ леѵі́тъ ѿ є҆ди́нагѡ градѡ́въ ва́шихъ, ѿ всѣ́хъ сынѡ́въ і҆и҃левыхъ, и҆дѣ́же то́й ѡ҆бита́етъ, ꙗ҆́коже жела́етъ дꙋша̀ є҆гѡ̀, на мѣ́сто, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь,
7
7
καὶ λειτουργήσει τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, ὥσπερ πάντες οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ οἱ Λευῖται οἱ παρεστηκότες ἐκεῖ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· да слꙋ́житъ и҆́мени гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, ꙗ҆́коже и҆ всѧ̑ бра́тїѧ є҆гѡ̀ леѵі́ти предстоѧ́щїи та́мѡ пред̾ гдⷭ҇емъ:
8
8
μερίδα μεμερισμένην φάγεται, πλὴν τῆς πράσεως τῆς κατὰ πατριάν. ча́сть ѿдѣле́нꙋю да ꙗ҆́стъ, кромѣ̀ прода́жи ꙗ҆́же по ѻ҆те́чествꙋ.
9
9
᾿Εὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, οὐ μαθήσῃ ποιεῖν κατὰ τὰ βδελύγματα τῶν ἐθνῶν ἐκείνων. А҆́ще же вни́деши въ зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀, да не навы́кнеши твори́ти по ме́рзостемъ ꙗ҆зы́кѡвъ тѣ́хъ:
10
10
οὐχ εὑρεθήσεται ἐν σοὶ περικαθαίρων τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἢ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ ἐν πυρί, μαντευόμενος μαντείαν, κληδονιζόμενος καὶ οἰωνιζόμενος, да не ѡ҆брѧ́щетсѧ въ тебѣ̀ ѡ҆чища́ѧ сы́на своего̀ и҆ дще́рь свою̀ ѻ҆гне́мъ, волхвꙋ́ѧ волхвова́нїемъ и҆ чарꙋ́ѧй и҆ птицеволше́бствꙋѧй,
11
11
φαρμακὸς ἐπαείδων ἐπαοιδήν, ἐγγαστρίμυθος καὶ τερατοσκόπος, ἐπερωτῶν τοὺς νεκρούς. чародѣ́й ѡ҆бава́ѧ ѡ҆бава́нїемъ, оу҆тробоволхвꙋ́ѧй и҆ знаменосмотри́тель, и҆ вопроша́ѧй ме́ртвыхъ:
12
12
ἔστι γὰρ βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα· ἕνεκεν γὰρ τῶν βδελυγμάτων τούτων Κύριος ἐξολοθρεύσει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου. є҆́сть бо ме́рзость гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ всѧ́къ творѧ́й сїѧ̑: си́хъ бо ра́ди ме́рзостей потреби́тъ ѧ҆̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿ лица̀ твоегѡ̀.
13
13
τέλειος ἔσῃ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· Соверше́нъ да бꙋ́деши пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ.
14
14
τὰ γὰρ ἔθνη ταῦτα, οὓς σὺ κατακληρονομεῖς αὐτούς, οὗτοι κληδόνων καὶ μαντειῶν ἀκούσονται, σοὶ δὲ οὐχ οὕτως ἔδωκε Κύριος ὁ Θεός σου. Ꙗ҆зы́цы бо сі́и, и҆̀хже ты̀ наслѣ́диши, сі́и чарова́нїй и҆ волхвова́нїй послꙋ́шаютъ: тебѣ́ же не та́кѡ дадѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й.
15
15
προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ ἀναστήσει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, αὐτοῦ ἀκούσεσθε Прⷪ҇ро́ка ѿ бра́тїи твоеѧ̀, ꙗ҆́коже менѐ, возста́витъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, тогѡ̀ послꙋ́шайте:
16
16
κατὰ πάντα, ὅσα ἠτήσῳ παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν Χωρὴβ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας λέγοντες· οὐ προσθήσομεν ἀκοῦσαι τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ τὸ πῦρ τοῦτο τὸ μέγα οὐκ ὀψόμεθα ἔτι, οὐδὲ μὴ ἀποθάνωμεν. по всемꙋ̀, є҆ли́кѡ проси́лъ є҆сѝ ѿ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ въ хѡри́вѣ въ де́нь собра́нїѧ, глаго́люще: да не приложи́мъ слы́шати гла́са гдⷭ҇а бг҃а на́шегѡ, и҆ ѻ҆гнѧ̀ вели́кагѡ сегѡ̀ не оу҆ви́димъ по се́мъ, да не и҆́змремъ.
17
17
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ὀρθῶς πάντα ὅσα ἐλάλησαν πρὸς σέ· И҆ речѐ гдⷭ҇ь ко мнѣ̀: пра́вѡ всѧ̑, є҆ли̑ка глаго́лахꙋ къ тебѣ̀:
18
18
προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν, ὥσπερ σέ, καὶ δώσω τὰ ρήματα ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, καὶ λαλήσει αὐτοῖς καθ᾿ ὅτι ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ· прⷪ҇ро́ка возста́влю и҆̀мъ ѿ среды̀ бра́тїи и҆́хъ, ꙗ҆́коже тебѐ: и҆ вда́мъ сло́во моѐ во оу҆ста̀ є҆гѡ̀, и҆ возгл҃етъ и҆̀мъ, ꙗ҆́коже заповѣ́даю є҆мꙋ̀:
19
19
καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὃς ἐὰν μὴ ἀκούσῃ ὅσα ἂν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐγὼ ἐκδικήσω ἐξ αὐτοῦ. и҆ человѣ́къ то́й, и҆́же не послꙋ́шаетъ слове́съ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка возгл҃етъ прⷪ҇ро́къ ѻ҆́ный во и҆́мѧ моѐ, а҆́зъ ѿмщꙋ̀ ѿ негѡ̀:
20
20
πλὴν ὁ προφήτης, ὃς ἂν ἀσεβήσῃ λαλῆσαι ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου ρῆμα, ὃ οὐ προσέταξα λαλῆσαι, καὶ ὃς ἂν λαλήσῃ ἐν ὀνόματι θεῶν ἑτέρων, ἀποθανεῖται ὁ προφήτης ἐκεῖνος. ѻ҆ба́че проро́къ, и҆́же вознече́ствꙋетъ глаго́лати во и҆́мѧ моѐ сло́во, є҆гѡ́же не повелѣ́хъ є҆мꙋ̀ глаго́лати, и҆ и҆́же а҆́ще возглаго́летъ во и҆́мѧ богѡ́въ и҆нѣ́хъ, да оу҆́мретъ проро́къ то́й.
21
21
ἐὰν δὲ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου· πῶς γνωσόμεθα τὸ ρῆμα, ὃ οὐκ ἐλάλησε Κύριος; А҆́ще же рече́ши въ се́рдцы свое́мъ: ка́кѡ позна́емъ сло́во, є҆гѡ́же не гл҃а гдⷭ҇ь;
22
22
ὅσα ἐὰν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος τῷ ὀνόματι Κυρίου, καὶ μὴ γένηται καὶ μὴ συμβῇ, τοῦτο τὸ ρῆμα ὃ οὐκ ἐλάλησε Κύριος· ἐν ἀσεβείᾳ ἐλάλησεν ὁ προφήτης ἐκεῖνος, οὐκ ἐφέξεσθε αὐτοῦ. є҆ли̑ка а҆́ще возглаго́летъ проро́къ во и҆́мѧ гдⷭ҇не, и҆ не сбꙋ́детсѧ, и҆ не слꙋчи́тсѧ сло́во сїѐ, є҆гѡ́же не речѐ гдⷭ҇ь: въ нече́стїи глаго́ла проро́къ то́й, не оу҆бо́йтесѧ є҆гѡ̀.
Κεφάλαιο 19
Глава́ ѳ҃і
1
1
ΕΑΝ δὲ ἀφανίσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ἔθνη, ἃ ὁ Θεὸς δίδωσί σοι τὴν γῆν αὐτῶν, καὶ κατακληρονομήσητε αὐτοὺς καὶ κατοικήσετε ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν καὶ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν, Є҆гда́ же погꙋби́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ꙗ҆зы́ки, и҆́хже гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ зе́млю, и҆ наслѣ́диши и҆̀хъ и҆ всели́шисѧ во градѣ́хъ и҆́хъ и҆ въ домѣ́хъ и҆́хъ,
2
2
τρεῖς πόλεις διαστελεῖς σεαυτῷ ἐν μέσῳ τῆς γῆς σου, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι. трѝ гра́ды да ѿлꙋчи́ши себѣ̀ средѝ землѝ твоеѧ̀, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ наслѣ́дїе.
3
3
στόχασαί σοι τὴν ὁδὸν καὶ τριμεριεῖς τὰ ὅρια τῆς γῆς σου, ἣν καταμερίζει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ ἔσται ἐκεῖ καταφυγὴ παντὶ φονευτῇ. Оу҆гото́ви себѣ̀ пꙋ́ть, и҆ на тро́е раздѣлѝ предѣ́лы землѝ твоеѧ̀, ю҆́же раздѣлѧ́етъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й: и҆ да бꙋ́детъ оу҆бѣ́жище та́мѡ всѧ́комꙋ оу҆бі́йцѣ.
4
4
τοῦτο δὲ ἔσται τὸ πρόσταγμα τοῦ φονευτοῦ, ὃς ἂν φύγῃ ἐκεῖ καὶ ζήσεται· ὃς ἂν πατάξῃ τὸν πλησίον αὐτοῦ οὐκ εἰδὼς καὶ οὗτος οὐ μισῶν αὐτὸν πρὸ τῆς χθὲς καὶ τρίτης, Сїе́ же да бꙋ́детъ заповѣ́данїе оу҆бі́йцѣ, и҆́же а҆́ще оу҆бѣжи́тъ та́мѡ, и҆ жи́въ бꙋ́детъ: и҆́же а҆́ще оу҆бїе́тъ бли́жнѧго своего̀ не вѣ́дѧ, и҆ се́й не ненави́дѣ є҆го̀ пре́жде вчера́шнѧгѡ днѐ и҆ тре́тїѧгѡ,
5
5
καὶ ὃς ἐὰν εἰσέλθῃ μετὰ τοῦ πλησίον εἰς τὸν δρυμὸν συναγαγεῖν ξύλα, καὶ ἐκκρουσθῇ ἡ χεὶρ αὐτοῦ τῇ ἀξίνῃ κόπτοντος τὸ ξύλον, καὶ ἐκπεσὸν τὸ σιδήριον ἀπὸ τοῦ ξύλου τύχῃ τοῦ πλησίον, καὶ ἀποθάνῃ, οὗτος καταφεύξεται εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων καὶ ζήσεται, и҆ и҆́же а҆́ще по́йдетъ съ по́дрꙋгомъ свои́мъ въ лѣ́съ собира́ти дрова̀, и҆ поползне́тсѧ рꙋка̀ є҆гѡ̀ съ сѣки́рою сѣкꙋ́щагѡ дрова̀, и҆ спа́дши сѣки́ра съ топори́ща оу҆лꙋчи́тъ по́дрꙋга є҆гѡ̀, и҆ оу҆́мретъ, се́й да оу҆бѣжи́тъ во є҆ди́нъ ѿ градѡ́въ си́хъ, и҆ жи́въ да бꙋ́детъ:
6
6
ἵνα μὴ διώξας ὁ ἀγχιστεύων τοῦ αἵματος ὀπίσω τοῦ φονεύσαντος, ὅτι παρατεθέρμανται τῇ καρδίᾳ, καὶ καταλάβῃ αὐτόν, ἐὰν μακροτέρα ᾖ ἡ ὁδός, καὶ πατάξῃ αὐτοῦ ψυχήν, καὶ ἀποθάνῃ, καὶ τούτῳ οὐκ ἔστι κρίσις θανάτου, ὅτι οὐ μισῶν ἦν αὐτὸν πρὸ τῆς χθές, οὐδὲ πρὸ τῆς τρίτης. да не погна́въ оу҆́жикъ кро́ве в̾слѣ́дъ оу҆би́вшагѡ, ꙗ҆́кѡ разгори́тсѧ се́рдце є҆мꙋ̀, и҆ пости́гнетъ є҆го̀, а҆́ще должа́йшїй бꙋ́детъ пꙋ́ть, и҆ оу҆бїе́тъ дꙋ́шꙋ є҆гѡ̀, и҆ оу҆́мретъ: и҆ семꙋ̀ нѣ́сть сꙋ́дъ сме́ртный, поне́же не бѣ̀ ненави́дѧ є҆го̀ пре́жде вчера́шнѧгѡ и҆ тре́тїѧгѡ днѐ:
7
7
διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι τὸ ρῆμα τοῦτο λέγων· τρεῖς πόλεις διαστελεῖς σεαυτῷ· сегѡ̀ ра́ди заповѣ́даю а҆́зъ тебѣ̀ сло́во сїѐ, глаго́лѧ: трѝ гра́ды да ѿлꙋчи́ши себѣ̀.
8
8
ἐὰν δὲ ἐμπλατύνῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ὅριά σου, ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, καὶ δῷ σοι Κύριος πᾶσαν τὴν γῆν, ἣν εἶπε δοῦναι τοῖς πατράσι σου, А҆́ще же разшири́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й предѣ́лы твоѧ̑, ꙗ҆́коже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ, и҆ да́стъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь всю̀ зе́млю, ю҆́же речѐ да́ти ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ,
9
9
ἐὰν ἀκούσῃς ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου, πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας, προσθήσειςσεαυτῷ ἔτι τρεῖς πόλεις πρὸς τὰς τρεῖς ταύτας, а҆́ще послꙋ́шаеши твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди сїѧ̑, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, люби́ти гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, ходи́ти во всѣ́хъ пꙋте́хъ є҆гѡ̀ всѧ̑ дни̑: и҆ да приложи́ши себѣ̀ є҆щѐ трѝ гра́ды къ си̑мъ трїе́мъ градѡ́мъ,
10
10
καὶ οὐκ ἐκχυθήσεται αἷμα ἀναίτιον ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ, καὶ οὐκ ἔσται ἐν σοὶ αἵματι ἔνοχος. и҆ да не пролїе́тсѧ кро́вь безви́нна въ землѝ твое́й, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ жре́бїй, и҆ да не бꙋ́детъ въ тебѣ̀ кро́ви пови́ненъ.
11
11
ἐὰ δὲ γένηται ἐν σοὶ ἄνθρωπος μισῶν τὸν πλησίον καὶ ἐνεδρεύσῃ αὐτὸν καὶ ἐπαναστῇ ἐπ᾿ αὐτὸν καὶ πατάξῃ αὐτοῦ ψυχήν, καὶ ἀποθάνῃ, καὶ φύγῃ εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων, А҆́ще же бꙋ́детъ оу҆ тебє̀ человѣ́къ ненави́дѧй бли́жнѧго своего̀, и҆ навѣ́тъ сотвори́тъ на́нь, и҆ воста́нетъ на́нь, и҆ порази́тъ дꙋ́шꙋ є҆гѡ̀, и҆ оу҆́мретъ, и҆ вбѣ́гнетъ во є҆ди́нъ ѿ градѡ́въ си́хъ,
12
12
καὶ ἀποστελοῦσιν ἡ γερουσία τῆς πόλεως αὐτοῦ καὶ λήψονται αὐτὸν ἐκεῖθεν καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν εἰς χεῖρας τῶν ἀγχιστευόντων τοῦ αἵματος, καὶ ἀποθανεῖται· да по́слютъ старѣ̑йшины гра́да тогѡ̀, и҆ во́змꙋтъ є҆го̀ ѿтꙋ́дꙋ, и҆ да предадѧ́тъ є҆го̀ въ рꙋ́цѣ оу҆́жикѡвъ кро́ве, и҆ да оу҆́мретъ:
13
13
οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῷ καὶ καθαριεῖς τὸ αἷμα τὸ ἀναίτιον ἐξ ᾿Ισραήλ, καὶ εὖ σοι ἔσται. да не пощади́тъ є҆гѡ̀ ѻ҆́ко твоѐ, и҆ да ѡ҆чи́стиши кро́вь непови́ннꙋю ѿ і҆и҃лѧ, и҆ бла́го бꙋ́детъ тебѣ̀.
14
14
Οὐ μετακινήσεις ὅρια τοῦ πλησίον, ἃ ἔστησαν οἱ πατέρες σου ἐν τῇ κληρονομίᾳ, ᾗ κατεκληρονομήθης ἐν τῇ γῇ, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ. Да не предви́жеши предѣ́лѡвъ бли́жнѧгѡ своегѡ̀, ꙗ҆̀же поста́виша ѻ҆тцы̀ твоѝ въ наслѣ́дїи твое́мъ, є҆́же наслѣ́довалъ є҆сѝ въ землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ во жре́бїй.
15
15
Οὐκ ἐμμενεῖ μάρτυς εἷς μαρτυρῆσαι κατὰ ἀνθρώπου κατὰ πᾶσαν ἀδικίαν καὶ κατὰ πᾶν ἁμάρτημα καὶ κατὰ πᾶσαν ἁμαρτίαν, ἣν ἐὰν ἁμάρτῃ· ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων καὶ ἐπὶ στόματος τριῶν μαρτύρων στήσεται πᾶν ρῆμα. Да не пребꙋ́детъ свидѣ́тель є҆ди́нъ во свидѣ́телство на человѣ́ка по всѧ́кой ѡ҆би́дѣ и҆ по всѧ́комꙋ престꙋпле́нїю и҆ по всѧ́комꙋ грѣхꙋ̀, и҆́мже а҆́ще согрѣши́тъ: при оу҆стѣ́хъ двою̀ свидѣ́телей и҆ при оу҆стѣ́хъ трїе́хъ свидѣ́телей да ста́нетъ всѧ́къ глаго́лъ.
16
16
ἐὰν δὲ καταστῇ μάρτυς ἄδικος κατὰ ἀνθρώπου καταλέγων αὐτοῦ ἀσέβειαν, А҆́ще же воста́нетъ свидѣ́тель непра́веденъ на человѣ́ка, глаго́лѧ на него̀ нече́стїе,
17
17
καὶ στήσονται οἱ δύο ἄνθρωποι, οἷς ἐστιν αὐτοῖς ἡ ἀντιλογία, ἔναντι Κυρίου καὶ ἔναντι τῶν ἱερέων καὶ ἔναντι τῶν κριτῶν, οἳ ἂν ὦσιν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, да ста́нꙋтъ ѻ҆́ба человѣ̑ка, и҆̀мже є҆́сть прѧ̀, пред̾ гдⷭ҇емъ и҆ пред̾ жєрцы̀ и҆ пред̾ сꙋдїѧ́ми, и҆̀же бꙋ́дꙋтъ въ ты̑ѧ дни̑,
18
18
καὶ ἐξετάσωσιν οἱ κριταὶ ἀκριβῶς, καὶ ἰδοὺ μάρτυς ἄδικος ἐμαρτύρησεν ἄδικα, ἀντέστη κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, и҆ да и҆спыта́ютъ и҆̀хъ сꙋдїи̑ прилѣ́жнѡ, и҆ сѐ, свидѣ́тель непра́веденъ свидѣ́телствова непра́вдꙋ, воста̀ на бра́та своего̀:
19
19
καὶ ποιήσετε αὐτῷ ὃν τρόπον ἐπονηρεύσατο ποιῆσαι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐξαρεῖς τὸ πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. да сотвори́те є҆мꙋ̀, ꙗ҆́коже и҆ ѻ҆́нъ оу҆мы́сли сотвори́ти сꙋпроти́въ бра́та своегѡ̀, и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ ва́съ самѣ́хъ:
20
20
καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται καὶ οὐ προσθήσουσιν ἔτι ποιῆσαι κατὰ τὸ ρῆμα τὸ πονηρὸν τοῦτο ἐν ὑμῖν. да и҆ про́чїи оу҆слы́шавше оу҆боѧ́тсѧ, и҆ не приложа́тъ ктомꙋ̀ твори́ти словесѐ ѕла́гѡ сегѡ̀ въ ва́съ:
21
21
οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῷ· ψυχὴν ἀντὶ ψυχῆς, ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος, χεῖρα ἀντὶ χειρός, πόδα ἀντὶ ποδός. да не пощади́тъ є҆гѡ̀ ѻ҆́ко твоѐ: дꙋ́шꙋ за дꙋ́шꙋ, ѻ҆́ко за ѻ҆́ко, зꙋ́бъ за зꙋ́бъ, рꙋ́кꙋ за рꙋ́кꙋ, но́гꙋ за но́гꙋ, ꙗ҆́коже а҆́ще кто̀ да́стъ поро́къ на бли́жнѧго своего̀, си́це возда́стсѧ є҆мꙋ̀.
Κεφάλαιο 20
Глава́ к҃
1
1
ΕΑΝ δὲ ἐξέλθῃς εἰς πόλεμον ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου καὶ ἴδῃς ἵππον καὶ ἀναβάτην καὶ λαὸν πλείονά σου, οὐ φοβηθήσῃ ἀπ᾿ αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου μετὰ σοῦ ὁ ἀναβιβάσας σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου. А҆́ще же и҆зы́деши на бра́нь на врагѝ твоѧ̑, и҆ оу҆́зриши ко́ни и҆ вса́дники и҆ лю́ди мно́жайшыѧ тебє̀, да не оу҆бои́шисѧ и҆́хъ: ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й съ тобо́ю, и҆зведы́й тѧ̀ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ.
2
2
καὶ ἔσται ὅταν ἐγγίσῃς τῷ πολέμῳ, καὶ προσεγγίσας ὁ ἱερεὺς λαλήσει τῷ λαῷ καὶ ἐρεῖ πρὸς αὐτούς· И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ прибли́жишисѧ къ ра́ти, и҆ пристꙋпи́въ жре́цъ да возглаго́летъ къ лю́демъ и҆ рече́тъ къ ни̑мъ:
3
3
ἄκουε, ᾿Ισραήλ· ὑμεῖς πορεύεσθε σήμερον εἰς τὸν πόλεμον ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, μὴ ἐκλυέσθω ἡ καρδία ὑμῶν, μὴ φοβεῖσθε μηδὲ θραύεσθε μηδὲ ἐκκλίνετε ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, послꙋ́шай, і҆и҃лю, вы̀ и҆схо́дите дне́сь на ра́ть ко врагѡ́мъ ва́шымъ: да не ѡ҆слабѣ́етъ се́рдце ва́ше, ни оу҆бо́йтесѧ, нижѐ оу҆страши́тесѧ и҆ не оу҆клони́тесѧ ѿ лица̀ и҆́хъ:
4
4
ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ὁ προπορευόμενος μεθ᾿ ὑμῶν συνεκπολεμῆσαι ὑμῖν τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, διασῶσαι ὑμᾶς. ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ и҆ды́й пред̾ ва́ми спобо́рствꙋетъ ва́мъ на врагѝ ва́шѧ и҆ спасе́тъ ва́съ.
5
5
καὶ λαλήσουσιν οἱ γραμματεῖς πρὸς τὸν λαὸν λέγοντες· τίς ὁ ἄνθρωπος ὁ οἰκοδομήσας οἰκίαν καινὴν καὶ οὐκ ἐνεκαίνισεν αὐτήν; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, μὴ ἀποθάνῃ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἄνθρωπος ἕτερος ἐγκαινιεῖ αὐτήν. И҆ да рекꙋ́тъ книгѡ́чїѧ къ лю́демъ, глаго́люще: кі́й человѣ́къ созда́вый хра́минꙋ но́вꙋ, и҆ не ѡ҆бновѝ є҆ѧ̀; да и҆́детъ, и҆ да возврати́тсѧ въ до́мъ сво́й, да не оу҆́мретъ на ра́ти, и҆ человѣ́къ и҆́нъ ѡ҆бнови́тъ ю҆̀:
6
6
καὶ τίς ὁ ἄνθρωπος, ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ οὐκ εὐφράνθη ἐξ αὐτοῦ; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, μὴ ἀποθάνῃ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἄνθρωπος ἕτερος εὐφρανθήσεται ἐξ αὐτοῦ. и҆ кі́и человѣ́къ, и҆́же насадѝ вїногра́дъ, и҆ не весели́сѧ ѿ негѡ̀; да и҆́детъ, и҆ возврати́тсѧ въ до́мъ сво́й, да не оу҆́мретъ на ра́ти, и҆ человѣ́къ и҆́нъ возвесели́тсѧ ѿ негѡ̀:
7
7
καὶ τίς ὁ ἄνθρωπος, ὅστις μεμνήστευται γυναῖκα καὶ οὐκ ἔλαβεν αὐτήν; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, μὴ ἀποθάνῃ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἄνθρωπος ἕτερος λήψεται αὐτήν. и҆ кі́й человѣ́къ, и҆́же ѡ҆брꙋчѝ себѣ̀ женꙋ̀, и҆ не понѧ́лъ ю҆̀; да и҆́детъ, и҆ возврати́тсѧ въ до́мъ сво́й, да не оу҆́мретъ на ра́ти, и҆ и҆́нъ человѣ́къ по́йметъ ю҆̀.
8
8
καὶ προσθήσουσιν οἱ γραμματεῖς λαλῆσαι πρὸς τὸν λαὸν καὶ ἐροῦσι· τίς ὁ ἄνθρωπος ὁ φοβούμενος καὶ δειλὸς τῇ καρδίᾳ; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, ἵνα μὴ δειλιάνῃ τὴν καρδίαν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ὥσπερ ἡ αὐτοῦ. И҆ да приложа́тъ книгѡ́чїѧ глаго́лати къ лю́демъ, и҆ да рекꙋ́тъ: кі́й человѣ́къ страшли́въ и҆ сла́бъ се́рдцемъ; да и҆́детъ, и҆ возврати́тсѧ въ до́мъ сво́й, да не оу҆страши́тъ се́рдца бра́та своегѡ̀, а҆́ки се́рдце своѐ.
9
9
καὶ ἔσται ὅταν παύσωνται οἱ γραμματεῖς λαλοῦντες πρὸς τὸν λαόν, καὶ καταστήσουσιν ἄρχοντας τῆς στρατιᾶς προηγουμένους τοῦ λαοῦ. И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ оу҆мо́лкнꙋтъ книгѡ́чїѧ глаго́люще къ лю́демъ, и҆ поста́вѧтъ воевѡ́ды во́инства вожды̀ люді́й.
10
10
᾿Εὰν δὲ προσέλθῃς πρὸς πόλιν ἐκπολεμῆσαι αὐτούς, καὶ ἐκκαλέσαι αὐτοὺς μετ᾿ εἰρήνης· А҆́ще же прїи́деши ко гра́дꙋ воева́ти на́нь, и҆ воззове́ши ѧ҆̀ съ ми́ромъ:
11
11
ἐὰν μὲν εἰρηνικὰ ἀποκριθῶσί σοι καὶ ἀνοίξωσί σοι, ἔσται πᾶς ὁ λαὸς οἱ εὑρεθέντες ἐν αὐτῇ ἔσονταί σοι φορολόγητοι καὶ ὑπήκοοί σου· а҆́ще оу҆́бѡ ми́рное ѿвѣща́ютъ тѝ, и҆ ѿве́рзꙋтъ тебѣ̀ (гра́дъ), всѝ лю́дїе ѡ҆брѣ́тшїисѧ во гра́дѣ да бꙋ́дꙋтъ тебѣ̀ да́нь даю́ще и҆ послꙋ́шающїи тебѐ:
12
12
ἐὰν δὲ μὴ ὑπακούσωσί σοι καὶ ποιῶσι πρὸς σὲ πόλεμον, περικαθαριεῖς αὐτήν, а҆́ще же не покорѧ́тсѧ тебѣ̀, и҆ сотворѧ́тъ съ тобо́ю ра́ть, да ѡ҆бсѧ́деши є҆го̀,
13
13
ἕως ἂν παραδῷ σοι αὐτὴν Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου, καὶ πατάξεις πᾶν ἀρσενικὸν αὐτῆς ἐν φόνῳ μαχαίρας, до́ндеже преда́стъ ѧ҆̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ рꙋ́цѣ твоѝ: да и҆збїе́ши всѧ́къ мꙋ́жескъ по́лъ въ не́мъ оу҆бі́йствомъ меча̀,
14
14
πλὴν τῶν γυναικῶν καὶ τῆς ἀποσκευῆς καὶ πάντα τὰ κτήνη καὶ πάντα, ὅσα ἂν ὑπάρχῃ ἐν τῇ πόλει, καὶ πᾶσαν τὴν ἀπαρτίαν προνομεύσεις σεαυτῷ καὶ φαγῇ πᾶσαν τὴν προνομὴν τῶν ἐχθρῶν σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι. кромѣ̀ же́нъ и҆ и҆мѣ́нїѧ, и҆ всѧ̑ скоты̀, и҆ всѧ̑ є҆ли̑ка сꙋ́ть во гра́дѣ, и҆ всѐ стѧжа́нїе да плѣни́ши себѣ̀, и҆ да снѣ́си ве́сь плѣ́нъ врагѡ́въ твои́хъ, ꙗ҆̀же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀.
15
15
οὕτω ποιήσεις πάσας τὰς πόλεις τὰς μακρὰν οὔσας σου σφόδρα, αἱ οὐχὶ ἐκ τῶν πόλεων τῶν ἐθνῶν τούτων, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομεῖν τὴν γῆν αὐτῶν. Та́кѡ да сотвори́ши всѣ̑мъ градѡ́мъ, и҆̀же сꙋ́ть дале́че ѿ тебє̀ ѕѣлѡ̀, и҆̀же не сꙋ́ть ѿ градѡ́въ ꙗ҆зы́кѡвъ си́хъ, и҆́хже гдⷭ҇ь бг҃ъ дае́тъ тебѣ̀ наслѣ́дити зе́млю и҆́хъ:
16
16
ἰδοὺ δὲ ἀπὸ τῶν πόλεων τῶν ἐθνῶν τούτων, ὧν ὁ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομεῖν τὴν γῆν αὐτῶν, οὐ ζωγρήσετε ἀπ᾿ αὐτῶν πᾶν ἐμπνέον, ѿ ни́хъ да не ѡ҆ста́вите жи́ва всѧ́кагѡ дыха́нїѧ:
17
17
ἀλλ᾿ ἢ ἀναθέματι ἀναθεματιεῖτε αὐτούς, τὸν Χετταῖον καὶ ᾿Αμορραῖον καὶ Χαναναῖον καὶ Φερεζαῖον καὶ Εὐαῖον καὶ ᾿Ιεβουσαῖον καὶ Γεργεσαῖον, ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου, но и҆ проклѧ́тїемъ проклени́те и҆̀хъ, хетте́а и҆ а҆морре́а, и҆ ханане́а и҆ ферезе́а, и҆ є҆ѵе́а и҆ і҆евꙋсе́а и҆ гергесе́а, ꙗ҆́коже заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й:
18
18
ἵνα μὴ διδάξωσι ποιεῖν ὑμᾶς πάντα τὰβδελύγματα αὐτῶν, ὅσα ἐποίησαν τοῖς θεοῖς αὐτῶν, καὶ ἁμαρτήσεσθε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν. да не наꙋча́тъ ва́съ твори́ти всѧ̑кїѧ ме́рзѡсти своѧ̑, є҆ли̑ки твори́ша богѡ́мъ свои̑мъ, и҆ согрѣшитѐ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ.
19
19
᾿Εὰν δὲ περικαθήσῃς περὶ πόλιν μίαν ἡμέρας πλείους ἐκπολεμῆσαι αὐτὴν εἰς κατάληψιν αὐτῆς, οὐκ ἐξολοθρεύσεις τὰ δένδρα αὐτῆς ἐπιβαλεῖν ἐπ᾿ αὐτὰ σίδηρον, ἀλλ᾿ ἢ ἀπ᾿ αὐτοῦ φαγῇ, αὐτὸ δὲ οὐκ ἐκκόψεις. μὴ ἄνθρωπος τὸ ξύλον τὸ ἐν τῷ ἀγρῷ εἰσελθεῖν ἀπὸ προσώπου σου εἰς τὸν χάρακα; А҆́ще же ѡ҆бсѧ́деши гра́дъ є҆ди́нъ дни̑ мнѡ́ги воева́ти є҆го̀ въ прїѧ́тїе себѣ̀, да не и҆стреби́ши садо́вїѧ є҆гѡ̀, возложи́въ желѣ́зо на́нь, но то́кмѡ да ꙗ҆́си пло́дъ ѿ ни́хъ, самогѡ́ же да не посѣче́ши: є҆да̀ дре́во, є҆́же въ дꙋбра́вѣ, человѣ́къ є҆́сть, є҆́же вни́ти ѿ лица̀ твоегѡ̀ въ забра̑ла;
20
20
ἀλλὰ ξύλον, ὃ ἐπίστασαι ὅτι οὐ καρπόβρωτόν ἐστι, τοῦτο ὀλοθρεύσεις καὶ ἐκκόψεις καὶ οἰκοδομήσεις χαράκωσιν ἐπὶ τὴν πόλιν, ἥτις ποιεῖ πρὸς σὲ τὸν πόλεμον, ἕως ἂν παραδοθῇ. но дре́во, є҆́же вѣ́си, ꙗ҆́кѡ не ꙗ҆́стсѧ пло́дъ є҆гѡ̀, сїѐ потреби́ши и҆ посѣче́ши, и҆ сотвори́ши лѣ̑ствицы на гра́дъ, и҆́же твори́тъ на тѧ̀ ра́ть, до́ндеже преда́стсѧ.
Κεφάλαιο 21
Глава́ к҃а
1
1
ΕΑΝ δὲ εὑρεθῇ τραυματίας ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομῆσαι, πεπτωκὼς ἐν τῷ πεδίῳ καὶ οὐκ οἴδασι τὸν πατάξαντα, А҆́ще же ѡ҆брѧ́щетсѧ оу҆бїе́ный на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ дае́тъ тебѣ̀ наслѣ́дити, лежа́щь на по́ли, и҆ не вѣ́дѧтъ оу҆би́вшагѡ и҆̀:
2
2
ἐξελεύσεται ἡ γερουσία σου καὶ οἱ κριταί σου καὶ ἐκμετρήσουσιν ἐπὶ τὰς πόλεις τὰς κύκλῳ τοῦ τραυματίου, да и҆зы́дꙋтъ ста́рцы и҆ сꙋдїи̑ твоѝ и҆ да и҆змѣ́рѧтъ до градѡ́въ, и҆̀же ѡ҆́крестъ оу҆бїе́нагѡ:
3
3
καὶ ἔσται ἡ πόλις ἡ ἐγγίζουσα τῷ τραυματίᾳ καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης δάμαλιν ἐκ βοῶν, ἥτις οὐκ εἴργασται, καὶ ἥτις οὐχ εἵλκυσε ζυγόν, и҆ бꙋ́детъ гра́дъ приближа́ѧйсѧ оу҆бїе́номꙋ, и҆ да во́змꙋтъ старѣ̑йшины гра́да тогѡ̀ ю҆́ницꙋ ѿ говѧ́дъ, є҆́юже не дѣ́лано, и҆ ꙗ҆́же ꙗ҆рма̀ не понесѐ:
4
4
καὶ καταβιβάσουσιν ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης δάμαλιν εἰς φάραγγα τραχεῖαν, ἥτις οὐκ εἴργασται οὐδὲ σπείρεται, καὶ νευροκοπήσουσι τὴν δάμαλιν ἐν τῇ φάραγγι. и҆ да и҆зведꙋ́тъ старѣ̑йшины гра́да тогѡ̀ ю҆́ницꙋ въ де́брь сꙋ́хꙋ, ꙗ҆́же не ѡ҆ра́нна, нижѐ насѣ́ѧна, и҆ да пресѣкꙋ́тъ жи̑лы ю҆́ницы въ де́бри:
5
5
καὶ προσελεύσονται οἱ ἱερεῖς οἱ Λευῖται, ὅτι αὐτοὺς ἐπέλεξε Κύριος ὁ Θεὸς παρεστηκέναι αὐτῷ καὶ εὐλογεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῷ στόματι αὐτῶν ἔσται πᾶσα ἀντιλογία καὶ πᾶσα ἁφή. и҆ да пристꙋ́пѧтъ жерцы̀ леѵі́ти: ꙗ҆́кѡ си́хъ и҆збра̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й предстоѧ́ти є҆мꙋ̀ и҆ благословлѧ́ти во и҆́мѧ є҆гѡ̀: и҆ во оу҆стѣ́хъ и҆́хъ да бꙋ́детъ всѧ́кое прекосло́вїе и҆ всѧ́каѧ ꙗ҆́зва:
6
6
καὶ πᾶσα ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης οἱ ἐγγίζοντες τῷ τραυματίᾳ νίψονται τὰς χεῖρας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τῆς δαμάλεως τῆς νενευροκοπημένης ἐν τῇ φάραγγι и҆ всѝ старѣ̑йшины гра́да тогѡ̀, приближа́ющїисѧ оу҆бїе́номꙋ, да ѡ҆мы́ютъ рꙋ́цѣ над̾ главо́ю ю҆́ницы, є҆́йже пресѣ́чєны сꙋ́ть жи̑лы въ де́бри,
7
7
καὶ ἀποκριθέντες ἐροῦσιν· αἱ χεῖρες ἡμῶν οὐκ ἐξέχεαν τὸ αἷμα τοῦτο, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν οὐχ ἑωράκασιν· и҆ ѿвѣща́вше да рекꙋ́тъ: рꙋ́цѣ на́ши не пролїѧ́ша кро́ве сеѧ̀, и҆ ѻ҆́чи на́ши не ви́дѣша:
8
8
ἵλεως γενοῦ τῷ λαῷ σου ᾿Ισραήλ, οὓς ἐλυτρώσω, Κύριε, ἵνα μὴ γένηται αἷμα ἀναίτιον ἐν τῷ λαῷ σου ᾿Ισραήλ. καὶ ἐξιλασθήσεται αὐτοῖς τὸ αἷμα. млⷭ҇тивъ бꙋ́ди лю́демъ твои̑мъ і҆и҃лю, и҆̀хже и҆зве́лъ є҆сѝ, гдⷭ҇и, и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, да не бꙋ́детъ кро́вь непови́нна на лю́дехъ твои́хъ і҆и҃ли: и҆ ѡ҆чи́ститсѧ и҆̀мъ кро́вь:
9
9
σὺ δὲ ἐξαρεῖς τὸ αἷμα· τὸ ἀναίτιον ἐξ ὑμῶν αὐτῶν, ἐὰν ποιήσῃς τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀρεστὸν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. ты́ же ѿи́меши кро́вь непови́ннꙋ ѿ среды̀ себє̀, а҆́ще сотвори́ши до́брое и҆ оу҆го́дное пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ.
10
10
᾿Εὰν δὲ ἐξελθὼν εἰς πόλεμον ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου καὶ παραδῷ σοι Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ προνομεύσῃς τὴν προνομὴν αὐτῶν А҆́ще же и҆зы́деши на бра́нь проти́вꙋ врагѡ́мъ твои̑мъ, и҆ преда́стъ ѧ҆̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й въ рꙋ́цѣ твоѝ, и҆ плѣни́ши плѣ́нъ ѿ ни́хъ,
11
11
καὶ ἴδῃς ἐν τῇ προνομῇ γυναῖκα καλὴν τῷ εἴδει καὶ ἐνθυμηθῇς αὐτῆς καὶ λάβῃς αὐτήν σεαυτῷ γυναῖκα и҆ оу҆́зриши въ плѣ́нѣ женꙋ̀ добрꙋ̀ ѡ҆бли́чїемъ, и҆ возлю́биши ю҆̀, и҆ по́ймеши ю҆̀ себѣ̀ въ женꙋ̀,
12
12
καὶ εἰσάξῃς αὐτὴν ἔνδον εἰς τὴν οἰκίαν σου, καὶ ξυρήσεις τὴν κεφαλὴν αὐτῆς καὶ περιονυχιεῖς αὐτὴν и҆ введе́ши ю҆̀ внꙋ́трь въ до́мъ тво́й, и҆ да ѡ҆брі́еши главꙋ̀ є҆ѧ̀, и҆ да ѡ҆брѣ́жеши но́гти є҆ѧ̀,
13
13
καὶ περιελεῖς τὰ ἱμάτια τῆς αἰχμαλωσίας ἀπ᾿ αὐτῆς καὶ καθιεῖται ἐν τῇ οἰκίᾳ σου καὶ κλαύσεται τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα μηνὸς ἡμέρας, καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύσῃ πρὸς αὐτὴν καὶ συνοικισθήσῃ αὐτῇ, καὶ ἔσται σου γυνή. и҆ да совлече́ши ри̑зы плѣ̑нныѧ є҆ѧ̀ съ неѧ̀: и҆ да сѧ́детъ въ домꙋ̀ твое́мъ, и҆ да пла́четсѧ ѻ҆тца̀ своегѡ̀ и҆ ма́тере своеѧ̀ мцⷭ҇ъ дні́й: и҆ по се́мъ вни́деши къ не́й, и҆ совокꙋпи́шисѧ съ не́ю, и҆ бꙋ́детъ тебѣ̀ жена̀.
14
14
καὶ ἔσται ἐὰν μὴ θέλῃς αὐτήν, ἐξαποστελεῖς αὐτὴν ἐλευθέραν καὶ πράσει οὐ πραθήσεται ἀργυρίου· οὐκ ἀθετήσεις αὐτήν, διότι ἐταπείνωσας αὐτήν. И҆ бꙋ́детъ а҆́ще не восхо́щеши є҆ѧ̀, да ѿпꙋ́стиши ю҆̀ свобо́днꙋ, прода́жею же да не прода́си є҆ѧ̀ на цѣнѣ̀: да не ѿри́неши є҆ѧ̀, поне́же смири́лъ є҆сѝ ю҆̀.
15
15
᾿Εὰν δὲ γένωνται ἀνθρώπῳδύο γυναῖκες, μία αὐτῶν ἠγαπημένη καὶ μία αὐτῶν μισουμένη, καὶ τέκωσιν αὐτῷ ἡ ἠγαπημένη καὶ ἡ μισουμένη καὶ γένηται υἱὸς πρωτότοκος τῆς μισουμένης, А҆́ще же бꙋ́дꙋтъ мꙋ́жꙋ двѣ̀ жєны̀, є҆ди́на ѿ ни́хъ люба̀, и҆ дрꙋга́ѧ не люба̀, и҆ породѧ́тъ є҆мꙋ̀ люба́ѧ и҆ нелюба́ѧ, и҆ бꙋ́детъ сы́нъ перворожде́нный ѿ нелюби́мыѧ:
16
16
καὶ ἔσται ᾗ ἂν ἡμέρᾳ κατακληρονομῇ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ, οὐ δυνήσεται πρωτοτοκεῦσαι τῷ υἱῷ τῆς ἠγαπημένης, ὑπεριδὼν τὸν υἱὸν τῆς μισουμένης τὸν πρωτότοκον, и҆ бꙋ́детъ въ ѻ҆́ньже де́нь раздѣли́тъ сынѡ́мъ свои̑мъ и҆мѣ́нїе своѐ, не возмо́жетъ пе́рвенцемъ бы́ти сы́нъ люби́мыѧ, презрѣ́въ сы́на нелюби́мыѧ пе́рвенца:
17
17
ἀλλὰ τὸν πρωτότοκον υἱὸν τῆς μισουμένης ἐπιγνώσεται δοῦναι αὐτῷ διπλᾶ ἀπὸ πάντων, ὧν ἂν εὑρεθῇ αὐτῷ, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀρχὴ τέκνων αὐτοῦ, καὶ τούτῳ καθήκει τὰ πρωτοτοκεῖα. но сы́на нелюби́мыѧ за пе́рвенца да призна́етъ, и҆ да́стъ є҆мꙋ̀ сꙋгꙋ́бѡ ѿ всегѡ̀, є҆́же ѡ҆брѧ́щетсѧ є҆мꙋ̀, ꙗ҆́кѡ се́й є҆́сть нача́ло ча̑дъ є҆гѡ̀, и҆ семꙋ̀ досто́итъ пе́рвенство.
18
18
᾿Εὰν δέ τινι ᾖ υἱὸς ἀπειθὴς καὶ ἐρεθιστής, οὐχ ὑπακούων φωνὴν πατρὸς καὶ φωνὴν μητρός, καὶ παιδεύωσιν αὐτὸν καὶ μὴ εἰσακούῃ αὐτῶν, А҆́ще же комꙋ̀ бꙋ́детъ сы́нъ непокори́въ и҆ грꙋби́тель, не послꙋ́шаѧй гла́са ѻ҆тца̀ своегѡ̀ и҆ гла́са ма́тере своеѧ̀, и҆ нака́жꙋтъ є҆го̀, и҆ не послꙋ́шаетъ и҆́хъ,
19
19
καὶ συλλαβόντες αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἐξάξουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὴν γερουσίαν τῆς πόλεως αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὴν πύλην τοῦ τόπου да во́змꙋтъ є҆го̀ ѻ҆те́цъ є҆гѡ̀ и҆ ма́ти є҆гѡ̀, и҆ да и҆зведꙋ́тъ є҆го̀ пред̾ старѣ̑йшины гра́да своегѡ̀ и҆ пред̾ врата̀ мѣ́ста своегѡ̀,
20
20
καὶ ἐροῦσι τοῖς ἀνδράσι τῆς πόλεως αὐτῶν· ὁ υἱὸς ἡμῶν οὗτος ἀπειθεῖ καὶ ἐρεθίζει, οὐχ ὑπακούει τῆς φωνῆς ἡμῶν, συμβολοκοπῶν οἰνοφλυγεῖ· и҆ да рекꙋ́тъ къ мꙋжє́мъ гра́да своегѡ̀: сы́нъ на́шъ се́й непокори́въ є҆́сть и҆ грꙋби́тель и҆ не слꙋ́шаетъ рѣ́чи на́шеѧ, сластолю́бствꙋѧ пїѧ́нствꙋетъ:
21
21
καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως αὐτοῦ ἐν λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν, καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται. и҆ да побїю́тъ є҆го̀ мꙋ́жїе гра́да тогѡ̀ ка́менїемъ, и҆ да оу҆́мретъ: и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ себє̀ сами́хъ, да и҆ про́чїи слы́шавше оу҆боѧ́тсѧ.
22
22
᾿Εὰν δὲ γένηται ἔν τινι ἁμαρτία κρίμα θανάτου καὶ ἀποθάνῃ καὶ κρεμάσητε αὐτὸν ἐπὶ ξύλου, А҆́ще же бꙋ́детъ на ко́мъ грѣ́хъ, сꙋ́дъ сме́ртный, и҆ да оу҆́мретъ, и҆ повѣ́сите є҆го̀ на дре́вѣ,
23
23
οὐ κοιμηθήσεται τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ξύλου, ἀλλὰ ταφῇ θάψετε αὐτὸ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, ὅτι κεκατηραμένος ὑπὸ Θεοῦ πᾶς κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου· καὶ οὐ μὴ μιανεῖτε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ. да не пренощꙋ́етъ тѣ́ло є҆гѡ̀ на дре́вѣ, но во гро́бѣ погреби́те є҆го̀ въ то́йже де́нь: ꙗ҆́кѡ про́клѧтъ є҆́сть ѿ бг҃а всѧ́къ ви́сѧй на дре́вѣ: и҆ да не ѡ҆сквернитѐ землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ во жре́бїй.
Κεφάλαιο 22
Глава́ к҃в
1
1
ΜΗ ἰδὼν τὸν μόσχον τοῦ ἀδελφοῦ σου ἢ τὸ πρόβατον αὐτοῦ πλανώμενα ἐν τῇ ὁδῷ ὑπερίδῃς αὐτά· ἀποστροφῇ ἀποστρέψεις αὐτὰ τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ ἀποδώσεις αὐτῷ. Ви́дѣвъ телца̀ бра́та твоегѡ̀ и҆лѝ ѻ҆́вцꙋ є҆гѡ̀ заблꙋжда́ющыѧ на пꙋтѝ, да не пре́зриши ѧ҆̀: но возвраще́нїемъ возврати́ши ѧ҆̀ къ бра́тꙋ твоемꙋ̀, и҆ да ѿда́си є҆мꙋ̀.
2
2
ἐὰν δὲ μὴ ἐγγίζῃ ὁ ἀδελφός σου πρὸς σὲ μηδὲ ἐπίστῃ αὐτόν, συνάξεις αὐτὰ ἔνδον εἰς τὴν οἰκίαν σου, καὶ ἔσται μετά σοῦ, ἕως ἂν ζητήσῃ αὐτὰ ὁ ἀδελφός σου, καὶ ἀποδώσεις αὐτῷ. А҆́ще же нѣ́сть бли́з̾ тебє̀ бра́тъ тво́й, нижѐ оу҆вѣ́си є҆го̀, соберѝ ѧ҆̀ внꙋ́трь до́мꙋ твоегѡ̀, и҆ да бꙋ́дꙋтъ оу҆ тебє̀, до́ндеже взы́щетъ и҆̀хъ бра́тъ тво́й, и҆ ѿда́си и҆̀хъ є҆мꙋ̀.
3
3
οὕτω ποιήσεις τὸν ὄνον αὐτοῦ καὶ οὕτω ποιήσεις τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ οὕτω ποιήσεις κατὰ πᾶσαν ἀπώλειαν τοῦ ἀδελφοῦ σου, ὅσα ἐὰν ἀπολῆται παρ᾿ αὐτοῦ καὶ εὕρῃς· οὐ δυνήσῃ ὑπεριδεῖν. Та́кожь сотвори́ши ѻ҆слѧ́ти є҆гѡ̀, и҆ та́кѡ да сотвори́ши ри́зѣ є҆гѡ̀, и҆ та́кѡ да сотвори́ши всемꙋ̀ погꙋбле́номꙋ бра́та твоегѡ̀: є҆ли̑ка а҆́ще поги́бнꙋтъ ѿ негѡ̀, и҆ ѡ҆брѧ́щеши ѧ҆̀, да не возмо́жеши пренебрещѝ ѧ҆̀.
4
4
οὐκ ὄψῃ τὸν ὄνον τοῦ ἀδελφοῦ σου ἢ τὸν μόσχον αὐτοῦ πεπτωκότας ἐν τῇ ὁδῷ, μὴ ὑπερίδῃς αὐτούς· ἀνιστῶν ἀναστήσεις μετ᾿ αὐτοῦ. А҆́ще оу҆ви́диши ѻ҆слѧ̀ бра́та твоегѡ̀ и҆лѝ телца̀ є҆гѡ̀ па́дшыѧ на пꙋтѝ, да не пре́зриши ѧ҆̀: возставлѧ́ѧ да возста́виши ѧ҆̀ съ собо́ю.
5
5
Οὐκ ἔσται σκεύη ἀνδρὸς ἐπὶ γυναικί, οὐδὲ μὴ ἐνδύσηται ἀνὴρ στολὴν γυναικείαν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι πᾶς ποιῶν ταῦτα. Да не бꙋ́детъ оу҆́тварь мꙋ́жеска на жєнѣ̀, ни да ѡ҆блачи́тсѧ мꙋ́жъ въ ри́зꙋ же́нскꙋ: ꙗ҆́кѡ ме́рзость є҆́сть гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ всѧ́къ творѧ́й сїѧ̑.
6
6
᾿Εὰν δὲ συναντήσῃς νοσσιᾷ ὀρνέων πρὸ προσώπου σου ἐν τῇ ὁδῷ ἢ ἐπὶ παντὶ δένδρῳ ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, νεοσσοῖς ἢ ὠοῖς, καὶ ἡ μήτηρ θάλπῃ ἐπὶ τῶν νεοσσῶν ἢ ἐπὶ τῶν ὠῶν, οὐ λήψῃ τὴν μητέρα μετὰ τῶν τέκνων· А҆́ще же оу҆лꙋчи́ши гнѣздо̀ пти́чїе пред̾ лице́мъ твои́мъ на пꙋтѝ, и҆лѝ на дре́вѣ нѣ́коемъ, и҆лѝ на землѝ, и҆ въ не́мъ птенцы̀ и҆лѝ ꙗ҆́ица, и҆ ма́ти сѣди́тъ на птенцѣ́хъ и҆лѝ ꙗ҆́ицѣхъ, да не во́змеши ма́тере со птенцы̑:
7
7
ἀποστολῇ ἀποστελεῖς τὴν μητέρα, τὰ δὲ παιδία λήψῃ σεαυτῷ, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ πολυήμερος γένῃ. ѿпꙋще́нїемъ да ѿпꙋ́стиши ма́терь, птенцы́ же во́змеши себѣ̀, да бла́го тебѣ̀ бꙋ́детъ и҆ долгоде́нственъ бꙋ́деши.
8
8
᾿Εὰν δὲ οἰκοδομήσῃς οἰκίαν καινήν, καὶ ποιήσεις στεφάνην τῷ δώματί σου· καὶ οὐ ποιήσεις φόνον ἐν τῇ οἰκίᾳ σου, ἐὰν πέσῃ ὁ πεσὼν ἀπ᾿ αὐτοῦ. А҆́ще же сози́ждеши до́мъ но́въ, и҆ сотвори́ши ѡ҆гражде́нїе до́мꙋ твоемꙋ̀, и҆ да не сотвори́ши оу҆бі́йства въ домꙋ̀ твое́мъ, а҆́ще паде́тъ пады́й ѿ негѡ̀.
9
9
Οὐ κατασπερεῖς τὸν ἀμπελῶνά σου διάφορον, ἵνα μὴ ἁγιασθῇ τὸ γένημα καὶ τὸ σπέρμα, ὃ ἐὰν σπείρῃς μετὰ τοῦ γενήματος τοῦ ἀμπελῶνός σου. Да не насѣ́еши вїногра́да твоегѡ̀ разли́чна, да не ѡ҆свѧти́тсѧ пло́дъ, и҆ сѣ́мѧ, є҆́же насѣ́еши съ плодо́мъ вїногра́да твоегѡ̀.
10
10
οὐκ ἀροτριάσεις ἐν μόσχῳ καὶ ὄνῳ ἐπὶ τὸ αὐτό. Да не ѡ҆ре́ши ю҆нце́мъ и҆ ѻ҆слѧ́темъ вкꙋ́пѣ.
11
11
οὐκ ἐνδύσῃ κίβδηλον, ἔρια καὶ λίνον, ἐν τῷ αὐτῷ. Нижѐ да ѡ҆блече́шисѧ въ ри́зꙋ разноли́чнꙋ ѿ льна̀ и҆ волны̀ вкꙋ́пѣ тка́нꙋ.
12
12
Στρεπτὰ ποιήσεις σεαυτῷ ἐπὶ τῶν τεσσάρων κρασπέ‘δων τῶν περιβολαίων σου, ἃ ἐὰν περιβάλῃ ἐν αὐτοῖς. Трє́сны да сотвори́ши себѣ̀ на четы́рехъ краѧ́хъ ѻ҆де́жды своеѧ̀, въ ню́же ѡ҆блече́шисѧ.
13
13
᾿Εὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ καὶ μισήσῃ αὐτὴν А҆́ще же кто̀ по́йметъ женꙋ̀ и҆ бꙋ́детъ съ не́ю, и҆ возненави́дитъ ю҆̀,
14
14
καὶἐπιθῇ αὐτῇ προφασιστικοὺς λόγους καὶ κατενέγκῃ αὐτῆς ὄνομα πονηρὸν καὶ λέγῃ· τὴν γυναῖκα ταύτην εἴληφα καὶ προσελθὼν αὐτῇ οὐκ εὕρηκα αὐτῆς τὰ παρθένια, и҆ наложи́тъ на ню̀ ѡ҆бвини́тєлнаѧ словеса̀, и҆ нанесе́тъ на ню̀ и҆́мѧ ѕло́е, и҆ возглаго́летъ: женꙋ̀ сїю̀ поѧ́хъ, и҆ прише́дъ къ не́й, не ѡ҆брѣто́хъ ю҆̀ дѣви́цею:
15
15
καὶ λαβὼν ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς καὶ ἡ μήτηρ ἐξοίσουσι τὰ παρθένια τῆς παιδὸς πρὸς τὴν γερουσίαν ἐπὶ τὴν πύλην, и҆ взе́мъ ѻ҆те́цъ дѣви́цы и҆ ма́терь, да и҆знесꙋ́тъ дѣви́чєскаѧ ѻ҆трокови́цы пред̾ старѣ̑йшины ко вратѡ́мъ,
16
16
καὶ ἐρεῖ ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς τῇ γερουσίᾳ· τὴν θυγατέρα μου ταύτην δέδωκα τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ γυναῖκα, καὶ μισήσας αὐτὴν и҆ рече́тъ ѻ҆те́цъ ѻ҆трокови́цы ко старѣ́йшинамъ: дще́рь мою̀ сїю̀ да́хъ мꙋ́жꙋ семꙋ̀ въ женꙋ̀, и҆ нн҃ѣ возненави́дѣвъ ю҆̀ се́й,
17
17
νῦν οὗτος ἐπιτίθησιν αὐτῇ προφασιστικοὺς λόγους λέγων· οὐχ εὕρηκα τῇ θυγατρί σου παρθένια, καὶ ταῦτα τὰ παρθένια τῆς θυγατρός μου· καὶ ἀναπτύξουσι τὸ ἱμάτιον ἐναντίον τῆς γερουσίας τῆς πόλεως. возлага́етъ є҆́й ѡ҆бвини́тєлнаѧ словеса̀, глаго́лѧ: не ѡ҆брѣто́хъ дще́ре твоеѧ̀ дѣ́вою: и҆ сѐ, дѣви́чєскаѧ дще́ре моеѧ̀: и҆ да разгнꙋ́тъ ри̑зы пред̾ старѣ̑йшины гра́да ѻ҆́нагѡ,
18
18
καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον καὶ παιδεύσουσιν αὐτὸν и҆ да во́змꙋтъ старѣ̑йшины гра́да ѻ҆́нагѡ мꙋ́жа того̀ и҆ нака́жꙋтъ є҆го̀,
19
19
καὶ ζημιώσουσιν αὐτὸν ἑκατὸν σίκλους καὶ δώσουσι τῷ πατρὶ τῆς νεάνιδος, ὅτι ἐξήνεγκεν ὄνομα πονηρὸν ἐπὶ παρθένον ᾿Ισραηλῖτιν· καὶ αὐτοῦ ἔσται γυνή, οὐ δυνήσεται ἐξαποστεῖλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον. и҆ да ѡ҆бвинѧ́тъ є҆го̀ сто́мъ сі́клей, и҆ дадѧ́тъ ѻ҆тцꙋ̀ ѻ҆трокови́цы, ꙗ҆́кѡ и҆знесѐ и҆́мѧ ѕло̀ на дѣви́цꙋ і҆и҃лтескꙋ, и҆ (па́ки) да бꙋ́детъ є҆мꙋ̀ жена̀: не возмо́жетъ ѿпꙋсти́ти ю҆̀ во всѧ̑ лѣ̑та.
20
20
ἐὰν δὲ ἐπ᾿ ἀληθείας γένηται ὁ λόγος οὗτος καὶ μὴ εὑρεθῇ παρθένια τῇ νεάνιδι, А҆́ще же бꙋ́детъ вои́стиннꙋ сло́во сїѐ, и҆ не ѡ҆брѧ́щꙋтсѧ дѣви́чєскаѧ ѻ҆трокови́цѣ,
21
21
καὶ ἐξάξουσι τὴν νεᾶνιν ἐπὶ τὰς θύρας τοῦ οἴκου τοῦ πατρὸς αὐτῆς, καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὴν ἐν λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται, ὅτι ἐποίησεν ἀφροσύνην ἐν υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐκπορνεῦσαι τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτῆς· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. и҆ да и҆зведꙋ́тъ дѣви́цꙋ пред̾ врата̀ до́мꙋ ѻ҆тца̀ є҆ѧ̀, и҆ побїю́тъ ю҆̀ ка́менїемъ мꙋ́жїе гра́дстїи, и҆ да оу҆́мретъ, ꙗ҆́кѡ сотворѝ безꙋ́мїе въ сынѣ́хъ і҆и҃левыхъ, ѡ҆сквернѝ до́мъ ѻ҆тца̀ своегѡ̀: и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ себє̀ сами́хъ.
22
22
᾿Εὰν δὲ εὑρεθῇ ἄνθρωπος κοιμώμενος μετὰ γυναικὸς συνῳκισμένης ἀνδρί, ἀποκτενεῖτε ἀμφοτέρους, τὸν ἄνδρα τὸν κοιμώμενον μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ τὴν γυναῖκα· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ᾿Ισραήλ. А҆́ще же ѡ҆брѧ́щетсѧ человѣ́къ лежа́й съ жено́ю мꙋжа́тою, оу҆бі́йте ѻ҆бои́хъ, человѣ́ка лежа́щаго съ жено́ю и҆ женꙋ̀: и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ і҆и҃лѧ.
23
23
᾿Εὰν δὲ γένηται παῖς παρθένος μεμνηστευμένη ἀνδρὶ καὶ εὑρὼν αὐτὴν ἄνθρωπος ἐν πόλει κοιμηθῇ μετ᾿ αὐτῆς, А҆́ще же бꙋ́детъ дѣ́ва ѡ҆брꙋче́наѧ мꙋ́жꙋ, и҆ ѡ҆брѣ́тъ ю҆̀ человѣ́къ (дрꙋгі́й) во гра́дѣ, бꙋ́детъ съ не́ю,
24
24
ἐξάξετε ἀμφοτέρους ἐπὶ τὴν πύλην τῆς πόλεως αὐτῶν καὶ λιθοβοληθήσονται ἐν λίθοις καὶ ἀποθανοῦνται· τὴν νεᾶνιν, ὅτι οὐκ ἐβόησεν ἐν τῇ πόλει, καὶ τὸν ἄνθρωπον, ὅτι ἐταπείνωσε τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. и҆зведи́те ѻ҆бои́хъ пред̾ врата̀ гра́да и҆́хъ, и҆ побі́йте (ѻ҆бои́хъ) ка́менїемъ, и҆ да оу҆́мрꙋтъ: ѻ҆трокови́цꙋ, поне́же не вопи́ла во гра́дѣ, и҆ мꙋ́жа, поне́же ѡ҆би́дѣ женꙋ̀ бли́жнѧгѡ своегѡ̀: и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ себє̀ сами́хъ.
25
25
ἐὰν δὲ ἐν πεδίῳ εὕρῃ ἄνθρωπος τὴν παῖδα τὴν μεμνηστευμένην καὶ βιασάμενος κοιμηθῇ μετ᾿ αὐτῆς, ἀποκτενεῖτε τὸν κοιμώμεμον μετ᾿ αὐτῆς μόνον А҆́ще же на по́ли ѡ҆брѧ́щетъ человѣ́къ дѣ́вꙋ ѡ҆брꙋче́нꙋю, и҆ наси́ловавъ бꙋ́детъ съ не́ю, оу҆бі́йте человѣ́ка є҆ди́наго бы́вшаго съ не́ю:
26
26
καὶ τῇ νεάνιδι οὐ ποιήσετε οὐδέν· οὐκ ἔστιν ἁμάρτημα θανάτου, ὅτι ὡς εἴ τις ἐπαναστῇ ἄνθρωπος ἐπὶ τὸν πλησίον καὶ φονεύσῃ αὐτοῦ ψυχήν, οὕτω τὸ πρᾶγμα τοῦτο, а҆ ѻ҆трокови́цѣ ничто́же сотвори́те: нѣ́сть бо дѣ́вѣ грѣха̀ сме́ртнагѡ: ꙗ҆́коже а҆́ще кто́ бы воста́лъ на бли́жнѧго своего̀, и҆ оу҆би́лъ бы дꙋ́шꙋ є҆гѡ̀, та́кѡ сїѐ дѣ́ло:
27
27
ὅτι ἐν τῷ ἀγρῷ εὗρεν αὐτήν, ἐβόησεν ἡ νεᾶνις ἡ μεμνηστευμένη, καὶ οὐκ ἦν ὁ βοηθήσων αὐτῇ. поне́же на селѣ̀ ѡ҆брѣ́те ю҆̀, возопѝ ѻ҆трокови́ца ѡ҆брꙋче́наѧ, и҆ не бѣ̀ помога́ѧй є҆́й.
28
28
᾿Εὰν δέ τις εὕρῃ τὴν παῖδα τὴν παρθένον, ἥτις οὐ μεμνήστευται, καὶ βιασάμενος κοιμηθῇ μετ᾿ αὐτῆς καὶ εὑρεθῇ, А҆́ще же кто̀ ѡ҆брѧ́щетъ ѻ҆трокови́цꙋ дѣ́вꙋ, ꙗ҆́же нѣ́сть ѡ҆брꙋче́на, и҆ наси́ловавъ бꙋ́детъ съ не́ю, и҆ ѡ҆бличи́тсѧ:
29
29
δώσει ὁ ἄνθρωπος ὁ κοιμηθεὶς μετ᾿ αὐτῆς τῷ πατρὶ τῆς νεάνιδος πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου, καὶ αὐτοῦ ἔσται γυνή, ἀνθ᾿ ὧν ἐταπείνωσεν αὐτήν· οὐ δυνήσεται ἐξαποστεῖλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον. да да́стъ человѣ́къ бы́вый съ не́ю ѻ҆тцꙋ̀ ѻ҆трокови́цы пѧтьдесѧ́тъ дїдра́хмъ сребра̀, и҆ томꙋ̀ да бꙋ́детъ жена̀, поне́же ѡ҆би́дѣ ю҆̀: не возмо́жетъ ѿпꙋсти́ти ю҆̀ во всѐ вре́мѧ.
Κεφάλαιο 23
Глава́ к҃г
1
1
ΟΥ λήψεται ἄνθρωπος τὴν γυναῖκα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ οὐκ ἀποκαλύψει συγκάλυμμα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Да не вхо́дитъ ка́женикъ и҆ скопе́цъ въ со́нмъ гдⷭ҇ень.
2
2
Οὐκ εἰσελεύσεται θλαδίας οὐδὲ ἀποκεκομμένος εἰς τὴν ἐκκλησίαν Κυρίου. Нижѐ да вни́детъ блꙋдоро́дный во хра́мъ гдⷭ҇ень до десѧ́тагѡ ро́да.
3
3
οὐκ εἰσελεύσεται ἐκ πόρνης εἰς ἐκκλησίαν Κυρίου. Да не вни́детъ а҆ммані́тинъ и҆ мѡаві́тинъ въ хра́мъ гдⷭ҇ень: и҆ да́же до десѧ́тагѡ ро́да да не вхо́дитъ въ хра́мъ гдⷭ҇ень, и҆ да́же до вѣ́ка,
4
4
οὐκ εἰσελεύσεται ᾿Αμμανίτης καὶ Μωαβίτης εἰς ἐκκλησίαν Κυρίου· καὶ ἕως δεκάτης γενεᾶς οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν ἐκκλησίαν Κυρίου καὶ ἕως εἰς τὸν αἰῶνα, поне́же не срѣто́ша ѻ҆нѝ ва́съ съ хлѣ̑бы и҆ водо́ю на пꙋтѝ, и҆сходѧ́щымъ ва́мъ и҆з̾ землѝ є҆гѵ́петскїѧ, и҆ ꙗ҆́кѡ наѧ́ша на тѧ̀ валаа́ма сы́на веѡ́рова ѿ месопота́мїи, да тѧ̀ проклене́тъ:
5
5
παρὰ τὸ μὴ συναντῆσαι αὐτοὺς ὑμῖν μετὰ ἄρτων καὶ ὕδατος ἐν τῇ ὁδῷ, ἐκπορευομένων ὑμῶν ἐξ Αἰγύπτου, καὶ ὅτι ἐμισθώσαντο ἐπὶ σὲ τὸν Βαλαὰμ υἱὸν Βεὼρ ἐκ τῆς Μεσοποταμίας καταρᾶσθαί σε· и҆ не восхотѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й послꙋ́шати валаа́ма, и҆ ѡ҆братѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й клѧ̑твы въ блгⷭ҇ве́нїе, занѐ возлюби́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й:
6
6
καὶ οὐκ ἠθέλησε Κύριος ὁ Θεός σου εἰσακοῦσαι τοῦ Βαλαάμ, καὶ μετέστρεψε Κύριος ὁ Θεός σου τὰς κατάρας εἰς εὐλογίαν, ὅτι ἠγάπησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου. да не совѣща́еши ми̑рнаѧ и҆̀мъ и҆ полє́знаѧ и҆̀мъ во всѧ̑ дни̑ твоѧ̑ во вѣ́ки.
7
7
οὐ προσαγορεύσεις εἰρηνικὰ αὐτοῖς καὶ συμφέροντα αὐτοῖς πάσας τὰς ἡμέρας σου εἰς τὸν αἰῶνα. Да не возгнꙋша́ешисѧ і҆дꙋме́аниномъ, ꙗ҆́кѡ бра́тъ тво́й є҆́сть: да не возгнꙋша́ешисѧ є҆гѵ́птѧниномъ, ꙗ҆́кѡ пришле́цъ бы́лъ є҆сѝ въ землѝ є҆гѡ̀:
8
8
οὐ βδελύξῃ ᾿Ιδουμαῖον, ὅτι ἀδελφός σού ἐστιν· οὐ βδελύξῃ Αἰγύπτιον, ὅτι πάροικος ἐγένου ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ· сы́нове а҆́ще родѧ́тсѧ и҆̀мъ, въ ро́дѣ тре́тїемъ да вни́дꙋтъ въ хра́мъ гдⷭ҇ень.
9
9
υἱοὶ ἐὰν γεννηθῶσιν αὐτοῖς, γενεᾷ τρίτῃ εἰσελεύσονται εἰς ἐκκλησίαν Κυρίου. А҆́ще же и҆зы́деши ѡ҆полчи́тисѧ на врагѝ твоѧ̑, и҆ да сохрани́шисѧ ѿ всѧ́кагѡ сло́ва ѕла̀.
10
10
᾿Εὰν δὲ ἐξέλθῃς παρεμβαλεῖν ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου, καὶ φυλάξῃ ἀπὸ παντὸς ρήματος πονηροῦ. А҆́ще бꙋ́детъ оу҆ тебє̀ человѣ́къ, и҆́же не бꙋ́детъ чи́стъ ѿ и҆злїѧ́нїѧ є҆гѡ̀ но́щїю, и҆ да и҆зы́детъ внѣ̀ полка̀, и҆ да не вни́детъ въ по́лкъ:
11
11
ἐὰν ᾖ ἐν σοὶ ἄνθρωπος, ὃς οὐκ ἔσται καθαρὸς ἐκ ρύσεωςαὐτοῦ νυκτός, καὶ ἐξελεύσεται ἔξω τῆς παρεμβολῆς καὶ οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν παρεμβολήν· и҆ є҆гда̀ бꙋ́детъ къ ве́черꙋ, да ѡ҆мы́етъ тѣ́ло своѐ водо́ю, и҆ заше́дшꙋ со́лнцꙋ да вни́детъ въ по́лкъ.
12
12
καὶ ἔσται τὸ πρὸς ἑσπέραν λούσεται τὸ σῶμα αὐτοῦ ὕδατι καὶ δεδυκότος ἡλίου εἰσελεύσεται εἰς τὴν παρεμβολήν. И҆ мѣ́сто тебѣ̀ да бꙋ́детъ внѣ̀ полка̀, и҆ и҆зы́деши та́мѡ во́нъ:
13
13
καὶ τόπος ἔσται σοι ἔξω τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἐξελεύσῃ ἐκεῖ ἔξω· и҆ ры́лецъ да бꙋ́детъ тебѣ̀ за по́ѧсомъ твои́мъ, и҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ сѧ́деши внѣ̀, и҆ да и҆скопа́еши и҆́мъ (ꙗ҆́мꙋ), и҆ наврати́въ покры́еши стыдѣ́нїе твоѐ въ не́й:
14
14
καὶ πάσσαλος ἔσται σοι ἐπὶ τῆς ζώνης σου, καὶ ἔσται ὅταν διακαθιζάνῃς ἔξω, καὶ ὀρύξεις ἐν αὐτῷ καὶ ἐπαγαγὼν καλύψεις τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐν αὐτῷ· ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й хо́дитъ въ полцѣ̀ твое́мъ и҆збавлѧ́ти тѧ̀ и҆ преда́ти врагѝ твоѧ̑ въ рꙋ́цѣ твоѝ пред̾ лице́мъ твои́мъ: и҆ да бꙋ́детъ по́лкъ тво́й свѧ́тъ, и҆ да не ꙗ҆ви́тсѧ оу҆ тебє̀ стыдѣ́нїе ве́щи, и҆ ѿврати́тсѧ ѿ тебє̀.
15
15
ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου ἐμπεριπατεῖ ἐν τῇ παρεμβολῇ σου ἐξελέσθαι σε καὶ παραδοῦναι τὸν ἐχθρόν σου πρὸ προσώπου σου, καὶ ἔσται ἡ παρεμβολή σου ἁγία, καὶ οὐκ ὀφθήσεται ἐν σοὶ ἀσχημοσύνη πράγματος καὶ ἀποστρέψει ἀπὸ σοῦ. Да не преда́си раба̀ господи́нꙋ є҆гѡ̀, и҆́же прїи́де къ тебѣ̀ ѿ господи́на своегѡ̀:
16
16
Οὐ παραδώσεις παῖδα τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, ὃς προστέθειταί σοι παρὰ τοῦ κυρίου αὐτοῦ· съ тобо́ю да ѡ҆бита́етъ, съ ва́ми да живе́тъ во всѧ́комъ мѣ́стѣ, и҆дѣ́же оу҆го́дно бꙋ́детъ є҆мꙋ̀: да не ѡ҆скорби́ши є҆гѡ̀.
17
17
μετὰ σοῦ κατοικήσει, ἐν ὑμῖν κατοικήσει οὗ ἂν ἀρέσῃ αὐτῷ, οὐ θλίψεις αὐτόν. Да не бꙋ́детъ блꙋдни́ца ѿ дще́рей і҆и҃левыхъ, и҆ да не бꙋ́детъ блꙋдни́къ ѿ сынѡ́въ і҆и҃левымъ.
18
18
Οὐκ ἔσται πόρνη ἀπὸ θυγατέρων ᾿Ισραήλ, καὶ οὐκ ἔσταιπορνεύων ἀπὸ υἱῶν ᾿Ισραήλ· οὐκ ἔσται τελεσφόρος ἀπὸ θυγατέρων ᾿Ισραήλ, καὶ οὐκ ἔσται τελεισκόμενος ἀπὸ υἱῶν ᾿Ισραήλ. Да не принесе́ши мзды̀ блꙋдни́чи, нижѐ цѣны̀ пе́сїи въ до́мъ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ на всѧ́къ ѡ҆бѣ́тъ, ꙗ҆́кѡ ме́рзость сꙋ́ть гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ и҆ ѻ҆боѧ̀.
19
19
οὐ προσοίσεις μίσθωμα πόρνης οὐδὲ ἄλλαγμα κυνὸς εἰς τὸν οἶκον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου πρὸς πᾶσαν εὐχήν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι καὶ ἀμφότερα. Да не да́си бра́тꙋ твоемꙋ̀ въ ли́хвꙋ сребра̀ и҆ въ ли́хвꙋ пи́щей и҆ въ ли́хвꙋ всѧ́кїѧ ве́щи, є҆мꙋ́же а҆́ще взаи́мъ да́си:
20
20
Οὐκ ἐκτοκιεῖς τῷ ἀδελφῷ σου τόκον ἀργυρίου καὶ τόκον βρωμάτων καὶ τόκον παντὸς πράγματος, οὗ ἐὰν ἐκδανείσῃς. чꙋжде́мꙋ да да́си въ ли́хвꙋ, бра́тꙋ же твоемꙋ̀ да не да́си въ ли́хвꙋ, да блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѣ́хъ дѣ́лѣхъ твои́хъ на землѝ, въ ню́же вхо́диши та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀.
21
21
τῷ ἀλλοτρίῳ ἐκτοκιεῖς, τῷ δὲ ἀδελφῷ σου οὐκ ἐκτοκιεῖς, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. А҆́ще же ѡ҆бѣща́еши ѡ҆бѣ́тъ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, да не оу҆ме́длиши возда́ти є҆го̀, ꙗ҆́кѡ взыска́ѧ взы́щетъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿ тебє̀, и҆ бꙋ́детъ на тебѣ̀ грѣ́хъ:
22
22
᾿Εὰν δὲ εὔξῃ εὐχὴν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, οὐ χρονιεῖς ἀποδοῦναι αὐτήν, ὅτι ἐκζητῶν ἐκζητήσει Κύριος ὁ Θεός σου παρὰ σοῦ, καὶ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία· а҆́ще же не восхо́щеши ѡ҆бѣща́ти, нѣ́сть тѝ грѣха̀.
23
23
ἐὰν δὲ μὴ θέλῃς εὔξασθαι, οὐκ ἔστιν ἐν σοὶ ἁμαρτία. И҆сходѧ̑щаѧ на оу҆́стъ твои́хъ сохранѝ и҆ сотворѝ, и҆́мже ѡ҆́бразомъ ѡ҆бѣща́лъ є҆сѝ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ да́ръ, є҆го́же глаго́лалъ є҆сѝ оу҆ста́ми твои́ми.
24
24
τὰ ἐκπορευόμενα διὰ τῶν χειλέων σου φυλάξῃ καὶ ποιήσεις ὃν τρόπον ηὔξω Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου δόμα, ὃ ἐλάλησας τῷ στόματί σου. А҆́ще же вни́деши на ни́вꙋ бли́жнѧгѡ своегѡ̀, и҆ собере́ши въ рꙋ́цѣ своѝ кла́сы, а҆ серпа̀ да не возложи́ши на ни́вꙋ бли́жнѧгѡ.
25
25
᾿Εὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς ἀμητὸν τοῦ πλησίον σου, καὶ συλλέξῃς ἐν ταῖς χερσί σου στάχυς καὶ δρέπανον οὐ μὴ ἐπιβάλῃς ἐπ᾿ ἀμητὸν τοῦ πλησίον σου. А҆́ще же вни́деши въ вїногра́дъ бли́жнѧгѡ своегѡ̀, да ꙗ҆́си гро́здїе, є҆ли́кѡ дꙋшѝ твое́й насы́титисѧ, въ сосꙋ́дъ же да не вложи́ши.
26
ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμπελῶνα τοῦ πλησίον σου, φαγῇ σταφυλὴν ὅσον ψυχήν σου ἐμπλησθῆναι, εἰς δὲ ἄγγος οὐκ ἐμβαλεῖς.
Κεφάλαιο 24
Глава́ к҃д
1
1
ΕΑΝ δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ, καὶ ἔσται ἐὰν μὴ εὕρῃ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ, ὅτι εὗρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πρᾶγμα, καὶ γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου καὶ δώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς καὶ ἐξαποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, А҆́ще же кто̀ по́йметъ женꙋ̀ и҆ поживе́тъ съ не́ю, и҆ бꙋ́детъ а҆́ще не ѡ҆брѧ́щетъ благода́ти пред̾ ни́мъ, ꙗ҆́кѡ ѡ҆брѣ́те въ не́й сра́мное дѣ́ло, да напи́шетъ є҆́й кни́гꙋ ѿпꙋще́нїѧ и҆ вда́стъ въ рꙋ́цѣ є҆ѧ̀, и҆ да ѿпꙋ́ститъ ю҆̀ и҆з̾ до́мꙋ своегѡ̀,
2
2
καὶ ἀπελθοῦσα γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ, и҆ ѿше́дши бꙋ́детъ (жена̀) мꙋ́жꙋ и҆но́мꙋ:
3
3
καὶ μισήσῃ αὐτὴν ὁ ἀνὴρ ὁ ἔσχατος καὶ γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου καὶ δώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς καὶ ἐξαποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἢ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ ὁ ἔσχατος, ὃς ἔλαβεν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα, и҆ а҆́ще возненави́дитъ ю҆̀ мꙋ́жъ вторы́й, и҆ напи́шетъ є҆́й кни́гꙋ ѿпꙋще́нїѧ и҆ да́стъ є҆́й въ рꙋ́цѣ є҆ѧ̀, и҆ ѿпꙋ́ститъ ю҆̀ и҆з̾ до́мꙋ своегѡ̀, и҆лѝ оу҆́мретъ мꙋ́жъ є҆ѧ̀ вторы́й, и҆́же бѣ̀ ю҆̀ поѧ́лъ себѣ̀ въ женꙋ̀:
4
4
οὐ δυνήσεται ὁ ἀνὴρ ὁ πρότερος ὁ ἐξαποστείλας αὐτὴν ἐπαναστρέψας λαβεῖν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα, μετὰ τὸ μιανθῆναι αὐτήν, ὅτι βδέλυγμά ἐστιν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· καὶ οὐ μιανεῖτε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρω. не возмо́жетъ мꙋ́жъ пе́рвый, ѿпꙋсти́вый ю҆̀, возврати́въ поѧ́ти ю҆̀ себѣ̀ въ женꙋ̀, по ѡ҆скверне́нїи є҆ѧ̀, ꙗ҆́кѡ гнꙋ́сно є҆́сть пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ: и҆ да не ѡ҆скверна́вите землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ дае́тъ ва́мъ въ наслѣ́дїе.
5
5
᾿Εὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα προσφάτως, οὐκ ἐξελεύσεται εἰς πόλεμον, καὶ οὐκ ἐπιβληθήσεται αὐτῷ οὐδὲν πρᾶγμα· ἀθῷος ἔσται ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ ἐνιαυτὸν ἕνα, εὐφρανεῖ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, ἣν ἔλαβεν. А҆́ще же кто̀ по́йметъ женꙋ̀ вно́вѣ, да не и҆́детъ на бра́нь, и҆ да не наложи́тсѧ є҆мꙋ̀ ни ка́ѧже ве́щь: непови́ненъ бꙋ́детъ въ домꙋ̀ свое́мъ лѣ́то є҆ди́но, да весели́тъ женꙋ̀ свою̀, ю҆́же поѧ́лъ є҆́сть.
6
6
Οὐκ ἐνεχυράσεις μύλον, οὐδὲ ἐπιμύλιον, ὅτι ψυχὴν οὗτος ἐνεχυράζει. Да не во́змеши въ зало́гъ жерно́вныхъ ка́меней, ꙗ҆́кѡ дꙋ́шꙋ се́й дае́тъ въ зало́гъ.
7
7
᾿Εὰν δὲ ἁλῷ ἄνθρωπος κλέπτων ψυχὴν ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ τῶν υἱῶν ᾿Ισραὴλ καὶ καταδυναστεύσας αὐτὸν ἀποδῶται, ἀποθανεῖται ὁ κλέπτης ἐκεῖνος· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. А҆́ще же ꙗ҆́тъ бꙋ́детъ человѣ́къ крады́й дꙋ́шꙋ ѿ бра́тїи своеѧ̀ сынѡ́въ і҆и҃левыхъ, и҆ наси́лїемъ продае́тъ ю҆̀, да оу҆́мретъ та́ть то́й, и҆ и҆зми́те ѕло́е ѿ ва́съ сами́хъ.
8
8
Πρόσεχε σαυτῷ ἐν τῇ ἁφῇ τῆς λέπρας· φυλάξῃ σφόδρα ποιεῖν κατὰ πάντα τὸν νόμον, ὃν ἂν ἀναγγείλωσιν ὑμῖν οἱ ἱερεῖς οἱ Λευῖται· ὃν τρόπον ἐνετειλάμην ὑμῖν, φυλάξασθε ποιεῖν. Внемлѝ себѣ̀ въ ꙗ҆́звѣ прока́зы, и҆ хранѝ ѕѣлѡ̀ твори́ти по всемꙋ̀ зако́нꙋ, є҆го́же возвѣстѧ́тъ ва́мъ жерцы̀ леѵі́ти: ꙗ҆́коже заповѣ́дахъ ва́мъ, да храни́те твори́ти:
9
9
μνήσθητι ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεός σου τῇ Μαριὰμ ἐν τῇ ὁδῷ, ἐκπορευομένων ὑμῶν ἐξ Αἰγύπτου. помѧнѝ, є҆ли̑ка сотворѝ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й марїа́мѣ на пꙋтѝ, и҆сходѧ́щымъ ва́мъ и҆з̾ є҆гѵ́пта.
10
10
᾿Εὰν ὀφείλημα ᾖ ἐν τῷ πλησίον σου, ὀφείλημα ὁτιοῦν, οὐκ εἰσελεύσῃ εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐνεχυράσαι τὸ ἐνέχυρον αὐτοῦ· А҆́ще же до́лгъ є҆́сть на бли́жнемъ твое́мъ, до́лгъ каковы́й ли́бо, да не вни́деши въ до́мъ є҆гѡ̀ взѧ́ти зало́гъ є҆гѡ̀:
11
11
ἔξω στήσῃ, καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗ τὸδάνειόν σού ἐστιν ἐν αὐτῷ, ἐξοίσει σοι τὸ ἐνέχυρον ἔξω. внѣ̀ ста́неши, и҆ человѣ́къ то́й, на не́мже є҆́сть до́лгъ тво́й, и҆знесе́тъ зало́гъ во́нъ.
12
12
ἐὰν δὲ ὁ ἄνθρωπος πένηται, οὐ κοιμηθήσῃ ἐν τῷ ἐνεχύρῳ αὐτοῦ· А҆́ще же человѣ́къ оу҆бо́гъ є҆́сть, да не преноществꙋ́етъ зало́гъ є҆гѡ̀ оу҆ тебє̀:
13
13
ἀποδόσει ἀποδώσεις τὸ ἐνέχυρον αὐτοῦ πρὸς δυσμὰς ἡλίου, καὶ κοιμηθήσεται ἐν τῷ ἱματίῳ αὐτοῦ καὶ εὐλογήσει σε, καὶ ἔσται σοι ἐλεημοσύνη ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. ѿда́нїемъ да ѿда́си ри́зꙋ є҆гѡ̀ до захожде́нїѧ со́лнца, и҆ да почі́етъ въ ри́зѣ свое́й, и҆ благослови́тъ тѧ̀, и҆ бꙋ́детъ тебѣ̀ млⷭ҇ть пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ.
14
14
Οὐκ ἀπαδικήσεις μισθὸν πένητος καὶ ἐνδεοῦς ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ἢ ἐκ τῶν προσηλύτων τῶν ἐν ταῖς πόλεσί σου· Да не лиши́ши мзды̀ оу҆бо́гаго и҆ тре́бꙋющаго ѿ бра́тїи твоеѧ̀, и҆лѝ ѿ пришлє́цъ и҆̀же во градѣ́хъ твои́хъ:
15
15
αὐθημερὸν ἀποδώσεις τὸν μισθὸν αὐτοῦ, οὐκ ἐπιδύσεται ὁ ἥλιος ἐπ᾿ αὐτῷ, ὅτι πένης ἐστὶ καὶ ἐν αὐτῷ ἔχει τὴν ἐλπίδα· καὶ καταβοήσεται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον, καὶ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία. въ то́й же де́нь да ѿда́си мздꙋ̀ є҆мꙋ̀, да не за́йдетъ со́лнце є҆мꙋ̀, ꙗ҆́кѡ оу҆бо́гъ є҆́сть, и҆ въ то́мъ и҆́мать наде́ждꙋ, и҆ да не возопїе́тъ на тѧ̀ къ гдⷭ҇еви, и҆ бꙋ́детъ тебѣ̀ грѣ́хъ.
16
16
Οὐκ ἀποθανοῦνται πατέρες ὑπὲρ τέκνων, καὶ οἱ υἱοὶ οὐκ ἀποθανοῦνται ὑπὲρ πατέρων· ἕκαστος ἐν τῇ ἑαυτοῦ ἁμαρτίᾳ ἀποθανεῖται. Да не оу҆́мрꙋтъ ѻ҆тцы̀ за сы́ны, и҆ сы́нове да не оу҆́мрꙋтъ за ѻ҆тцы̀: кі́йждо за сво́й грѣ́хъ да оу҆́мретъ.
17
17
Οὐκ ἐκκλινεῖς κρίσιν προσηλύτου καὶ ὀρφανοῦ καὶ χήρας, οὐκ ἐνεχυράσεις ἱμάτιον χήρας· Не оу҆клони́ши сꙋда̀ прише́лцꙋ и҆ си́рꙋ и҆ вдовѣ̀, и҆ да не взе́млеши въ зало́гъ ри́зы вдови́чи,
18
18
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐλυτρώσατό σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν· διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο. и҆ помѧне́ши, ꙗ҆́кѡ ра́бъ (и҆ ты̀) бы́лъ є҆сѝ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй, и҆ свободи́ тѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿтꙋ́дꙋ: сегѡ̀ ра́ди а҆́зъ тебѣ̀ заповѣ́даю твори́ти сїѐ сло́во.
19
19
᾿Εὰν δὲ ἀμήσῃς ἀμητὸν ἐν τῷ ἀγρῷ σου καὶ ἐπιλάθῃ δράγμα ἐν τῷ ἀγρῷ σου, οὐκ ἀναστραφήσῃ λαβεῖν αὐτό· τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ ἔσται, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν σου. А҆́ще же по́жнеши ни́вꙋ твою̀ на селѣ̀ твое́мъ, и҆ забꙋ́деши сно́пъ на ни́вѣ твое́й, да не возврати́шисѧ взѧ́ти є҆го̀: прише́лцꙋ и҆ оу҆бо́гꙋ, и҆ си́рꙋ и҆ вдовѣ̀ да бꙋ́детъ, да блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѣ́хъ дѣ́лѣхъ рꙋкꙋ̀ твоє́ю.
20
20
ἐὰν δὲ ἐλαιολογῇς, οὐκ ἐπαναστρέψεις καλαμήσασθαι τὰ ὀπίσω σου· τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ ἔσται καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο. А҆́ще же ма́сличїе собира́еши, да не возврати́шисѧ ѡ҆ста́нкѡвъ собра́ти ꙗ҆̀же за тобо́ю: прише́лцꙋ и҆ си́рꙋ и҆ вдовѣ̀ да бꙋ́дꙋтъ: и҆ воспомѧне́ши, ꙗ҆́кѡ ра́бъ бы́лъ є҆сѝ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй: сегѡ̀ ра́ди а҆́зъ тебѣ̀ заповѣ́даю твори́ти сло́во сїѐ.
21
21
ἐὰν δὲ τρυγήσῃς τὸν ἀμπελῶνά σου, οὐκ ἐπανατρυγήσεις αὐτὸν τὰ ὀπίσω σου· τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ ἔσται· А҆́ще же ѡ҆бира́еши вїногра́дъ тво́й, да не собира́еши ѡ҆ста́нкѡвъ ꙗ҆̀же за тобо́ю: прише́лцꙋ и҆ си́рꙋ и҆ вдовѣ̀ да бꙋ́дꙋтъ:
22
22
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο. и҆ помѧне́ши, ꙗ҆́кѡ ра́бъ бы́лъ є҆сѝ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй: сегѡ̀ ра́ди а҆́зъ тебѣ̀ заповѣ́даю твори́ти сїѐ сло́во.
Κεφάλαιο 25
Глава́ к҃є
1
1
ΕΑΝ δὲ γένηται ἀντιλογία ἀνὰ μέσον ἀνθρώπων καὶ προσέλθωσιν εἰς κρίσιν καὶ κρίνωσι καὶ δικαιώσωσι τὸ δίκαιον καὶ καταγνῶσι τοῦ ἀσεβοῦς, А҆́ще же бꙋ́детъ прѧ̀ междꙋ̀ челѡвѣ́ки, и҆ прїи́дꙋтъ на сꙋ́дъ, и҆ да сꙋ́дѧтъ, и҆ ѡ҆правдѧ́тъ пра́ваго, и҆ ѡ҆сꙋ́дѧтъ нечести́ваго:
2
2
καὶ ἔσται ἐὰν ἄξιος ᾖ πληγῶν ὁ ἀσεβῶν, καθιεῖς αὐτὸν ἔναντι τῶν κριτῶν καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν ἐναντίον αὐτῶν κατὰ τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ. и҆ бꙋ́детъ, а҆́ще досто́инъ є҆́сть ра̑нъ нечести́вый, да поста́виши є҆го̀ пред̾ сꙋдїѧ́ми, и҆ да бїю́тъ є҆го̀ пред̾ ни́ми по нече́стїю є҆гѡ̀:
3
3
ἀριθμῷ τεσσαράκοντα μαστιγώσουσιν αὐτόν, οὐ προσθήσουσιν· ἐὰν δὲ προσθῇς μαστιγῶσαι ὑπὲρ ταύτας τὰς πληγὰς πλείους, ἀσχημονήσει ὁ ἀδελφός σου ἐναντίον σου. и҆ число́мъ четы́редесѧть ра̑нъ да наложа́тъ є҆мꙋ̀, и҆ да не приложа́тъ къ семꙋ̀: а҆́ще же приложа́тъ па́че ра̑нъ си́хъ би́ти є҆го̀ мно́жае, сра́мъ бꙋ́детъ бра́тꙋ твоемꙋ̀ пред̾ тобо́ю.
4
4
Οὐ φιμώσεις βοῦν ἁλοῶντα. Да не ѡ҆броти́ши вола̀ молотѧ́ща.
5
5
᾿Εὰν δὲ κατοικῶσιν ἀδελφοὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἀποθάνῃ εἷς ἐξ αὐτῶν,σπέρμα δὲ μὴ ᾗ αὐτῷ, οὐκ ἔσται ἡ γυνὴ τοῦ τεθνηκότος ἔξω ἀνδρὶ μὴ ἐγγίζοντι· ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς εἰσελεύσεται πρὸς αὐτὴν καὶ λήψεται αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα καὶ συνοικήσει αὐτῇ. А҆́ще же живꙋ́тъ бра́тїѧ вкꙋ́пѣ, и҆ оу҆́мретъ є҆ди́нъ ѿ ни́хъ, сѣ́мене же не бꙋ́детъ є҆мꙋ̀, да не бꙋ́детъ жена̀ оу҆ме́ршагѡ и҆но́мꙋ мꙋ́жꙋ несро́днꙋ: бра́тъ мꙋ́жа є҆ѧ̀ да вни́детъ къ не́й и҆ по́йметъ ю҆̀ себѣ̀ въ женꙋ̀, и҆ да поживе́тъ съ не́ю:
6
6
καὶ ἔσται τὸ παιδίον, ὃ ἐὰν τέκῃ, κατασταθήσεται ἐκ τοῦ ὀνόματος τοῦ τετελευτηκότος, καὶ οὐκ ἐξαλειφθήσεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξ ᾿Ισραήλ. и҆ бꙋ́детъ ѻ҆троча̀, є҆́же а҆́ще роди́тсѧ, да поста́витсѧ во и҆́мѧ оу҆ме́ршагѡ, и҆ не поги́бнетъ и҆́мѧ є҆гѡ̀ ѿ і҆и҃лѧ.
7
7
ἐὰν δὲ μὴ βούληται ὁ ἄνθρωπος λαβεῖν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ ἀναβήσεται ἡ γυνὴ ἐπὶ τὴν πύλην ἐπὶ τὴν γερουσίαν καὶ ἐρεῖ· οὐ θέλει ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρός μου ἀναστῆσαι τὸ ὄνομα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἐν ᾿Ισραήλ, οὐκ ἠθέλησεν ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρός μου. А҆́ще же не восхо́щетъ человѣ́къ поѧ́ти жены̀ бра́та своегѡ̀, да прїи́детъ жена̀ ко вратѡ́мъ пред̾ старѣ̑йшины и҆ рече́тъ: не хо́щетъ бра́тъ мꙋ́жа моегѡ̀ возста́вити и҆́мѧ бра́та своегѡ̀ во і҆и҃ли, не восхотѣ̀ бра́тъ мꙋ́жа моегѡ̀:
8
8
καὶ καλέσουσιν αὐτὸν ἡ γερουσία τῆς πόλεως αὐτοῦ καὶ ἐροῦσιν αὐτῷ, καὶ στὰς εἴπῃ· οὐ βούλομαι λαβεῖν αὐτήν· и҆ да призовꙋ́тъ є҆го̀ старѣ̑йшины гра́да тогѡ̀ и҆ рекꙋ́тъ є҆мꙋ̀, и҆ ста́въ рече́тъ: не хощꙋ̀ поѧ́ти ю҆̀:
9
9
καὶ προσελθοῦσα ἡ γυνὴ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἔναντι τῆς γερουσίας καὶ ὑπολύσει τὸ ὑπόδημα αὐτοῦ τὸ ἓν ἀπὸ τοῦ ποδὸς αὐτοῦ καὶ ἐμπτύσεται κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ ἀποκριθεῖσα ἐρεῖ· οὕτω ποιήσουσι τῷ ἀνθρώπῳ, ὃς οὐκ οἰκοδομήσει τὸν οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἐν ᾿Ισραήλ· и҆ пристꙋпи́вши жена̀ бра́та є҆гѡ̀ къ немꙋ̀ пред̾ старѣ̑йшины, и҆ и҆зꙋ́етъ сапо́гъ є҆гѡ̀ є҆ди́нъ ѿ ногѝ є҆гѡ̀, и҆ да плю́нетъ на лицѐ є҆гѡ̀, и҆ ѿвѣща́вши рече́тъ: си́це да сотворѧ́тъ человѣ́кꙋ, и҆́же не сози́ждетъ до́мꙋ бра́та своегѡ̀ во і҆и҃ли:
10
10
καὶ κληθήσεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν ᾿Ισραὴλ Οἶκος τοῦ ὑπολυθέντος τὸ ὑπόδημα. и҆ прозове́тсѧ и҆́мѧ є҆гѡ̀ во і҆и҃ли до́мъ и҆зꙋ́тагѡ и҆з̾ сапога̀.
11
11
᾿Εὰν δὲ μάχωνται ἄνθρωποι ἐπὶ τὸ αὐτό, ἄνθρωπος μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ προσέλθη ἡ γυνὴ ἑνὸς αὐτῶν ἐξελέσθαι τὸν ἄνδρα αὐτῆς ἐκ χειρὸς τοῦ τύπτοντος αὐτὸν καὶ ἐκτείνασα τὴν χεῖρα ἐπιλάβηται τῶν διδύμων αὐτοῦ, А҆́ще же бїю́тсѧ челѡвѣ́ка два̀ вкꙋ́пѣ, человѣ́къ съ бра́томъ свои́мъ, и҆ пристꙋ́питъ жена̀ є҆ди́нагѡ ѿ ни́хъ ѿѧ́ти мꙋ́жа своего̀ ѿ рꙋкѝ бїю́щагѡ и҆̀, и҆ просте́рши рꙋ́кꙋ свою̀, и҆́метъ за ꙗ҆́тра є҆гѡ̀,
12
12
ἀποκόψεις τὴν χεῖρα αὐτῆς· οὐ φείσεται ὀ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῇ. да ѿсѣче́ши рꙋ́кꙋ є҆ѧ̀: да не пощади́тъ ѻ҆́ко твоѐ є҆ѧ̀.
13
13
Οὐκ ἔσται ἐν τῷ μαρσίππῳ σου στάθμιον καὶ στάθμιον, μέγα ἢ μικρόν· Да не бꙋ́детъ во влага́лищи твое́мъ мѣ́рило и҆ мѣ́рило, вели́кое и҆ ма́лое,
14
14
οὐκ ἔσται ἐν τῇ οἰκίᾳ σου μέτρον καὶ μέτρον, μέγα ἢ μικρόν· да не бꙋ́детъ въ домꙋ̀ твое́мъ мѣ́ра и҆ мѣ́ра, вели́ка и҆ ма́ла:
15
15
στάθμιον ἀληθινὸν καὶ δίκαιον ἔσται σοι, καὶ μέτρον ἀληθινὸν καὶ δίκαιον ἔσται σοι, ἵνα πολυήμερος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ· мѣ́рило и҆́стинно и҆ пра́ведно да бꙋ́детъ тебѣ̀, и҆ мѣ́ра и҆́стинна и҆ пра́ведна да бꙋ́детъ тебѣ̀, да мнѡ́ги дни̑ бꙋ́деши на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ жре́бїй,
16
16
ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα, πᾶς ποιῶν ἄδικον. ꙗ҆́кѡ ме́рзость гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ всѧ́къ творѧ́й сїѧ̑, всѧ́къ творѧ́й непра́вдꙋ.
17
17
Μνήσθητι ὅσα ἐποίησέ σοι ᾿Αμαλὴκ ἐν τῇ ὁδῷ ἐκπορευομένου σου ἐκ γῆς Αἰγύπτου, Помѧнѝ, є҆ли̑ка тебѣ̀ сотворѝ а҆мали́къ на пꙋтѝ, и҆сходѧ́щꙋ тебѣ̀ и҆з̾ є҆гѵ́пта:
18
18
πῶς ἀντέστη σοι ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ ἔκοψέ σου τὴν οὐραγίαν, τοὺς κοπιῶντας ὀπίσω σου, σὺ δὲ ἐπείνας καὶ ἐκοπίας, καὶ οὐκ ἐφοβήθη τὸν Θεόν. ка́кѡ сопротивоста̀ тебѣ̀ на пꙋтѝ и҆ посѣчѐ за́днїй по́лкъ тво́й оу҆трꙋжде́нъ за тобо́ю: ты́ же а҆́лченъ бы́лъ є҆сѝ и҆ оу҆трꙋжде́нъ: и҆ не оу҆боѧ́сѧ бг҃а:
19
19
καὶ ἔσται ἡνίκα ἐὰν καταπαύσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἀπὸ πάντων τῶν ἐχθρῶν σου τῶν κύκλῳ σου ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομῆσαι, ἐξαλείψεις τὸ ὄνομα ᾿Αμαλὴκ ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ οὐ μὴ ἐπιλάθῃ. и҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ оу҆поко́итъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿ всѣ́хъ вра̑гъ твои́хъ, и҆̀же ѡ҆́крестъ тебє̀ на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ жре́бїй, є҆́же наслѣ́дити ю҆̀, да погꙋби́ши и҆́мѧ а҆мали́ково ѿ землѝ, ꙗ҆́же под̾ небесе́мъ, и҆ да не забꙋ́деши.
Κεφάλαιο 26
Глава́ к҃ѕ
1
1
ΚΑΙ ἔσται ἐὰν εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομῆσαι, καὶ κατακληρονομήσῃς αὐτὴν καὶ κατοικήσῃς ἐπ᾿ αὐτῆς, И҆ бꙋ́детъ а҆́ще вни́деши въ зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ жре́бїй є҆́же наслѣ́дити ю҆̀, и҆ всели́шисѧ на не́й,
2
2
καὶ λήψῃ ἀπὸ τῆς ἀπαρχῆς τῶν καρπῶν τῆς γῆς σου, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, καὶ ἐμβαλεῖς εἰς κάρταλλον καὶ πορεύσῃ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, и҆ да во́змеши ѿ нача́тка плодѡ́въ землѝ твоеѧ̀, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ въ жре́бїй, и҆ вложи́ши въ ко́шницꙋ, и҆ по́йдеши на мѣ́сто, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й призыва́ти и҆́мѧ є҆гѡ̀ та́мѡ:
3
3
καὶ ἐλεύσῃ πρὸς τὸν ἱερέα, ὃς ἔσται ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτόν· ἀναγγέλλω σήμερον Κυρίῳ τῷ Θεῷ μου ὅτι εἰσελήλυθα εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ἡμῶν δοῦναι ἡμῖν. и҆ прїи́деши къ жерцꙋ̀, и҆́же бꙋ́детъ въ ты̑ѧ дни̑, и҆ рече́ши къ немꙋ̀: возвѣща́ю дне́сь гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, ꙗ҆́кѡ внидо́хъ въ зе́млю, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ на́шымъ да́ти на́мъ:
4
4
καὶ λήψεται ὁ ἱερεὺς τὸν κάρταλλον ἐκ τῶν χειρῶν σου καὶ θήσει αὐτὸν ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, и҆ да во́зметъ жре́цъ ѿ рꙋкꙋ̀ твоє́ю ко́шницꙋ и҆ да положи́тъ ю҆̀ пред̾ ѻ҆лтаре́мъ гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀:
5
5
καὶ ἀποκριθεὶς ἐρεῖς ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· Συρίαν ἀπέβαλεν ὁ πατήρ μου καὶ κατέβη εἰς Αἴγυπτον καὶ παρῴκησεν ἐκεῖ ἐν ἀριθμῷ βραχεῖ καὶ ἐγένετο ἐκεῖ εἰς ἔθνος μέγα καὶ πλῆθος πολύ· и҆ ѿвѣща́въ рече́ши пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ: сѷрі́ю ѡ҆ста́ви ѻ҆те́цъ мо́й и҆ сни́де во є҆гѵ́петъ и҆ ѡ҆бита̀ та́мѡ въ числѣ̀ ма́лѣмъ, и҆ бы́сть та́мѡ въ ꙗ҆зы́къ вели́къ и҆ во мно́жество мно́го и҆ вели́ко:
6
6
καὶ ἐκάκωσαν ἡμᾶς οἱ Αἰγύπτιοι καὶ ἐταπείνωσαν ἡμᾶς καὶ ἐπέθηκαν ἡμῖν ἔργα σκληρά· и҆ ѡ҆ѕло́биша на́съ є҆гѵ́птѧне, и҆ смири́ша ны̀, и҆ возложи́ша на ны̀ дѣла̀ жестѡ́каѧ:
7
7
καὶ ἀνεβοήσαμεν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς ἡμῶν καὶ εἶδε τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν καὶ τὸν μόχθον ἡμῶν καὶ τὸν θλιμμὸν ἡμῶν· и҆ возопи́хомъ ко гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ ѻ҆тє́цъ на́шихъ, и҆ оу҆слы́ша гдⷭ҇ь во́пль на́шъ и҆ ви́дѣ смире́нїе на́ше и҆ трꙋ́дъ на́шъ и҆ ско́рбь на́шꙋ,
8
8
καὶ ἐξήγαγεν ἡμᾶς Κύριος ἐξ Αἰγύπτου αὐτὸς ἐν ἰσχύϊ αὐτοῦ τῇ μεγάλῃ καὶ ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐν ὁράμασι μεγάλοις καὶ ἐν σημείοις καὶ ἐν τέρασι и҆ и҆зведѐ ны̀ гдⷭ҇ь и҆з̾ є҆гѵ́пта са́мъ крѣ́постїю свое́ю вели́кою и҆ рꙋко́ю си́льною и҆ мы́шцею высо́кою, и҆ въ видѣ́нїихъ вели́кихъ и҆ въ зна́менїихъ и҆ въ чꙋдесѣ́хъ,
9
9
καὶ εἰσήγαγεν ἡμᾶς εἰς τὸν τόπον τοῦτον καί ἔδωκεν ἡμῖν τὴν γῆν ταύτην, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι· и҆ введѐ ны̀ въ мѣ́сто сїѐ, и҆ дадѐ на́мъ зе́млю сїю̀, зе́млю кипѧ́щꙋю ме́домъ и҆ млеко́мъ:
10
10
καὶ νῦν ἰδοὺ ἐνήνοχα τὴν ἀπαρχὴν τῶν γενημάτων τῆς γῆς, ἧς ἔδωκάς μοι, Κύριε, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι. καὶ ἀφήσεις αὐτὰ ἀπέναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ προσκυνήσεις ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· и҆ нн҃ѣ сѐ, принесо́хъ нача́тки ѿ плодѡ́въ землѝ, ю҆́же да́лъ мѝ є҆сѝ, гдⷭ҇и, зе́млю кипѧ́щꙋю ме́домъ и҆ млеко́мъ. И҆ ѡ҆ста́виши є҆̀ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ, и҆ поклони́шисѧ та́мѡ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ,
11
11
καὶ εὐφρανθήσῃ ἐν πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς, οἷς ἔδωκέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ ἡ οἰκία σου καὶ ὁ Λευίτης καὶ ὁ προσήλυτος ὁ ἐν σοί. и҆ возвесели́шисѧ ѡ҆ всѣ́хъ благи́хъ, ꙗ҆̀же дадѐ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, и҆ до́мъ тво́й, и҆ леѵі́тъ, и҆ пришле́цъ и҆́же оу҆ тебє̀.
12
12
᾿Εὰν δὲ συντελέσῃς ἀποδεκατῶσαι πᾶν τὸ ἐπιδέκατον τῶν γενημάτων σου ἐν τῷ ἔτει τῷ τρίτῳ, τὸ δεύτερον ἐπιδέκατον δώσεις τῷ Λευίτῃ καὶ τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ, καὶ φάγονται ἐν ταῖς πόλεσί σου καὶ εὐφρανθήσονται. Є҆гда́ же соверши́ши ѡ҆десѧти́ти всю̀ десѧти́нꙋ плодѡ́въ землѝ твоеѧ̀ въ лѣ́то тре́тїе, вторꙋ́ю десѧти́нꙋ да да́си леѵі́тꙋ и҆ прише́лцꙋ и҆ сиротѣ̀ и҆ вдовѣ̀, и҆ ꙗ҆дѧ́тъ во градѣ́хъ твои́хъ и҆ насы́тѧтсѧ:
13
13
καὶ ἐρεῖς ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· ἐξεκάθαρα τὰ ἅγια ἐκ τῆς οἰκίας μου καὶ ἔδωκα αὐτὰ τῷ Λευίτῃ καὶ τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ κατὰ πάσας τάς ἐντολάς, ἃς ἐνετείλω μοι, οὐ παρῆλθον τὴν ἐντολήν σου καὶ οὐκ ἐπελαθόμην· и҆ рече́ши пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ: ѡ҆чи́стихъ свѧта̑ѧ и҆з̾ до́мꙋ моегѡ̀, и҆ да́хъ ѧ҆̀ леѵі́тꙋ и҆ прише́лцꙋ и҆ сиротѣ̀ и҆ вдовѣ̀, по всѣ̑мъ за́повѣдемъ твои̑мъ, ꙗ҆̀же заповѣ́далъ є҆сѝ мнѣ̀: не престꙋпи́хъ за́повѣди твоеѧ̀ и҆ не забы́хъ,
14
14
καὶ οὐκ ἔφαγον ἐν ὀδύνῃ μου ἀπ᾿ αὐτῶν, οὐκ ἐκάρπωσα ἀπ᾿ αὐτῶν εἰς ἀκάθαρτον, οὐκ ἔδωκα ἀπ᾿ αὐτῶν τῷ τεθνηκότι· ὑπήκουσα τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐποίησα καθὰ ἐνετείλω μοι. и҆ не ꙗ҆до́хъ въ болѣ́зни мое́й ѿ ни́хъ, не принесо́хъ ѿ ни́хъ въ нечи́стое, нижѐ да́хъ ѿ ни́хъ оу҆ме́ршемꙋ: послꙋ́шахъ гла́са гдⷭ҇а бг҃а моегѡ̀, сотвори́хъ, ꙗ҆́коже заповѣ́далъ є҆сѝ мнѣ̀:
15
15
κάτιδε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ ἁγίου σου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ εὐλόγησον τὸν λαόν σου τὸν ᾿Ισραὴλ καὶ τὴν γῆν, ἣν ἔδωκας αὐτοῖς, καθὰ ὤμοσας τοῖς πατράσιν ἡμῶν δοῦναι ἡμῖν γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι. при́зри съ нб҃сѐ ѿ хра́ма ст҃а́гѡ твоегѡ̀, и҆ блгⷭ҇вѝ лю́ди твоѧ̑ і҆и҃лѧ и҆ зе́млю, ю҆́же да́лъ є҆сѝ и҆̀мъ ꙗ҆́коже клѧ́лсѧ є҆сѝ ѻ҆тцє́мъ на́шымъ, да́ти на́мъ зе́млю кипѧ́щꙋю ме́домъ и҆ млеко́мъ.
16
16
᾿Εν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ Κύριος ὁ Θεός σου ἐνετείλατό σοι ποιῆσαι πάντα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, καὶ φυλάξεσθε καὶ ποιήσετε αὐτὰ ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς ὑμῶν. Въ се́й де́нь заповѣ́да тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й сотвори́ти всѧ̑ ѡ҆правда̑нїѧ сїѧ̑ и҆ сꙋдбы̑: и҆ сохрани́те и҆ сотвори́те ѧ҆̀ ѿ всегѡ̀ се́рдца ва́шегѡ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ ва́шеѧ.
17
17
τὸν Θεὸν εἵλου σήμερον εἶναί σου Θεὸν καὶ πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ φυλάσσεσθαι τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα καὶ ὑπακούειν τῆς φωνῆς αὐτοῦ. Гдⷭ҇а и҆збра́лъ є҆сѝ дне́сь бы́ти тебѣ̀ въ бг҃а, и҆ ходи́ти во всѣ́хъ пꙋте́хъ є҆гѡ̀ и҆ храни́ти ѡ҆правда̑нїѧ и҆ за́пѡвѣди и҆ сꙋдбы̑ є҆гѡ̀, и҆ послꙋ́шати гла́са є҆гѡ̀.
18
18
καὶ Κύριος εἵλατό σε σήμερον γενέσθαι σε αὐτῷ λαὸν περιούσιον, καθάπερ εἶπέ σοι, φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ И҆ гдⷭ҇ь и҆збра̀ ва́съ дне́сь, да бꙋ́дете є҆мꙋ̀ лю́ди и҆збра́ннїи, ꙗ҆́коже речѐ тебѣ̀, храни́ти всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀,
19
19
καὶ εἶναί σε ὑπεράνω πάντων τῶν ἐθνῶν, ὡς ἐποίησέ σε ὀνομαστὸν καὶ καύχημα καὶ δοξαστόν, εἶναί σε λαὸν ἅγιον Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καθὼς ἐλάλησε. и҆ бы́ти тебѣ̀ вы́шше всѣ́хъ ꙗ҆зы̑къ, и҆́же сотвори́ тѧ и҆мени́та и҆ хва́льна и҆ сла́вна, бы́ти ва́мъ лю́демъ ст҃ы̑мъ гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ ва́шемꙋ, ꙗ҆́коже гл҃а.
Κεφάλαιο 27
Глава́ к҃з
1
1
ΚΑΙ προσέταξε Μωυσῆς καὶ ἡ γερουσία ᾿Ισραὴλ λέγων· φυλάσσεσθε πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον. И҆ заповѣ́да мѡѷсе́й и҆ старѣ̑йшины сынѡ́въ і҆и҃левыхъ, глаго́лѧ: сохрани́те всѧ̑ за́пѡвѣди сїѧ̑, є҆ли̑ки а҆́зъ заповѣ́даю ва́мъ дне́сь.
2
2
καὶ ἔσται ᾗ ἂν ἡμέρᾳ διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, καὶ στήσεις σεαυτῷ λίθους μεγάλους καὶ κονιάσεις αὐτοὺς κονίᾳ И҆ бꙋ́детъ въ ѻ҆́ньже де́нь пре́йдете і҆ѻрда́нъ на зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀ во жре́бїй, и҆ поста́виши себѣ̀ ка́менїе вели́ко и҆ ѡ҆бѣли́ши ѧ҆̀ мѣ́ломъ,
3
3
καὶ γράψεις ἐπὶ τῶν λίθων τούτων πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου, ὡς ἂν διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην, ἡνίκα ἂν εἰσέλθητε εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου δίδωσί σοι, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι, ὃν τρόπον εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σού σοι· и҆ напи́шеши на ка́менехъ тѣ́хъ всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀, є҆гда̀ пре́йдете і҆ѻрда́нъ, є҆гда̀ вни́дете въ зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀, зе́млю кипѧ́щꙋю ме́домъ и҆ млеко́мъ, ꙗ҆́коже речѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тє́цъ твои́хъ тебѣ̀.
4
4
καὶ ἔσται ὡς ἂν διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην, στήσετε τοὺς λίθους τούτους, οὓς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐν ὄρει Γαιβὰλ καὶ κονιάσεις αὐτοὺς κονίᾳ. И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ пре́йдете і҆ѻрда́нъ, да поста́вите ка́менїе сїѐ, ꙗ҆̀же а҆́зъ повелѣва́ю ва́мъ дне́сь, въ горѣ̀ гева́лъ, и҆ побѣли́ши и҆̀хъ мѣ́ломъ:
5
5
καὶ οἰκοδομήσεις ἐκεῖ θυσιαστήριον Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, θυσιαστήριον ἐκ λίθων, οὐκ ἐπιβαλεῖς ἐπ᾿ αὐτὸ σίδηρον· и҆ да сози́ждеши та́мѡ ѻ҆лта́рь гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀, ѻ҆лта́рь ѿ ка́менїѧ: да не возложи́ши на ни́хъ желѣ́за:
6
6
λίθους ὁλοκλήρους οἰκοδομήσεις θυσιαστήριον Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου καὶ ἀνοίσεις ἐπ᾿ αὐτὸ ὁλοκαυτώματα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ка́менїемъ всецѣ́лымъ да сози́ждеши ѻ҆лта́рь гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ и҆ вознесе́ши на не́мъ всесожжє́нїѧ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀,
7
7
καὶ θύσεις ἐκεῖ θυσίαν σωτηρίου καὶ φαγῇ καὶ ἐμπλησθήσῃ και εὐφρανθήσῃ ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. и҆ пожре́ши же́ртвꙋ спасе́нїѧ: и҆ ꙗ҆́си, и҆ насы́тишисѧ та́мѡ, и҆ возвесели́шисѧ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ,
8
8
καὶ γράψεις ἐπὶ τῶν λίθων πάντα τὸν νόμον τοῦτον σαφῶς σφόδρα. и҆ напи́шеши на ка́менїихъ си́хъ ве́сь зако́нъ се́й ꙗ҆́вѣ ѕѣлѡ̀.
9
9
Καὶ ἐλάλησε Μωυσῆς καὶ οἱ ἱερεῖς οἱ Λευῖται παντὶ ᾿Ισραὴλ λέγοντες· σιώπα καὶ ἄκουε, ᾿Ισραήλ· ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ γέγονας εἰς λαὸν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· И҆ глаго́ла мѡѷсе́й и҆ жерцы̀ леѵі́ти всемꙋ̀ і҆и҃лю, глаго́люще: молчѝ и҆ слы́ши, і҆и҃лю, въ де́нь се́й ста́лсѧ є҆сѝ въ лю́ди гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀:
10
10
καὶ εἰσακούσῃτῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ ποιήσεις πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον. и҆ да послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, и҆ да сотвори́ши всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь.
11
11
Καὶ ἐνετείλατο Μωυσῆς τῷ λαῷ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ λέγων· И҆ заповѣ́да мѡѷсе́й лю́демъ въ то́й де́нь, глаго́лѧ:
12
12
οὗτοι στήσονται εὐλογεῖν τὸν λαὸν ἐν ὄρει Γαριζὶν διαβάντες τὸν ᾿Ιορδάνην· Συμεών, Λευί, ᾿Ιούδας, ᾿Ισσάχαρ, ᾿Ιωσὴφ καὶ Βενιαμίν. сі́и да ста́нꙋтъ благословлѧ́ти лю́ди на горѣ̀ гарїзі́нъ, преше́дше і҆ѻрда́нъ: сѷмеѡ́нъ, леѵі́й, і҆ꙋ́да, і҆ссаха́ръ, і҆ѡ́сифъ и҆ венїамі́нъ:
13
13
καὶ οὗτοι στήσονται ἐπὶ τῆς κατάρας ἐν ὄρει Γαιβάλ· Ρουβήν, Γὰδ καὶ ᾿Ασήρ, Ζαβουλών, Δὰν καὶ Νεφθαλί. и҆ сі́и да ста́нꙋтъ на клѧ́твꙋ на горѣ̀ гева́лъ: рꙋви́мъ, га́дъ и҆ а҆си́ръ, завꙋлѡ́нъ, да́нъ и҆ нефѳалі́мъ.
14
14
καὶ ἀποκριθέντες ἐροῦσιν οἱ Λευῖται παντὶ ᾿Ισραὴλ φωνῇ μεγάλῃ· И҆ ѿвѣща́вше рекꙋ́тъ леѵі́ти всемꙋ̀ і҆и҃лю гла́сомъ вели́кимъ:
15
15
᾿Επικατάρατος ἄνθρωπος, ὅστις ποιήσει γλυπτὸν καὶ χωνευτόν, βδέλυγμα Κυρίῳ, ἔργον χειρῶν τεχνιτῶν, καὶ θήσει αὐτὸ ἐν ἀποκρύφῳ· καὶ ἀποκριθεὶς πᾶς ὁ λαὸς ἐροῦσι· γένοιτο. про́клѧтъ человѣ́къ, и҆́же сотвори́тъ и҆зваѧ́нїе и҆ слїѧ́нїе, ме́рзость гдⷭ҇еви, дѣ́ло рꙋ́къ хꙋдо́жника, и҆ положи́тъ є҆̀ въ сокрове́нїи. И҆ ѿвѣща́вше всѝ лю́дїе рекꙋ́тъ: бꙋ́ди.
16
16
ἐπικατάρατος ὁ ἀτιμάζων πατέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ безче́стѧй ѻ҆тца̀ своего̀ и҆лѝ ма́терь свою̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
17
17
ἐπικατάρατος ὁ μετατιθεὶς ὅρια τοῦ πλησίον· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ прелага́ѧй предѣ́лы бли́жнѧгѡ своегѡ̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
18
18
ἐπικατάρατος ὁ πλανῶν τυφλὸν ἐν ὁδῷ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ прельща́ѧй слѣ́паго въ пꙋтѝ. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
19
19
ἐπικατάρατος ὃς ἂν ἐκκλίνῃ κρίσιν προσηλύτου καὶ ὀρφανοῦ καὶ χήρας· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ, и҆́же оу҆клони́тъ сꙋ́дъ прише́лцꙋ и҆ сиротѣ̀ и҆ вдовѣ̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
20
20
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ γυναικὸς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ὅτι ἀπεκάλυψε συγκάλυμμα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ лежа́й съ жено́ю ѻ҆тца̀ своегѡ̀, ꙗ҆́кѡ ѿкры́лъ є҆́сть покрове́нїе ѻ҆тца̀ своегѡ̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
21
21
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ παντὸς κτήνους· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ лежа́й со всѧ́кимъ ското́мъ. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
22
22
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ ἀδελφῆς ἐκ πατρὸς ἢ μητρὸς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ лежа́й съ сестро́ю свое́ю, дще́рїю ѻ҆тца̀ своегѡ̀ и҆лѝ дще́рїю ма́тере своеѧ̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
23
23
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ πενθερᾶς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ τῆς ἀδελφῆς τῆς γυναικὸς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ лежа́й съ те́щею свое́ю. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди. Про́клѧтъ лежа́й съ сестро́ю жены̀ своеѧ̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
24
24
ἐπικατάρατος ὁ τύπτων τὸν πλησίον δόλῳ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ бїѧ́й бли́жнѧго съ ле́стїю. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
25
25
ἐπικατάρατος ὃς ἂν λάβῃ δῶρα πατάξαι ψυχὴν αἵματος ἀθῴου· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ, и҆́же во́зметъ да́ры порази́ти дꙋ́шꙋ кро́ве непови́нныѧ. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
26
26
ἐπικατάρατος πᾶς ἄνθρωπος ὃς οὐκ ἐμμενεῖ ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις τοῦ νόμου τούτου ποιῆσαι αὐτούς· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. Про́клѧтъ всѧ́къ человѣ́къ, и҆́же не пребꙋ́детъ во всѣ́хъ словесѣ́хъ зако́на сегѡ̀, є҆́же твори́ти ѧ҆̀. И҆ рекꙋ́тъ всѝ лю́дїе: бꙋ́ди.
Κεφάλαιο 28
Глава́ к҃и
1
1
ΚΑΙ ἔσται ὡς ἂν διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην εἰς τὴν γῆν ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν, ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, καὶ δώσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ὑπεράνω πάντων τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς, И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ пре́йдете і҆ѻрда́нъ въ зе́млю, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ дае́тъ ва́мъ, а҆́ще слꙋ́хомъ послꙋ́шаете гла́са гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ храни́ти и҆ твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, и҆ да́стъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й вы́шше всѣ́хъ ꙗ҆зы̑къ землѝ:
2
2
καὶ ἥξουσιν ἐπὶ σὲ πᾶσαι αἱ εὐλογίαι αὗται καὶ εὑρήσουσί σε, ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. и҆ прїи́дꙋтъ на тѧ̀ всѧ̑ благословє́нїѧ сїѧ̑ и҆ ѡ҆брѧ́щꙋтъ тѧ̀. А҆́ще слꙋ́хомъ послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀,
3
3
εὐλογημένος σὺ ἐν πόλει καὶ εὐλογημένος σὺ ἐν ἀγρῷ· благослове́нъ ты̀ во гра́дѣ и҆ благослове́нъ ты̀ на селѣ̀,
4
4
εὐλογημένα τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου καὶ τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου· благословє́на и҆сча́дїѧ чре́ва твоегѡ̀ и҆ плоды̀ землѝ твоеѧ̀, и҆ стада̀ волѡ́въ твои́хъ и҆ па̑ствы ѻ҆ве́цъ твои́хъ,
5
5
εὐλογημέναι αἱ ἀποθῆκαί σου καὶ τὰ ἐγκαταλείμματά σου· благословє́ны жи̑тницы твоѝ и҆ ѡ҆ста́нцы твоѝ,
6
6
εὐλογημένος σὺ ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαί σε, καὶ εὐλογημένος σὺ ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε. благослове́нъ ты̀ внегда̀ входи́ти тебѣ̀ и҆ благослове́нъ ты̀ внегда̀ и҆сходи́ти тебѣ̀.
7
7
παραδῷ Κύριος ὁ Θεός σου τοὺς ἐχθρούς σου τοὺς ἀνθεστηκότας σοι συντετριμμένους πρὸ προσώπου σου· ὁδῷ μιᾷ ἐξελεύσονται πρὸς σὲ καὶ ἐν ἑπτὰ ὁδοῖς φεύξονται ἀπὸ προσώπου σου. Да преда́стъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ врагѝ твоѧ̑, сопроти́вѧщыѧсѧ тебѣ̀, сокрꙋшє́ны пред̾ лице́мъ твои́мъ: пꙋте́мъ є҆ди́нѣмъ и҆зы́дꙋтъ на тѧ̀ и҆ седмїю̀ пꙋтьмѝ побѣжа́тъ ѿ лица̀ твоегѡ̀.
8
8
ἀποστείλαι Κύριος ἐπὶ σὲ τὴν εὐλογίαν ἐν τοῖς ταμιείοις σου καὶ ἐπὶ πάντα, οὗ ἂν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου, ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι. Да по́слетъ гдⷭ҇ь на тѧ̀ блгⷭ҇ве́нїе въ храни́лищахъ твои́хъ и҆ на всѧ̑, на нѧ́же возложи́ши рꙋ́кꙋ твою̀ на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й дае́тъ тебѣ̀.
9
9
ἀναστήσαι σε Κύριος ἑαυτῷ λαὸν ἅγιον, ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, ἐὰν ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ πορευθῇς ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ· Да возста́витъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й себѣ̀ лю́дъ свѧ́тъ, ꙗ҆́коже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ. А҆́ще послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ и҆ ходи́ти бꙋ́деши въ пꙋте́хъ є҆гѡ̀,
10
10
καὶ ὄψονταί σε πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς, ὅτι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικέκληταί σοι, καὶ φοβηθήσονταί σε. и҆ оу҆́зрѧтъ тѧ̀ всѝ ꙗ҆зы́цы земні́и, ꙗ҆́кѡ и҆́мѧ гдⷭ҇а (бг҃а твоегѡ̀) призва́сѧ на тѧ̀, и҆ оу҆боѧ́тсѧ тебє̀,
11
11
καὶ πληθυνεῖ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς ἀγαθὰ ἐν τοῖς ἐκγόνοις τῆς κοιλίας σου, καὶ ἐπὶ τοῖς ἐκγόνοις τῶν κτηνῶν σου καὶ ἐπὶ τοῖς γενήμασι τῆς γῆς σου, ἐπὶ τῆς γῆς σου ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου δοῦναί σοι. и҆ оу҆мно́житъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во блага̑ѧ во и҆сча́дїехъ оу҆тро́бы твоеѧ̀ и҆ во и҆сча́дїехъ скотѡ́въ твои́хъ, и҆ въ плодѣ́хъ землѝ твоеѧ̀, на землѝ твое́й, ю҆́же клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ да́ти тебѣ̀.
12
12
ἀνοίξαι σοι Κύριος τὸν θησαυρὸν αὐτοῦ τὸν ἀγαθόν, τὸν οὐρανόν, δοῦναι τὸν ὑετόν τῇ γῇ σου ἐπὶ καιροῦ αὐτοῦ· εὐλογήσαι πάντα τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, καὶ δανειεῖς ἔθνεσι πολλοῖς, σὺ δὲ οὐ δανειῇ, καὶ ἄρξεις σὺ ἐθνῶν πολλῶν, σοῦ δὲ οὐκ ἄρξουσι. Да ѿве́рзетъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь сокро́вище своѐ благо́е, не́бо, є҆́же да́ти до́ждь землѝ твое́й во вре́мѧ своѐ, да блгⷭ҇ви́тъ всѧ̑ дѣла̀ рꙋ́къ твои́хъ: и҆ да́си взаи́мъ ꙗ҆зы́кѡмъ мнѡ́гимъ, ты́ же не ѡ҆должи́шисѧ: и҆ ѡ҆блада́еши ты̀ мно́гими ꙗ҆зы̑ки, тобо́ю же не воз̾ѡблада́ютъ.
13
13
καταστήσαι σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς κεφαλὴν καὶ μὴ εἰς οὐράν, καὶ ἔσῃ τότε ἐπάνωκαὶ οὐκ ἔσῃ ὑποκάτω, ἐὰν ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον φυλάσσειν καὶ ποιεῖν· Да поста́витъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во главꙋ̀, а҆ не въ хво́стъ: и҆ бꙋ́деши тогда̀ вы́ше, и҆ не бꙋ́деши ни́же, а҆́ще послꙋ́шаеши за́повѣдїй гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь храни́ти и҆ твори́ти:
14
14
οὐ παραβήσῃ ἀπὸ πασῶν τῶν ἐντολῶν, ὧν ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, δεξιὰ οὐδὲ ἀριστερὰ πορεύεσθαι ὀπίσω θεῶν ἑτέρων λατρεύειν αὐτοῖς. да не престꙋ́пиши ѿ всѣ́хъ слове́съ, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, на де́сно нижѐ на лѣ́во, ходи́ти в̾слѣ́дъ богѡ́въ и҆ны́хъ слꙋжи́ти и҆̀мъ.
15
15
Καὶ ἔσται ἐὰν μὴ εἰσακούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, καὶ ἐλεύσονται ἐπὶ σὲ πᾶσαι αἱ κατάραι αὗται καὶ καταλήψονταί σε. И҆ бꙋ́детъ а҆́ще не послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ храни́ти и҆ твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀, є҆ли̑ки а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, и҆ прїи́дꙋтъ на тѧ̀ всѧ̑ клѧ̑твы сїѧ̑ и҆ пости́гнꙋтъ тѧ̀:
16
16
ἐπικατάρατος σὺ ἐν πόλει, καὶ ἐπικατάρατος σὺ ἐν ἀγρῷ· про́клѧтъ ты̀ во гра́дѣ и҆ про́клѧтъ ты̀ на селѣ̀,
17
17
ἐπικατάρατοι αἱ ἀποθῆκαί σου καὶ τὰ ἐγκαταλείμματά σου· про́клѧты жи̑тницы твоѝ и҆ ѡ҆ста́нки твоѝ,
18
18
ἐπικατάρατα τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου, τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου· проклѧта̑ и҆сча̑дїѧ оу҆тро́бы твоеѧ̀ и҆ плоды̀ землѝ твоеѧ̀, стада̀ волѡ́въ твои́хъ и҆ па̑ствы ѻ҆ве́цъ твои́хъ,
19
19
ἐπικατάρατος σὺ ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαί σε καὶ ἐπικατάρατος σὺ ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε. про́клѧтъ ты̀ внегда̀ входи́ти тебѣ̀ и҆ про́клѧтъ ты̀ внегда̀ и҆сходи́ти тебѣ̀.
20
20
ἀποστείλαι Κύριος ἐπὶ σὲ τὴν ἔνδειαν καὶ τὴν ἐκλιμίαν καὶ τὴν ἀνάλωσιν ἐπὶ πάντα, οὗ ἐὰν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε καὶ ἕως ἂν ἀπολέσῃ σε ἐν τάχει διὰ τὰ πονηρὰ ἐπιτηδεύματά σου, διότι ἐγκατέλιπές με. Да по́слетъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь скꙋ́дость и҆ гла́дъ и҆ и҆стребле́нїе на всѧ̑, на нѧ́же возложи́ши рꙋ́кꙋ твою̀, є҆ли̑ка а҆́ще сотвори́ши, до́ндеже потреби́тъ тѧ̀ и҆ до́ндеже погꙋби́тъ тѧ̀ вско́рѣ, ѕлы́хъ ра́ди начина́нїй твои́хъ, занѐ ѡ҆ста́вилъ є҆сѝ мѧ̀.
21
21
προσκολλήσαι Κύριος εἰς σὲ τὸν θάνατον, ἕως ἂν ἐξαναλώσῃ σε ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. Да прилѣпи́тъ гдⷭ҇ь къ тебѣ̀ сме́рть, до́ндеже потреби́тъ тѧ̀ ѿ землѝ, въ ню́же ты̀ вхо́диши та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀.
22
22
πατάξαι σε Κύριος ἐν ἀπορίᾳ καὶ πυρετῷ καὶ ρίγει καὶ ἐρεθισμῷ καὶ ἀνεμοφθορίᾳ καὶ τῇ ὤχρᾳ, καὶ καταδιώξονταί σε, ἕως ἂν ἀπολέσωσί σε. Да порази́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь неимѣ́нїемъ и҆ ѻ҆гне́вицею, и҆ стꙋ́жею и҆ жже́нїемъ, и҆ оу҆бі́йствомъ и҆ вѣ́тромъ тлетво́рнымъ и҆ блѣ́достїю, и҆ поженꙋ́тъ тѧ̀, до́ндеже погꙋбѧ́тъ тѧ̀.
23
23
καὶ ἔσται σοι ὁ οὐρανὸς ὁ ὑπὲρ κεφαλῆς σου χαλκοῦς, καὶ ἡ γῆ ἡ ὑποκάτω σου σιδηρᾶ. И҆ бꙋ́детъ не́бо над̾ главо́ю твое́ю мѣ́дѧно и҆ землѧ̀ под̾ тобо́ю желѣ́зна.
24
24
δῴη Κύριος ὁ Θεός σου τὸν ὑετὸν τῆς γῆς σου κονιορτόν, καὶ χοῦς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβήσεται ἐπὶ σέ, ἕως ἂν ἐκτρίψῃ σε καὶ ἕως ἂν ἀπολέσῃ σε ἐν τάχει. Да да́стъ гдⷭ҇ь до́ждь землѝ твое́й пра́хъ, и҆ пе́рсть съ небесѐ сни́детъ на тѧ̀, до́ндеже сокрꙋши́тъ тѧ̀ и҆ до́ндеже погꙋби́тъ тѧ̀.
25
25
δῴη σε Κύριος ἐπισκοπὴν ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν σου· ἐν ὁδῷ μιᾷ ἐξελεύσῃ πρὸς αὐτούς, καὶ ἐν ἑπτὰ ὁδοῖς φεύξῃ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν· καὶ ἔσῃ ἐν διασπορᾷ ἐν πάσαις βασιλείαις τῆς γῆς. Да да́стъ тѧ̀ гдⷭ҇ь на и҆зсѣче́нїе пред̾ враги̑ твои́ми: пꙋте́мъ є҆ди́нѣмъ и҆зы́деши къ ни̑мъ и҆ седмїю̀ пꙋти̑ побѣжи́ши ѿ лица̀ и҆́хъ, и҆ бꙋ́деши въ разсѣ́ѧнїе во всѣ́хъ ца́рствахъ земны́хъ,
26
26
καὶ ἔσονται οἱ νεκροὶ ὑμῶν κατάβρωμα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τοῖς θηρίοις τῆς γῆς, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἀποσοβῶν. и҆ бꙋ́дꙋтъ мертвецы̀ ва́ши снѣ́дь пти́цамъ небє́снымъ и҆ ѕвѣрє́мъ земны̑мъ, и҆ не бꙋ́детъ ѿгонѧ́ѧй.
27
27
πατάξαι σε Κύριος ἕλκει Αἰγυπτίῳ εἰς τὴν ἕδραν καὶ ψώρᾳ ἀγρίᾳ καὶ κνήφῃ, ὥστε μὴ δύνασθαί σε ἰαθῆναι. Да порази́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь вре́домъ є҆гѵ́петскимъ въ сѣда́лищахъ и҆ кра́стою ди́вїею и҆ све́рбомъ, ꙗ҆́кѡ не мощѝ тебѣ̀ и҆сцѣли́тисѧ.
28
28
πατάξαι σε Κύριος παραπληξίᾳ καὶ ἀορασίᾳ καὶ ἐκστάσει διανοίας, Порази́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь неи́стовствомъ и҆ слѣпото́ю и҆ и҆зстꙋпле́нїемъ оу҆ма̀,
29
29
καὶ ἔσῃ ψηλαφῶν μεσημβρίας, ὡσεί τις ψηλαφήσαι τυφλὸς ἐν τῷ σκότει, καὶ οὐκ εὐοδώσει τὰς ὁδούς σου· καὶ ἔσῃ τότε ἀδικούμενος καὶ διαρπαζόμενος πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ οὐκ ἔσται σοι ὁ βοηθῶν. и҆ бꙋ́деши ѡ҆сѧза́ѧй въ полꙋ́дни, ꙗ҆́коже ѡ҆сѧза́етъ слѣпы́й во тмѣ̀, и҆ не и҆спра́витъ пꙋті́й твои́хъ: и҆ бꙋ́деши тогда̀ ѡ҆би́димь и҆ расхища́емь во всѧ̑ дни̑, и҆ не бꙋ́детъ помога́ѧй тебѣ̀.
30
30
γυναῖκα λήψῃ, καὶ ἀνὴρ ἕτερος ἕξει αὐτήν· οἰκίαν οἰκοδομήσεις, καὶ οὐκ οἰκήσεις ἐν αὐτῇ· ἀμπελῶνα φυτεύσεις, καὶ οὐ μὴ τρυγήσῃς αὐτόν· Женꙋ̀ по́ймеши, и҆ и҆́нъ мꙋ́жъ воз̾имѣ́етъ ю҆̀: до́мъ сози́ждеши, и҆ не поживе́ши въ не́мъ: вїногра́дъ насади́ши, и҆ не ѡ҆бере́ши є҆гѡ̀:
31
31
ὁ μόσχος σου ἐσφαγμένος ἐναντίον σου, καὶ οὐ φάγῃ ἐξ αὐτοῦ· ὁ ὄνος σου ἡρπασμένος ἀπὸ σοῦ, καὶ οὐκ ἀποδοθήσεταί σοι· τὰ πρόβατά σου δεδομένα τοῖς ἐχθροῖς σου, καὶ οὐκ ἔσται σοι ὁ βοηθῶν· теле́цъ тво́й закла́нъ пред̾ тобо́ю, и҆ не снѣ́си ѿ негѡ̀: ѻ҆слѧ̀ твоѐ ѿѧ́то ѿ тебє̀, и҆ не ѿда́стсѧ тебѣ̀: ѻ҆́вцы твоѧ̑ ѿданы̀ (бꙋ́дꙋтъ) врагѡ́мъ твои̑мъ, и҆ не бꙋ́детъ тебѣ̀ помога́ѧй:
32
32
οἱ υἱοί σου καὶ αἱ θυγατέρες σου δεδομέναι ἔθνει ἑτέρῳ καὶ οἱ ὀφθαλμοί σου βλέψονται σφακελίζοντες εἰς αὐτά, οὐκ ἰσχύσει ἡ χείρ σου· сы́нове твоѝ и҆ дщє́ри твоѧ̑ ѿданы̀ (бꙋ́дꙋтъ) ꙗ҆зы́кꙋ и҆но́мꙋ, и҆ ѻ҆́чи твоѝ оу҆́зрѧтъ и҆стаева́юще на сїѧ̑, и҆ не возмо́жетъ рꙋка̀ твоѧ̀:
33
33
τὰ ἐκφόρια τῆς γῆς σου καὶ πάντας τοὺς πόνους σου φάγεται ἔθνος, ὃ οὐκ ἐπίστασαι, καὶ ἔσῃ ἀδικούμενος καὶ τεθραυσμένος πάσας τὰς ἡμέρας· плоды̀ землѝ твоеѧ̀ и҆ всѧ̑ трꙋды̀ твоѧ̑ поѧ́стъ ꙗ҆зы́къ, є҆гѡ́же не вѣ́си, и҆ бꙋ́деши ѡ҆би́димь и҆ сокрꙋша́емь во всѧ̑ дни̑,
34
34
καὶ ἔσῃ παράκλητος διὰ τὰ ὁράματα τῶν ὀφθαλμῶν σου, ἃ βλέψῃ. и҆ бꙋ́деши и҆зꙋмле́нъ, видѣ́нїй ра́ди ѻ҆че́съ твои́хъ, ꙗ҆̀же оу҆́зриши.
35
35
πατάξαι σε Κύριος ἐν ἕλκει πονηρῷ ἐπὶ τὰ γόνατα καὶ ἐπὶ τὰς κνήμας, ὥστε μὴ δύνασθαι ἰαθῆναί σε ἀπὸ ἴχνους τῶν ποδῶν σου ἕως τῆς κορυφῆς σου. Да порази́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь вре́домъ ѕлы́мъ на колѣ́нахъ и҆ на го́ленехъ, ꙗ҆́кѡ не мощѝ и҆сцѣли́тисѧ тебѣ̀ ѿ сто́пъ но́гъ твои́хъ да́же до верха̀ (главы̀) твоеѧ̀.
36
36
ἀπαγάγοι Κύριός σε καὶ τοὺς ἄρχοντάς σου, οὓς ἂν καταστήσῃς ἐπὶ σεαυτόν, ἐπ᾿ ἔθνος, ὃ οὐκ ἐπίστασαι σὺ καὶ οἱ πατέρες σου, καὶ λατρεύσεις ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ξύλοις καὶ λίθοις. Да ѿведе́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь и҆ кнѧ̑зи твоѧ̑, ꙗ҆̀же поста́виши себѣ̀, въ ꙗ҆зы́къ, є҆гѡ́же не вѣ́си ты̀ и҆ ѻ҆тцы̀ твоѝ, и҆ послꙋ́жиши та́мѡ богѡ́мъ и҆ны̑мъ, дре́вꙋ и҆ ка́менїю,
37
37
καὶ ἔσῃ ἐκεῖ ἐν αἰνίγματι καὶ παραβολῇ καὶ διηγήματι ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, εἰς οὓς ἂν ἀπαγάγῃ σε Κύριος ἐκεῖ. и҆ бꙋ́деши та́мѡ въ гада́нїе и҆ въ при́тчꙋ и҆ по́вѣсть во всѣ́хъ ꙗ҆зы́цѣхъ, въ нѧ́же введе́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь (бг҃ъ) та́мѡ.
38
38
σπέρμα πολὺ ἐξοίσεις εἰς τὸ πεδίον καὶ ὀλίγα εἰσοίσεις, ὅτι κατέδεται αὐτὰ ἡ ἀκρίς. Сѣ́мѧ мно́го и҆знесе́ши на по́ле, и҆ ма́ло внесе́ши, ꙗ҆́кѡ поѧдѧ́тъ ѧ҆̀ прꙋ́зи:
39
39
ἀμπελῶνα φυτεύσεις καὶ κατεργᾷ, καὶ οἶνον οὐ πίεσαι, οὐδὲ εὐφρανθήσῃ ἐξ αὐτοῦ, ὅτι καταφάγεται αὐτὰ ὁ σκώληξ. вїногра́дъ насади́ши и҆ воздѣ́лаеши, и҆ вїна̀ не и҆спїе́ши, нижѐ возвесели́шисѧ ѿ негѡ̀, ꙗ҆́кѡ поѧ́стъ ѧ҆̀ че́рвь:
40
40
ἐλαῖαι ἔσονταί σοι ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις σου, καὶ ἔλαιον οὐ χρίσῃ, ὅτι ἐκρυήσεται ἡ ἐλαία σου. ма̑слины бꙋ́дꙋтъ тебѣ̀ во всѣ́хъ предѣ́лѣхъ твои́хъ, и҆ є҆ле́емъ не пома́жешисѧ, ꙗ҆́кѡ и҆стече́тъ ма́слина твоѧ̀:
41
41
υἱοὺς καὶ θυγατέρας γεννήσεις καὶ οὐκ ἔσονταί σοι, ἀπελεύσονται γὰρ ἐν αἰχμαλωσίᾳ. сы́ны и҆ дщє́ри роди́ши, и҆ не бꙋ́дꙋтъ тебѣ̀, ѿи́дꙋтъ бо въ плѣ́нъ:
42
42
πάντα τὰ ξύλινά σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου ἐξαναλώσει ἡ ἐρισύβη. всѧ̑ древє́снаѧ твоѧ̑ и҆ всѧ̑ жи̑та землѝ твоеѧ̀ потреби́тъ ржа̀:
43
43
ὁ προσήλυτος, ὅς ἐστιν ἐν σοί, ἀναβήσεται ἐπὶ σὲ ἄνω ἄνω, σὺ δὲ καταβήσῃ κάτω κάτω· пришле́цъ, и҆́же є҆́сть оу҆ тебє̀, взы́детъ над̾ тѧ̀ вы́ше вы́ше, ты́ же низ̾и́деши ни́зꙋ ни́зꙋ:
44
44
οὗτος δανειεῖ σοι, σὺ δὲ τούτῳ οὐ δανειεῖς, σὺ δὲ τούτῳ οὐ δανειεῖς· οὗτος ἔσται κεφαλή, σὺ δὲ ἔσῃ οὐρά. се́й взаи́мъ да́стъ тебѣ̀, ты́ же є҆мꙋ̀ взаи́мъ не да́си: се́й бꙋ́детъ глава̀, ты́ же бꙋ́деши хво́стъ.
45
45
καὶ ἐλεύσονται ἐπί σὲ πᾶσαι αἱ κατάραι αὗται καὶ καταδιώξονταί σε καὶ καταλήψονταί σε, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε καὶ ἓως ἂν ἀπολέσῃ σε, ὅτι οὐκ εἰσήκουσας τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάξαι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα, ὅσα ἐνετείλατό σοι. И҆ прїи́дꙋтъ на тѧ̀ всѧ̑ клѧ̑твы сїѧ̑, и҆ поженꙋ́тъ тѧ̀ и҆ пости́гнꙋтъ тѧ̀, до́ндеже потребѧ́тъ тѧ̀ и҆ до́ндеже погꙋбѧ́тъ тѧ̀: ꙗ҆́кѡ не послꙋ́шалъ є҆сѝ гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, є҆́же храни́ти за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀, є҆ли̑ка заповѣ́да тебѣ̀.
46
46
καὶ ἔσται ἐν σοὶ σημεῖα καὶ τέρατα ἐν τῷ σπέρματί σου ἕως τοῦ αἰῶνος, И҆ бꙋ́дꙋтъ на тебѣ̀ зна́мєнїѧ и҆ чꙋдеса̀, и҆ въ сѣ́мени твое́мъ до вѣ́ка,
47
47
ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἐλάτρευσας Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαθῇ διανοίᾳ διὰ τὸ πλῆθος πάντων. поне́же не послꙋжи́лъ є҆сѝ гдⷭ҇еви бг҃ꙋ твоемꙋ̀ съ весе́лїемъ и҆ благи́мъ се́рдцемъ, мно́жества ра́ди всѣ́хъ (благи́хъ),
48
48
καὶ λατρεύσεις τοῖς ἐχθροῖς σου, οὓς ἐξαποστελεῖ Κύριος ἐπὶ σέ, ἐν λιμῷ καὶ ἐν δίψει καὶ ἐν γυμνότητι καὶ ἐν ἐκλείψει πάντων· καὶ ἐπιθήσῃ κλοιὸν σιδηροῦν ἐπὶ τὸν τράχηλόν σου, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε. и҆ послꙋ́жиши врагѡ́мъ твои̑мъ, ꙗ҆̀же по́слетъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й на тѧ̀ съ гла́домъ и҆ жа́ждею, и҆ нагото́ю и҆ ѡ҆скꙋдѣ́нїемъ всѣ́хъ: и҆ возложи́тъ ꙗ҆ре́мъ желѣ́зенъ на вы́ю твою̀, до́ндеже сокрꙋши́тъ тѧ̀.
49
49
ἐπάξει ἐπὶ σὲ Κύριος ἔθνος μακρόθεν ἀπ᾿ ἐσχάτου τῆς γῆς ὡσεί ὅρμημα ἀετοῦ, ἔθνος, ὃ οὐκ ἀκούσῃ τῆς φωνῆς αὐτοῦ, И҆ наведе́тъ гдⷭ҇ь на тѧ̀ ꙗ҆зы́къ и҆здале́ча ѿ кра́ѧ землѝ а҆́ки оу҆стремле́нїе ѻ҆́рле, ꙗ҆зы́къ, є҆гѡ́же не оу҆разꙋмѣ́еши глаго́ла,
50
50
ἔθνος ἀναιδὲς προσώπῳ, ὅστις οὐ θαυμάσει πρόσωπον πρεσβύτου καὶ νέον οὐκ ἐλεήσει, ꙗ҆зы́къ безстꙋ́денъ лице́мъ, и҆́же не оу҆диви́тсѧ лицꙋ̀ ста́рчꙋ и҆ ю҆́на не поми́лꙋетъ:
51
51
καὶ κατέδεται τὰ ἔκγονα τῶν κτηνῶν σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου, ὥστε μὴ καταλιπεῖν σοι σῖτον, οἶνον, ἔλαιον, τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου, καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου, ἕως ἂν ἀπολέσῃ σε и҆ поѧ́стъ плоды̀ скотѡ́въ твои́хъ и҆ плоды̀ землѝ твоеѧ̀, ꙗ҆́кѡ не ѡ҆ста́витъ тебѣ̀ пшени́цы, ни вїна̀, ни є҆ле́а, ста́дъ волѡ́въ твои́хъ и҆ па́ствъ ѻ҆ве́цъ твои́хъ, до́ндеже погꙋби́тъ тѧ̀:
52
52
καὶ ἐκτρίψῃ σε ἐν ταῖς πόλεσί σου, ἕως ἂν καθαιρεθῶσι τὰ τείχη τὰ ὑψηλὰ καὶ τὰ ὀχυρά, ἐφ᾿ οἷς σὺ πέποιθας ἐπ᾿ αὐτοῖς, ἐν πάσῃ τῇ γῇ σου, καὶ θλίψει σε ἐν ταῖς πόλεσί σου, αἷς ἔδωκέ σοι. и҆ сокрꙋши́тъ тѧ̀ во всѣ́хъ градѣ́хъ твои́хъ, до́ндеже разорѧ́тсѧ стѣ́ны твоѧ̑ высѡ́кїѧ и҆ крѣ̑пкїѧ, на ни́хже ты̀ оу҆пова́еши, во все́й землѝ твое́й: и҆ ѡ҆ѕло́битъ тѧ̀ во всѣ́хъ градѣ́хъ твои́хъ, ꙗ҆̀же дадѐ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й.
53
53
καὶ φαγῇ τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου, κρέα υἱῶν σου καὶ θυγατέρων σου, ὅσα ἔδωκέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου, ἐν τῇ στενοχωρίᾳ σου καὶ ἐν τῇ θλίψει σου, ᾗ θλίψει σε ὁ ἐχθρός σου. И҆ снѣ́си ча̑да оу҆тро́бы твоеѧ̀, пло́ть сынѡ́въ и҆ дще́рей твои́хъ, и҆̀хже дадѐ тебѣ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, въ тѣснотѣ̀ твое́й и҆ въ ско́рби твое́й, є҆́юже ѡ҆скорби́тъ тѧ̀ вра́гъ тво́й.
54
54
ὁ ἁπαλὸς ὁ ἐν σοὶ καὶ ὁ τρυφερὸς σφόδρα βασκανεῖ τῷ ὀφθαλμῷ τὸν ἀδελφὸν καὶ τὴν γυναῖκα τὴν ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ καὶ τὰ καταλελειμμένα τέκνα, ἃ ἂν καταλειφθῇ αὐτῷ, Ю҆́ный въ ва́съ и҆ млады́й ѕѣлѡ̀ позави́дитъ ѻ҆́комъ свои́мъ бра́тꙋ своемꙋ̀ и҆ женѣ̀ ꙗ҆́же на ло́нѣ є҆гѡ̀, и҆ ѡ҆ста́вшымсѧ ча́дѡмъ, ꙗ҆̀же а҆́ще ѡ҆ста́нꙋтсѧ є҆мꙋ̀:
55
55
ὥστε δοῦναι ἑνὶ αὐτῶν ἀπὸ τῶν σαρκῶν τῶν τέκνων αὐτοῦ, ὧν ἂν κατέσθῃ, διὰ τὸ μὴ καταλειφθῆναι αὐτῷ οὐδὲν ἐν τῇ στενοχωρίᾳ σου καὶ ἐν τῇ θλίψει σου, ᾗ ἂν θλίψωσί σε οἱ ἐχθροί σου ἐν πάσαις ταῖς πόλεσί σου. ꙗ҆́кѡ да́ти є҆ди́номꙋ и҆́хъ ѿ пло́тей ча̑дъ свои́хъ, и҆̀хже ꙗ҆́лъ є҆сѝ, поне́же ничто̀ ѡ҆ста́сѧ є҆мꙋ̀ въ тѣснотѣ̀ и҆ ско́рби твое́й, є҆́юже ѡ҆скорбѧ́тъ тѧ̀ вразѝ твоѝ во всѣ́хъ градѣ́хъ твои́хъ.
56
56
καὶ ἡ ἁπαλὴ ἐν ὑμῖν καὶ ἡ τρυφερά, ἧς οὐχὶ πεῖραν ἔλαβεν ὁ ποὺς αὐτῆς βαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς διὰ τὴν τρυφερότητα καὶ διὰ τὴν ἁπαλότητα, βασκανεῖ τῷ ὀφθαλμῷ αὐτῆς τὸν ἄνδρα αὐτῆς τὸν ἐν κόλπῳ αὐτῆς καὶ τὸν υἱὸν καὶ τὴν θυγατέρα αὐτῆς И҆ ю҆́наѧ въ ва́съ (жена̀) и҆ млада̀ ѕѣлѡ̀, є҆ѧ́же не ѡ҆бы́че нога̀ є҆ѧ̀ ходи́ти по землѝ ю҆́ности ра́ди и҆ мла́дости, позави́дитъ ѻ҆́комъ свои́мъ мꙋ́жꙋ своемꙋ̀ и҆́же на ло́нѣ є҆ѧ̀, и҆ сы́нꙋ и҆ дще́ри свое́й,
57
57
καὶ τὸ χόριον αὐτῆς τὸ ἐξελθὸν διὰ τῶν μηρῶν αὐτῆς καὶ τὸ τέκνον, ὃ ἐὰν τέκῃ· καταφάγεται γὰρ αὐτὰ διά τὴν ἔνδειαν πάντων κρυφῇ ἐν τῇ στενοχωρίᾳ σου καὶ ἐν τῇ θλίψει σου, ᾗ θλίψει σε ὁ ἐχθρός σου ἐν ταῖς πόλεσί σου. и҆ бло́нѣ свое́й и҆зше́дшей и҆з̾ чре́слъ є҆ѧ̀, и҆ ча́дꙋ своемꙋ̀ є҆́же а҆́ще роди́тъ: снѣ́стъ бо ѧ҆̀ та́йнѡ, скꙋ́дости ра́ди всѣ́хъ въ тѣснотѣ̀ и҆ ско́рби свое́й, є҆́юже ѡ҆скорби́тъ тѧ̀ вра́гъ тво́й во всѣ́хъ градѣ́хъ твои́хъ.
58
58
ἐὰν μὴ εἰσακούσῃς ποιεῖν πάντα τὰ ρήματα τοῦ νόμου τούτου τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ φοβεῖσθαι τὸ ὄνομα τὸ ἔντιμον τὸ θαυμαστὸν τοῦτο, Κύριον τὸν Θεόν σου, А҆́ще не послꙋ́шаете твори́ти всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀, напи̑саннаѧ въ кни́зѣ се́й, є҆́же боѧ́тисѧ и҆́мене чтⷭ҇на́гѡ и҆ чꙋ́днагѡ сегѡ̀, гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀,
59
59
καὶ παραδοξάσει Κύριος τὰς πληγάς σου καὶ τὰς πληγὰς τοῦ σπέρματός σου, πληγὰς μεγάλας καὶ θαυμαστάς, καὶ νόσους πονηρὰς καὶ πιστὰς и҆ оу҆диви́тъ гдⷭ҇ь ꙗ҆́звы твоѧ̑ и҆ ꙗ҆́звы сѣ́мене твоегѡ̀, ꙗ҆́звы вели̑кїѧ и҆ ди̑вныѧ, и҆ болѣ̑зни ѕлы̑ѧ и҆ и҆звѣ̑стныѧ,
60
60
καὶ ἐπιστρέψει πᾶσαν τὴν ὀδύνην Αἰγύπτου τὴν πονηράν, ἣν διευλαβοῦ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, καὶ κολληθήσονται ἐν σοί. и҆ ѡ҆брати́тъ на тѧ̀ всю̀ болѣ́знь є҆гѵ́петскꙋю ѕлꙋ́ю, є҆ѧ́же ты̀ боѧ́лсѧ є҆сѝ ѿ лица̀ и҆́хъ, и҆ прилѣпѧ́тсѧ къ тебѣ̀:
61
61
καὶ πᾶσαν μαλακίαν καὶ πᾶσαν πληγὴν τὴν μὴ γεγραμμένην καὶ πᾶσαν τὴν γεγραμμένην ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου ἐπάξει Κύριος ἐπὶ σέ, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε. и҆ всѐ разслабле́нїе, и҆ всю̀ ꙗ҆́звꙋ ненапи́саннꙋю и҆ всю̀ пи́санꙋю въ кни́зѣ зако́на сегѡ̀ наведе́тъ гдⷭ҇ь на тѧ̀, до́ндеже потреби́тъ тѧ̀:
62
62
κα’Ι καταλειφθήσεσθε ἐν ἀριθμῷ βραχεῖ, ἀνθ᾿ ὧν ὅτι ἦτε ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει, ὅτι οὐκ εἰσήκουσας τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. и҆ ѡ҆ста́нетесѧ въ числѣ̀ ма́лѣмъ, вмѣ́стѡ тогѡ̀ є҆гда̀ бы́сте ꙗ҆́кѡ ѕвѣ́зды небє́сныѧ мно́жествомъ, ꙗ҆́кѡ не послꙋ́шасте гла́са гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ.
63
63
καὶ ἔσται ὃν τρόπον εὐφράνθη Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν εὖ ποιῆσαι ὑμᾶς καὶ πληθῦναι ὑμᾶς, οὕτως εὐφρανθήσεται Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς, καὶ ἐξαρθήσεσθε ἐν τάχει ἀπὸ τῆς γῆς, εἰς ἣν εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. И҆ бꙋ́детъ, ꙗ҆́коже возвесели́сѧ гдⷭ҇ь ѡ҆ ва́съ благотвори́ти ва́мъ и҆ оу҆мно́жити ва́съ, та́кѡ возвесели́тсѧ гдⷭ҇ь ѡ҆ ва́съ потреби́ти ва́съ: и҆ во́зметесѧ ѿ землѝ, въ ню́же вы̀ вхо́дите та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀,
64
64
καὶ διασπερεῖ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς πάντα τὰ ἔθνη ἀπ᾿ ἄκρου τῆς γῆς ἕως ἄκρου τῆς γῆς, καὶ δουλεύσεις ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ξύλοις καὶ λίθοις, οὕς οὐκ ἠπίστω σὺ καὶ οἱ πατέρες σου. и҆ разсѣ́етъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѧ̑ ꙗ҆зы́ки, ѿ кра́ѧ землѝ да́же до кра́ѧ є҆ѧ̀, и҆ послꙋ́жиши та́мѡ богѡ́мъ и҆ны̑мъ, дре́вꙋ и҆ ка́менїю, и҆́хже не зна́лъ є҆сѝ ты̀ и҆ ѻ҆тцы̀ твоѝ:
65
65
ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἐκείνοις οὐκ ἀναπαύσει σε, οὐδ᾿ οὐ μὴ γένηται στάσις τῷ ἴχνει τοῦ ποδός σου, καὶ δώσει σοι Κύριος ἐκεῖ καρδίαν ἀθυμοῦσαν καὶ ἐκλείποντας ὀφθαλμοὺς καὶ τηκομένην ψυχήν. но и҆ во ꙗ҆зы́цѣхъ ѻ҆́нѣхъ не оу҆поко́итъ тѧ̀, нижѐ бꙋ́детъ стоѧ́нїѧ стопѣ̀ ногѝ твоеѧ̀: и҆ да́стъ тебѣ̀ гдⷭ҇ь та́мѡ се́рдце печа́льное и҆ ѡ҆скꙋдѣва̑ющаѧ ѻ҆чеса̀ и҆ и҆стаѧва́ющꙋю дꙋ́шꙋ:
66
66
καὶ ἔσται ἡ ζωή σου κρεμαμένη ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν σου, καὶ φοβηθήσῃ ἡμέρας καὶ νυκτὸς καὶ οὐ πιστεύσεις τῇ ζωῇ σου· и҆ бꙋ́детъ живо́тъ тво́й ви́сѧщь пред̾ ѻ҆чи́ма твои́ма, и҆ оу҆бои́шисѧ во днѝ и҆ въ но́щи, и҆ не бꙋ́деши вѣ́ры ꙗ҆́ти житїю̀ твоемꙋ̀:
67
67
τὸ πρωΐ ἐρεῖς·πῶς ἂν γένοιτο ἑσπέρα; καὶ τὸ ἑσπέρας ἐρεῖς· πῶς ἂν γένοιτο πρωΐ; ἀπὸ τοῦ φόβου τῆς καρδίας σου, ἃ φοβηθήση, καὶ ἀπὸ τῶν ὁραμάτων τῶν ὀφθαλμῶν σου, ὧν ὄψῃ. заꙋ́тра рече́ши: ка́кѡ бꙋ́детъ ве́черъ; и҆ въ ве́черъ рече́ши: ка́кѡ бꙋ́детъ оу҆́тро; ѿ стра́ха се́рдца твоегѡ̀, и҆́мже оу҆бои́шисѧ, и҆ ѿ видѣ́нїй ѻ҆че́съ твои́хъ, и҆́миже оу҆́зриши:
68
68
καὶ ἀποστρέψει σε Κύριος εἰς Αἴγυπτον ἐν πλοίοις καὶ ἐν τῇ ὁδῷ, ᾗ εἶπα· οὐ προσθήσῃ ἔτι ἰδεῖν αὐτήν· καὶ πραθήσεσθε ἐκεῖ τοῖς ἐχθροῖς ὑμῶν εἰς παῖδας καὶ παιδίσκας, καὶ οὐκ ἔσται ὁ κτώμενος. и҆ возврати́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ во є҆гѵ́петъ въ корабле́хъ, и҆ на пꙋтѝ є҆го́же реко́хъ, не приложитѐ ксемꙋ̀ ви́дѣти є҆го̀: и҆ про́дани бꙋ́дете та́мѡ врагѡ́мъ ва́шымъ въ рабы̑ и҆ въ рабы̑ни, и҆ не бꙋ́детъ кꙋпꙋ́ющагѡ.
69
Οὗτοι οἱ λόγοι τῆς διαθήκης, οὓς ἐνετείλατο Κύριος Μωυσῇ στῆσαι τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐν γῇ Μωάβ, πλὴν τῆς διαθήκης, ἧς διέθετο αὐτοῖς ἐν Χωρήβ.
Κεφάλαιο 29
Глава́ к҃ѳ
1
1
ΚΑΙ ἐκάλεσε Μωυσῆς πάντας τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· ὑμεῖς ἑωράκατε πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ἐν γῇ Αἰγύπτῳ ἐνώπιον ὑμῶν Φαραὼ καὶ τοῖς θεράπουσιν αὐτοῦ καὶ πάσῃ τῇ γῇ αὐτοῦ, Сїѧ̑ словеса̀ завѣ́та, ꙗ҆̀же завѣща̀ гдⷭ҇ь мѡѷсе́ю оу҆ста́вити сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ въ землѝ мѡа́вли, кромѣ̀ завѣ́та, є҆го́же завѣща̀ и҆̀мъ въ хѡри́вѣ.
2
2
τοὺς πειρασμοὺς τοὺς μεγάλους, οὓς ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου, τὰ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα τὰ μεγάλα ἐκεῖνα· И҆ призва̀ мѡѷсе́й всѧ̑ сы́ны і҆и҃лєвы и҆ речѐ къ ни̑мъ: вы̀ ви́дѣсте всѧ̑, є҆ли̑ка сотворѝ гдⷭ҇ь въ землѝ є҆гѵ́петстѣй пред̾ ва́ми фараѡ́нꙋ и҆ всѣ̑мъ слꙋга́мъ є҆гѡ̀ и҆ все́й землѝ є҆гѡ̀,
3
3
καὶ οὐκ ἔδωκε Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῖν καρδίαν εἰδέναι καὶ ὀφθαλμοὺς βλέπειν καὶ ὦτα ἀκούειν ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης. и҆скꙋшє́нїѧ вели̑каѧ, ꙗ҆̀же ви́дѣста ѻ҆́чи твоѝ, зна́мєнїѧ и҆ чꙋдеса̀ вели̑каѧ ѡ҆́наѧ, рꙋ́кꙋ крѣ́пкꙋю и҆ мы́шцꙋ высо́кꙋю:
4
4
καὶ ἤγαγεν ὑμᾶς τεσσαράκοντα ἔτη ἐν τῇ ἐρήμῳ· οὐκ ἐπαλαιώθη τὰ ἱμάτια ὑμῶν, καὶ τὰ ὑποδήματα ὑμῶν οὐ κατετρίβη ἀπὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν· и҆ не дадѐ гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́мъ се́рдца разꙋмѣ́ти и҆ ѻ҆че́съ ви́дѣти и҆ оу҆ше́съ слы́шати, да́же до днѐ сегѡ̀:
5
5
ἄρτον οὐκ ἐφάγετε, οἶνον καὶ σίκερα οὐκ ἐπίετε, ἵνα γνῶτε, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐγώ. и҆ води́лъ ва́съ четы́редесѧть лѣ́тъ по пꙋсты́ни: не ѡ҆бетша́ша ри̑зы ва́шѧ, и҆ сапо́зи ва́ши не сотро́шасѧ на нога́хъ ва́шихъ:
6
6
καὶ ἤλθετε ἕως τοῦ τόπου τούτου, καὶ ἐξῆλθε Σηὼν βασιλεὺς ᾿Εσεβὼν καὶ ῍Ωγ βασιλεὺς Βασὰν εἰς συνάντησιν ἡμῖν ἐν πολέμῳ, καὶ ἐπατάξαμεν αὐτοὺς хлѣ́ба не ꙗ҆до́сте, вїна̀ и҆ сїке́ра не пи́сте, да позна́ете, ꙗ҆́кѡ се́й гдⷭ҇ь бг҃ъ ва́шъ:
7
7
καὶ ἐλάβομεν τὴν γῆν αὐτῶν, καὶ ἔδωκα αὐτὴν ἐν κλήρῳ τῷ Ρουβὴν καὶ τῷ Γαδδὶ καὶ τῷ ἡμίσει φυλῆς Μανασσῆ. и҆ прїидо́сте до сегѡ̀ мѣ́ста: и҆ и҆зы́де сиѡ́нъ ца́рь є҆севѡ́нскїй и҆ ѡ҆́гъ ца́рь васа́нскїй во срѣ́тенїе на́мъ на бра́нь,
8
8
καὶ φυλάξεσθε ποιεῖν πάντας τοὺς λόγους τῆς διαθήκης ταύτης, ἵνα συνῆτε πάντα, ὅσα ποιήσετε. и҆ порази́хомъ и҆̀хъ на бра́ни, и҆ прїѧ́хомъ зе́млю и҆́хъ: и҆ да́хъ ю҆̀ во жре́бїй рꙋви́мꙋ и҆ га́дꙋ и҆ полꙋпле́мени манассі́инꙋ.
9
9
῾Υμεῖς ἑστήκατε πάντες σήμερον ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, οἱ ἀρχίφυλοι ὑμῶν καὶ ἡ γερουσία ὑμῶν καὶ οἱ κριταὶ ὑμῶν, καὶ οἱ γραμματοεισαγωγεῖς ὑμῶν, πᾶς ἀνὴρ ᾿Ισραήλ, И҆ сохрани́те твори́ти всѧ̑ словеса̀ завѣ́та сегѡ̀ твори́ти ѧ҆̀, да разꙋмѣ́ете всѧ̑, є҆ли̑ка сотворитѐ.
10
10
αἱ γυναῖκες ὑμῶν καὶ τὰ ἔκγονα ὑμῶν καὶ ὁ προσήλυτος ὁ ἐν μέσῳ τῆς παρεμβολῆς ὑμῶν, ἀπὸ ξυλοκόπου ὑμῶν καὶ ἕως ὑδροφόρου ὑμῶν, Вы̀ ста́сте всѝ дне́сь пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ, племенонача̑лницы ва́ши и҆ старѣ̑йшины ва́ши, и҆ сꙋдїи̑ ва́ши и҆ писмовводи́тєли ва́ши, всѧ́къ мꙋ́жъ і҆и҃лтескъ,
11
11
παρελθεῖν ἐν τῇ διαθήκῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ ἐν ταῖς ἀραῖς αὐτοῦ, ὅσα Κύριος ὁ Θεός σου διατίθεται πρὸς σὲ σήμερον, и҆ жєны̀ ва́шѧ и҆ ча̑да ва̑ша, и҆ пришле́цъ и҆́же посредѣ̀ полка̀ ва́шегѡ, ѿ древосѣ́чца ва́шегѡ да́же до водоно́сца ва́шегѡ,
12
12
ἵνα στήσῃ σε αὐτῷ εἰς λαόν, καὶ αὐτὸς ἔσται σου Θεός, ὃν τρόπον εἶπέ σοι, καὶ ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακώβ. є҆́же прейтѝ въ завѣ́тъ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ и҆ въ клѧ̑твы є҆гѡ̀, є҆ли̑ка завѣща́етъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й къ тебѣ̀ дне́сь:
13
13
καὶ οὐχ ὑμῖν μόνοις ἐγὼ διατίθεμαι τὴν διαθήκην ταύτην καὶ τὴν ἀρὰν ταύτην, да поста́витъ тѧ̀ себѣ̀ въ лю́ди, и҆ то́й бꙋ́детъ тебѣ̀ бг҃ъ, ꙗ҆́коже тебѣ̀ речѐ и҆ ꙗ҆́коже клѧ́тсѧ ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ, а҆враа́мꙋ и҆ і҆саа́кꙋ и҆ і҆а́кѡвꙋ.
14
14
ἀλλὰ καὶ τοῖς ὧδε οὖσι μεθ᾿ ὑμῶν σήμερον ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ τοῖς μὴ οὖσι μεθ᾿ ὑμῶν ὧδε σήμερον. И҆ не ва́мъ є҆ди̑нѣмъ а҆́зъ завѣ́тъ се́й и҆ клѧ́твꙋ сїю̀ завѣщава́ю,
15
15
ὅτι ὑμεῖς οἴδατε πῶς κατῳκήσαμεν ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, ὡς παρήλθομεν ἐν μέσῳ τῶν ἐθνῶν, οὓς παρήλθετε, но и҆ здѣ̀ сꙋ́щымъ съ ва́ми дне́сь, пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ ва́шимъ, и҆ не сꙋ́щымъ съ ва́ми здѣ̀ дне́сь.
16
16
καὶ ἴδετε τὰ βδελύγματα αὐτῶν καὶ τὰ εἴδωλα αὐτῶν, ξύλον καὶ λίθον, ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἅ ἐστι παρ᾿ αὐτοῖς. Ꙗ҆́кѡ вы̀ вѣ́сте, ка́кѡ жи́хомъ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй и҆ ка́кѡ проидо́хомъ посредѣ̀ ꙗ҆зы́кѡвъ, и҆̀хже преидо́сте,
17
17
μή τίς ἐστιν ἐν ὑμῖν ἀνὴρ ἢ γυνὴ ἢ πατριὰ ἢ φυλή, τίνος ἡ διάνοια ἐξέκλινεν ἀπὸ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν πορεύεσθαι λατρεύειν τοῖς θεοῖς τῶν ἐθνῶν ἐκείνων; μὴ τίς ἐστιν ἐν ὑμῖν ρίζα ἄνω φύουσα ἐν χολῇ καὶ πικρίᾳ; и҆ ви́дѣсте ме́рзѡсти и҆́хъ и҆ кꙋмі́ры и҆́хъ, дре́во и҆ ка́менїе, сребро̀ и҆ зла́то, ꙗ҆̀же сꙋ́ть оу҆ ни́хъ.
18
18
καὶ ἔσται ἐὰν ἀκούσῃ τὰ ρήματα τῆς ἀρᾶς ταύτης καὶ ἐπιφημίσηται ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ λέγων· ὅσιά μοι γένοιτο, ὅτι ἐνῇ ἀποπλανήσει τῆς καρδίας μου πορεύσομαι, ἵνα μὴ συναπολέσῃ ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν ἀναμάρτητον. Є҆да̀ кто̀ є҆́сть въ ва́съ мꙋ́жъ и҆лѝ жена̀, и҆лѝ ѻ҆те́чество и҆лѝ пле́мѧ, є҆гѡ́же се́рдце оу҆клони́сѧ ѿ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, и҆тѝ є҆́же слꙋжи́ти богѡ́мъ ꙗ҆зы́кѡвъ ѻ҆́ныхъ; є҆да̀ кі́й є҆́сть въ ва́съ ко́рень горѣ̀ прораста́ющь въ же́лчи и҆ го́рести;
19
19
οὐ μὴ θελήσει ὁ Θεὸς εὐϊλατεῦσαι αὐτῷ, ἀλλ᾿ ἢ τότε ἐκκαυθήσεται ὀργὴ Κυρίου καὶ ὁ ζῆλος αὐτοῦ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, καὶ κολληθήσονται ἐν αὐτῷ πᾶσαι αἱ ἀραὶ τῆς διαθήκης ταύτης αἱ γεγραμμέναι ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου, καὶ ἐξαλείψει Κύριος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν οὐρανόν· И҆ бꙋ́детъ а҆́ще оу҆слы́шитъ словеса̀ клѧ́твы сеѧ̀ и҆ похва́литсѧ въ се́рдцы свое́мъ, глаго́лѧ: преподо́бно мнѣ̀ да бꙋ́детъ, ꙗ҆́кѡ въ прельще́нїи се́рдца моегѡ̀ пойдꙋ̀, да не погꙋби́тъ грѣ́шникъ безгрѣ́шнаго (съ собо́ю):
20
20
καὶ διαστελεῖ αὐτὸν Κύριος εἰς κακὰ ἐκ πάντων υἱῶν ᾿Ισραὴλ κατὰ πάσας τὰς ἀρὰς τῆς διαθήκης τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου. не восхо́щетъ бг҃ъ млⷭ҇тивъ бы́ти є҆мꙋ̀, но тогда̀ разгори́тсѧ гнѣ́въ гдⷭ҇ень и҆ ре́вность є҆гѡ̀ на человѣ́ка того̀: и҆ прилѣпѧ́тсѧ є҆мꙋ̀ всѧ̑ клѧ̑твы завѣ́та сегѡ̀, пи̑санныѧ въ кни́зѣ зако́на сегѡ̀: и҆ потреби́тъ гдⷭ҇ь и҆́мѧ є҆гѡ̀ ѿ поднебе́сныѧ,
21
21
καὶ ἐροῦσιν ἡ γενεὰ ἡ ἑτέρα, οἱ υἱοὶ ὑμῶν, οἳ ἀναστήσονται μεθ᾿ ὑμᾶς, καὶ ὁ ἀλλότριος, ὃς ἂν ἔλθῃ ἐκ γῆς μακρόθεν, καὶ ὄψονται τὰς πληγὰς τῆς γῆς ἐκείνης καὶ τὰς νόσους αὐτῆς, ἃς ἀπέστειλε Κύριος ἐπ᾿ αὐτήν, и҆ ѿлꙋчи́тъ є҆го̀ гдⷭ҇ь на ѕла̑ѧ ѿ всѣ́хъ сынѡ́въ і҆и҃левыхъ, по всѣ̑мъ клѧ́твамъ завѣ́та напи́саннагѡ въ кни́зѣ зако́на сегѡ̀.
22
22
θεῖον καὶ ἅλα κατακεκαυμένον, πᾶσα ἡ γῆ αὐτῆς οὐ σπαρήσεται οὐδὲ ἀνατελεῖ, οὐδὲ μὴ ἀναβῇ ἐπ᾿ αὐτὴν πᾶν χλωρόν, ὥσπερ κατεστράφη Σόδομα και Γόμορρα, ᾿Αδαμὰ καὶ Σεβωΐμ, ἃς κατέστρεψε Κύριος ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ, И҆ рече́тъ ро́дъ и҆́нъ, сы́нове ва́ши, и҆̀же воста́нꙋтъ по ва́съ, и҆ чꙋжды́й и҆́же прїи́детъ ѿ землѝ дале́кїѧ, и҆ оу҆́зрѧтъ ꙗ҆́звы землѝ ѻ҆́ныѧ и҆ недꙋ́ги є҆ѧ̀, ꙗ҆̀же посла̀ гдⷭ҇ь на ню̀,
23
23
καὶ ἐροῦσι πάντα τὰ ἔθνη· διατὶ ἐποίησε Κύριος οὕτω τῇ γῇ ταύτῃ; τίς ὁ θυμὸς τῆς ὀργῆς ὁ μέγας οὗτος; жꙋ́пелъ и҆ со́ль сожже́ннꙋю: всѧ̀ землѧ̀ є҆ѧ̀ не насѣ́етсѧ, ни прозѧ́бнетъ, нижѐ возни́кнетъ на не́й всѧ́къ ѕла́къ: ꙗ҆́коже ѡ҆прове́ржесѧ содо́мъ и҆ гомо́рръ, а҆дама̀ и҆ севѡі́мъ, ꙗ҆̀же ѡ҆прове́рже гдⷭ҇ь въ ꙗ҆́рости и҆ гнѣ́вѣ свое́мъ.
24
24
καὶ ἐροῦσιν· ὅτι κατέλιπον τὴν διαθήκην Κυρίου τοῦ Θεοῦ τῶν πατέρων αὐτῶν, ἃ διέθετο τοῖς πατράσιν αὐτῶν, ὅτε ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, И҆ рекꙋ́тъ всѝ ꙗ҆зы́цы: почто̀ сотворѝ гдⷭ҇ь си́це землѝ се́й; ка́ѧ ꙗ҆́рость гнѣ́ва вели́каѧ сїѧ̀;
25
25
καὶ πορευθέντες ἐλάτρευσαν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ ἠπίσταντο, οὐδὲ διένειμεν αὐτοῖς· И҆ рекꙋ́тъ: ꙗ҆́кѡ ѡ҆ста́виша завѣ́тъ гдⷭ҇а бг҃а ѻ҆тє́цъ свои́хъ, є҆го́же завѣща̀ ѻ҆тцє́мъ и҆́хъ, є҆гда̀ и҆зведѐ и҆̀хъ ѿ землѝ є҆гѵ́петскїѧ,
26
26
καὶ ὠργίσθη θυμῷ Κύριος ἐπὶ τὴν γῆν ἐκείνην ἐπαγαγεῖν ἐπ᾿ αὐτὴν κατὰ πάσας τὰς κατάρας τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου, и҆ ше́дше послꙋжи́ша богѡ́мъ и҆ны̑мъ, и҆ поклони́шасѧ и҆̀мъ, и҆́хже не вѣ́дѧхꙋ, и҆ не дадѐ и҆̀мъ ничто́же ни є҆ди́нъ:
27
27
καὶ ἐξῇρεν αὐτοὺς Κύριος ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶν ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ καὶ παροξυσμῷ μεγάλῳ σφόδρα, καὶ ἐξέβαλεν αὐτοὺς εἰς γῆν ἑτέραν ὡσεὶ νῦν. и҆ разгнѣ́васѧ ꙗ҆́ростїю гдⷭ҇ь на зе́млю тꙋ̀, є҆́же навестѝ на ню̀ по всѣ̑мъ клѧ́твамъ завѣ́та, пи̑саннымъ въ кни́гахъ зако́на сегѡ̀:
28
28
τὰ κρυπτὰ Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, τὰ δὲ φανερὰ ἡμῖν καὶ τοῖς τέκνοις ἡμῶν εἰς τὸν αἰῶνα, ποιεῖν πάντα τὰ ρήματα τοῦ νόμου τούτου. и҆ и҆з̾ѧ́тъ и҆̀хъ гдⷭ҇ь ѿ землѝ и҆́хъ ꙗ҆́ростїю и҆ гнѣ́вомъ, и҆ прогнѣ́ванїемъ вели́кимъ ѕѣлѡ̀, и҆ и҆зве́рже и҆̀хъ въ зе́млю и҆́нꙋ ꙗ҆́коже нн҃ѣ.
Κεφάλαιο 30
Глава́ л҃
1
1
ΚΑΙ ἔσται ὡς ἂν ἔλθωσιν ἐπὶ σὲ πάντα τὰ ρήματα ταῦτα, ἡ εὐλογία καὶ ἡ κατάρα, ἣν ἔδωκα πρὸ προσώπου σου, καὶ δέξῃ εἰς τὴν καρδίαν σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, οὗ ἐὰν διασκορπίσῃ σε Κύριος ἐκεῖ, И҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ прїи́дꙋтъ на тѧ̀ всѧ̑ словеса̀ сїѧ̑, блгⷭ҇ве́нїе и҆ клѧ́тва, ю҆́же да́хъ пред̾ лице́мъ твои́мъ, и҆ прїи́меши въ се́рдце твоѐ во всѣ́хъ ꙗ҆зы́цѣхъ, въ нѧ́же расточи́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й та́мѡ,
2
2
καὶ ἐπιστραφήσῃ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς αὐτοῦ κατὰ πάντα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, и҆ ѡ҆брати́шисѧ ко гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀, и҆ послꙋ́шаеши гла́са є҆гѡ̀ по всѣ̑мъ, є҆ли̑ка а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, ты̀ и҆ сы́нъ тво́й, ѿ всегѡ̀ се́рдца твоегѡ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ твоеѧ̀,
3
3
καὶ ἰάσεται Κύριος τὰς ἁμαρτίας σου καὶ ἐλεήσει σε καὶ πάλιν συνάξει σε ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν, εἰς οὓς διεσκόρπισέ σε Κύριος ἐκεῖ. и҆ и҆сцѣли́тъ гдⷭ҇ь грѣхѝ твоѧ̑ и҆ поми́лꙋетъ тѧ̀, и҆ па́ки собере́тъ тѧ̀ ѿ всѣ́хъ ꙗ҆зы́кѡвъ, въ нѧ́же разсы́па тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ та́мѡ.
4
4
ἐὰν ᾖ ἡ διασπορά σου ἀπ᾿ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ ἕως ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ, ἐκεῖθεν συνάξει σε Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ ἐκεῖθεν λήψεταί σε Κύριος ὁ Θεός σου· А҆́ще бꙋ́детъ разсѣ́ѧнїе твоѐ ѿ кра́ѧ небесѐ да́же до кра́ѧ небесѐ, ѿтꙋ́дꙋ собере́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й и҆ ѿтꙋ́дꙋ во́зметъ тѧ̀,
5
5
καὶ εἰσάξει σε ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν εἰς τὴν γῆν, ἣν ἐκληρονόμησαν οἱ πατέρες σου, καὶ κληρονομήσεις αὐτήν· καὶ εὖ σε ποιήσει καὶ πλεοναστόν σε ποιήσει ὑπὲρ τοὺς πατέρας σου. и҆ введе́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й ѿтꙋ́дꙋ въ зе́млю, ю҆́же наслѣ́диша ѻ҆тцы̀ твоѝ, и҆ наслѣ́диши ю҆̀: и҆ бла́го тебѣ̀ сотвори́тъ, и҆ оу҆мно́житъ тѧ̀ па́че ѻ҆тє́цъ твои́хъ
6
6
καὶ περικαθαριεῖ Κύριος τὴν καρδίαν σου καὶ τὴν καρδίαν τοῦ σπέρματός σου, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, ἵνα ζῇς σύ. и҆ ѡ҆чи́ститъ гдⷭ҇ь се́рдце твоѐ и҆ се́рдце сѣ́мене твоегѡ̀, люби́ти гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ ѿ всегѡ̀ се́рдца твоегѡ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ твоеѧ̀, да живе́ши ты̀:
7
7
καὶ δώσει Κύριος ὁ Θεός σου τὰς ἀρὰς ταύτας ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου καὶ ἐπὶ τοὺς μισοῦντάς σε, οἳ ἐδίωξάν σε. и҆ да́стъ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й клѧ̑твы сїѧ̑ на врагѝ твоѧ̑ и҆ на ненави́дѧщыѧ тѧ̀, и҆̀же и҆згна́ша тѧ̀:
8
8
καὶ σὺ ἐπιστραφήσῃ καὶ εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ ποιήσεις τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, и҆ ты̀ ѡ҆брати́шисѧ и҆ послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ и҆ сотвори́ши за́пѡвѣди є҆гѡ̀, є҆ли̑ки а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь.
9
9
καὶ πολυωρήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν παντὶ ἔργῳ τῶν χειρῶν σου, ἐν τοῖς ἐκγόνοις τῆς κοιλίας σου καὶ ἐν τοῖς ἐκγόνοις τῶν κτηνῶν σου καὶ ἐν τοῖς γενήμασι τῆς γῆς σου· ὅτι ἐπιστρέψει Κύριος ὁ Θεός σου εὐφρανθῆναι ἐπὶ σοὶ εἰς ἀγαθά, καθότι εὐφράνθη ἐπὶ τοῖς πατράσι σου, И҆ блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й во всѧ́комъ дѣ́лѣ рꙋкꙋ̀ твоє́ю, въ плодѣ́хъ оу҆тро́бы твоеѧ̀ и҆ въ плодѣ́хъ скотѡ́въ твои́хъ и҆ въ жи́тѣхъ землѝ твоеѧ̀, ꙗ҆́кѡ ѡ҆брати́тсѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й возвесели́тисѧ ѡ҆ тебѣ̀ во благи́хъ, ꙗ҆́коже возвесели́сѧ ѿ ѻ҆тцѣ́хъ твои́хъ:
10
10
ἐὰν εἰσακούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσεσθαι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις αὐτοῦ τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν ἐπιστραφῇς ἐπὶ Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου. а҆́ще послꙋ́шаеши гла́са гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀ храни́ти и҆ твори́ти всѧ̑ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀ и҆ сꙋды̀ є҆гѡ̀, напи̑санныѧ въ кни́зѣ зако́на сегѡ̀: а҆́ще ѡ҆брати́шисѧ ко гдⷭ҇ꙋ бг҃ꙋ твоемꙋ̀ ѿ всегѡ̀ се́рдца твоегѡ̀ и҆ ѿ всеѧ̀ дꙋшѝ твоеѧ̀.
11
11
῞Οτι ἡ ἐντολὴ αὕτη, ἣν ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, οὐχ ὑπέρογκός ἐστιν οὐδὲ μακρὰν ἀπὸ σοῦ ἐστιν. Ꙗ҆́кѡ за́повѣдь сїѧ̀, ю҆́же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, не тѧжка̀ є҆́сть, нижѐ дале́че є҆́сть ѿ тебє̀:
12
12
οὐκ ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω ἐστὶ λέγων· τίς ἀναβήσεται ἡμῖν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ λήψεται ἡμῖν αὐτήν, καὶ ἀκούσαντες αὐτὴν ποιήσομεν; не на нб҃сѝ є҆́сть, глаго́лѧ: кто̀ взы́детъ ѿ на́съ на нб҃о и҆ во́зметъ ю҆̀ на́мъ, и҆ оу҆слы́шавше ю҆̀ сотвори́мъ;
13
13
οὐδὲ πέραν τῆς θαλάσσης ἐστὶ λέγων· τίς διαπεράσει ἡμῖν εἰς τὸ πέραν τῆς θαλάσσης καὶ λήψεται ἡμῖν αὐτήν, καὶ ἀκουστὴν ἡμῖν ποιήσῃ αὐτήν, καὶ ποιήσομεν; нижѐ ѡ҆б̾ ѻ҆нꙋ̀ странꙋ̀ мо́рѧ є҆́сть, глаго́лѧй: кто̀ пре́йдетъ на́мъ на ѻ҆́нꙋ странꙋ̀ мо́рѧ и҆ во́зметъ ю҆̀ на́мъ, и҆ оу҆слы́шавше ю҆̀ сотвори́мъ;
14
14
ἐγγύς σού ἐστι τὸ ρῆμα σφόδρα ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ταῖς χερσί σου ποιεῖν αὐτό. бли́з̾ тебє̀ є҆́сть глаго́лъ ѕѣлѡ̀, во оу҆стѣ́хъ твои́хъ и҆ въ се́рдцы твое́мъ и҆ въ рꙋкꙋ̀ твоє́ю, твори́ти є҆го̀.
15
15
᾿Ιδοὺ δέδωκα πρὸ προσώπου σου σήμερον τὴν ζωήν καὶ τὸν θάνατον, τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν. Сѐ, да́хъ пред̾ лице́мъ твои́мъ дне́сь жи́знь и҆ сме́рть, бла́го и҆ ѕло̀.
16
16
ἐὰν εἰσακούσῃς τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου, πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ φυλάσσεσθαι τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις αὐτοῦ, καὶ ζήσεσθε, καὶ πολλοὶ ἔσεσθε, καὶ εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. А҆́ще послꙋ́шаеши за́повѣдїй гдⷭ҇а бг҃а твоегѡ̀, ꙗ҆̀же а҆́зъ заповѣ́даю тебѣ̀ дне́сь, люби́ти гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, ходи́ти во всѣ́хъ пꙋте́хъ є҆гѡ̀ и҆ храни́ти ѡ҆правда̑нїѧ є҆гѡ̀ и҆ за́пѡвѣди є҆гѡ̀ и҆ сꙋды̀ є҆гѡ̀, и҆ поживе́ши, и҆ оу҆мно́жишисѧ, и҆ блгⷭ҇ви́тъ тѧ̀ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й на все́й землѝ, въ ню́же вхо́диши наслѣ́дити ю҆̀ та́мѡ.
17
17
καὶ ἐὰν μεταστῇ ἡ καρδία σου καὶ μὴ εἰσακούσῃς καὶ πλανηθεὶς προσκυνήσῃς θεοῖς ἑτέροις καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς, И҆ а҆́ще преврати́тсѧ се́рдце твоѐ, и҆ не послꙋ́шаеши, и҆ заблꙋди́въ поклони́шисѧ богѡ́мъ и҆ны̑мъ и҆ послꙋ́жиши и҆̀мъ,
18
18
ἀναγγέλλω σοι σήμερον ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε καὶ οὐ μὴ πολυήμεροι γένησθε ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. возвѣща́ю ва́мъ дне́сь, ꙗ҆́кѡ поги́белїю поги́бнете, и҆ не многодне́вни бꙋ́дете на землѝ, ю҆́же гдⷭ҇ь бг҃ъ дае́тъ тебѣ̀, въ ню́же вы̀ прехо́дите і҆ѻрда́нъ та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀.
19
19
διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν ζωὴν καὶ τὸν θάνατον δέδωκα πρὸ προσώπου ὑμῶν, τὴν εὐλογίαν καὶ τὴν κατάραν· ἔκλεξαι τὴν ζωὴν σύ, ἵνα ζήσῃς σὺ καὶ τὸ σπέρμα σου, Засвидѣ́телствꙋю ва́мъ дне́сь нб҃омъ и҆ земле́ю: живо́тъ и҆ сме́рть да́хъ пред̾ лице́мъ ва́шимъ, блгⷭ҇ве́нїе и҆ клѧ́твꙋ: и҆ и҆зберѝ живо́тъ, да живе́ши ты̀ и҆ сѣ́мѧ твоѐ,
20
20
ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου, εἰσακούειν τῆς φωνῆς αὐτοῦ καὶ ἔχεσθαι αὐτοῦ· ὅτι τοῦτο ἡ ζωή σου καὶ ἡ μακρότης τῶν ἡμερῶν σου, κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ δοῦναι αὐτοῖς. люби́ти гдⷭ҇а бг҃а твоего̀, послꙋ́шати гла́са є҆гѡ̀ и҆ прилѣпи́тисѧ къ немꙋ̀: ꙗ҆́кѡ сїѐ живо́тъ тво́й, и҆ долгота̀ дні́й твои́хъ, жи́ти на землѝ, є҆́юже клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь бг҃ъ ѻ҆тцє́мъ твои̑мъ, а҆враа́мꙋ и҆ і҆саа́кꙋ и҆ і҆а́кѡвꙋ, да́ти и҆̀мъ.
Κεφάλαιο 31
Глава́ л҃а
1
1
ΚΑΙ συνετέλεσε Μωυσῆς λαλῶν πάντας τοὺς λόγους τούτους πρὸς πάντας υἱοὺς ᾿Ισραήλ, И҆ сконча̀ мѡѷсе́й глаго́лѧ всѧ̑ словеса̀ сїѧ̑ ко всѣ̑мъ сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ
2
2
καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· ἑκατὸν καὶ εἴκοσιν ἐτῶν ἐγώ εἰμι σήμερον· οὐ δυνήσομαι ἔτι εἰσπορεύεσθαι καὶ ἐκπορεύεσθαι, Κύριος δὲ εἶπε πρός με· οὐ διαβήσῃ τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον. и҆ речѐ къ ни̑мъ: ста̀ и҆ два́десѧти лѣ́тъ а҆́зъ є҆́смь дне́сь: не возмогꙋ̀ ксемꙋ̀ входи́ти и҆ и҆сходи́ти: гдⷭ҇ь же речѐ ко мнѣ̀: не пре́йдеши і҆ѻрда́на сегѡ̀:
3
3
Κύριος ὁ Θεός σου ὁ προπορευόμενος πρὸ προσώπου σου, αὐτὸς ἐξολοθρεύσει τὰ ἔθνη ταῦτα ἀπὸ προσώπου σου, καὶ κατακληρονομήσεις αὐτούς· καὶ ᾿Ιησοῦς ὁ προπορευόμενος πρὸ προσώπου σου, καθὰ ἐλάλησε Κύριος. гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й пред̾иды́й пред̾ лице́мъ твои́мъ, то́й потреби́тъ ꙗ҆зы́ки сїѧ̑ ѿ лица̀ твоегѡ̀, и҆ наслѣ́диши и҆̀хъ: и҆ і҆исꙋ́съ пред̾иды́й пред̾ лице́мъ твои́мъ, ꙗ҆́коже гл҃а гдⷭ҇ь:
4
4
καὶ ποιήσει Κύριος ὁ Θεός σου αὐτοῖς καθὼς ἐποίησε Σηὼν καὶ ῎Ωγ, τοῖς δυσὶ βασιλεῦσι τῶν ᾿Αμορραίων, οἳ ἦσανπέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, καὶ τῇ γῇ αὐτῶν, καθότι ἐξωλόθρευσεν αὐτούς· и҆ сотвори́тъ и҆̀мъ гдⷭ҇ь, ꙗ҆́коже сотворѝ сиѡ́нꙋ и҆ ѡ҆́гꙋ, двꙋ́мъ царє́мъ а҆моррє́йскимъ, и҆̀же бы́ша ѡ҆б̾ ѡ҆́нъ по́лъ і҆ѻрда́на, и҆ землѝ и҆́хъ, ꙗ҆́коже потребѝ и҆̀хъ
5
5
καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς Κύριος ὑμῖν, καὶ ποιήσετε αὐτοῖς, καθότι ἐνετειλάμην ὑμῖν. и҆ предадѐ и҆̀хъ гдⷭ҇ь въ рꙋ́цѣ ва́ши: и҆ сотвори́те и҆̀мъ, ꙗ҆́коже заповѣ́дахъ ва́мъ:
6
6
ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, μὴ φοβοῦ μηδὲ δειλιάσης μηδὲ πτοηθῇς ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου ὁ προπορευόμενος μεθ᾿ ὑμῶν ἐν ὑμῖν, οὔτε μή σε ἀνῇ, οὔτε μή σε ἐγκαταλίπῃ. мꙋжа́йсѧ и҆ крѣпи́сѧ, не бо́йсѧ, ни оу҆жаса́йсѧ, ни оу҆страша́йсѧ ѿ лица̀ и҆́хъ: ꙗ҆́кѡ гдⷭ҇ь бг҃ъ тво́й, се́й пред̾иды́й съ ва́ми, и҆ не ѿстꙋ́питъ ѿ тебє̀, нижѐ ѡ҆ста́витъ тѧ̀.
7
7
καὶ ἐκάλεσε Μωυσῆς ᾿Ιησοῦν καὶ εἶπεν αὐτῷ ἔναντι παντὸς ᾿Ισραήλ· ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, σὺ γὰρ εἰσελεύσῃ πρὸ προσώπου τοῦ λαοῦ τούτου εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς, καὶ σὺ κατακληρονομήσεις αὐτὴν αὐτοῖς· И҆ призва̀ мѡѷсе́й і҆исꙋ́са и҆ речѐ є҆мꙋ̀ пред̾ всѣ́мъ і҆и҃лемъ: мꙋжа́йсѧ и҆ крѣпи́сѧ: ты́ бо вни́деши пред̾ лице́мъ люді́й си́хъ въ зе́млю, ю҆́же клѧ́тсѧ гдⷭ҇ь ѻ҆тцє́мъ ва́шымъ да́ти и҆̀мъ, и҆ ты̀ въ наслѣ́дїе раздѣли́ши ю҆̀ и҆̀мъ:
8
8
καὶ Κύριος ὁ συμπορευόμενος μετὰ σοῦ οὐκ ἀνήσει σε, οὐδὲ μή σε ἐγκαταλίπῃ· μὴ φοβοῦ μηδὲ δειλία. и҆ гдⷭ҇ь, и҆ды́й съ тобо́ю, не ѿстꙋ́питъ ѿ тебє̀, нижѐ ѡ҆ста́витъ тѧ̀: не бо́йсѧ, ни оу҆жаса́йсѧ.
9
9
Καὶ ἔγραψε Μωυσῆς τὰ ρήματα τοῦ νόμου τούτου εἰς βιβλίον καὶ ἔδωκε τοῖς ἱερεῦσι τοῖς υἱοῖς Λευὶ τοῖς αἴρουσι τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου, καὶ τοῖς προσβυτέροις τῶν υἱῶν ᾿Ισραήλ. И҆ вписа̀ мѡѷсе́й всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀ въ кни́гꙋ и҆ дадѐ жерцє́мъ сынѡ́мъ леѵі̑инымъ, воздви́жꙋщымъ ковче́гъ завѣ́та гдⷭ҇нѧ, и҆ ста́рцємъ сынѡ́въ і҆и҃левыхъ.
10
10
καὶ ἐνετείλατο Μωυσῆς αὐτοῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ λέγων· μετὰ ἑπτὰ ἔτη ἐν καιρῷ ἐνιαυτοῦ ἀφέσεως ἐν ἑορτῇ σκηνοπηγίας, И҆ заповѣ́да и҆̀мъ мѡѷсе́й въ то́й де́нь, глаго́лѧ: по седмѝ лѣ́тѣхъ во вре́мѧ лѣ́та ѡ҆ставле́нїѧ, въ пра́здникъ кꙋ́щей;
11
11
ἐν τῷ συμπορεύεσθαι πάντα ᾿Ισραὴλ ὀφθῆναι ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος, ἀναγνώσεσθε τὸν νόμον τοῦτον ἐναντίον παντὸς ᾿Ισραὴλ εἰς τὰ ὦτα αὐτῶν· є҆гда̀ схо́дитсѧ ве́сь і҆и҃ль ꙗ҆ви́тисѧ пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ твои́мъ на мѣ́стѣ, є҆́же и҆збере́тъ гдⷭ҇ь, чита́йте зако́нъ се́й пред̾ всѣ́мъ і҆и҃лемъ во оу҆́шы и҆́хъ:
12
12
ἐκκλησιάσας τὸν λαόν, τοὺς ἄνδρας καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ ἔκγονα καὶ τὸν προσήλυτον τὸν ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, ἵνα ἀκούσωσι καὶ ἵνα μάθωσι φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν, καὶ ἀκούσονται ποιεῖν πάντας τούς λόγους τοῦ νόμου τούτου· собери́те лю́ди, мꙋ́жы и҆ жєны̀ и҆ дѣ́ти, и҆ прише́лца, и҆́же во градѣ́хъ ва́шихъ, да оу҆слы́шатъ и҆ наꙋча́тсѧ боѧ́тисѧ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, и҆ послꙋ́шаютъ твори́ти всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀:
13
13
καὶ οἱ υἱοὶ αὐτῶν, οἳ οὐκ οἴδασιν, ἀκούσονται καὶ μαθήσονται φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου πάσας τὰς ἡμέρας, ὅσας αὐτοὶ ζῶσιν ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. и҆ сы́нове и҆́хъ, и҆̀же не вѣ́дѧтъ, оу҆слы́шатъ и҆ наꙋча́тсѧ боѧ́тисѧ гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ во всѧ̑ дни̑, є҆ли̑ки поживꙋ́тъ на землѝ, на ню́же вы̀ прехо́дите і҆ѻрда́нъ та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀.
14
14
Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν· ἰδοὺ ἐγγίκασιν αἱ ἡμέραι τοῦ θανάτου σου· κάλεσον ᾿Ιησοῦν καὶ στῆτε παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐντελοῦμαι αὐτῷ. καὶ ἐπορεύθη Μωυσῆς καὶ ᾿Ιησοῦς εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἔστησαν παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. И҆ речѐ гдⷭ҇ь къ мѡѷсе́ю: сѐ, прибли́жишасѧ дні́е сме́рти твоеѧ̀: призовѝ і҆исꙋ́са, и҆ ста́ните пред̾ две́рьми ски́нїи свидѣ́нїѧ, и҆ заповѣ́мъ є҆мꙋ̀. И҆ и҆́де мѡѷсе́й и҆ і҆исꙋ́съ ко ски́нїи свидѣ́нїѧ, и҆ ста́ста пред̾ две́рьми ски́нїи свидѣ́нїѧ.
15
15
καὶ κατέβη Κύριος ἐν νεφέλῃ καὶ ἔστη παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἔστη ὁ στύλος τῆς νεφέλης παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. И҆ сни́де гдⷭ҇ь въ столпѣ̀ ѡ҆́блачнѣ, и҆ ста̀ оу҆ две́рїй ски́нїи свидѣ́нїѧ: и҆ ста̀ сто́лпъ ѡ҆́блачный оу҆ две́рїй ски́нїи свидѣ́нїѧ.
16
16
καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν· ἰδοὺ σὺ κοιμᾷ μετὰ τῶν πατέρων σου, καὶ ἀναστὰς οὗτος ὁ λαὸς ἐκπορνεύσει ὀπίσω θεῶν ἀλλοτρίων τῆς γῆς, εἰς ἣν οὗτος εἰσπορεύεται, καὶ καταλείψουσί με καὶ διασκεδάσουσι τὴν διαθήκην μου, ἣν διεθέμην αὐτοῖς. И҆ речѐ гдⷭ҇ь къ мѡѷсе́ю: сѐ, ты̀ почі́еши со ѻ҆тцы̑ твои́ми, и҆ воста́вше лю́дїе сі́и соблꙋ́дѧтъ в̾слѣ́дъ богѡ́въ чꙋжди́хъ землѝ, въ ню́же вхо́дѧтъ сі́и та́мѡ, и҆ ѡ҆ста́вѧтъ мѧ̀, и҆ разорѧ́тъ завѣ́тъ мо́й, є҆го́же завѣща́хъ и҆̀мъ:
17
17
καὶ ὀργισθήσομαι θυμῷ εἰς αὐτοὺς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ καταλείψω αὐτοὺς καὶ ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν, καὶ ἔσται κατάβρωμα, καὶ εὑρήσουσιν αὐτὸν κακὰ πολλὰ καὶ θλίψεις, καὶ ἐρεῖ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· διότι οὐκ ἔστι Κύριος ὁ Θεός μου ἐν ἐμοί, εὕροσάν με τὰ κακὰ ταῦτα. и҆ разгнѣ́ваюсѧ ꙗ҆́ростїю на нѧ̀ въ то́й де́нь, и҆ ѡ҆ста́влю ѧ҆̀, и҆ ѿвращꙋ̀ лицѐ моѐ ѿ ни́хъ, и҆ бꙋ́дꙋтъ въ снѣ́дь: и҆ ѡ҆брѧ́щꙋтъ ѧ҆̀ ѕла̑ мнѡ́га и҆ скѡ́рби, и҆ рекꙋ́тъ въ де́нь то́й: поне́же нѣ́сть гдⷭ҇а бг҃а въ на́съ, пости́гнꙋша ны̀ ѕла̑ѧ сїѧ̑:
18
18
ἐγὼ δὲ ἀποστροφῇ ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ διὰ πάσας τὰς κακίας, ἃς ἐποίησαν, ὅτι ἀπέστρεψαν ἐπὶ θεοὺς ἀλλοτρίους. а҆́зъ же ѿвраще́нїемъ ѿвращꙋ̀ лицѐ моѐ ѿ ни́хъ въ то́й де́нь, ѕло́бъ ра́ди всѣ́хъ ꙗ҆̀же сотвори́ша, ꙗ҆́кѡ ѡ҆брати́шасѧ къ богѡ́мъ чꙋжди̑мъ:
19
19
καὶ νῦν γράψατε τὰ ρήματα τῆς ᾠδῆς ταύτης καὶ διδάξατε αὐτὴν τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ καὶ ἐμβαλεῖτε αὐτὴν εἰς τὸ στόμα αὐτῶν, ἵνα γένηταί μοι ἡ ᾠδὴ αὕτη κατὰ πρόσωπον μαρτυροῦσα ἐν υἱοῖς ᾿Ισραήλ. и҆ нн҃ѣ напиши́те словеса̀ пѣ́сни сеѧ̀, и҆ наꙋчи́те є҆́й сы́ны і҆и҃лєвы, и҆ вложи́те ю҆̀ во оу҆ста̀ и҆́хъ, да бꙋ́детъ мнѣ̀ пѣ́снь сїѧ̀ во свидѣ́телство въ сынѣ́хъ і҆и҃левыхъ:
20
20
εἰσάξω γὰρ αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν δοῦναι αὐτοῖς, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι, καὶ φάγονται καὶ ἐμπλησθέντες κορήσουσι· καί ἐπιστραφήσονται ἐπὶ θεοὺς ἀλλοτρίους καὶ λατρεύσουσιν αὐτοῖς καὶ παροξυνοῦσί με καὶ διασκεδάσουσι τὴν διαθήκην μου. введꙋ́ бо и҆̀хъ въ зе́млю благꙋ́ю, є҆́юже клѧ́хсѧ ѻ҆тцє́мъ и҆́хъ, да́ти и҆̀мъ зе́млю кипѧ́щꙋю ме́домъ и҆ млеко́мъ, и҆ ꙗ҆дѧ́тъ, и҆ насы́тившесѧ оу҆толстѣ́ютъ, и҆ ѡ҆братѧ́тсѧ къ богѡ́мъ чꙋжди̑мъ, и҆ послꙋ́жатъ и҆̀мъ, и҆ разгнѣ́ваютъ мѧ̀, и҆ разорѧ́тъ завѣ́тъ мо́й, є҆го́же завѣща́хъ и҆̀мъ:
21
21
καὶ ἀντικαταστήσεται ἡ ᾠδὴ αὕτη κατὰ πρόσωπον μαρτυροῦσα, οὐ γὰρ μὴ ἐπιλησθῇ ἀπὸ στόματος αὐτῶν καὶ ἀπὸ στόματος τοῦ σπέρματος αὐτῶν· ἐγὼ γὰρ οἶδα τὴν πονηρίαν αὐτῶν, ὅσα ποιοῦσιν ὧδε σήμερον πρὸ τοῦ εἰσαγαγεῖν με αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν. и҆ бꙋ́детъ є҆гда̀ пости́гнꙋтъ и҆̀хъ мнѡ́га ѕла̑ и҆ скѡ́рби, и҆ противоста́нетъ пѣ́снь сїѧ̀ пред̾ лицѐ и҆́хъ свидѣ́телствꙋющи, ꙗ҆́кѡ не забве́на бꙋ́детъ ѿ оу҆́стъ и҆́хъ и҆ ѿ оу҆́стъ сѣ́мене и҆́хъ: а҆́зъ бо вѣ́мъ ѕло́бꙋ и҆́хъ, є҆ли̑ка творѧ́тъ дне́сь здѣ̀, пре́жде введе́нїѧ и҆́хъ въ зе́млю благꙋ́ю, є҆́юже клѧ́хсѧ ѻ҆тцє́мъ и҆́хъ.
22
22
καὶ ἔγραψε Μωυσῆς τὴν ᾠδὴν ταύτην ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ ἐδίδαξεν αὐτὴν τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραήλ. И҆ написа̀ мѡѷсе́й пѣ́снь сїю̀ въ то́й де́нь и҆ наꙋчѝ є҆́й сы́ны і҆и҃лєвы. И҆ заповѣ́да мѡѷсе́й і҆исꙋ́сꙋ сы́нꙋ наѵи́нꙋ и҆ речѐ є҆мꙋ̀:
23
23
καὶ ἐνετείλατο Μωυσῆς ᾿Ιησοῖ καὶ εἶπεν· ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, σὺ γὰρ εἰσάξεις τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσεν αὐτοῖς Κύριος, καὶ αὐτὸς ἔσται μετὰ σοῦ. мꙋжа́йсѧ и҆ крѣпи́сѧ: ты́ бо введе́ши сы́ны і҆и҃лєвы въ зе́млю, є҆́юже клѧ́тсѧ и҆̀мъ гдⷭ҇ь, и҆ то́й бꙋ́детъ съ тобо́ю.
24
24
῾Ηνίκα δὲ συνετέλεσε Μωυσῆς γράφων πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου εἰς βιβλίον ἕως εἰς τέλος, Є҆гда́ же сконча̀ мѡѷсе́й пиша̀ всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀ въ кни́гꙋ да́же до конца̀,
25
25
καὶ ἐνετείλατο τοῖς Λευίταις τοῖς αἴρουσι τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου λέγων· и҆ заповѣ́да леѵі́тѡмъ воздви́жꙋщымъ ковче́гъ завѣ́та гдⷭ҇нѧ, глаго́лѧ:
26
26
λαβόντες τὸ βιβλίον τοῦ νόμου τούτου θήσετε αὐτὸ ἐκ πλαγίων τῆς κιβωτοῦ τῆς διαθήκης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, καὶ ἔσται ἐκεῖ ἐν σοὶ εἰς μαρτύριον. взе́мше кни́гꙋ зако́на сегѡ̀, положи́те ю҆̀ ѿ страны̀ ковче́га завѣ́та гдⷭ҇а бг҃а ва́шегѡ, и҆ бꙋ́детъ та́мѡ ва́мъ во свидѣ́телство:
27
27
ὅτι ἐγὼ ἐπίσταμαι τὸν ἐρεθισμόν σου καὶ τὸν τράχηλόν σου τὸν σκληρόν· ἔτι γὰρ ἐμοῦ ζῶντος μεθ᾿ ὑμῶν σήμερον, παραπικραίνοντες ἦτε τὰ πρὸς τὸν Θεόν, πῶς οὐχὶ καὶ ἔσχατον τοῦ θανάτου μου; ꙗ҆́кѡ а҆́зъ вѣ́мъ рве́нїе твоѐ и҆ вы́ю твою̀ жесто́кꙋю: є҆ще́ бо мнѣ̀ жи́вꙋ сꙋ́щꙋ съ ва́ми дне́сь, преѡгорча́юще бы́сте гдⷭ҇а, кольмѝ па́че по сме́рти мое́й;
28
28
ἐκκλησιάσατε πρός με τοὺς φυλάρχους ὑμῶν καὶ τοὺς πρεσβυτέρους ὑμῶν καὶ τοὺς κριτὰς ὑμῶν καὶ τοὺς γραμματοεισαγωγεῖς ὑμῶν, ἵνα λαλήσω εἰς τὰ ὦτα αὐτῶν πάντας τοὺς λόγους τούτους, καὶ διαμαρτύρωμαι αὐτοῖς τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν· собери́те ко мнѣ̀ племенонача́лники ва́шѧ и҆ ста́рцы ва́шѧ, и҆ сꙋдїи̑ ва́шѧ и҆ книговводи́тєли ва́шѧ, да возглаго́лю во оу҆́шы и҆́хъ всѧ̑ словеса̀ сїѧ̑ и҆ засвидѣ́телствꙋю и҆̀мъ нб҃омъ и҆ земле́ю:
29
29
οἶδα γὰρ ὅτι ἔσχατον τῆς τελευτῆς μου ἀνομίᾳ ἀνομήσετε καὶ ἐκκλινεῖτε ἐκ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετειλάμην ὑμῖν, καὶ συναντήσεται ὑμῖν τὰ κακὰ ἔσχατον τῶν ἡμερῶν, ὅτι ποιήσετε τὰ πονηρὰ ἐναντίον Κυρίου παροργίσαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν ὑμῶν. вѣ́мъ бо, ꙗ҆́кѡ по сконча́нїи мое́мъ беззако́нїемъ собеззако́ннꙋете и҆ оу҆клоните́сѧ ѿ пꙋтѝ, є҆го́же (а҆́зъ) заповѣ́дахъ ва́мъ, и҆ срѧ́щꙋтъ ва́съ ѕла̑ѧ въ послѣ̑днїѧ дни̑, ꙗ҆́кѡ сотворитѐ ѕло́е пред̾ гдⷭ҇емъ бг҃омъ, прогнѣ́вати є҆го̀ въ дѣ́лѣхъ рꙋ́къ ва́шихъ.
30
30
καὶ ἐλάλησε Μωυσῆς εἰς τὰ ὦτα πάσης ἐκκλησίας τὰ ρήματα τῆς ᾠδῆς ταύτης ἕως εἰς τέλος. И҆ глаго́ла мѡѷсе́й во оу҆шеса̀ всегѡ̀ со́нма і҆и҃лева словеса̀ пѣ́сни сеѧ̀ да́же до конца̀:
Κεφάλαιο 32
Глава́ л҃в
1
1
ΠΡΟΣΕΧΕ οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀκουέτω ἡ γῆ ρήματα ἐκ στόματός μου. Вонмѝ, нб҃о, и҆ возглаго́лю, и҆ да слы́шитъ землѧ̀ глаго́лы оу҆́стъ мои́хъ,
2
2
προσδοκάσθω ὡς ὑετὸς τὸ ἀπόφθεγμά μου, καὶ καταβήτω ὡς δρόσος τὰ ρήματά μου, ὡσεὶ ὄμβρος ἐπ᾿ ἄγνωστιν καὶ ὡσεὶ νιφετὸς ἐπὶ χόρτον. да ча́етсѧ ꙗ҆́кѡ до́ждь вѣща́нїе моѐ, и҆ да сни́дꙋтъ ꙗ҆́кѡ роса̀ глаго́ли моѝ, ꙗ҆́кѡ тꙋ́ча на тро́скотъ и҆ ꙗ҆́кѡ и҆́ней на сѣ́но:
3
3
ὅτι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐκάλεσα· δότε μεγαλωσύνην τῷ Θεῷ ἡμῶν. ꙗ҆́кѡ и҆́мѧ гдⷭ҇не призва́хъ, дади́те вели́чїе бг҃ꙋ на́шемꙋ.
4
4
Θεός, ἀληθινὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ κρίσεις· Θεὸς πιστός, καὶ οὐκ ἔστιν ἀδικία, δίκαιος καὶ ὅσιος Κύριος. Бг҃ъ, и҆́стинна дѣла̀ є҆гѡ̀, и҆ всѝ пꙋтїѐ є҆гѡ̀ сꙋ́дъ: бг҃ъ вѣ́ренъ, и҆ нѣ́сть непра́вды въ не́мъ: првⷣнъ и҆ прпⷣбенъ гдⷭ҇ь.
5
5
ἡμάρτοσαν οὐκ αὐτῷ τέκνα μωμητά, γενεὰ σκολιὰ καὶ διεστραμμένη. Согрѣши́ша, не тогѡ̀ ча̑да порѡ́чнаѧ: ро́де стропти́вый и҆ развраще́нный,
6
6
ταῦτα Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε; οὕτω λαὸς μωρὸς καὶ οὐχὶ σοφός; οὐκ αὐτὸς οὗτός σου πατὴρ ἐκτήσατό σε καὶ ἐποίησέ σε καὶ ἔπλασέ σε; сїѧ̑ ли гдⷭ҇еви воздаетѐ, сі́и лю́дїе бꙋ́їи и҆ не мꙋ́дри; не са́мъ ли се́й ѻ҆ц҃ъ тво́й стѧжа́ тѧ, и҆ сотвори́ тѧ, и҆ созда́ тѧ;
7
7
μνήσθητε ἡμέρας αἰῶνος, σύνετε ἔτη γενεᾶς γενεῶν· ἐπερώτησον τὸν πατέρα σου, καὶ ἀναγγελεῖ σοι, τοὺς πρεσβυτέρους σου, καὶ ἐροῦσί σοι. Помѧни́те дни̑ вѣ̑чныѧ, разꙋмѣ́йте лѣ̑та ро́да родѡ́въ: вопросѝ ѻ҆тца̀ твоего̀, и҆ возвѣсти́тъ тебѣ̀, ста́рцы твоѧ̑, и҆ рекꙋ́тъ тебѣ̀.
8
8
ὅτε διεμέριζεν ὁ ῞Υψιστος ἔθνη, ὡς διέσπειρεν υἱοὺς ᾿Αδάμ, ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ, Є҆гда̀ раздѣлѧ́ше вы́шнїй ꙗ҆зы́ки, ꙗ҆́кѡ разсѣ́ѧ сы́ны а҆да́мѡвы, поста́ви предѣ́лы ꙗ҆зы́кѡвъ по числꙋ̀ а҆́гг҃лъ бж҃їихъ,
9
9
καὶ ἐγενήθη μερίς Κυρίου λαὸς αὐτοῦ ᾿Ιακώβ, σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ ᾿Ισραήλ. и҆ бы́сть ча́сть гдⷭ҇нѧ, лю́дїе є҆гѡ̀ і҆а́кѡвъ, оу҆́же наслѣ́дїѧ є҆гѡ̀ і҆и҃ль:
10
10
αὐτάρκησεν αὐτὸν ἐν γῇ ἐρήμῳ, ἐν δίψει καύματος ἐν γῇ ἀνύδρῳ· ἐκύκλωσεν αὐτὸν καὶ ἐπαίδευσεν αὐτὸν καὶ διεφύλαξεν αὐτὸν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, оу҆довлѝ є҆го̀ въ пꙋсты́ни, въ жа́жди зно́ѧ въ безво́днѣ: ѡ҆бы́де є҆го̀ и҆ наказа̀ є҆го̀, и҆ сохранѝ є҆го̀ ꙗ҆́кѡ зѣ́ницꙋ ѻ҆́ка:
11
11
ὡς ἀετὸς σκεπάσαι νοσσιὰν αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τοῖς νεοσσοῖς αὐτοῦ ἐπεπόθησε, διεὶς τὰς πτέρυγας αὐτοῦ ἐδέξατο αὐτοὺς καὶ ἀνέλαβεν αὐτοὺς ἐπὶ τῶ μεταφρένων αὐτοῦ. ꙗ҆́кѡ ѻ҆ре́лъ покры̀ гнѣздо̀ своѐ, и҆ на птенцы̀ своѧ̑ возжелѣ̀: просте́ръ крилѣ̑ своѝ и҆ прїѧ́тъ и҆̀хъ, и҆ под̾ѧ́тъ и҆̀хъ на ра̑мꙋ своє́ю.
12
12
Κύριος μόνος ἦγεν αὐτοὺς καὶ οὐκ ἦν μετ᾿ αὐτῶν θεὸς ἀλλότριος. Гдⷭ҇ь є҆ди́нъ вожда́ше и҆̀хъ, и҆ не бѣ̀ съ ни́ми бо́гъ чꙋ́ждь:
13
13
ἀνεβίβασεν αὐτοὺς ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς, ἐψώμισεν αὐτοὺς γενήματα ἀγρῶν· ἐθήλασαν μέλι ἐκ πέτρας καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας, возведѐ ѧ҆̀ на си́лꙋ землѝ, насы́ти и҆̀хъ жи̑тъ се́лныхъ: сса́ша ме́дъ и҆з̾ ка́мене и҆ є҆ле́й ѿ тве́рда ка́мене,
14
14
βούτυρον βοῶν καὶ γάλα προβάτων μετὰ στέατος ἀρνῶν καὶ κριῶν, υἱῶν ταύρων καὶ τράγων, μετὰ στέατος νεφρῶν πυροῦ, καὶ αἷμα σταφυλῆς ἔπιον οἶνον. ма́сло кра́вїе и҆ млеко̀ ѻ҆́вчее съ тꙋ́комъ а҆́гнчимъ и҆ ѻ҆́внимъ сынѡ́въ ю҆́нчихъ и҆ ко́злихъ, съ тꙋ́комъ пшени́чнымъ, и҆ кро́вь гро́здовꙋ пїѧ́хꙋ вїно̀.
15
15
καὶ ἔφαγεν ᾿Ιακὼβ καὶ ἐνεπλήσθη, καὶ ἀπελάκτισεν ὁ ἠγαπημένος, ἐλιπάνθη, ἐπαχύνθη, ἐπλατύνθη· καὶ ἐγκατέλιπε τὸν Θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτὸν καὶ ἀπέστη ἀπὸ Θεοῦ σωτῆρος αὐτοῦ. И҆ ꙗ҆дѐ і҆а́кѡвъ и҆ насы́тисѧ, и҆ ѿве́ржесѧ возлю́бленный: оу҆ты̀, оу҆толстѣ̀, разширѣ̀: и҆ ѡ҆ста́ви бг҃а сотво́ршаго є҆го̀, и҆ ѿстꙋпѝ ѿ бг҃а сп҃са своегѡ̀.
16
16
παρώξυνάν με ἐπ᾿ ἀλλοτρίοις, ἐν βδελύγμασιν αὐτῶν παρεπίκρανάν με· Прогнѣ́ваша мѧ̀ ѡ҆ чꙋжди́хъ, и҆ въ ме́рзостехъ свои́хъ преѡгорчи́ша мѧ̀.
17
17
ἔθυσαν δαιμονίοις καὶ οὐ Θεῷ, θεοῖς, οἷς οὐκ ᾔδεισαν· καινοὶ καὶ πρόσφατοι ἥκασιν, οὓς οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες αὐτῶν. Пожро́ша бѣсовѡ́мъ, а҆ не бг҃ꙋ, богѡ́мъ, и҆́хже не вѣ́дѣша: но́ви и҆ секра́ти [неда́вни] прїидо́ша, и҆́хже не вѣ́дѣша ѻ҆тцы̀ и҆́хъ.
18
18
Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες καὶ ἐπελάθου Θεοῦ τοῦ τρέφοντός σε. Бг҃а ро́ждшаго тѧ̀ ѡ҆ста́вилъ є҆сѝ и҆ забы́лъ є҆сѝ бг҃а пита́ющаго тѧ̀.
19
19
καὶ εἶδε Κύριος καὶ ἐζήλωσε καὶ παρωξύνθη δι᾿ ὀργὴν υἱῶν αὐτοῦ καὶ θυγατέρων И҆ ви́дѣ гдⷭ҇ь, и҆ возревнова̀, и҆ раздражи́сѧ за гнѣ́въ сынѡ́въ и҆́хъ и҆ дще́рей,
20
20
καὶ εἶπεν· ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν καὶ δείξω τί ἔσται αὐτοῖς ἐπ᾿ ἐσχάτων ἡμερῶν· ὅτι γενεὰ ἐξεστραμμένη ἐστίν, υἱοί, οἷς οὐκ ἔστι πίστις ἐν αὐτοῖς. и҆ речѐ: ѿвращꙋ̀ лицѐ моѐ ѿ ни́хъ и҆ покажꙋ̀, что̀ бꙋ́детъ и҆̀мъ напослѣ́докъ, ꙗ҆́кѡ ро́дъ развраще́нъ є҆́сть, сы́нове, и҆̀мже нѣ́сть вѣ́ры въ ни́хъ:
21
21
αὐτοὶ παρεζήλωσάν με ἐπ᾿ οὐ Θεῷ, παρώξυνάν με ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν· κἀγὼ παραζηλώσω αὐτοὺς ἐπ᾿ οὐκ ἔθνει, ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ αὐτούς. ті́и раздражи́ша мѧ̀ не ѡ҆ бз҃ѣ, прогнѣ́ваша мѧ̀ во і҆́дѡлѣхъ свои́хъ: и҆ а҆́зъ раздражꙋ̀ и҆̀хъ не ѡ҆ ꙗ҆зы́цѣ, ѡ҆ ꙗ҆зы́цѣ же неразꙋ́мливѣ прогнѣ́ваю и҆̀хъ:
22
22
ὅτι πῦρ ἐκκέκαυται ἐκ τοῦ θυμοῦ μου, καυθήσεται ἕως ᾅδου κάτω, καταφάγεται γῆν καὶ τὰ γενήματα αὐτῆς, φλέξει θεμέλια ὀρέων. ꙗ҆́кѡ ѻ҆́гнь возгори́тсѧ ѿ ꙗ҆́рости моеѧ̀, разжже́тсѧ до а҆́да преиспо́днѧгѡ, снѣ́стъ зе́млю и҆ жи̑та є҆ѧ̀, попали́тъ ѡ҆снова̑нїѧ го́ръ:
23
23
συνάξω εἰς αὐτοὺς κακὰ καὶ τὰ βέλη μου συντελέσω εἰς αὐτούς. соберꙋ̀ на ни́хъ ѕла̑ѧ, и҆ стрѣ́лы моѧ̑ сконча́ю въ ни́хъ:
24
24
τηκόμενοι λιμῷ καὶ βρώσει ὀρνέων καὶ ὀπισθότονος ἀνίατος· ὀδόντας θηρίων ἐπαποστελῶ εἰς αὐτοὺς μετὰ θυμοῦ συρόντων ἐπὶ γῆν. та́юще гла́домъ и҆ снѣ́дїю пти́цъ, и҆ го́рбъ неисцѣ́ленъ: зꙋ́бы ѕвѣрі́й послю̀ въ нѧ̀, съ ꙗ҆́ростїю пресмыка́ющихсѧ по землѝ:
25
25
ἔξωθεν ἀτεκνώσει αὐτοὺς μάχαιρα καὶ ἐκ τῶν ταμιείων φόβος· νεανίσκος σὺν παρθένῳ, θηλάζων μετὰ καθεστηκότος πρεσβύτου. ѿвнѣ̀ ѡ҆безча́дитъ и҆̀хъ ме́чь, и҆ ѿ хра́мѡвъ и҆́хъ стра́хъ: ю҆́ноша съ дѣ́вою, ссꙋ́щее съ соверше́ннымъ ста́рцемъ.
26
26
εἶπα· διασπερῶ αὐτούς, παύσω δὲ ἐξ ἀνθρώπων τὸ μνημόσυνον αὐτῶν, Рѣ́хъ: разсѣ́ю и҆̀хъ, оу҆ста́влю же ѿ человѣ̑къ па́мѧть и҆́хъ:
27
27
εἰ μὴ δι᾿ ὀργὴν ἐχθρῶν, ἵνα μὴ μακροχρονίσωσιν, ἵνα μὴ συνεπιθῶνται οἱ ὑπεναντίοι, μὴ εἴπωσιν· ἡ χεὶρ ἡμῶν ἡ ὑψηλὴ καὶ οὐχὶ Κύριος ἐποίησε ταῦτα πάντα. то́кмѡ за гнѣ́въ врагѡ́въ, да не долголѣ́тствꙋютъ, и҆ да не налѧ́гꙋтъ сꙋпоста́ти, да не рекꙋ́тъ: рꙋка̀ на́ша высока̀, и҆ не гдⷭ҇ь сотворѝ сїѧ̑ всѧ̑:
28
28
ὅτι ἔθνος ἀπολωλεκὸς βουλήν ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ἐπιστήμη. ꙗ҆́кѡ ꙗ҆зы́къ погꙋби́вый совѣ́тъ є҆́сть, и҆ нѣ́сть въ ни́хъ хꙋдо́жества, не смы́слиша разꙋмѣ́ти:
29
29
οὐκ ἐφρόνησαν συνιέναι ταῦτα· καταδεξάσθωσαν εἰς τὸν ἐπιόντα χρόνον. сїѧ̑ всѧ̑ да прїи́мꙋтъ во грѧдꙋ́щее лѣ́то.
30
30
πῶς διώξεται εἷς χιλίους καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἀπέδοτο αὐτοὺς καὶ Κύριος παρέδωκεν αὐτούς; Ка́кѡ пожене́тъ є҆ди́нъ ты́сѧщы, и҆ два̀ дви́гнета тмы̑, а҆́ще не бг҃ъ ѿдадѐ и҆̀хъ, и҆ гдⷭ҇ь предадѐ и҆̀хъ;
31
31
ὅτι οὐκ εἰσὶν ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν οἱ θεοὶ αὐτῶν· οἱ δὲ ἐχθροὶ ἡμῶν ἀνόητοι. Не сꙋ́ть бо бо́зи и҆́хъ, ꙗ҆́кѡ бг҃ъ на́шъ: врази́ же на́ши неразꙋ́мливи.
32
32
ἐκ γὰρ ἀμπέλου Σοδόμων ἡ ἄμπελος αὐτῶν, καὶ ἡ κληματὶς αὐτῶν ἐκ Γομόρρας· ἡ σταφυλὴ αὐτῶν σταφυλὴ χολῆς, βότρυς πικρίας αὐτοῖς· Ѿ вїногра́дѡвъ бо содо́мскихъ вїногра́дъ и҆́хъ, и҆ розга̀ и҆́хъ ѿ гомо́рры: гро́здъ и҆́хъ гро́здъ же́лчи, гро́здъ го́рести и҆́хъ:
33
33
θυμὸς δρακόντων ὁ οἶνος αὐτῶν καὶ θυμὸς ἀσπίδων ἀνίατος. ꙗ҆́рость ѕмїє́въ вїно̀ и҆́хъ, и҆ ꙗ҆́рость а҆́спїдѡвъ неисцѣ́льна.
34
34
οὐκ ἰδοὺ ταῦτα συνῆκται παρ᾿ ἐμοὶ καὶ ἐσφράγισται ἐν τοῖς θησαυροῖς μου; Не сїѧ̑ ли всѧ̑ собра́шасѧ оу҆ менє̀ и҆ запечатлѣ́шасѧ въ сокро́вищахъ мои́хъ;
35
35
ἐν ἡμέρᾳ ἐκδικήσεως ἀνταποδώσω, ἐν καιρῷ, ὅταν σφαλῇ ὁ ποῦς αὐτῶν, ὅτι ἐγγὺς ἡμέρα ἀπωλείας αὐτοῖς, καὶ πάρεστιν ἕτοιμα ὑμῖν. Въ де́нь ѿмще́нїѧ возда́мъ, во вре́мѧ є҆гда̀ соблазни́тсѧ нога̀ и҆́хъ: ꙗ҆́кѡ бли́з̾ де́нь поги́бели и҆́хъ, и҆ предстоѧ́тъ готѡ́ваѧ ва́мъ:
36
36
ὅτι κρινεῖ Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τοῖς δούλοις αὐτοῦ παρακληθήσεται· εἶδε γὰρ παραλελυμένους αὐτοὺς καὶ ἐκλελοιπότας ἐν ἐπαγωγῇ καὶ παρειμένους. ꙗ҆́кѡ сꙋди́ти и҆́мать гдⷭ҇ь лю́демъ свои̑мъ, и҆ ѡ҆ рабѣ́хъ свои́хъ оу҆моле́нъ бꙋ́детъ: ви́дѣ бо и҆̀хъ разсла́блєнны и҆ и҆ста́ѧвшѧ во вре́мѧ и҆ и҆знемо́гшѧ.
37
37
καὶ εἶπε Κύριος· ποῦ εἰσιν οἱ θεοὶ αὐτῶν, ἐφ᾿ οἷς ἐπεποίθεισαν ἐπ᾿ αὐτοῖς; И҆ речѐ гдⷭ҇ь: гдѣ̀ сꙋ́ть бо́зи и҆́хъ, на ни́хже оу҆пова́ша,
38
38
ὧν τὸ στέαρ τῶν θυσιῶν αὐτῶν ἠσθίετε καὶ ἐπίνετε τὸν οἶνον τῶν σπονδῶν αὐτῶν; ἀναστήτωσαν καὶ βοηθησάτωσαν ὑμῖν καὶ γενηθήτωσαν ὑμῖν σκεπασταί. и҆́хже тꙋ́къ же́ртвъ и҆́хъ ꙗ҆дѧ́сте, и҆ пїѧ́сте вїно̀ тре́бъ и҆́хъ; да воскре́снꙋтъ и҆ помо́гꙋтъ ва́мъ, и҆ бꙋ́дꙋтъ ва́мъ покрови́тєли.
39
39
ἴδετε ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ· ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι, καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου. Ви́дите, ви́дите, ꙗ҆́кѡ а҆́зъ є҆́смь, и҆ нѣ́сть бг҃ъ ра́звѣ менє̀: а҆́зъ оу҆бїю̀ и҆ жи́ти сотворю̀: поражꙋ̀ и҆ а҆́зъ и҆сцѣлю̀, и҆ нѣ́сть и҆́же и҆́зметъ ѿ рꙋкꙋ̀ моє́ю:
40
40
ὅτι ἀρῶ εἰς τὸν οὐρανὸν τὴν χεῖρά μου καὶ ὀμοῦμαι τῇ δεξιᾷ μου καὶ ἐρῶ· ζῶ ἐγὼ εἰς τὸν αἰῶνα, ꙗ҆́кѡ воздви́гнꙋ на нб҃о рꙋ́кꙋ мою̀, и҆ кленꙋ́сѧ десни́цею мое́ю, и҆ рекꙋ̀: живꙋ̀ а҆́зъ во вѣ́ки:
41
41
ὅτι παροξυνῶ ὡς ἀστραπὴν τὴν μάχαιράν μου, καὶ ἀνθέξεται κρίματος ἡ χείρ μου, καὶ ἀποδώσω δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσί με ἀνταποδώσω· ꙗ҆́кѡ поѡстрю̀ ꙗ҆́коже мо́лнїю ме́чь мо́й, и҆ прїи́метъ сꙋ́дъ рꙋка̀ моѧ̀, и҆ возда́мъ ме́сть врагѡ́мъ и҆ ненави́дѧщымъ мѧ̀ возда́мъ:
42
42
μεθύσω τὰ βέλη μου ἀφ᾿ αἵματος, καὶ ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα, ἀφ᾿ αἵματος τραυματιῶν καὶ αἰχμαλωσίας, ἀπὸ κεφαλῆς ἀρχόντων ἐχθρῶν. оу҆пою̀ стрѣ́лы моѧ̑ ѿ кро́ве, и҆ ме́чь мо́й снѣ́стъ мѧса̀ ѿ кро́ве ꙗ҆́звеныхъ и҆ плѣне́нїѧ, ѿ гла́въ кнѧзе́й ꙗ҆зы́ческихъ.
43
43
εὐφράνθητε, οὐρανοί, ἅμα αὐτῷ, καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ· εὐφράνθητε, ἔθνη μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐνισχυσάτωσαν αὐτῷ πάντες υἱοὶ Θεοῦ· ὅτι τὸ αἷμα τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἐκδικᾶται, καὶ ἐκδικήσει καὶ ἀνταποδώσει δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσιν ἀνταποδώσει, καὶ ἐκκαθαριεῖ Κύριος τὴν γῆν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Возвесели́тесѧ, нб҃са̀, кꙋ́пнѡ съ ни́мъ, и҆ да покло́нѧтсѧ є҆мꙋ̀ всѝ а҆́гг҃ли бж҃їи: возвесели́тесѧ, ꙗ҆зы́цы, съ людьмѝ є҆гѡ̀, и҆ да оу҆крѣпѧ́тсѧ є҆мꙋ̀ всѝ сы́нове бж҃їи: ꙗ҆́кѡ кро́вь сынѡ́въ свои́хъ ѿмща́етъ и҆ ѿмсти́тъ, и҆ возда́стъ ме́сть врагѡ́мъ и҆ ненави́дѧщымъ є҆го̀ возда́стъ: и҆ ѡ҆чⷭ҇титъ гдⷭ҇ь зе́млю люді́й свои́хъ.
44
44
Καὶ ἔγραψε Μωυσῆς τὴν ᾠδὴν ταύτην ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ ἐδίδαξεν αὐτὴν τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραήλ. καὶ εἰσῆλθε Μωυσῆς καὶ ἐλάλησε πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου εἰς τὰ ὦτα τοῦ λαοῦ, αὐτὸς καὶ ᾿Ιησοῦς ὁ τοῦ Ναυή. И҆ написа̀ мѡѷсе́й пѣ́снь сїю̀ въ то́й де́нь, и҆ наꙋчѝ є҆́й сы́ны і҆и҃лєвы: и҆ вни́де мѡѷсе́й къ лю́демъ и҆ глаго́ла всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀ во оу҆́шы лю́демъ, са́мъ и҆ і҆исꙋ́съ наѵи́нъ.
45
45
καὶ συνετέλεσε Μωυσῆς λαλῶν παντὶ ᾿Ισραήλ. И҆ сконча̀ мѡѷсе́й глаго́лѧ словеса̀ сїѧ̑ всѧ̑ всемꙋ̀ і҆и҃лю,
46
46
καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· προσέχετε τῇ καρδίᾳ ἐπὶ πάντας τοὺς λόγους τούτους, οὓς ἐγὼ διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον, ἃ ἐντελεῖσθε τοῖς υἱοῖς ὑμῶν φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου· и҆ речѐ къ ни̑мъ: внемли́те се́рдцемъ ва́шимъ всѧ̑ словеса̀ сїѧ̑, ꙗ҆̀же а҆́зъ засвидѣ́телствꙋю ва́мъ дне́сь, ꙗ҆̀же да заповѣ́сте сынѡ́мъ ва́шымъ, храни́ти и҆ твори́ти всѧ̑ словеса̀ зако́на сегѡ̀,
47
47
ὅτι οὐχὶ λόγος κενὸς οὗτος ὑμῖν, ὅτι αὕτη ἡ ζωὴ ὑμῶν, καὶ ἕνεκεν τοῦ λόγου τούτου μακροημερεύσετε ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. ꙗ҆́кѡ не тще́тно сло́во сїѐ ва́мъ, занѐ сїѧ̀ жи́знь ва́ша, и҆ ра́ди сло́ва сегѡ̀ дѡ́лги дни̑ бꙋ́дете на землѝ, на ню́же вы̀ прехо́дите і҆ѻрда́нъ та́мѡ наслѣ́дити ю҆̀.
48
48
Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωυσῆν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ λέγων· И҆ речѐ гдⷭ҇ь къ мѡѷсе́ю въ де́нь се́й, гл҃ѧ:
49
49
ἀνάβηθι εἰς τὸ ὄρος τὸ ᾿Αβαρὶμ τοῦτο, ὄρος Ναβαῦ, ὅ ἐστιν ἐν γῇ Μωὰβ κατὰ πρόσωπον ῾Ιεριχώ, καὶ ἰδὲ τὴν γῆν Χαναάν, ἣν ἐγὼ δίδωμι τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ, εἰς κατάσχεσιν, взы́ди на го́рꙋ а҆варі́мъ, сїѧ̀ гора̀ нава́ѵъ, ꙗ҆́же є҆́сть въ землѝ мѡа́вли прѧ́мѡ і҆ерїхѡ́нꙋ, и҆ ви́ждь зе́млю ханаа́ню, ю҆́же а҆́зъ даю̀ сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ во ѡ҆бдержа́нїе:
50
50
καὶ τελεύτα ἐν τῷ ὄρει, εἰς ὃ ἀναβαίνεις ἐκεῖ, καὶ προστέθητι πρὸς τὸν λαόν σου, ὃν τρόπον ἀπέθανεν ᾿Ααρὼν ὁ ἀδελφός σου ἐν ῍Ωρ τῷ ὄρει, καὶ προσετέθη πρὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ, и҆ сконча́йсѧ та́мѡ на горѣ̀, на ню́же восхо́диши, и҆ приложи́сѧ къ лю́демъ твои̑мъ, ꙗ҆́коже оу҆́мре а҆арѡ́нъ бра́тъ тво́й на горѣ̀ ѡ҆́ръ и҆ приложи́сѧ къ лю́демъ свои̑мъ:
51
51
ὅτι ἠπειθήσατε τῷ ρήματί μου ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐπὶ τοῦ ὕδατος ἀντιλογίας Κάδης ἐν τῇ ἐρήμῳ Σίν, διότι οὐχ ἡγιάσατέ με ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ· поне́же не покори́стесѧ словесѝ моемꙋ̀ въ сынѣ́хъ і҆и҃левыхъ оу҆ воды̀ пререка́нїѧ ка́дисъ въ пꙋсты́ни сі́нъ, поне́же не ѡ҆свѧти́сте менѐ въ сынѣ́хъ і҆и҃левыхъ:
52
52
ὅτι ἀπέναντι ὄψῃ τὴν γῆν καὶ ἐκεῖ οὐκ εἰσελεύσῃ. ꙗ҆́кѡ прѧ́мѡ оу҆́зриши зе́млю, и҆ та́мѡ не вни́деши, ю҆́же даю̀ сынѡ́мъ і҆и҃лєвымъ.
Κεφάλαιο 33
Глава́ л҃г
1
1
ΚΑΙ αὕτη ἡ εὐλογία ἣν ηὐλόγησε Μωυσῆς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ πρὸ τῆς τελευτῆς αὐτοῦ· И҆ сїѐ благослове́нїе, и҆́мже благословѝ мѡѷсе́й человѣ́къ бж҃їй сы́ны і҆и҃лєвы пре́жде сконча́нїѧ своегѡ̀,
2
2
καὶ εἶπε· Κύριος ἐκ Σινὰ ἥκει καὶ ἐπέφανεν ἐκ Σηεὶρ ἡμῖν καὶ κατέσπευσεν ἐξ ὄρους Φαρὰν σὺν μυριάσι Κάδης, ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ ἄγγελοι μετ᾿ αὐτοῦ. и҆ речѐ: гдⷭ҇ь ѿ сїна́и прїи́де, и҆ ꙗ҆ви́сѧ ѿ сиі́ра на́мъ, и҆ приспѣ̀ ѿ горы̀ фара́ни, и҆ прїи́де со тма́ми ст҃ы́хъ, ѡ҆деснꙋ́ю є҆гѡ̀ а҆́гг҃ли съ ни́мъ,
3
3
καὶ ἐφείσατο τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἡγιασμένοι ὑπὸ τὰς χεῖράς σου· καὶ οὗτοι ὑπὸ σέ εἰσι, καὶ ἐδέξατο ἀπὸ τῶν λόγων αὐτοῦ и҆ пощадѣ̀ лю́ди своѧ̑: и҆ всѝ ѡ҆свѧще́ннїи под̾ рꙋка́ми твои́ми, и҆ сі́и под̾ тобо́ю сꙋ́ть.
4
4
νόμον, ὃν ἐνετείλατο ἡμῖν Μωυσῆς, κληρονομίαν συναγωγαῖς ᾿Ιακώβ. И҆ прїѧ̀ ѿ слове́съ є҆гѡ̀ зако́нъ, є҆го́же заповѣ́да на́мъ мѡѷсе́й, наслѣ́дїе со́нмꙋ і҆а́кѡвлю:
5
5
καὶ ἔσται ἐν τῷ ἠγαπημένῳ ἄρχων, συναχθέντων ἀρχόντων λαῶν ἅμα φυλαῖς ᾿Ισραήλ. и҆ бꙋ́детъ въ возлю́бленнѣмъ кнѧ́зь, собра́вшымсѧ кнѧзє́мъ людски̑мъ кꙋ́пнѡ съ племены̀ і҆и҃левыми.
6
6
ζήτω Ρουβὴν καὶ μὴ ἀποθανέτω καὶ ἔστω πολὺς ἐν ἀριθμῷ. Да живе́тъ рꙋви́мъ, и҆ да не оу҆́мретъ, и҆ сѷмеѡ́нъ да бꙋ́детъ мно́гъ число́мъ.
7
7
καὶ αὕτη ᾿Ιούδα. εἰσάκουσον, Κύριε, φωνῆς ᾿Ιούδα, καὶ εἰς τὸν λαὸν αὐτοῦ εἰσέλθοισαν· αἱ χεῖρες αὐτοῦ διακρινοῦσιν αὐτῷ, καὶ βοηθὸς ἐκ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ ἔσῃ. И҆ сїѐ і҆ꙋ́дѣ: оу҆слы́ши, гдⷭ҇и, гла́съ і҆ꙋ́динъ и҆ въ лю́ди є҆гѡ̀ вни́ди: рꙋ́цѣ є҆гѡ̀ побо́рютъ по не́мъ, и҆ помо́щникъ на врагѝ є҆гѡ̀ да бꙋ́деши.
8
8
καὶ τῷ Λευὶ εἶπε· δότε Λευὶ δήλους αὐτοῦ καὶ ἀλήθειαν αὐτοῦ, τῷ ἀνδρὶ τῷ ὁσίῳ, ὃν ἐπείρασαν αὐτὸν ἐν πείρᾳ, ἐλοιδόρησαν αὐτὸν ἐπὶ ὕδατος ἀντιλογίας· И҆ леѵі́ю речѐ: дади́те леѵі́ю ꙗ҆влє́ннаѧ є҆гѡ̀, и҆ и҆́стинꙋ є҆гѡ̀ мꙋ́жꙋ преподо́бнꙋ, є҆го́же и҆скꙋси́ша и҆скꙋше́нїемъ, оу҆кори́ша є҆го̀ оу҆ воды̀ пререка́нїѧ:
9
9
ὁ λέγων τῷ πατρὶ καὶ τῇ μητρί· οὐχ ἑώρακά σε, καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ οὐκ ἐπέγνω καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἀπέγνω· ἐφύλαξε τὰ λόγιά σου καὶ τὴν διαθήκην σου διετήρησε. глаго́лѧй ѻ҆тцꙋ̀ своемꙋ̀ и҆ ма́тери свое́й: не ви́дѣхъ тебѐ: и҆ бра́тїи своеѧ̀ не позна̀, и҆ сынѡ́въ свои́хъ не оу҆вѣ́дѣ: сохранѝ словеса̀ твоѧ̑ и҆ завѣ́тъ тво́й соблюдѐ:
10
10
δηλώσουσι τὰ δικαιώματά σου τῷ ᾿Ιακὼβ καὶ τὸν νόμον σου τῷ ᾿Ισραήλ· ἐπιθήσουσι θυμίαμα ἐν ὀργῇ σου διὰ παντὸς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν σου. ꙗ҆вѧ́тъ ѡ҆правда̑нїѧ твоѧ̑ і҆а́кѡвꙋ и҆ зако́нъ тво́й і҆и҃лю: возложа́тъ ѳѷмїа́мъ во гнѣ́вѣ твое́мъ всегда̀ на ѻ҆лта́рь тво́й:
11
11
εὐλόγησον, Κύριε, τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ καὶ τά ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ δέξαι· κάταξον ὀσφὺν ἐχθρῶν ἐπανεστηκότων αὐτῷ, καὶ οἱ μισοῦντες αὐτὸν μὴ ἀναστήτωσαν. блгⷭ҇вѝ, гдⷭ҇и, крѣ́пость є҆гѡ̀ и҆ дѣла̀ рꙋкꙋ̀ є҆гѡ̀ прїимѝ: поразѝ чресла̀ воста́вшихъ на него̀ врагѡ́въ є҆гѡ̀, и҆ ненави́дѧщїи є҆го̀ да не воста́нꙋтъ.
12
12
καὶ τῷ Βενιαμὶν εἶπεν· ἠγαπημένος ὑπὸ Κυρίου κατασκηνώσει πεποιθώς, καὶ ὁ Θεὸς σκιάζει ἐπ᾿ αὐτῷ πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ ἀνὰ μέσον τῶν ὤμων αὐτοῦ κατέπαυσε. И҆ венїамі́нꙋ речѐ: возлю́бленный гдⷭ҇емъ оу҆пова́ѧй всели́тсѧ (въ не́мъ), и҆ бг҃ъ ѡ҆сѣнѧ́етъ є҆го̀ во всѧ̑ дни̑, и҆ посредѣ̀ ра́менъ є҆гѡ̀ почѝ.
13
13
καὶ τῷ ᾿Ιωσὴφ εἶπεν· ἀπ᾿ εὐλογίας Κυρίου ἡ γῆ αὐτοῦ, ἀπὸ ὡρῶν οὐρανοῦ καὶ δρόσου καὶ ἀπὸ ἀβύσσων πηγῶν κάτωθεν И҆ і҆ѡ́сифови речѐ: ѿ блгⷭ҇ве́нїѧ гдⷭ҇нѧ землѧ̀ є҆гѡ̀, ѿ красо́тъ небе́сныхъ и҆ росы̀, и҆ ѿ бе́зднъ и҆сто́чникѡвъ ни́зꙋ,
14
14
καὶ καθ᾿ ὥραν γενημάτων ἡλίου τροπῶν καὶ ἀπὸ συνόδων μηνῶν, и҆ во вре́мѧ плодѡ́въ со́лнечныхъ ѡ҆браще́нїй, и҆ ѿ схожде́нїй мчⷭ҇ныхъ,
15
15
ἀπὸ κορυφῆς ὀρέων ἀρχῆς καὶ ἀπὸ κορυφῆς βουνῶν ἀενάων и҆ ѿ верха̀ го́ръ нача́ла, и҆ ѿ верха̀ холмѡ́въ вѣ́чныхъ,
16
16
καὶ καθ᾿ ὥραν γῆς πληρώσεως. καὶ τὰ δεκτὰ τῷ ὀφθέντι ἐν τῇ βάτῳ ἔλθοισαν ἐπὶ κεφαλὴν ᾿Ιωσήφ, καὶ ἐπὶ κορυφῆς δοξασθεὶς ἐπ᾿ ἀδελφοῖς. и҆ по вре́мени землѝ и҆сполне́нїѧ: и҆ прїѧ̑тнаѧ ꙗ҆ви́вшемꙋсѧ въ кꙋпинѣ̀, да прїи́дꙋтъ на главꙋ̀ і҆ѡ́сифꙋ, и҆ на версѣ̀ просла́вивыйсѧ въ бра́тїи.
17
17
πρωτότοκος ταύρου τὸ κάλλος αὐτοῦ, κέρατα μονοκέρωτος τὰ κέρατα αὐτοῦ· ἐν αὐτοῖς ἔθνη κερατιεῖ ἅμα ἕως ἀπ᾿ ἄκρου γῆς. αὗται μυριάδες ᾿Εφραΐμ, καὶ αὗται χιλιάδες Μανασσῆ. Перворо́дный ю҆нца̀ добро́та є҆гѡ̀, ро́зи є҆диноро́га ро́зи є҆гѡ̀: и҆́ми ꙗ҆зы́ки и҆збоде́тъ вкꙋ́пѣ да́же до кра́ѧ землѝ: сїѧ̑ тмы̑ є҆фре́мѡвы, и҆ сїѧ̑ ты́сѧщи манассі̑ины.
18
18
καὶ τῷ Ζαβουλὼν εἶπεν· εὐφράνθητι, Ζαβουλών, ἐν ἐξοδίᾳ σου καὶ ᾿Ισσάχαρ ἐν τοῖς σκηνώμασιν αὐτοῦ. И҆ завꙋлѡ́нꙋ речѐ: возвесели́сѧ, завꙋлѡ́не, во и҆схо́дѣ твое́мъ, и҆ і҆ссаха́ре, въ селе́нїихъ твои́хъ:
19
19
ἔθνη ἐξολοθρεύσουσι, καὶ ἐπικαλέσεσθε ἐκεῖ καὶ θύσετε ἐκεῖ θυσίαν δικαιοσύνης, ὅτι πλοῦτος θαλάσσης θηλάσει σε καὶ ἐμπόρια παράλιον κατοικούντων. ꙗ҆зы́ки потребѧ́тъ: и҆ призове́те та́мѡ, и҆ пожре́те та́мѡ же́ртвꙋ пра́вды: ꙗ҆́кѡ бога́тство морско́е воздои́тъ тѧ̀, и҆ кꙋ̑пли ѿ ꙗ҆зы̑къ при мо́ри живꙋ́щихъ.
20
20
καὶ τῷ Γὰδ εἶπεν· εὐλογημένος ἐμπλατύνων Γάδ· ὡς λέων ἐνεπαύσατο, συντρίψας βραχίονα καὶ ἄρχοντα. И҆ га́дꙋ речѐ: блгⷭ҇ве́нъ разширѧ́ѧй га́да: ꙗ҆́кѡ ле́въ почѝ, сокрꙋши́вый мы́шцꙋ и҆ кнѧ́зѧ:
21
21
καὶ εἶδεν ἀπαρχὴν αὐτοῦ, ὅτι ἐκεῖ ἐμερίσθη γῆ ἀρχόντων συνηγμένων ἅμα ἀρχηγοῖς λαῶν· δικαιοσύνην Κύριος ἐποίησε καὶ κρίσιν αὐτοῦ μετὰ ᾿Ισραήλ. и҆ ви́дѣ нача́тки своѧ̑, ꙗ҆́кѡ та́мѡ раздѣли́сѧ землѧ̀, кнѧзе́й со́бранныхъ вкꙋ́пѣ съ нача̑лники людски́ми: пра́вдꙋ гдⷭ҇ь сотворѝ и҆ сꙋ́дъ сво́й со і҆и҃лемъ.
22
22
καὶ τῷ Δὰν εἶπε· Δὰν σκύμνος λέοντος καὶ ἐκπηδήσεται ἐκ τοῦ Βασάν. И҆ да́нꙋ речѐ: да́нъ, скѵ́менъ льво́въ, и҆ и҆зско́читъ ѿ васа́на.
23
23
καὶ τῷ Νεφθαλὶ εἶπε· Νεφθαλὶ πλησμονὴ δεκτῶν καὶ ἐμπλησθήτω εὐλογίας παρὰ Κυρίου· θάλασσαν καὶ λίβα κληρονομήσει. И҆ нефѳалі́мꙋ речѐ: нефѳалі́мъ насыще́нїе прїѧ́тныхъ, и҆ да насы́титсѧ блгⷭ҇ве́нїемъ ѿ гдⷭ҇а: мо́ре и҆ ю҆́гъ наслѣ́дитъ.
24
24
καὶ τῷ ᾿Ασὴρ εἶπεν· εὐλογημένος ἀπὸ τέκνων ᾿Ασὴρ καὶ ἔσται δεκτὸς τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ. βάψει ἐν ἐλαίῳ τὸν πόδα αὐτοῦ· И҆ а҆си́рꙋ речѐ: блгⷭ҇ве́нъ ѿ [па́че] ча̑дъ а҆си́ръ, и҆ бꙋ́детъ прїѧ́тенъ бра́тїи свое́й: ѡ҆мо́читъ въ є҆ле́й но́гꙋ свою̀:
25
25
σίδηρος καὶ χαλκὸς τὸ ὑπόδημα αὐτοῦ ἔσται, ὡς αἱ ἡμέραι σου ἡ ἰσχύς σου. желѣ́зо и҆ мѣ́дь сапо́гъ є҆гѡ̀ бꙋ́детъ, и҆ а҆́ки дни̑ твоѧ̑ крѣ́пость твоѧ̀.
26
26
οὔκ ἐστιν ὥσπερ ὁ Θεὸς τοῦ ἠγαπημένου· ὁ ἐπιβαίνων ἐπὶ τὸν οὐρανὸν βοηθός σου καὶ ὁ μεγαλοπρεπὴς τοῦ στερεώματος. Нѣ́сть ꙗ҆́коже бг҃ъ возлю́бленнагѡ: восходѧ́й на нб҃о помо́щникъ тво́й, и҆ великолѣ́пый въ тве́рди:
27
27
καὶ σκεπάσει σε Θεοῦ ἀρχὴ καὶ ὑπὸ ἰσχὺ βραχιόνων ἀενάων καὶ ἐκβαλεῖ ἀπὸ προσώπου σου ἐχθρὸν λέγων· ἀπόλοιο. и҆ покры́етъ тѧ̀ бж҃їе нача́ло, и҆ под̾ крѣ́постїю мы́шцей вѣ́чныхъ: и҆ ѿжене́тъ ѿ лица̀ твоегѡ̀ врага̀, гл҃ѧ: да поги́бнеши:
28
28
καὶ κατασκηνώσει ᾿Ισραὴλ πεποιθὼς μόνος ἐπὶ γῆς ᾿Ιακώβ, ἐπὶ σίτῳ καὶ οἴνῳ, καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτῷ συνεφφὴς δρόσῳ. и҆ всели́тсѧ і҆и҃ль оу҆пова́ѧ є҆ди́нъ на землѝ і҆а́кѡвли въ вїнѣ̀ и҆ пшени́цѣ: и҆ не́бо є҆мꙋ̀ ѡ҆́блачно росо́ю.
29
29
μακάριος σύ, ᾿Ισραήλ· τίς ὅμοιός σοι λαὸς σωζόμενος ὑπὸ Κυρίου; ὑπερασπιεῖ ὁ βοηθός σου, καὶ ἡ μάχαιρα καύχημά σου· καὶ ψεύσονταί σε οἱ ἐχθροί σου, καὶ σὺ ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτῶν ἐπιβήσῃ. Блаже́нъ є҆сѝ, і҆и҃лю: кто̀ подо́бенъ тебѣ̀, лю́дїе спаса́емїи ѿ гдⷭ҇а; защи́титъ помо́щникъ тво́й, и҆ ме́чь хвала̀ твоѧ̀: и҆ солжꙋ́тъ тебѣ̀ вразѝ твоѝ, и҆ ты̀ на вы́ю и҆́хъ настꙋ́пиши.
Κεφάλαιο 34
Глава́ л҃д
1
1
ΚΑΙ ἀνέβη Μωυσῆς ἀπὸ ᾿Αραβὼθ Μωὰβ ἐπὶ τὸ ὄρος Ναβαῦ, ἐπὶ κορυφὴν Φασγά, ἥ ἐστιν ἐπὶ προσώπου ᾿Ιεριχώ. καὶ ἔδειξεν αὐτῷ Κύριος πᾶσαν τὴν γῆν Γαλαὰδ ἕως Δὰν И҆ взы́де мѡѷсе́й ѿ а҆равѡ́ѳа мѡа́влѧ на го́рꙋ нава́ѵъ, на ве́рхъ фазга̀, ꙗ҆́же є҆́сть прѧ́мѡ і҆ерїхѡ́нꙋ: и҆ показа̀ є҆мꙋ̀ гдⷭ҇ь всю̀ зе́млю галаа́дскꙋ да́же до да́на,
2
2
καὶ πᾶσαν τὴν γῆν Νεφθαλὶ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν ᾿Εφραΐμ καὶ Μανασσῆ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν ᾿Ιούδα ἕως τῆς θαλάσσης τῆς ἐσχάτης и҆ всю̀ зе́млю нефѳалі́млю, и҆ всю̀ зе́млю є҆фре́мовꙋ и҆ манассі́инꙋ, и҆ всю̀ зе́млю і҆ꙋ́динꙋ да́же до мо́рѧ послѣ́днѧгѡ,
3
3
καὶ τὴν ἔρημον καὶ τὰ περίχωρα ῾Ιεριχώ, πόλιν φοινίκων ἕως Σηγώρ. и҆ пꙋсты́ню и҆ ѡ҆крє́стнаѧ (се́ла) і҆ерїхѡ́на, гра́дъ фі́нїкѡвъ да́же до сигѡ́ра,
4
4
καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν· αὕτη ἡ γῆ, ἣν ὤμοσα τῷ ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ λέγων· τῷ σπέρματι ὑμῶν δώσω αὐτήν· καὶ ἔδειξα τοῖς ὀφθαλμοῖς σου, καὶ ἐκεῖ οὐκ εἰσελεύσῃ. и҆ речѐ гдⷭ҇ь къ мѡѷсе́ю: сїѧ̀ землѧ̀, є҆́юже клѧ́хсѧ а҆враа́мꙋ и҆ і҆саа́кꙋ и҆ і҆а́кѡвꙋ, гл҃ѧ: сѣ́мени ва́шемꙋ да́мъ ю҆̀: и҆ показа́хъ ю҆̀ ѻ҆чесе́мъ твои̑мъ, и҆ та́мѡ не вни́деши.
5
5
καὶ ἐτελεύτησε Μωυσῆς ὁ οἰκέτης Κυρίου ἐν γῇ Μωὰβ διὰ ρήματος Κυρίου. И҆ сконча́сѧ та́мѡ мѡѷсе́й ра́бъ гдⷭ҇ень въ землѝ мѡа́вли сло́вомъ гдⷭ҇нимъ.
6
6
καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν Γαῖ ἐγγὺς οἴκου Φογώρ· καὶ οὐκ εἶδεν οὐδεὶς τὴν ταφὴν αὐτοῦ ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης. И҆ погребо́ша є҆го̀ въ землѝ мѡа́вли бли́з̾ до́мꙋ фогѡ́рова. И҆ не оу҆вѣ́да никто́же погребе́нїѧ є҆гѡ̀ да́же до днѐ сегѡ̀.
7
7
Μωυσῆς δὲ ἦν ἑκατὸν καὶ εἴκοσιν ἐτῶν ἐν τῷ τελευτᾶν αὐτόν· οὐκ ἠμαυρώθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐφθάρησαν τὰ χελώνια αὐτοῦ. Мѡѷсе́ю же бѣ̀ сто̀ и҆ два́десѧть лѣ́тъ, є҆гда̀ сконча́сѧ: не ѡ҆темнѣ́стѣ ѻ҆́чи є҆гѡ̀, ни и҆стлѣ́ста оу҆стнѣ̀ є҆гѡ̀.
8
8
καὶ ἔκλαυσαν οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ Μωυσῆν ἐν ᾿Αραβὼθ Μωὰβ ἐπὶ τοῦ ᾿Ιορδάνου κατὰ ῾Ιεριχὼ τριάκοντα ἡμέρας· καὶ συνετελέσθησαν αἱ ἡμέραι πένθους κλαυθμοῦ Μωυσῆ. И҆ пла́кашасѧ сы́нове і҆и҃лєвы мѡѷсе́а во а҆равѡ́ѳѣ мѡа́вли оу҆ і҆ѻрда́на бли́з̾ і҆ерїхѡ́на три́десѧть дні́й. И҆ сконча́шасѧ дні́е пла́ча сѣ́тованїѧ ѡ҆ мѡѷсе́и.
9
9
καὶ ᾿Ιησοῦς υἱὸς Ναυὴ ἐνεπλήσθη πνεύματος συνέσεως, ἐπέθηκε γὰρ Μωυσῆς τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἐπ᾿ αὐτόν· καὶ εἰσήκουσαν αὐτοῦ οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ καὶ ἐποίησαν καθότι ἐνετείλατο Κύριος τῷ Μωυσῇ. И҆ і҆исꙋ́съ сы́нъ наѵи́нъ напо́лнисѧ дх҃а ра́зꙋма: возложи́ бо мѡѷсе́й рꙋ́цѣ своѝ на него̀. И҆ послꙋ́шаша є҆гѡ̀ сы́нове і҆и҃лєвы, и҆ сотвори́ша ꙗ҆́коже заповѣ́да гдⷭ҇ь мѡѷсе́ю.
10
10
καὶ οὐκ ἀνέστη ἔτι προφήτης ἐν ᾿Ισραὴλ ὡς Μωυσῆς, ὃν ἔγνω Κύριος αὐτὸν πρόσωπον κατὰ πρόσωπον, И҆ не воста̀ ктомꙋ̀ прⷪ҇ро́къ во і҆и҃ли ꙗ҆́коже мѡѷсе́й, є҆го́же позна̀ гдⷭ҇ь лице́мъ къ лицꙋ̀,
11
11
ἐν πᾶσι τοῖς σημείοις καὶ τέρασιν, ὃν ἀπέστειλεν αὐτὸν Κύριος ποιῆσαι αὐτὰ ἐν γῇ Αἰγύπτῳ Φαραὼ καὶ τοῖς θεράπουσιν αὐτοῦ καὶ πάσῃ τῇ γῇ αὐτοῦ, во всѣ́хъ зна́менїихъ и҆ чꙋдесѣ́хъ, є҆го́же посла̀ гдⷭ҇ь сотвори́ти ѧ҆̀ въ землѝ є҆гѵ́петстѣй фараѡ́нꙋ и҆ рабѡ́мъ є҆гѡ̀ и҆ все́й землѝ є҆гѡ̀,
12
12
τὰ θαυμάσια τὰ μεγάλα καὶ τὴν χεῖρα τὴν κραταιάν, ἃ ἐποίησε Μωυσῆς ἔναντι παντὸς ᾿Ισραήλ. ди̑внаѧ вели̑каѧ, и҆ рꙋ́кꙋ крѣ́пкꙋю (и҆ мы́шцꙋ высо́кꙋю), ꙗ҆̀же сотворѝ мѡѷсе́й пред̾ всѣ́мъ і҆и҃лемъ.

Старий Заповіт

• Бут. • Вих. • Лев. • Чис. • Втор.

• Нав. • Суд. • Руф. • 1 Цар. • 2 Цар. • 3 Цар. • 4 Цар. • 1 Пар. • 2 Пар. • 1 Езд. • 2 Езд. • Неєм. • Тов. • Юдиф. • Есф. • Іов. • Пс. • Притч.

• Еккл. • Пісн. • Прем. • Сир. • Іс. • Єр. • Плач.

• Посл. Єр. • Вар. • Єз. • Дан. • Ос. • Іоїл. • Ам.

• Авд. • Іона. • Мих. • Наум. • Авв. • Соф. • Агг. • Зах. • Мал. • 1 Мак. • 2 Мак. • 3 Мак.

Новий Заповіт

• Мф. • Мк. • Лк. • Ін.

• Діян.

• Як. • 1 Пет. • 2 Пет. • 1 Ін. • 2 Ін. • 3 Ін. • Іуд.

• Рим. • 1 Кор. • 2 Кор. • Гал. • Еф. • Флп. • Кол. • 1 Сол. • 2 Сол. • 1 Тим. • 2 Тим. • Тит. • Фил. • Євр.

• Одкр.