|
Κεφάλαιο 8
|
Глvа, и~”
|
|
1
|
1
|
|
ΚΑΙ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ὁ βασιλεὺς ᾿Αρταξέρξης ἐδωρήσατο ᾿Εσθὴρ ὅσα ὑπῆρχεν ᾿Αμὰν τῷ διαβόλῳ, καὶ Μαρδοχαῖος προσεκλήθη ὑπὸ τοῦ βασιλέως· ὑπέδειξε γὰρ ᾿Εσθήρ, ὅτι ἐνοικείωται αὐτῇ.
|
И$ въ то'и дн~ь цр~ь а^ртаће'рћъ дарова е^сџи'ри, е^ли'ка бяхђ а^манова вра'га і^ё^де'иска” и^ мардохе'и призва'нъ быs къ цр~ю. повњ'да б^о е^сџи'ръ ја%ко сро'дникъ е^сть е'и.
|
|
2
|
2
|
|
ἔλαβε δὲ ὁ βασιλεὺς τὸν δακτύλιον, ὃν ἀφείλετο ᾿Αμάν, καὶ ἔδωκεν αὐτὸν Μαρδοχαίῳ, καὶ κατέστησεν ᾿Εσθὴρ Μαρδοχαῖον ἐπὶ πάντων τῶν ᾿Αμάν.
|
и^ сня` цр~ь прьстень свои е^гоже эTя` ё^ а^мана и^ да'сть мардохе'еви. и^ поста'ви е^сџи'ръ мардохе'я надъ до'момъ и^ надъ всњмъ и^мњнїемъ а^ма'новымъ.
|
|
3
|
3
|
|
καὶ προσθεῖσα ἐλάλησε πρὸς τὸν βασιλέα καὶ προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ ἠξίου ἀφελεῖν τὴν ᾿Αμὰν κακίαν καὶ ὅσα ἐποίησε τοῖς ᾿Ιουδαίοις.
|
и^ гл~а къ цр~ю и^ припаде` преD нога'ма е^го, и^ въспла'ка моля'щи е^го, преврати'ти зло'бђ а^ма'новђ. и^ мы'сль е^го и^же бя'ше помы'слилъ на и^ё^де'и.
|
|
4
|
4
|
|
ἐξέτεινε δὲ ὁ βασιλεὺς ᾿Εσθὴρ τὴν ράβδον τὴν χρυσῆν, ἐξηγέρθη δὲ ᾿Εσθὴρ παρεστηκέναι τῷ βασιλεῖ,
|
и^ простре` цр~ь е^сџи'ри же'злъ зла'тъ. въста' же е^сџи'ръ и^ ста` преD цр~емъ
|
|
5
|
5
|
|
καὶ εἶπεν ᾿Εσθήρ· εἰ δοκεῖ σοι καὶ εὗρον χάριν, πεμφθήτω ἀποστραφῆναι τὰ γράμματα τὰ ἀπεσταλμένα ὑπὸ ᾿Αμάν, τὰ γραφέντα ἀπολέσθαι τοὺς ᾿Ιουδαίους, οἵ εἰσιν ἐν τῇ βασιλείᾳ σου·
|
и^ реq, а^ще го'дњ ти е^сть и^ ѓ^брњто'хъ л^и блгdть преD тобо'ю. повели` да възвратя'тъ писа'нїя посла'ная эT а'мана, и^миже повелњлъ погђби'тп і^ё^де'а и^же ѓ^бита'ютъ въ всемъ црsтвїи твое^мъ.
|
|
6
|
6
|
|
πῶς γὰρ δυνήσομαι ἰδεῖν τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου καὶ πῶς δυνήσομαι σωθῆναι ἐν τῇ ἀπωλείᾳ τῆς πατρίδος μου;
|
ка'ко б^о могђ` ви'дњти ѓ^злобле'нїе людїи мои^хъ, и^ ка'ко сп~стися въ поги'бели эTч~ества мое^го”
|
|
7
|
7
|
|
καὶ εἶπεν ὁ βασιλεὺς πρὸς ᾿Εσθήρ· εἰ πάντα τὰ ὑπάρχοντα ᾿Αμὰν ἔδωκα καὶ ἐχαρισάμην σοι καὶ αὐτὸν ἐκρέμασα ἐπὶ ξύλου, ὅτι τὰς χεῖρας ἐπήνεγκε τοῖς ᾿Ιουδαίοις, τί ἔτι ἐπιζητεῖς;
|
И$ рече цр~ь къ е^сџи'ри, а^ще вс^я и^мњнїя а%манова далъ е^сми тебњ и^ дарова'хъ тя, е^гоже повњсиша на' древњ, ја%ко рђцњ възложи` на і^ё^де'я. чт^о е^ще про'сиши,
|
|
8
|
8
|
|
γράψατε καὶ ὑμεῖς ἐκ τοῦ ὀνόματός μου, ὡς δοκεῖ ὑμῖν, καὶ σφραγίσατε τῷ δακτυλίῳ μου· ὅσα γὰρ γράφετε τοῦ βασιλέως ἐπιτάξαντος καὶ σφραγισθῇ τῷ δακτυλίω μου, οὐκ ἔστιν αὐτοῖς ἀντειπεῖν.
|
напиши'те и^ вы` и%менемъ мои^мъ, ја%коже годњ е^сть вамъ. и^ запечатлњ'ите пр'ьстьнеM печа'тїю мое'ю, и^ нњсть проти'витися и^мъ”
|
|
9
|
9
|
|
ἐκλήθησαν δὲ οἱ γραμματεῖς ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ὅς ἐστι Νισάν, τρίτῃ καὶ εἰκάδι τοῦ αὐτοῦ ἔτους, καὶ ἐγράφη τοῖς ᾿Ιουδαίοις ὅσα ἐνετείλατο τοῖς οἰκονόμοις καὶ τοῖς ἄρχουσι τῶν σατραπῶν, ἀπὸ τῆς ᾿Ινδικῆς ἕως τῆς Αἰθιοπίας, ἑκατὸν εἰκοσιεπτὰ σατράπαις κατὰ χώραν καὶ χώραν, κατὰ τὴν ἑαυτῶν λέξιν.
|
И$ возва'ни бы'ша пњсцы` цр~евы въ а~, мsць, и^же е^сть нисанъ к~г, дн~ь, того'жъ лњта. и^ написа'ша ѓ^ і^ё^де'ехъ ја%коже заповњда мардохе'и, къ нача'лникомъ и^ къ вельмо'жамъ зе'мнымъ, эT и^нъдїискїя страны` даже до е^фїѓ'пїи. рк~з, вое^во'дамъ по земли` и^ по страна'мъ по иX ја^зы'кђ.
|
|
10
|
10
|
|
ἐγράφη δὲ διὰ τοῦ βασιλέως καὶ ἐσφραγίσθη τῷ δακτυλίῳ αὐτοῦ, καὶ ἐξαπέστειλαν τὰ γράμματα διὰ βιβλιοφόρων,
|
напи'сана же бы'ша веле'нїемъ цр~евыM и^ запечатлњшася прьстьнемъ е^го, и^ посла'ша писа'нїя въско'рњ, а^бїе же ноша'ше и^хъ.
|
|
11
|
11
|
|
ὡς ἐπέταξε αὐτοῖς χρῆσθαι τοῖς νόμοις αὐτῶν ἐν πάσῃ πόλει βοηθῆσαί τε αὐτοῖς καὶ χρῆσθαι τοῖς ἀντιδίκοις αὐτῶν καὶ τοῖς ἀντικειμένοις αὐτῶν, ὡς βούλονται,
|
и^ повелњ` и^мъ жи'ти по зако'номъ и^хъ въ вся'ком# граде, да помага'ютъ и^мъ да м#стятся сђперникомъ и^хъ, ја^коже хотя'т#,
|
|
12
|
12
|
|
ἐν ἡμέρα μιᾷ ἐν πάσῃ τῇ βασιλείᾳ ᾿Αρταξέρξου, τῇ τρισκαιδεκάτῃ τοῦ δωδεκάτου μηνός, ὅς ἐστιν ᾿Αδάρ. 12α ῟Ων ἐστιν ἀντίγραφον τῆς ἐπιστολῆς τὰ ὑπογεγραμμένα· 12β «βασιλεὺς μέγας ᾿Αρταξέρξης τοῖς ἀπὸ τῆς ᾿Ινδικῆς ἕως τῆς Αἰθιοπίας ἑκατὸν εἰκοσιεπτὰ σατραπείαις χωρῶν ἄρχουσι καὶ τοῖς τὰ ἡμέτερα φρονοῦσι, χαίρειν. 12γ πολλοὶ τῇ πλείστῃ τῶν εὐεργετούντων χρηστότητι πυκνότερον τιμώμενοι μεῖζον ἐφρόνησαν καὶ οὐ μόνον τοὺς ὑποτεταγμένους ἡμῖν ζητοῦσι κακοποιεῖν, τόν τε κόρον οὐ δυνάμενοι φέρειν καὶ τοῖς ἑαυτῶν εὐεργέταις ἐπιχειροῦσιν μηχανᾶσθαι· 12δ καὶ τὴν εὐχαριστίαν οὐ μόνον ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἀνταναιροῦντες, ἀλλὰ καὶ τοῖς τῶν ἀπειραγάθων κόμποις ἐπαρθέντες, τοῦ τὰ πάντα κατοπτεύοντος ἀεὶ Θεοῦ μισοπόνηρον ὑπολαμβάνουσιν ἐκφεύξεσθαι δίκην. 12ε πολλάκις δὲ καὶ πολλοὺς τῶν ἐπ᾿ ἐξουσίαις τεταγμένων τῶν πιστευθέντων χειρίζειν φίλων τὰ πράγματα παραμυθία μετόχους αἱμάτων ἀθώων καταστήσασα, περιέβαλε συμφοραῖς ἀνηκέστοις, 12ζ τῷ τῆς κακοηθείας ψευδεῖ παραλογισμῷ παραλογισαμένων τὴν τῶν ἐπικρατούντων ἀκέραιον εὐγνωμοσύνην. 12η σκοπεῖν δὲ ἔξεστιν, οὐ τοσοῦτον ἐκ τῶν παλαιοτέρων ὧν παρεδώκαμεν ἱστοριῶν, ὅσα ἐστὶ παρὰ πόδας ὑμᾶς ἐκζητοῦντας ἀνοσίως συντετελεσμένα τῇ τῶν ἀνάξια δυναστευόντων λοιμότητι, 12θ καὶ προσέχειν εἰς τὰ μετὰ ταῦτα εἰς τὸ τὴν βασιλείαν ἀτάραχον τοῖς πᾶσιν ἀνθρώποις μετ᾿ εἰρήνης παρεξόμεθα, 12ι χρώμενοι ταῖς μεταβολαῖς, τὰ δὲ ὑπὸ τὴν ὄψιν ἐρχόμενα διακρίνοντες ἀεὶ μετ᾿ ἐπιεικεστέρας ἀπαντήσεως. 12κ ὡς γὰρ ᾿Αμὰν ᾿Αμαδάθου Μακεδών, ταῖς ἀληθείας ἀλλότριος τοῦ τῶν Περσῶν αἵματος καὶ πολὺ διεστηκὼς τῆς ἡμετέρας χρηστότητος, ἐπιξενωθεὶς ἡμῖν 12λ ἔτυχεν, ἧς ἔχομεν πρὸς πᾶν ἔθνος φιλανθρωπίας ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἀναγορεύεσθαι ἡμῶν πατέρα καὶ προσκυνούμενον ὑπὸ πάντων τὸ δεύτερον τοῦ βασιλικοῦ θρόνου πρόσωπον διατελεῖν· 12μ οὐκ ἐνέγκας δὲ τὴν ὑπερηφανίαν ἐπετήδευσε τῆς ἀρχῆς στερῆσαι ἡμᾶς καὶ τοῦ πνεύματος, 12ν τόν τε ἡμέτερον σωτῆρα καὶ διαπαντὸς εὐεργέτην Μαρδοχαῖον καὶ τὴν ἄμεμπτον τῆς βασιλείας κοινωνὸν ᾿Εσθὴρ σὺν παντὶ τῷ τούτων ἔθνει πολυπλόκοις μεθόδων παραλογισμοῖς αἰτησάμενος εἰς ἀπώλειαν· 12ξ διὰ γὰρ τῶν τρόπων τούτων ᾠήθη λαβὼν ἡμᾶς ἐρήμους, τὴν τῶν Περσῶν ἐπικράτησιν εἰς τοὺς Μακεδόνας μετάξαι. 12ο ἡμεῖς δὲ τοὺς ὑπὸ τοῦ τρισαλιτηρίου παραδεδομένους εἰς ἀφανισμὸν ᾿Ιουδαίους, εὑρίσκομεν οὐ κακούργους ὄντας, δικαιοτάτοις δὲ πολιτευομένους νόμοις, 12π ὄντας δὲ υἱοὺς τοῦ ῾Υψίστου μεγίστου ζῶντος Θεοῦ τοῦ κατευθύνοντος ἡμῖν τε καὶ τοῖς προγόνοις ἡμῶν τὴν βασιλείαν ἐν τῇ καλλίστῃ διαθέσει. 12ρ καλῶς οὗν ποιήσετε μὴ προσχρησάμενοι τοῖς ὑπὸ ᾿Αμὰν ᾿Αμαδάθου ἀποσταλεῖσι γράμμασι διὰ τὸν αὐτὸν τὸν ταῦτα ἐξεργασάμενον πρὸς ταῖς Σούσων πύλαις ἐσταυρῶσθαι σὺν τῇ πανοικίᾳ, τὴν καταξίαν τοῦ τὰ πάντα ἐπικρατοῦντος Θεοῦ διὰ τάχους ἀποδόντος αὐτῷ κρίσιν. 12σ τὸ δὲ ἀντίγραφον τῆς ἐπιστολῆς ταύτης ἐκθέντες ἐν παντὶ τόπῳ μετὰ παρρησίας, ἐᾶν τοὺς ᾿Ιουδαίους χρῆσθαι τοῖς ἑαυτῶν νομίμοις καὶ συνεπισχύειν αὐτοῖς, ὅπως τοὺς ἐν καιρῷ θλίψεως ἐπιθεμένους αὐτοῖς ἀμύνωνται τῇ τρισκαιδεκάτῃ τοῦ δωδεκάτου μηνὸς ᾿Αδὰρ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ· 12τ ταύτην γὰρ ὁ τὰ πάντα δυναστεύων Θεὸς ἀντ᾿ ὀλεθρίας τοῦ ἐκλεκτοῦ γένους ἐποίησεν αὐτοῖς εὐφροσύνην. 12υ καὶ ὑμεῖς οὖν ἐν ταῖς ἐπωνύμοις ὑμῶν ἑορταῖς ἐπίσημον ἡμέραν μετὰ πάσης εὐωχίας ἄγεται, ὅπως καὶ νῦν καὶ μετὰ ταῦτα σωτηρία ᾖ ἡμῖν καὶ τοῖς εὐνοοῦσι Πέρσαις, τοῖς δὲ ἡμῖν ἐπιβουλεύουσι μνημόσυνον τῆς ἀπωλείας. 12φ πᾶσα δὲ πόλις ἢ χώρα τὸ σύνολον, ἥτις κατὰ ταῦτα μὴ ποιήσῃ, δόρατι καὶ πυρὶ καταναλωθήσεται μετ᾿ ὀργῆς· οὐ μόνον ἀνθρώποις ἄβατος, ἀλλὰ καὶ θηρίοις καὶ πετεινοῖς εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον ἔχθιστος κατασταθήσεται.
|
въ дн~ь е^ді'нъ по всемђ` црsтвђ а^ртаће'рћовђ, въ г~і дн~ь, в~і мsца, е'же е^сть а^да'ръ” Писа'нїе е^пистолїи си'це б^њ” Цр~ь вели'кїи а^ртаћерксъ, эT и^ндїя даже до е^фіѓ'пїи, рк~з, страна'мъ вое^во'дамъ и^ кня'ѕемъ, и^ послђша'ющимъ и^хъ цњлова'нїе. мно'ги чл~цы мно'гїя ради блгsти, и^ ѕњлно честїа бл~гихъ дњлъ, скоро възнесшеся мирђ не возмого'ша носи'ти. и^ не точїю и^справле'нымъ вамъ възыскђюT зл^отвори'ти, н^о и^ бл~годњ'ющимъ и^мъ начина'ютъ въ престђпленїе въпадати. не то'кмо эT чл~къ возвыша'ются блгDтїю, н^о и^ на сою'зъ пребл~гаго вњчнаh б~а и^ всевиDца, възнося'щеся нена'вистїю лђкавою, мняT ѓ^клевета'ти правдђ. ради власте'и множицею мно'гихъ, над нимиy поставля'ются. и ё^вњре'н#ныхъ дрђ'говъ совњты мы` почина'ти начина'емъ. ја%коже и^ сие поста'вихъ ради прича'стїя кро'ви невин#ныX. Поне'же ѓ^клевета винами несътръпи'мыми, со лжею лђка'вства ѕла'го возлаганїя, ја%ко презира'ющиX показа` наM, и^же дръжа'тъ непоколњби'мо бл~горазђмїе. и^ лњть ва'мъ е^сть зрњти, толи'ко въ древнихъ, ја^коже и^ въ настоа'щихъ възыска'ющиX непрпDбно, црsтвїя ради тщеты и^ властелствђю^щихъ. ја^ко сътворена по' чинђ, писанїем# пода'хоM. тако и^ в^ы внимати по сиX зрите. понеy м^ы преложи'вшеся сътвори'хоMся премњнными. сего ради да црsтвїе непоколњби'мо и^ съ ми'ром# пребђдеT. находя'щая же проти'вђ м^ы съ ја%ростїю ѕњлною расђжаеM. ја%коже и^ сего а^ма'на сн~а а^мадаџђева македонянина, и^стин#ны чюжDаго, и^ кро'ви перьскїа мно'го не съгла'снаго. на'шея ради бл~гости ю%же и^мње^мъ къ вся'комђ ја^зы'кђ чл~колю'бїа. лђчися е^мђ страньствђя, приложи'тися к наM въ толи'ко, ја%ко и^ прозва'нђ быти эT наs эTц~емъ, и^ покланя'емђ быти эT всњхъ чл~къ, и^ вто'рое лице црsкого престола поста'вленђ быти. го'рдости же дњльма е^го мнњ'лъ насъ нача'ла лишити, и^ эT дх~а на'шего сп~са” ЈА/коже и^ бл~говоля'щаго всњмъ мардохе'я, и^ неѓ'скверненыя е^сџи'ри цр~ьствїя ѓ^бщителницы съ всњмъ племенеM си'хъ, ѕњло ё^хищре'ннымъ вожделњнїемъ ја^ко престђпниковъ, и^спроси'лъ е^сть въ потребленїе. и^ симъ побїенымъ са'мъ ѓ%нъ мнњлъ е^сть вла'сть перьскђю въ македо'нїю пренести, и^ насъ пђ'сты сътвори'ти” Мы' же не ѓ^брњта'емъ съгрњшенїя і^ё^деѓ'въ пра'веDныхъ въ поги'бель. и^же не сђть ѕл^одњла'тели. н^о е^ще` паче правеDными зако'нами ё^строе'ни, и^же сђть вели'каго вышняго б~а жива'го, сн~ъми. и^справля'ющаго прародителеи на'шиX црsтвїе въ ё^строе^нїи бл~жа'ишемъ наM” И$ сего ради ё^бо бл~готвори'те иM. не възлагающеся на ниX писаными е^пистолїя'ми эT а^ма'на сн~а а^мадаџђева” Понеже е^го сего ради лђка'въства повелњхоM при вра'техъ сђсаньскиX повњсити, съ всњми дома'шними е^го. по чинђ вседръжи'теля б~а, спњшно възда'вшаго е^мђ сђдъ” Си'цева писа'нїа е^пистолїи посла'ни быша, в коюждо стран'ђ, съ прпDбїемъ дарова'ти і^ё^де'ѓмъ зако'ны и^хъ своиственыя поDё^крњпля'ти. јако да и^ съпроти'вльшїися въ время печа'ли и^хъ, не пребђдђтъ ё^ ни'хъ, до дня, г~і, мsца, в~і, и^же е^сть а^даръ, в# самы'и дн~ь, е^го прежде ѓ^писа` ва'мъ а^маn. ё^твръжа'яи же всяческая б~ъ, въ мњсто погђбленїа правеDнаго ја%зыка, сътвори и^мъ веселїе” Сего ради и^ в^ы въ па'мятехъ ва'шихъ празнованїи, назнаменова'нныи дн~ь и^сто'выи всяческою радостїю тво'рите” да'же и^ нн~њ и^ по си'хъ, въ г~і дн~ь, по всемђ црsтвђ артаћерћовђ, мsца в~і, е^же е^сть а^да'ръ.
|
|
13
|
13
|
|
τὰ δὲ ἀντίγραφα ἐκτιθέσθωσαν ὀφθαλμοφανῶς ἐν πάσῃ τῇ βασιλείᾳ, ἑτοίμους τε εἶναι πάντας τοὺς ᾿Ιουδαίους εἰς ταύτην τὴν ἡμέραν, πολεμῆσαι αὐτῶν τοὺς ὑπεναντίους».
|
|
|
14
|
14
|
|
Οἱ μὲν οὗν ἱππεῖς ἐξῆλθον σπεύδοντες τὰ ὑπὸ τοῦ βασιλέως λεγόμενα ἐπιτελεῖν· ἐξετέθη δὲ τὸ πρόσταγμα καὶ ἐν Σούσοις.
|
|
|
15
|
15
|
|
ὁ δὲ Μαρδοχαῖος ἐξῆλθεν ἐστολισμένος τὴν βασιλικὴν στολὴν καὶ στέφανον ἔχων χρυσοῦν καὶ διάδημα βύσσινον πορφυροῦν· ἰδόντες δὲ οἱ ἐν Σούσοις ἐχάρησαν.
|
видњвше сђще въ сђсњ и^ё^дее възра'довашася”
|
|
16
|
16
|
|
τοῖς δὲ ᾿Ιουδαίοις ἐγένετο φῶς καὶ εὐφροσύνη·
|
И$ быs и^мъ просвњщенїе и^ веселїе
|
|
17
|
17
|
|
κατὰ πόλιν καὶ χώραν, οὗ ἂν ἐξετέθη τὸ πρόσταγμα, οὗ ἂν ἐξετέθη τὸ ἔκθεμα, χαρὰ καὶ εὐφροσύνη τοῖς ᾿Ιουδαίοις, κώθων καὶ εὐφροσύνη. καὶ πολλοὶ τῶν ἐθνῶν περιετέμνοντο καὶ ἰουδάϊζον διὰ τὸν φόβον τῶν ᾿Ιουδαίων.
|
по градоM и^ по странаM, и^дњже а^ще преDложено быs повелњнїе цр~ево. ра'дость и^ весе'лїе и^ пирова'нїе і^ё^де'ѓM, и^ мно'ѕи эT ја^зы'къ ѓ^брњза'хђся і^ и^ё^де'ствова'хђ стра'ха ради і^ё^де'иска”
|
Категорії
Паперові видання
Старий Заповіт
• Бут. • Вих. • Лев. • Чис. • Втор.
• Нав. • Суд. • Руф. • 1 Цар. • 2 Цар. • 3 Цар. • 4 Цар. • 1 Пар. • 2 Пар. • 1 Езд. • 2 Езд. • Неєм. • Тов. • Юдиф. • Есф. • 1 Мак. • 2 Мак. • 3 Мак.
• Іов. • Пс. • Притч. • Еккл. • Пісн. • Прем. • Сир.
• Іс. • Єр. • Плач. • Посл. Єр. • Вар. • Єз. • Дан.
• Ос. • Іоїл. • Ам. • Авд. • Іона. • Мих. • Наум. • Авв. • Соф. • Агг. • Зах. • Мал.
Паперові видання
Старий Заповіт
• Бут. • Вих. • Лев. • Чис. • Втор.
• Нав. • Суд. • Руф. • 1 Цар. • 2 Цар. • 3 Цар. • 4 Цар. • 1 Пар. • 2 Пар. • 1 Езд. • 2 Езд. • Неєм. • Тов. • Юдиф. • Есф. • 1 Мак. • 2 Мак. • 3 Мак.
• Іов. • Пс. • Притч. • Еккл. • Пісн. • Прем. • Сир.
• Іс. • Єр. • Плач. • Посл. Єр. • Вар. • Єз. • Дан.
• Ос. • Іоїл. • Ам. • Авд. • Іона. • Мих. • Наум. • Авв. • Соф. • Агг. • Зах. • Мал.