|
При́тчей Соломо́нихъ
|
ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ
|
|
Глава 1
|
Κεφάλαιο 1
|
|
1
|
1
|
|
При́тчи Соломо́на сы́на даві́дова, и́же ца́рствова во Ізра́или,
|
ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ Σολομῶντος υἱοῦ Δαυίδ, ὃς ἐβασίλευσεν ἐν ᾿Ισραήλ,
|
|
2
|
2
|
|
позна́ти прему́дрость и наказа́ніє и уразумѣ́ти словеса́ му́дрости,
|
γνῶναι σοφίαν καὶ παιδείαν νοῆσαί τε λόγους φρονήσεως
|
|
3
|
3
|
|
прія́ти же изви́тія слове́съ и разрѣше́нія гада́ній, уразумѣ́ти же пра́вду и́стинную и су́дъ исправля́ти:
|
δέξασθαί τε στροφὰς λόγων νοῆσαί τε δικαιοσύνην ἀληθῆ καὶ κρίμα κατευθύνειν,
|
|
4
|
4
|
|
да да́стъ незло́бивымъ кова́рство, отроча́ти же ю́ну чу́вство же и смы́слъ.
|
ἵνα δῷ ἀκάκοις πανουργίαν, παιδὶ δὲ νέῳ αἴσθησίν τε καὶ ἔννοιαν·
|
|
5
|
5
|
|
Си́хъ бо послу́шавъ, му́дрый прему́дрѣє бу́детъ, а разу́мный строи́телство стя́жетъ:
|
τῶνδε γὰρ ἀκούσας σοφὸς σοφώτερος ἔσται, ὁ δὲ νοήμων κυβέρνησιν κτήσεται.
|
|
6
|
6
|
|
уразумѣ́єтъ же при́тчу и те́мноє сло́во, рѣче́нія же прему́дрыхъ и гада́нія.
|
νοήσει τε παραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον ρήσεις τε σοφῶν καὶ αἰνίγματα.
|
|
7
|
7
|
|
Нача́ло прему́дрости стра́хъ Госпо́день, ра́зумъ же бла́гъ всѣ́мъ творя́щымъ єго́: благоче́стіє же въ Бо́га нача́ло чу́вства, прему́дрость же и наказа́ніє нечести́віи уничижа́тъ.
|
᾿Αρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου, σύνεσις δὲ ἀγαθὴ πᾶσι τοῖς ποιοῦσι αὐτήν· εὐσέβεια δὲ εἰς Θεὸν ἀρχὴ αἰσθήσεως, σοφίαν δὲ καὶ παιδείαν ἀσεβεῖς ἐξουθενήσουσιν.
|
|
8
|
8
|
|
Слы́ши, сы́не, наказа́ніє отца́ твоєго́ и не отри́ни завѣ́товъ ма́тере твоєя́:
|
ἄκουε, υἱέ, παιδείαν πατρός σου καὶ μὴ ἀπώσῃ θεσμοὺς μητρός σου·
|
|
9
|
9
|
|
вѣне́цъ бо благода́тей пріи́меши на твоє́мъ версѣ́ и гри́вну зла́ту о твоє́й вы́и.
|
στέφανον γὰρ χαρίτων δέξῃ σῇ κορυφῇ καὶ κλοιὸν χρύσεον περὶ σῷ τραχήλῳ.
|
|
10
|
10
|
|
Сы́не, да не прельстя́тъ тебе́ му́жіє нечести́віи, ниже́ да восхо́щеши,
|
υἱέ, μή σε πλανήσωσιν ἄνδρες ἀσεβεῖς, μηδὲ βουληθῇς,
|
|
11
|
11
|
|
а́ще помо́лятъ тя́, глаго́люще: иди́ съ на́ми, приобщи́ся кро́ве, скры́ємъ же въ зе́млю му́жа пра́ведна непра́ведно:
|
ἐὰν παρακαλέσωσί σε λέγοντες· ἐλθὲ μεθ᾿ ἡμῶν, κοινώνησον αἵματος, κρύψωμεν δὲ εἰς γῆν ἄνδρα δίκαιον ἀδίκως,
|
|
12
|
12
|
|
пожре́мъ же єго́ я́коже а́дъ жи́ва, и во́змемъ па́мять єго́ от земли́,
|
καταπίωμεν δὲ αὐτὸν ὥσπερ ᾅδης ζῶντα καὶ ἄρωμεν αὐτοῦ τὴν μνήμην ἐκ γῆς·
|
|
13
|
13
|
|
стяжа́ніє єго́ многоцѣ́нноє пріи́мемъ, испо́лнимъ же до́мы на́шя коры́стей:
|
τὴν κτῆσιν αὐτοῦ τὴν πολυτελῆ καταλαβώμεθα, πλήσωμεν δὲ οἴκους ἡμετέρους σκύλων·
|
|
14
|
14
|
|
жре́бій же тво́й положи́ съ на́ми: о́бще же влага́лище стя́жемъ вси́, и мѣше́цъ єди́нъ да бу́детъ всѣ́мъ на́мъ.
|
τὸν δὲ σὸν κλῆρον βάλε ἐν ἡμῖν, κοινὸν δὲ βαλάντιον κτησώμεθα πάντες, καὶ μαρσίππιον ἓν γενηθήτω ἡμῖν.
|
|
15
|
15
|
|
Не иди́ въ пу́ть съ ни́ми: уклони́ же но́гу твою́ от сте́зь и́хъ:
|
μὴ πορευθῆς ἐν ὁδῷ μετ᾿ αὐτῶν, ἔκλινον δὲ τὸν πόδα σου ἐκ τῶν τρίβων αὐτῶν·
|
|
16
|
16
|
|
но́зѣ бо и́хъ на зло́ теку́тъ, и ско́ри су́ть излія́ти кро́вь.
|
οἱ γὰρ πόδες αὐτῶν εἰς κακίαν τρέχουσι καὶ ταχινοὶ τοῦ ἐκχέαι αἷμα·
|
|
17
|
17
|
|
Не безъ пра́вды бо простира́ются мре́жи перна́тымъ:
|
οὐ γὰρ ἀδίκως ἐκτείνεται δίκτυα πτερωτοῖς.
|
|
18
|
18
|
|
ті́и бо убі́йству приобща́ющеся, сокро́вищствуютъ себѣ́ зла́я: разруше́ніє же муже́й законопресту́пныхъ зло́.
|
αὐτοὶ γὰρ οἱ φόνου μετέχοντες θησαυρίζουσιν ἑαυτοῖς κακά, ἡ δὲ καταστροφὴ ἀνδρῶν παρανόμων κακή.
|
|
19
|
19
|
|
Сі́и путіє́ су́ть всѣ́хъ творя́щихъ беззако́нная: нече́стіємъ бо свою́ ду́шу отъе́млютъ.
|
αὗται αἱ ὁδοί εἰσι πάντων τῶν συντελούντων τὰ ἄνομα· τῇ γὰρ ἀσεβείᾳ τὴν ἑαυτῶν ψυχὴν ἀφαιροῦνται.
|
|
20
|
20
|
|
Прему́дрость во исхо́дѣхъ поє́тся, въ сто́гнахъ же дерзнове́ніє во́дитъ,
|
Σοφία ἐν ἐξόδοις ὑμνεῖται, ἐν δὲ πλατείαις παρρησίαν ἄγει·
|
|
21
|
21
|
|
на кра́єхъ же стѣ́нъ проповѣ́дуєтся, у вра́тъ же си́льныхъ присѣди́тъ, во вратѣ́хъ же гра́да дерза́ющи глаго́летъ:
|
ἐπ᾿ ἄκρων τειχέων κηρύσσεται, ἐπὶ δὲ πύλαις δυναστῶν παρεδρεύει, ἐπὶ δὲ πύλαις πόλεως θαρροῦσα λέγει·
|
|
22
|
22
|
|
єли́ко у́бо вре́мя незло́бивіи держа́тся пра́вды, не постыдя́тся: безу́мніи же доса́ды су́ще жела́теліє, нечести́віи бы́вше, возненави́дѣша чу́вство
|
ὅσον ἂν χρόνον ἄκακοι ἔχωνται τῆς δικαιοσύνης, οὐκ αἰσχυνθήσονται· οἱ δὲ ἄφρονες, τῆς ὕβρεως ὄντες ἐπιθυμηταί, ἀσεβεῖς γενόμενοι ἐμίσησαν αἴσθησιν
|
|
23
|
23
|
|
и пови́нни бы́ша обличе́ніємъ. Се́, предложу́ ва́мъ моєго́ дыха́нія рѣче́ніє, научу́ же ва́съ моєму́ словеси́.
|
καὶ ὑπεύθυνοι ἐγένοντο ἐλέγχοις, ἰδοὺ προήσομαι ὑμῖν ἐμῆς πνοῆς ρῆσιν, διδάξω δὲ ὑμᾶς τὸν ἐμὸν λόγον.
|
|
24
|
24
|
|
Поне́же зва́хъ, и не послу́шасте, и простира́хъ словеса́, и не внима́сте,
|
ἐπειδὴ ἐκάλουν καὶ οὐχ ὑπηκούσατε καὶ ἐξέτεινα λόγους καὶ οὐ προσείχετε,
|
|
25
|
25
|
|
но отмета́сте моя́ совѣ́ты и мои́мъ обличе́ніємъ не внима́сте:
|
ἀλλὰ ἀκύρους ἐποιεῖτε ἐμᾶς βουλάς, τοῖς δὲ ἐμοῖς ἐλέγχοις οὐ προσείχετε,
|
|
26
|
26
|
|
у́бо и а́зъ ва́шей поги́бели посмѣю́ся, пора́дуюся же, єгда́ пріи́детъ ва́мъ па́губа,
|
τοιγαροῦν κἀγὼ τῇ ὑμετέρᾳ ἀπωλείᾳ ἐπιγελάσομαι, καταχαροῦμαι δὲ ἡνίκα ἔρχηται ὑμῖν ὄλεθρος,
|
|
27
|
27
|
|
и єгда́ пріи́детъ на вы́ внеза́пу мяте́жъ, низвраще́ніє же подо́бно бу́ри пріи́детъ, или́ єгда́ пріи́детъ ва́мъ печа́ль и градоразоре́ніє, или́ єгда́ на́йдетъ на вы́ па́губа.
|
καὶ ὡς ἂν ἀφίκηται ὑμῖν ἄφνω θόρυβος, ἡ δὲ καταστροφὴ ὁμοίως καταιγίδι παρῇ, καὶ ὅταν ἔρχηται ὑμῖν θλῖψις καὶ πολιορκία ἢ ὅταν ἔρχηται ὑμῖν ὄλεθρος.
|
|
28
|
28
|
|
Бу́детъ бо єгда́ призове́те мя́, а́зъ же не послу́шаю ва́съ: взы́щутъ мене́ злі́и и не обря́щутъ.
|
ἔσται γὰρ ὅταν ἐπικαλέσησθέ με, ἐγὼ δὲ οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν· ζητήσουσί με κακοί, καὶ οὐχ εὑρήσουσιν·
|
|
29
|
29
|
|
Возненави́дѣша бо прему́дрость, словесе́ же Госпо́дня не прія́ша:
|
ἐμίσησαν γὰρ σοφίαν, τὸν δὲ λόγον τοῦ Κυρίου οὐ προείλαντο,
|
|
30
|
30
|
|
ниже́ хотѣ́ша внима́ти мои́мъ совѣ́томъ, руга́хуся же мои́мъ обличе́ніємъ.
|
οὐδὲ ἤθελον ἐμαῖς προσέχειν βουλαῖς, ἐμυκτήριζον δὲ ἐμοὺς ἐλέγχους.
|
|
31
|
31
|
|
Тѣ́мже снѣдя́тъ свои́хъ путі́й плоды́ и своєго́ нече́стія насы́тятся:
|
τοιγαροῦν ἔδονται τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τοὺς καρποὺς καὶ τῆς ἑαυτῶν ἀσεβείας πλησθήσονται·
|
|
32
|
32
|
|
и́бо, зане́ оби́дѣша младе́нцевъ, убіє́ни бу́дутъ, и истяза́ніє нечести́выя погуби́тъ.
|
ἀνθ᾿ ὧν γὰρ ἠδίκουν νηπίους, φονευθήσονται, καὶ ἐξετασμὸς ἀσεβεῖς ὀλεῖ.
|
|
33
|
33
|
|
Мене́ же слу́шаяй всели́тся на упова́ніи и почі́єтъ безъ стра́ха от вся́каго зла́.
|
ὁ δὲ ἐμοῦ ἀκούων κατασκηνώσει ἐπ᾿ ἐλπίδι καὶ ἡσυχάσει ἀφόβως ἀπὸ παντὸς κακοῦ.
|
|
Глава 2
|
Κεφάλαιο 2
|
|
1
|
1
|
|
Сы́не, а́ще пріи́мъ глаго́лъ моєя́ за́повѣди, скры́єши въ себѣ́,
|
ΥΙΕ, ἐὰν δεξάμενος ρῆσιν ἐμῆς ἐντολῆς κρύψῃς παρὰ σεαυτῷ,
|
|
2
|
2
|
|
послу́шаєтъ прему́дрости твоє́ у́хо, и приложи́ши се́рдце твоє́ къ ра́зуму: приложи́ши же є́ въ наказа́ніє сы́ну твоєму́.
|
ὑπακούσεται σοφία τὸ οὖς σου, καὶ παραβαλεῖς καρδίαν σου εἰς σύνεσιν, παραβαλεῖς δὲ αὐτὴν ἐπὶ νουθέτησιν τῷ υἱῷ σου.
|
|
3
|
3
|
|
А́ще бо прему́дрость призове́ши и ра́зуму да́си гла́съ тво́й, чу́вство же взы́щеши вели́кимъ гла́сомъ,
|
ἐὰν γὰρ τὴν σοφίαν ἐπικαλέσῃ καὶ τῇ συνέσει δῷς φωνήν σου, τὴν δὲ αἴσθησιν ζητήσῃς μεγάλῃ τῇ φωνῇ,
|
|
4
|
4
|
|
и а́ще взы́щеши єя́ я́ко сребра́, и я́коже сокро́вища испыта́єши ю́:
|
καὶ ἐὰν ζητήσῃς αὐτὴν ὡς ἀργύριον καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσῃς αὐτήν,
|
|
5
|
5
|
|
тогда́ уразумѣ́єши стра́хъ Госпо́день и позна́ніє Бо́жіє обря́щеши:
|
τότε συνήσεις φόβον Κυρίου καὶ ἐπίγνωσιν Θεοῦ εὑρήσεις.
|
|
6
|
6
|
|
я́ко Госпо́дь дає́тъ прему́дрость, и от лица́ єго́ позна́ніє и ра́зумъ:
|
ὅτι Κύριος δίδωσι σοφίαν, καὶ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ γνῶσις καὶ σύνεσις·
|
|
7
|
7
|
|
и сокро́вищствуєтъ исправля́ющымъ спасе́ніє, защища́єтъ же ше́ствіє и́хъ,
|
καὶ θησαυρίζει τοῖς κατορθοῦσι σωτηρίαν, ὑπερασπιεῖ τὴν πορείαν αὐτῶν
|
|
8
|
8
|
|
є́же сохрани́ти пути́ оправда́ній, и пу́ть благоговѣ́инствующихъ єго́ сохрани́тъ.
|
τοῦ φυλάξαι ὁδοὺς δικαιωμάτων καὶ ὁδὸν εὐλαβουμένων αὐτὸν διαφυλάξει.
|
|
9
|
9
|
|
Тогда́ уразумѣ́єши пра́вду и су́дъ и испра́виши вся́ стези́ благі́я.
|
τότε συνήσεις δικαιοσύνην καὶ κρίμα καὶ κατορθώσεις πάντας ἄξονας ἀγαθούς.
|
|
10
|
10
|
|
А́ще бо пріи́детъ прему́дрость въ твою́ мы́сль, чу́вство же твоє́й души́ добро́ бы́ти возмни́тся,
|
ἐὰν γὰρ ἔλθῃ ἡ σοφία εἰς σὴν διάνοιαν, ἡ δὲ αἴσθησις τῇ σῇ ψυχῇ καλὴ εἶναι δόξῃ,
|
|
11
|
11
|
|
совѣ́тъ до́бръ сохрани́тъ тя́, помышле́ніє же преподо́бноє соблюде́тъ тя́,
|
βουλὴ καλὴ φυλάξει σε, ἔννοια δὲ ὁσία τηρήσει σε,
|
|
12
|
12
|
|
да изба́витъ тя́ от пути́ зла́го и от му́жа, глаго́люща ничто́же вѣ́рно.
|
ἵνα ρύσηταί σε ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς καὶ ἀπὸ ἀνδρὸς λαλοῦντος μηδὲν πιστόν.
|
|
13
|
13
|
|
О, оста́вившіи пути́ пра́выя, є́же ходи́ти въ путе́хъ тмы́!
|
ὦ οἱ ἐγκαταλείποντες ὁδοὺς εὐθείας τοῦ πορεύεσθαι ἐν ὁδοῖς σκότους·
|
|
14
|
14
|
|
о, веселя́щіися о злы́хъ и ра́дующіися о развраще́ніи злѣ́мъ!
|
οἱ εὐφραινόμενοι ἐπὶ κακοῖς καὶ χαίροντες ἐπὶ διαστροφῇ κακῆ·
|
|
15
|
15
|
|
и́хже стези́ стро́потны, и кри́ва тече́нія и́хъ, є́же дале́че тя́ сотвори́ти от пути́ пра́ва,
|
ὧν αἱ τρίβοι σκολίαι καὶ καμπύλαι αἱ τροχιαὶ αὐτῶν
|
|
16
|
16
|
|
и чу́жда от пра́веднаго ра́зума. Сы́не, да тя́ не пости́гнетъ совѣ́тъ злы́й,
|
τοῦ μακράν σε ποιῆσαι ἀπὸ ὁδοῦ εὐθείας καὶ ἀλλότριον τῆς δικαίας γνώμης.
|
|
17
|
17
|
|
оставля́яй уче́ніє ю́ности, и завѣ́та Божественнаго забы́вый:
|
υἱέ, μή σὲ καταλάβῃ κακὴ βουλή, ἡ ἀπολιποῦσα διδασκαλίαν νεότητος καὶ διαθήκην θείαν ἐπιλελησμένη·
|
|
18
|
18
|
|
поста́ви бо при сме́рти до́мъ сво́й и при а́дѣ съ земны́ми дѣя́нія своя́.
|
ἔθετο γὰρ παρὰ τῷ θανάτῳ τὸν οἶκον αὐτῆς καὶ παρὰ τῷ ἅδῃ μετὰ τῶν γηγενῶν τοὺς ἄξονας αὐτῆς.
|
|
19
|
19
|
|
Вси́ ходя́щіи по нему́ не возвратя́тся, ниже́ пости́гнутъ сте́зь пра́выхъ: ни бо́ дости́гнутъ лѣ́тъ жи́зни.
|
πάντες οἱ πορευόμενοι ἐν αὐτῇ οὐκ ἀναστρέψουσιν, οὐδὲ μὴ καταλάβωσι τρίβους εὐθείας· οὐ γὰρ καταλαμβάνονται ὑπὸ ἐνιαυτῶν ζωῆς.
|
|
20
|
20
|
|
А́ще бо бы́ша ходи́ли въ стези́ благі́я, обрѣли́ у́бо бы́ша стези́ пра́вы гла́дки: бла́зи бу́дутъ жи́теліє на земли́, незло́бивіи же оста́нутъ на не́й:
|
εἰ γὰρ ἐπορεύοντο τρίβους ἀγαθάς, εὕροσαν ἂν τρίβους δικαιοσύνης λείας.
|
|
21
|
21
|
|
я́ко пра́віи вселя́тся на земли́, и преподо́бніи оста́нутъ на не́й.
|
χρηστοὶ ἔσονται οἰκήτορες γῆς, ἄκακοι δὲ ὑπολειφθήσονται ἐν αὐτῇ· ὅτι εὐθεῖς κατασκηνώσουσι γῆν, καὶ ὅσιοι ὑπολειφθήσονται ἐν αὐτῇ.
|
|
22
|
22
|
|
Путіє́ нечести́выхъ от земли́ поги́бнутъ, пребеззако́нніи же изри́нутся от нея́.
|
ὁδοὶ ἀσεβῶν ἐκ γῆς ὀλοῦνται, οἱ δὲ παράνομοι ἐξωσθήσονται ἀπ᾿ αὐτῆς.
|
|
Глава 3
|
Κεφάλαιο 3
|
|
1
|
1
|
|
Сы́не, мои́хъ зако́новъ не забыва́й, глаго́лы же моя́ да соблюда́єтъ твоє́ се́рдце:
|
ΥΙΕ, ἐμῶν νομίμων μὴ ἐπιλανθάνου, τὰ δὲ ρήματά μου τηρείτω σὴ καρδία·
|
|
2
|
2
|
|
долготу́ бо житія́ и лѣ́та жи́зни и ми́ръ приложа́тъ тебѣ́.
|
μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς καὶ εἰρήνην προσθήσουσί σοι.
|
|
3
|
3
|
|
Ми́лостыни и вѣ́ра да не оскудѣва́ютъ тебѣ́: обложи́ же я́ на твоє́й вы́и и напиши́ я́ на скрижа́ли се́рдца твоєго́: и обря́щеши благода́ть.
|
ἐλεημοσύναι καὶ πίστεις μὴ ἐκλιπέτωσάν σε, ἄφαψαι δὲ αὐτὰς ἐπὶ σῷ τραχήλῳ, καὶ εὑρήσεις χάριν·
|
|
4
|
4
|
|
И промышля́й до́брая предъ Го́сподемъ [Бо́гомъ] и человѣ́ки.
|
καὶ προνοοῦ καλὰ ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώπων.
|
|
5
|
5
|
|
Бу́ди упова́я всѣ́мъ се́рдцемъ на Бо́га, о твоє́й же прему́дрости не возноси́ся:
|
ἴσθι πεποιθὼς ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ ἐπὶ Θεῷ ἐπὶ δὲ σῇ σοφίᾳ μὴ ἐπαίρου·
|
|
6
|
6
|
|
во всѣ́хъ путе́хъ твои́хъ познава́й ю́, да исправля́єтъ пути́ твоя́.
|
ἐν πάσαις ὁδοῖς σου γνώριζε αὐτήν, ἵνα ὀρθοτομῇ τὰς ὁδούς σου, ὁ δὲ πούς σου μὴ προσκόψῃ.
|
|
7
|
7
|
|
Не бу́ди му́дръ о себѣ́: бо́йся же Бо́га и уклоня́йся от вся́каго зла́:
|
μὴ ἴσθι φρόνιμος παρὰ σεαυτῷ, φοβοῦ δὲ τὸν Θεὸν καὶ ἔκκλινε ἀπὸ παντὸς κακοῦ·
|
|
8
|
8
|
|
тогда́ исцѣле́ніє бу́детъ тѣ́лу твоєму́ и уврачева́ніє косте́мъ твои́мъ.
|
τότε ἴασις ἔσται τῷ σώματί σου καὶ ἐπιμέλεια τοῖς ὀστέοις σου.
|
|
9
|
9
|
|
Чти́ Го́спода от пра́ведныхъ твои́хъ трудо́въ и нача́тки дава́й єму́ от твои́хъ плодо́въ пра́вды:
|
τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων καὶ ἀπάρχου αὐτῷ ἀπὸ σῶν καρπῶν δικαιοσύνης,
|
|
10
|
10
|
|
да испо́лнятся жи́тницы твоя́ мно́жествомъ пшени́цы, віно́ же точи́ла твоя́ да источа́ютъ.
|
ἵνα πίμπληται τὰ ταμιεῖά σου πλησμονῆς σίτῳ, οἴνῳ δὲ αἱ ληνοί σου ἐκβλύζωσιν.
|
|
11
|
11
|
|
Сы́не, не пренебрега́й наказа́нія Госпо́дня, ниже́ ослабѣва́й от него́ облича́ємь:
|
Υἱέ, μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ᾿ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος·
|
|
12
|
12
|
|
єго́же бо лю́битъ Госпо́дь, наказу́єтъ, біє́тъ же вся́каго сы́на, єго́же пріє́млетъ.
|
ὃν γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται.
|
|
13
|
13
|
|
Блаже́нъ человѣ́къ, и́же обрѣ́те прему́дрость, и сме́ртенъ, и́же увѣ́дѣ ра́зумъ.
|
μακάριος ἄνθρωπος ὃς εὗρε σοφίαν καὶ θνητὸς ὃς εἶδε φρόνησιν·
|
|
14
|
14
|
|
Лу́чше бо сію́ купова́ти, не́жели зла́та и сребра́ сокро́вища:
|
κρεῖσσον γὰρ αὐτὴν ἐμπορεύεσθαι ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς.
|
|
15
|
15
|
|
честнѣ́йша же є́сть ка́меній многоцѣ́нныхъ: не сопротивля́єтся є́й ничто́же лука́во, благозна́тна є́сть всѣ́мъ приближа́ющымся є́й: вся́ко же честно́є недосто́йно єя́ є́сть.
|
τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν, οὐκ ἀντιτάξεται αὐτῇ οὐδὲν πονηρόν· εὔγνωστός ἐστι πᾶσι τοῖς ἐγγίζουσιν αὐτῇ, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι.
|
|
16
|
16
|
|
Долгота́ бо житія́ и лѣ́та жи́зни въ десни́цѣ єя́, въ шу́йцѣ же єя́ бога́тство и сла́ва: от у́стъ єя́ исхо́дитъ пра́вда, зако́нъ же и ми́лость на язы́цѣ но́ситъ.
|
μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτῆς, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ αὐτῆς πλοῦτος καὶ δόξα· ἐκ τοῦ στόματος αὐτῆς ἐκπορεύεται δικαιοσύνη, νόμον δὲ καὶ ἔλεον ἐπὶ γλώσσης φορεῖ.
|
|
17
|
17
|
|
Путіє́ єя́ путіє́ добри́, и вся́ стези́ єя́ ми́рны.
|
αἱ ὁδοὶ αὐτῆς ὁδοὶ καλαί, καὶ πᾶσαι αἱ τρίβοι αὐτῆς ἐν εἰρήνῃ·
|
|
18
|
18
|
|
Дре́во живота́ є́сть всѣ́мъ держа́щымся єя́, и воскланя́ющымся на ню́, я́ко на Го́спода, тверда́.
|
ξύλον ζωῆς ἐστι πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτῆς, καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ᾿ αὐτὴν ὡς ἐπὶ Κύριον ἀσφαλής.
|
|
19
|
19
|
|
Бо́гъ прему́дростію основа́ зе́млю, угото́ва же небеса́ ра́зумомъ:
|
ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς φρονήσει·
|
|
20
|
20
|
|
въ чу́вствѣ єго́ бе́здны разверзо́шася, о́блацы же источи́ша ро́су.
|
ἐν αἰσθήσει ἄβυσσοι ἐρράγησαν, νέφη δὲ ἐρρύησαν δρόσους.
|
|
21
|
21
|
|
Сы́не, да не премине́ши, соблюди́ же мо́й совѣ́тъ и мы́сль:
|
Υἱέ, μὴ παραρρυῇς, τήρησον δὲ ἐμὴν βουλὴν καὶ ἔννοιαν,
|
|
22
|
22
|
|
да жива́ бу́детъ душа́ твоя́, и благода́ть бу́детъ на твоє́й вы́и: [бу́детъ же исцѣле́ніє пло́темъ твои́мъ и уврачева́ніє косте́мъ твои́мъ:]
|
ἵνα ζήσῃ ἡ ψυχή σου, καὶ χάρις ᾖ περὶ σῷ τραχήλῳ. ἔσται δὲ ἴασις ταῖς σαρξί σου καὶ ἐπιμέλεια τοῖς σοῖς ὀστέοις,
|
|
23
|
23
|
|
да хо́диши надѣ́яся въ ми́рѣ во всѣ́хъ путе́хъ твои́хъ, нога́ же твоя́ не по́ткнется.
|
ἵνα πορεύῃ πεποιθὼς ἐν εἰρήνῃ πάσας τὰς ὁδούς σου, ὁ δὲ πούς σου οὐ μὴ προσκόψῃ·
|
|
24
|
24
|
|
А́ще бо ся́деши, безбоя́зненъ бу́деши, а́ще же поспи́ши, сла́достно поспи́ши.
|
ἐὰν γὰρ κάθῃ, ἄφοβος ἔσῃ, ἐὰν δὲ καθεύδῃς, ἡδέως ὑπνώσεις·
|
|
25
|
25
|
|
И не убои́шися стра́ха наше́дшаго, ниже́ устремле́нія нечести́выхъ находя́щаго:
|
καὶ οὐ φοβηθήσῃ πτόησιν ἐπελθοῦσαν, οὐδὲ ὁρμὰς ἀσεβῶν ἐπερχομένας·
|
|
26
|
26
|
|
Госпо́дь бо бу́детъ на всѣ́хъ путе́хъ твои́хъ и утверди́тъ но́гу твою́, да не поползне́шися.
|
ὁ γὰρ Κύριος ἔσται ἐπὶ πασῶν ὁδῶν σου καὶ ἐρείσει σὸν πόδα, ἵνα μὴ σαλευθῇς.
|
|
27
|
27
|
|
Не отрецы́ся благотвори́ти тре́бующему, єгда́ и́мать рука́ твоя́ помога́ти.
|
μὴ ἀπόσχῃ εὖ ποιεῖν ἐνδεῆ, ἡνίκα ἂν ἔχῃ ἡ χείρ σου βοηθεῖν·
|
|
28
|
28
|
|
Не рцы́: отше́дъ возврати́ся, и зау́тра да́мъ, си́льну ти́ су́щу благотвори́ти: не вѣ́си бо, что́ породи́тъ де́нь находя́й.
|
μὴ εἴπῃς· ἐπανελθὼν ἐπάνηκε, αὔριον δώσω, δυνατοῦ σου ὄντος εὖ ποιεῖν· οὐ γὰρ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.
|
|
29
|
29
|
|
Не соплета́й на дру́га твоєго́ зла́, прише́лца су́ща и упова́юща на тя́.
|
μὴ τέκταινε ἐπὶ σὸν φίλον κακὰ παροικοῦντα καὶ πεποιθότα ἐπὶ σοί.
|
|
30
|
30
|
|
Не вражду́й на человѣ́ка ту́не, да не что́ на тя́ содѣ́єтъ зло́є.
|
μὴ φιλεχθρήσῃς πρὸς ἄνθρωπον μάτην, μήτι σε ἐργάσηται κακόν.
|
|
31
|
31
|
|
Не стяжи́ злы́хъ муже́й поноше́нія, ни возревну́й путе́мъ и́хъ.
|
μὴ κτήσῃ κακῶν ἀνδρῶν ὀνείδη, μηδὲ ζηλώσῃς τὰς ὁδοὺς αὐτῶν·
|
|
32
|
32
|
|
Нечи́стъ бо предъ Го́сподемъ вся́къ законопресту́пникъ и съ пра́ведными не сочетава́єтся.
|
ἀκάθαρτος γὰρ ἔναντι Κυρίου πᾶς παράνομος, ἐν δὲ δικαίοις οὐ συνεδριάζει.
|
|
33
|
33
|
|
Кля́тва Госпо́дня въ домѣ́хъ нечести́выхъ, дворы́ же пра́ведныхъ благословля́ются.
|
κατάρα Θεοῦ ἐν οἴκοις ἀσεβῶν, ἐπαύλεις δὲ δικαίων εὐλογοῦνται.
|
|
34
|
34
|
|
Госпо́дь го́рдымъ проти́вится, смире́ннымъ же дає́тъ благода́ть.
|
Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν.
|
|
35
|
35
|
|
Сла́ву прему́дріи наслѣ́дятъ, нечести́віи же вознесо́ша безче́стіє.
|
δόξαν σοφοὶ κληρονομήσουσιν, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὕψωσαν ἀτιμίαν.
|
|
Глава 4
|
Κεφάλαιο 4
|
|
1
|
1
|
|
Послу́шайте, дѣ́ти, наказа́нія о́тча и внемли́те разумѣ́ти помышле́ніє,
|
ΑΚΟΥΣΑΤΕ, παῖδες, παιδείαν πατρὸς καὶ προσέχετε γνῶναι ἔννοιαν·
|
|
2
|
2
|
|
да́ръ бо благі́й да́рую ва́мъ: моєго́ зако́на не оставля́йте.
|
δῶρον γὰρ ἀγαθὸν δωροῦμαι ὑμῖν, τὸν ἐμὸν νόμον μὴ ἐγκαταλίπητε.
|
|
3
|
3
|
|
Сы́нъ бо бы́хъ и а́зъ отцу́ послушли́вый, и люби́мый предъ лице́мъ ма́тере,
|
υἱὸς γὰρ ἐγενόμην κἀγὼ πατρὶ ὑπήκοος καὶ ἀγαπώμενος ἐν προσώπῳ μητρός,
|
|
4
|
4
|
|
и́же глаго́лаша и учи́ша мя́: да утвержда́єтся на́ше сло́во въ твоє́мъ се́рдцы: храни́ за́повѣди, не забыва́й:
|
οἳ ἐδίδασκόν με καὶ ἔλεγον· ἐρειδέτω ὁ ἡμέτερος λόγος εἰς σὴν καρδίαν· φύλασσε ἐντολάς, μὴ ἐπιλάθῃ
|
|
5
|
5
|
|
стяжи́ прему́дрость, стяжи́ ра́зумъ: не забу́ди, ниже́ пре́зри рѣче́нія мои́хъ у́стъ, ниже́ уклони́ся от глаго́лъ у́стъ мои́хъ.
|
μηδὲ παρίδῃς ρῆσιν ἐμοῦ στόματος,
|
|
6
|
6
|
|
Не оста́ви єя́, и и́мется тебе́: возжелѣ́й єя́, и соблюде́тъ тя́.
|
μηδὲ ἐγκαταλίπῃς αὐτήν, καὶ ἀνθέξεταί σου· ἐράσθητι αὐτῆς, καὶ τηρήσει σε·
|
|
7
|
8
|
|
Нача́ло прему́дрости: стяжа́ти прему́дрость, и во все́мъ стяжа́ніи твоє́мъ стяжи́ ра́зумъ.
|
περιχαράκωσον αὐτήν, καὶ ὑψώσει σε· τίμησον αὐτήν, ἵνα σε περιλάβῃ,
|
|
8
|
9
|
|
Огради́ ю́, и вознесе́тъ тя́: почти́ ю́, да тя́ объи́метъ,
|
ἵνα δῷ τῇ σῇ κεφαλῇ στέφανον χαρίτων, στεφάνῳ δὲ τρυφῆς ὑπερασπίσῃ σου.
|
|
9
|
10
|
|
да да́стъ главѣ́ твоє́й вѣне́цъ благода́тей, вѣнце́мъ же сла́дости защи́титъ тя́.
|
῎Ακουε, υἱέ, καὶ δέξαι ἐμοὺς λόγους, καὶ πληθυνθήσεται ἔτη ζωῆς σου, ἵνα σοι γένωνται πολλαὶ ὁδοὶ βίου·
|
|
10
|
11
|
|
Слы́ши, сы́не, и пріими́ моя́ словеса́, и умно́жатся лѣ́та живота́ твоєго́, да ти́ бу́дутъ мно́зи путіє́ житія́.
|
ὁδοὺς γὰρ σοφίας διδάσκω σε, ἐμβιβάζω δέ σε τροχιαῖς ὀρθαῖς.
|
|
11
|
12
|
|
Путе́мъ бо прему́дрости учу́ тя, наставля́ю же тебе́ на тече́нія пра́вая:
|
ἐὰν γὰρ πορεύῃ, οὐ συγκλεισθήσεταί σου τὰ διαβήματα, ἐὰν δὲ τρέχῃς οὐ κοπιάσεις.
|
|
12
|
13
|
|
а́ще бо хо́диши, не за́пнутся стопы́ твоя́: а́ще ли тече́ши, не утруди́шися.
|
ἐπιλαβοῦ ἐμῆς παιδείας, μὴ ἀφῇς, ἀλλὰ φύλαξον αὐτὴν σεαυτῷ εἰς ζωήν σου.
|
|
13
|
14
|
|
Ими́ся моєго́ наказа́нія, не оста́ви, но сохрани́ є́ себѣ́ въ жи́знь твою́.
|
ὁδοὺς ἀσεβῶν μὴ ἐπέλθῃς, μηδὲ ζηλώσῃς ὁδοὺς παρανόμων·
|
|
14
|
15
|
|
На пути́ нечести́выхъ не иди́, ниже́ возревну́й путе́мъ законопресту́пныхъ.
|
ἐν ᾧ ἂν τόπῳ στρατοπεδεύσωσι, μὴ ἐπέλθῃς ἐκεῖ, ἔκκλινον δὲ ἀπ᾿ αὐτῶν καὶ παράλλαξον.
|
|
15
|
16
|
|
На не́мже а́ще мѣ́стѣ во́я соберу́тъ, не иди́ та́мо: уклони́ся же от ни́хъ и измѣни́:
|
οὐ γὰρ μὴ ὑπνώσωσιν, ἐὰν μὴ κακοποιήσωσιν, ἀφῄρηται ὁ ὕπνος αὐτῶν, καὶ οὐ κοιμῶνται·
|
|
16
|
17
|
|
не у́снутъ бо, а́ще зла́ не сотворя́тъ: отъи́мется со́нъ от ни́хъ, и не спя́тъ:
|
οἵδε γὰρ σιτοῦνται σῖτα ἀσεβείας, οἴνῳ δὲ παρανόμῳ μεθύσκονται.
|
|
17
|
18
|
|
ті́и бо пита́ются пи́щею нече́стія, віно́мъ же законопресту́пнымъ упива́ются.
|
αἱ δὲ ὁδοὶ τῶν δικαίων ὁμοίως φωτὶ λάμπουσι, προπορεύονται καὶ φωτίζουσιν, ἕως κατορθώσῃ ἡ ἡμέρα·
|
|
18
|
19
|
|
Путі́є же пра́ведныхъ подо́бнѣ свѣ́ту свѣ́тятся: предхо́дятъ и просвѣща́ютъ, до́ндеже испра́вится де́нь.
|
αἱ δὲ ὁδοὶ τῶν ἀσεβῶν σκοτειναί, οὐκ οἴδασι πῶς προσκόπτουσιν.
|
|
19
|
20
|
|
Путіє́ же нечести́выхъ те́мни: не вѣ́дятъ, ка́ко претыка́ются.
|
Υἱέ, ἐμῇ ρήσει πρόσεχε, τοῖς δὲ ἐμοῖς λόγοις παράβαλλε σὸν οὖς,
|
|
20
|
21
|
|
Сы́не, мои́мъ глаго́ломъ внима́й, къ мои́мъ же словесе́мъ прилага́й у́хо твоє́:
|
ὅπως μὴ ἐκλίπωσί σε αἱ πηγαί σου, φύλασσε αὐτὰς ἐν καρδίᾳ·
|
|
21
|
22
|
|
да не оскудѣ́ютъ ти́ исто́чницы твои́, храни́ я́ въ се́рдцы твоє́мъ:
|
ζωὴ γάρ ἐστι τοῖς εὑρίσκουσιν αὐτὰς καὶ πάσῃ σαρκὶ ἴασις.
|
|
22
|
23
|
|
живо́тъ бо су́ть всѣ́мъ обрѣта́ющымъ я́ и все́й пло́ти и́хъ исцѣле́ніє.
|
πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν, ἐκ γὰρ τούτων ἔξοδοι ζωῆς.
|
|
23
|
24
|
|
Вся́цѣмъ хране́ніємъ блюди́ твоє́ се́рдце: от си́хъ бо исхо́дища живота́.
|
περίελε σεαυτοῦ σκολιὸν στόμα καὶ ἄδικα χείλη μακρὰν ἀπὸ σοῦ ἄπωσαι.
|
|
24
|
25
|
|
Отими́ от себе́ стропти́ва уста́, и оби́дливы устнѣ́ дале́че от тебе́ отри́ни.
|
οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, τὰ δὲ βλέφαρά σου νευέτω δίκαια.
|
|
25
|
26
|
|
О́чи твои́ пра́во да зря́тъ, и вѣ́жди твои́ да помава́ютъ пра́ведная.
|
ὀρθὰς τροχιὰς ποίει σοῖς ποσὶ καὶ τὰς ὁδούς σου κατεύθυνε.
|
|
26
|
27
|
|
Пра́ва тече́нія твори́ твои́ма нога́ма и пути́ твоя́ исправля́й.
|
μὴ ἐκκλίνῃς εἰς τὰ δεξιὰ μηδὲ εἰς τὰ ἀριστερά, ἀπόστρεψον δὲ σὸν πόδα ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς· ὁδοὺς γὰρ τὰς ἐκ δεξιῶν οἶδεν ὁ Θεός, διεστραμμέναι δέ εἰσιν αἱ ἐξ ἀριστερῶν· αὐτὸς δὲ ὀρθὰς ποιήσει τὰς τροχιάς σου, τὰς δὲ πορείας σου ἐν εἰρήνῃ προάξει.
|
|
27
|
|
|
Не уклони́ся ни на де́сно, ни на шу́є: отврати́ же но́гу твою́ от пути́ зла́:
|
|
|
28
|
|
|
пути́ бо десны́я вѣ́сть Госпо́дь, развраще́ни же су́ть, и́же ошу́юю.
|
|
|
29
|
|
|
То́й же пра́ва сотвори́тъ тече́нія твоя́, и хожде́нія твоя́ въ ми́рѣ поспѣши́тъ.
|
|
|
Глава 5
|
Κεφάλαιο 5
|
|
1
|
1
|
|
Сы́не, моє́й прему́дрости внима́й, къ мои́мъ же словесе́мъ прилага́й у́хо твоє́,
|
ΥΙΕ, ἐμῇ σοφίᾳ πρόσεχε, ἐμοῖς δὲ λόγοις παράβαλλε σὸν οὗς,
|
|
2
|
2
|
|
да сохрани́ши мы́сль благу́ю: чу́вство же мои́хъ усте́нъ заповѣ́даєтъ тебѣ́.
|
ἵνα φυλάξῃς ἔννοιαν ἀγαθήν· αἴσθησις δὲ ἐμῶν χειλέων ἐντέλλεταί σοι.
|
|
3
|
3
|
|
Не внима́й злѣ́й женѣ́: ме́дъ бо ка́плетъ от усте́нъ жены́ блудни́цы, я́же на вре́мя наслажда́єтъ тво́й горта́нь:
|
μὴ πρόσεχε φαύλῃ γυναικί· μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναικὸς πόρνης, ἣ πρὸς καιρὸν λιπαίνει σὸν φάρυγγα,
|
|
4
|
4
|
|
послѣди́ же горча́є же́лчи обря́щеши, и изощре́нну па́че меча́ обою́ду о́стра:
|
ὕστερον μέντοι πικρότερον χολῆς εὑρήσεις καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου.
|
|
5
|
5
|
|
безу́мія бо но́зѣ низво́дятъ употребля́ющихъ ю́ со сме́ртію во а́дъ, стопы́ же єя́ не утвержда́ются:
|
τῆς γὰρ ἀφροσύνης οἱ πόδες κατάγουσι τοὺς χρωμένους αὐτῇ μετὰ θανάτου εἰς τὸν ᾅδην, τὰ δὲ ἴχνη αὐτῆς οὐκ ἐρείδεται·
|
|
6
|
6
|
|
на пути́ бо живо́тныя не нахо́дитъ, заблужде́нна же тече́нія єя́ и неблагоразу́мна.
|
ὁδοὺς γὰρ ζωῆς οὐκ ἐπέρχεται, σφαλεραὶ δὲ αἱ τροχιαὶ αὐτῆς καὶ οὐκ εὔγνωστοι.
|
|
7
|
7
|
|
Ны́нѣ у́бо, сы́не, послу́шай мене́ и не отринове́нна сотвори́ моя́ словеса́:
|
νῦν οὖν, υἱέ, ἄκουέ μου καὶ μὴ ἀκύρους ποιήσῃς ἐμοὺς λόγους.
|
|
8
|
8
|
|
дале́че от нея́ сотвори́ пу́ть тво́й и не прибли́жися ко две́ремъ домо́въ єя́,
|
μακρὰν ποίησον ἀπ᾿ αὐτῆς σὴν ὁδόν, μὴ ἐγγίσῃς πρὸς θύραις οἴκων αὐτῆς,
|
|
9
|
9
|
|
да не преда́стъ ины́мъ живота́ твоєго́, и твоєго́ житія́ неми́лостивымъ,
|
ἵνα μὴ πρόῃ ἄλλοις ζωήν σου καὶ σὸν βίον ἀνελεήμοσιν·
|
|
10
|
10
|
|
да не насы́тятся ині́и твоєя́ крѣ́пости, твои́ же труды́ въ до́мы чужды́я вни́дутъ,
|
ἵνα μὴ πλησθῶσιν ἀλλότριοι σῆς ἰσχύος, οἱ δὲ σοὶ πόνοι εἰς οἴκους ἀλλοτρίων ἔλθωσι
|
|
11
|
11
|
|
и раска́єшися на послѣ́докъ тво́й, єгда́ истру́тся пло́ти тѣ́ла твоєго́, и рече́ши:
|
καὶ μεταμεληθήσῃ ἐπ᾿ ἐσχάτων, ἡνίκα ἂν κατατριβῶσι σάρκες σωματός σου,
|
|
12
|
12
|
|
ка́ко возненави́дѣхъ наказа́ніє, и от обличе́ній уклони́ся се́рдце моє́?
|
καὶ ἐρεῖς· πῶς ἐμίσησα παιδείαν, καὶ ἐλέγχους ἐξέκλινεν ἡ καρδία μου;
|
|
13
|
13
|
|
не послу́шахъ гла́са наказу́ющаго мя́, и ко уча́щему мя́ не прилага́хъ у́ха моєго́:
|
οὐκ ἤκουον φωνὴν παιδεύοντός με καὶ διδάσκοντός με, οὐδὲ παρέβαλλον τὸ οὖς μου·
|
|
14
|
14
|
|
вма́лѣ бѣ́хъ во вся́цѣмъ злѣ́ посредѣ́ це́ркве и со́нмища.
|
παρ᾿ ὀλίγον ἐγενόμην ἐν παντὶ κακῷ ἐν μέσῳ ἐκκλησίας καὶ συναγωγῆς.
|
|
15
|
15
|
|
Сы́не, пі́й во́ды от свои́хъ сосу́довъ и от твои́хъ кладенце́въ исто́чника:
|
πῖνε ὕδατα ἀπὸ σῶν ἀγγείων καὶ ἀπὸ σῶν φρεάτων πηγῆς.
|
|
16
|
16
|
|
да преизлива́ются тебѣ́ во́ды от твоєго́ исто́чника, во твоя́ же пути́ да происхо́дятъ твоя́ во́ды.
|
μὴ ὑπερεκχείσθω σοι ὕδατα ἐκ τῆς σῆς πηγῆς, εἰς δὲ σὰς πλατείας διαπορευέσθω τὰ σὰ ὕδατα·
|
|
17
|
17
|
|
Да бу́дутъ тебѣ́ єди́ному имѣ́нія, и да никто́же чу́ждь причасти́тся тебѣ́.
|
ἔστω σοι μόνῳ ὑπάρχοντα, καὶ μηδεὶς ἀλλότριος μετασχέτω σοι·
|
|
18
|
18
|
|
Исто́чникъ твоєя́ воды́ да бу́детъ тебѣ́ тво́й, и весели́ся съ жено́ю, я́же от ю́ности твоєя́:
|
ἡ πηγή σου τοῦ ὕδατος ἔστω σοι ἰδία, καὶ συνευφραίνου μετὰ γυναικὸς τῆς ἐκ νεότητός σου.
|
|
19
|
19
|
|
єле́нь любве́ и жребя́ твои́хъ благода́тей да бесѣ́дуєтъ тебѣ́, твоя́ же да предъи́детъ тебѣ́ и да бу́детъ съ тобо́ю во вся́ко вре́мя: въ дру́жбѣ бо сея́ спребыва́яй умно́женъ бу́деши.
|
ἔλαφος φιλίας καὶ πῶλος σῶν χαρίτων ὁμιλείτω σοι· ἡ δὲ ἰδία ἡγείσθω σου καὶ συνέστω σοι ἐν παντὶ καιρῷ, ἐν γὰρ τῇ ταύτης φιλίᾳ συμπεριφερόμενος πολλοστὸς ἔσῃ.
|
|
20
|
20
|
|
Не мно́гъ бу́ди къ чужде́й, ниже́ объя́тъ бу́ди объя́тіи не твоєя́:
|
μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν, μηδὲ συνέχου ἀγκάλαις τῆς μὴ ἰδίας·
|
|
21
|
21
|
|
предъ очи́ма бо су́ть Бо́жіима путіє́ му́жа, вся́ же тече́нія єго́ назира́єтъ.
|
ἐνώπιον γάρ εἰσι τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν ὁδοὶ ἀνδρός, εἰς δὲ πάσας τὰς τροχιὰς αὐτοῦ σκοπεύει.
|
|
22
|
22
|
|
Законопреступле́нія му́жа уловля́ютъ: плени́цами же свои́хъ грѣхо́въ кі́йждо затяза́єтся.
|
παρονομίαι ἄνδρα ἀγρεύουσι, σειραῖς δὲ τῶν ἑαυτοῦ ἁμαρτιῶν ἕκαστος σφίγγεται·
|
|
23
|
23
|
|
Се́й скончава́єтся съ ненака́занными: от мно́жества же своєго́ житія́ изве́ржется и погиба́єтъ за безу́міє.
|
οὗτος τελευτᾷ μετὰ ἀπαιδεύτων, ἐκ δὲ πλήθους τῆς ἑαυτοῦ βιότητος ἐξερρίφη καὶ ἀπώλετο δι᾿ ἀφροσύνην.
|
|
Глава 6
|
Κεφάλαιο 6
|
|
1
|
1
|
|
Сы́не, а́ще поручи́шися за твоєго́ дру́га, преда́си твою́ ру́ку врагу́.
|
ΥΙΕ, ἐὰν ἐγγυήσῃ σὸν φίλον, παραδώσεις σὴν χεῖρα ἐχθρῷ·
|
|
2
|
2
|
|
Сѣ́ть бо крѣпка́ му́жу свои́ устнѣ́, и плѣня́єтся устна́ми свои́хъ у́стъ.
|
παγὶς γὰρ ἰσχυρὰ ἀνδρὶ τὰ ἴδια χείλη, καὶ ἁλίσκεται χείλεσιν ἰδίου στόματος.
|
|
3
|
3
|
|
Твори́, сы́не, я́же а́зъ заповѣ́дую ти́, и спаса́йся: и́деши бо въ ру́цѣ злы́хъ за твоєго́ дру́га: бу́ди не ослабѣва́я, поощря́й же и твоєго́ дру́га, єго́же испоручи́лъ єси́.
|
ποίει, υἱέ, ἃ ἐγώ σοι ἐντέλλομαι, καὶ σώζου· ἥκεις γὰρ εἰς χεῖρας κακῶν διὰ σὸν φίλον. ἴσθι μὴ ἐκλυόμενος, παρόξυνε δὲ καὶ τὸν φίλον σου, ὃν ἐνεγγυήσω.
|
|
4
|
4
|
|
Не да́ждь сна́ твои́ма очи́ма, ниже́ да воздре́млеши твои́ма вѣ́ждома,
|
μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὄμμασι, μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις,
|
|
5
|
5
|
|
да спасе́шися а́ки се́рна от тене́тъ и я́ко пти́ца от сѣ́ти.
|
ἵνα σώζῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος.
|
|
6
|
6
|
|
Иди́ ко мра́вію, о, лѣни́ве, и поревну́й ви́дѣвъ пути́ єго́, и бу́ди о́наго мудрѣ́йшій:
|
῎Ιθι πρὸς τὸν μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ, καὶ ζήλωσον ἰδὼν τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ καὶ γενοῦ ἐκείνου σοφώτερος·
|
|
7
|
7
|
|
о́нъ бо, не су́щу єму́ земледѣ́лцу, ниже́ ну́дящаго єго́ имѣ́яй, ниже́ подъ влады́кою сы́й,
|
ἐκείνῳ γὰρ γεωργίου μὴ ὑπάρχοντος, μηδὲ τὸν ἀναγκάζοντα ἔχων, μηδὲ ὑπὸ δεσπότην ὤν,
|
|
8
|
8
|
|
гото́витъ въ жа́тву пи́щу и мно́гоє въ лѣ́то твори́тъ угото́ваніє. Или́ иди́ ко пчелѣ́ и увѣ́ждь, ко́ль дѣ́лателница є́сть, дѣ́ланіє же ко́ль честно́є твори́тъ: єя́же трудо́въ ца́ріє и прості́и во здра́віє употребля́ютъ, люби́ма же є́сть всѣ́ми и сла́вна: а́ще си́лою и немощна́ су́щи, [но] прему́дростію почте́на произведе́ся.
|
ἑτοιμάζεται θέρους τὴν τροφὴν πολλήν τε ἐν τῷ ἀμητῷ ποιεῖται τὴν παράθεσιν. 8α ἢ πορεύθητι πρὸς τὴν μέλισσαν καὶ μάθε ὡς ἐργάτις ἐστὶ τήν τε ἐργασίαν ὡς σεμνὴν ποιεῖται· 8β ἦς τοὺς πόνους βασιλεῖς καὶ ἰδιῶται πρὸς ὑγίειαν προσφέρονται· ποθεινὴ δέ ἐστι πᾶσι καὶ ἐπίδοξος· 8γ καί περ οὖσα τῇ ρώμῃ ἀσθενής, τὴν σοφίαν τιμήσασα προήχθη.
|
|
9
|
9
|
|
Доко́лѣ, о, лѣни́ве, лежи́ши? когда́ же от сна́ воста́неши?
|
ἕως τίνος, ὀκνηρέ, κατάκεισαι; πότε δὲ ἐξ ὕπνου ἐγερθήσῃ;
|
|
10
|
10
|
|
Ма́ло у́бо спи́ши, ма́ло же сѣди́ши, ма́ло же дре́млеши, ма́ло же объе́млеши пе́рси рука́ма:
|
ὀλίγον μὲν ὑπνοῖς, ὀλίγον δὲ κάθησαι, μικρὸν δὲ νυστάζεις, ὀλίγον δὲ ἐναγκαλίζῃ χερσὶ στήθη·
|
|
11
|
11
|
|
пото́мъ же на́йдетъ тебѣ́ а́ки зо́лъ пу́тникъ убо́жество: ску́дость же а́ки благі́й тече́цъ. А́ще же не лѣни́въ бу́деши, пріи́детъ я́ко исто́чникъ жа́тва твоя́, ску́дость же а́ки злы́й тече́цъ [от тебе́] отбѣжи́тъ.
|
εἶτ᾿ ἐμπαραγίνεταί σοι ὥσπερ κακὸς ὁδοιπόρος ἡ πενία καὶ ἡ ἔνδεια ὥσπερ ἀγαθὸς δρομεύς. 11α ἐὰν δὲ ἄοκνος ᾖς, ἥξει ὥσπερ πηγὴ ὁ ἀμητός σου, ἡ δὲ ἔνδεια ὥσπερ κακὸς δρομεὺς ἀπαυτομολήσει.
|
|
12
|
12
|
|
Му́жъ безу́менъ и законопресту́пный хо́дитъ въ пути́ не бла́ги:
|
᾿Ανὴρ ἄφρων καὶ παράνομος πορεύεται ὁδοὺς οὐκ ἀγαθάς·
|
|
13
|
13
|
|
то́й же намиза́єтъ о́комъ и зна́меніє дає́тъ ного́ю, учи́тъ же помава́ніємъ пе́рстовъ.
|
ὁ δ᾿ αὐτὸς ἐννεύει ὀφθαλμῷ, σημαίνει δὲ ποδί, διδάσκει δὲ ἐννεύμασι δακτύλων.
|
|
14
|
14
|
|
Развраще́нно же се́рдце кує́тъ зла́я: на вся́коє вре́мя таковы́й мяте́жы составля́єтъ гра́ду.
|
διεστραμμένῃ καρδίᾳ τεκταίνεται κακά, ἐν παντὶ καιρῷ ὁ τοιοῦτος ταραχὰς συνίστησι πόλει.
|
|
15
|
15
|
|
Сего́ ра́ди внеза́пу прихо́дитъ єму́ поги́бель, разсѣче́ніє и сокруше́ніє неисцѣ́льноє.
|
διὰ τοῦτο ἐξαπίνης ἔρχεται ἡ ἀπώλεια αὐτοῦ, διακοπὴ καὶ συντριβὴ ἀνίατος·
|
|
16
|
16
|
|
Я́ко ра́дуєтся о всѣ́хъ, и́хже ненави́дитъ Бо́гъ, сокруша́єтся же за нечистоту́ души́:
|
ὅτι χαίρει πᾶσιν, οἷς μισεῖ ὁ Θεός, συντρίβεται δὲ δι᾿ ἀκαθαρσίαν ψυχῆς.
|
|
17
|
17
|
|
о́ко досади́теля, язы́къ непра́ведный, ру́цѣ пролива́ющя кро́вь пра́веднаго,
|
ὀφθαλμὸς ὑβριστοῦ, γλῶσσα ἄδικος, χεῖρες ἐκχέουσαι αἷμα δικαίου
|
|
18
|
18
|
|
и се́рдце кую́щеє мы́сли злы́, и но́зѣ тща́щыяся зло́ твори́ти потребя́тся.
|
καὶ καρδία τεκταινομένη λογισμοὺς κακοὺς καὶ πόδες ἐπισπεύδοντες κακοποιεῖν.
|
|
19
|
19
|
|
Разжиза́єтъ лжы́ свидѣ́тель непра́веденъ и насыла́єтъ суды́ посредѣ́ бра́тій.
|
ἐκκαίει ψεύδη μάρτυς ἄδικος καὶ ἐπιπέμπει κρίσεις ἀνὰ μέσον ἀδελφῶν.
|
|
20
|
20
|
|
Сы́не, храни́ зако́ны отца́ твоєго́ и не отри́ни наказа́нія ма́тере твоєя́:
|
Υἱέ, φύλασσε νόμους πατρός σου καὶ μὴ ἀπώσῃ θεσμοὺς μητρός σου·
|
|
21
|
21
|
|
навяжи́ же я́ на твою́ ду́шу при́сно и обяжи́ и́хъ о твоє́й вы́и.
|
ἄφαψαι δὲ αὐτοὺς ἐπὶ σῇ ψυχῇ διαπαντὸς καὶ ἐγκλοίωσαι περὶ σῷ τραχήλῳ.
|
|
22
|
22
|
|
Єгда́ хо́диши, води́ ю́, и съ тобо́ю да бу́детъ: єгда́ же спи́ши, да храни́тъ тя́, да востаю́щу ти́ глаго́летъ съ тобо́ю.
|
ἡνίκα ἂν περιπατῇς, ἐπάγου αὐτὴν καὶ μετὰ σοῦ ἔστω· ὡς δ᾿ ἂν καθεύδῃς, φυλασσέτω σε, ἵνα ἐγειρομένῳ συλλαλῇ σοι.
|
|
23
|
23
|
|
Зане́ свѣти́лникъ за́повѣдь зако́на и свѣ́тъ, и пу́ть жи́зни, и обличе́ніє, и наказа́ніє,
|
ὅτι λύχνος ἐντολὴ νόμου καὶ φῶς, ὁδὸς ζωῆς καὶ ἔλεγχος καὶ παιδεία
|
|
24
|
24
|
|
є́же сохрани́ти тя́ от жены́ мужа́ты и от наважде́нія язы́ка чужда́го.
|
τοῦ διαφυλάσσειν σὲ ἀπὸ γυναικὸς ὑπάνδρου καὶ ἀπὸ διαβολῆς γλώσσης ἀλλοτρίας.
|
|
25
|
25
|
|
Сы́не, да не побѣди́тъ тя́ добро́ты по́хоть, ниже́ уловле́нъ бу́ди твои́ма очи́ма, ниже́ да совосхи́тишися вѣ́ждами єя́.
|
μή σε νικήσῃ κάλλους ἐπιθυμία, μηδὲ ἀγρευθῇς σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ συναρπασθῇς ἀπὸ τῶν αὐτῆς βλεφάρων·
|
|
26
|
26
|
|
Цѣна́ бо блудни́цы, єли́ка єди́наго хлѣ́ба: жена́ же муже́й честны́я ду́шы уловля́єтъ.
|
τιμὴ γὰρ πόρνης ὅση καὶ ἑνὸς ἄρτου, γυνὴ δὲ ἀνδρῶν τιμίας ψυχὰς ἀγρεύει.
|
|
27
|
27
|
|
Ввя́жетъ ли кто́ о́гнь въ нѣ́дра, ри́зъ же [свои́хъ] не сожже́тъ ли?
|
ἀποδήσει τις πῦρ ἐν κόλπῳ, τὰ δὲ ἱμάτια οὐ κατακαύσει;
|
|
28
|
28
|
|
Или́ ходи́ти кто́ бу́детъ на у́глієхъ о́гненныхъ, но́гъ же не сожже́тъ ли?
|
ἢ περιπατήσει τις ἐπ᾿ ἀνθράκων πυρός, τοὺς δὲ πόδας οὐ κατακαύσει;
|
|
29
|
29
|
|
Та́ко вше́дый къ женѣ́ мужа́тѣй не безъ вины́ бу́детъ, ниже́ вся́къ прикаса́йся є́й.
|
οὕτως ὁ εἰσελθὼν πρὸς γυναῖκα ὕπανδρον, οὐκ ἀθῳωθήσεται, οὐδὲ πᾶς ὁ ἁπτόμενος αὐτῆς.
|
|
30
|
30
|
|
Не ди́вно, а́ще кто́ я́тъ бу́детъ крады́й: кра́детъ бо, да насы́титъ ду́шу свою́ а́лчущую:
|
οὐ θαυμαστὸν ἐὰν ἁλῷ τις κλέπτων, κλέπτει γὰρ ἵνα ἐμπλήσῃ τὴν ψυχὴν πεινῶν·
|
|
31
|
31
|
|
а́ще же я́тъ бу́детъ, возда́стъ седмери́цею, и вся́ имѣ́нія своя́ да́въ, изба́витъ себе́.
|
ἐὰν δὲ ἁλῷ, ἀποτίσει ἑπταπλάσια καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ δοὺς ρύσεται ἑαυτόν.
|
|
32
|
32
|
|
Прелюбодѣ́й же за ску́дость ума́ поги́бель души́ своє́й содѣва́єтъ,
|
ὁ δὲ μοιχὸς δι᾿ ἔνδειαν φρενῶν ἀπώλειαν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ περιποιεῖται,
|
|
33
|
33
|
|
болѣ́зни же и безче́стіє понесе́тъ: поноше́ніє же єго́ не загла́дится во вѣ́къ:
|
ὀδύνας τε καὶ ἀτιμίας ὑποφέρει, τὸ δὲ ὄνειδος αὐτοῦ οὐκ ἐξαλειφθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.
|
|
34
|
34
|
|
испо́лнена бо ре́вности я́рость му́жа єя́: не пощади́тъ въ де́нь суда́,
|
μεστὸς γὰρ ζήλου θυμὸς ἀνδρὸς αὐτῆς· οὐ φείσεται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως,
|
|
35
|
35
|
|
не измѣни́тъ ни єди́ною цѣно́ю вражды́, ниже́ разрѣши́тся мно́гими дарми́.
|
οὐκ ἀνταλλάξεται οὐδενὸς λύτρου τὴν ἔχθραν, οὐδὲ μὴ διαλυθῇ πολλῶν δώρων.
|
|
Глава 7
|
Κεφάλαιο 7
|
|
1
|
1
|
|
Сы́не, храни́ моя́ словеса́, моя́ же за́повѣди скры́й у себе́. Сы́не, чти́ Го́спода, и укрѣпи́шися: кромѣ́ же єго́ не бо́йся ино́го.
|
ΥΙΕ, φύλασσε ἐμοὺς λόγους, τὰς δὲ ἐμὰς ἐντολὰς κρύψον παρὰ σεαυτῷ. υἱέ, τίμα τὸν Κύριον, καὶ ἰσχύσεις, πλὴν δὲ αὐτοῦ μὴ φοβοῦ ἄλλον.
|
|
2
|
2
|
|
Храни́ моя́ за́повѣди, и поживе́ши, словеса́ же моя́ я́ко зѣ́ницы о́чію:
|
φύλαξον ἐμὰς ἐντολάς, καὶ βιώσεις, τοὺς δὲ ἐμοὺς λόγους ὥσπερ κόρας ὀμμάτων·
|
|
3
|
3
|
|
обложи́ же и́ми твоя́ пе́рсты, напиши́ же я́ на скрижа́ли се́рдца твоєго́.
|
περίθου δὲ αὐτοὺς σοῖς δακτύλοις, ἐπίγραψον δὲ ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου.
|
|
4
|
4
|
|
Нарцы́ прему́дрость сестру́ тебѣ́ бы́ти, ра́зумъ же зна́ємь сотвори́ тебѣ́,
|
εἶπον τὴν σοφίαν σὴν ἀδελφὴν εἶναι, τὴν δὲ φρόνησιν γνώριμον περιποίησαι σεαυτῷ·
|
|
5
|
5
|
|
да тя́ соблюде́тъ от жены́ чужді́я и лука́выя, а́ще тя́ словесы́ льсти́выми облага́ти на́чнетъ:
|
ἵνα σε τηρήσῃ ἀπὸ γυναικὸς ἀλλοτρίας καὶ πονηρᾶς, ἐάν σε λόγοις τοῖς πρὸς χάριν ἐμβάλληται.
|
|
6
|
6
|
|
око́нцемъ бо изъ до́му своєго́ на пути́ прини́чущи,
|
ἀπὸ γὰρ θυρίδος ἐκ τοῦ οἴκου αὐτῆς εἰς τὰς πλατείας παρακύπτουσα,
|
|
7
|
7
|
|
єго́же а́ще у́зритъ от безу́мныхъ ча́дъ ю́ношу скудоу́мна,
|
ὃν ἂν ἴδῃ τῶν ἀφρόνων τέκνων νεανίαν ἐνδεῆ φρενῶν,
|
|
8
|
8
|
|
проходя́щаго ми́мо у́гла въ распу́тіихъ до́му єя́
|
παραπορευόμενον παρὰ γωνίαν ἐν διόδοις οἴκων αὐτῆς καὶ λαλοῦντα
|
|
9
|
9
|
|
и глаго́лющаго въ те́мный ве́черъ, єгда́ упокоє́ніє бу́детъ нощно́є и мра́чноє:
|
ἐν σκότει ἑσπερινῷ, ἡνίκα ἂν ἡσυχία νυκτερινὴ ᾖ καὶ γνοφώδης,
|
|
10
|
10
|
|
жена́ же сря́щетъ єго́, зра́къ иму́щи прелюбодѣ́йничь, я́же твори́тъ ю́ныхъ пари́ти сердца́мъ: воскри́лена же є́сть и блу́дна,
|
ἡ δὲ γυνὴ συναντᾷ αὐτῷ, εἶδος ἔχουσα πορνικόν, ἣ ποιεῖ νέων ἐξίπτασθαι καρδίας.
|
|
11
|
11
|
|
въ дому́ же не почива́ютъ но́зѣ єя́:
|
ἀνεπτερωμένη δέ ἐστι καὶ ἄσωτος, ἐν οἴκῳ δὲ οὐχ ἡσυχάζουσιν οἱ πόδες αὐτῆς·
|
|
12
|
12
|
|
вре́мя бо нѣ́коє внѣ́ глуми́тся, вре́мя же на распу́тіихъ при вся́цѣмъ у́глѣ присѣди́тъ:
|
χρόνον γάρ τινα ἔξω ρέμβεται, χρόνον δὲ ἐν πλατείαις παρὰ πᾶσαν γωνίαν ἐνεδρεύει.
|
|
13
|
13
|
|
пото́мъ є́мши лобза́єтъ єго́, безсту́днымъ же лице́мъ рече́тъ къ нему́:
|
εἶτα ἐπιλαβομένη ἐφίλησεν αὐτόν, ἀναιδεῖ δὲ προσώπῳ προσεῖπεν αὐτῷ·
|
|
14
|
14
|
|
же́ртва ми́рна ми́ є́сть, дне́сь воздаю́ обѣ́ты моя́:
|
θυσία εἰρηνική μοί ἐστι, σήμερον ἀποδίδωμι τὰς εὐχάς μου·
|
|
15
|
15
|
|
сего́ ра́ди изыдо́хъ въ срѣ́теніє тебѣ́, жела́ющи лица́ твоєго́, обрѣто́хъ тя́:
|
ἕνεκα τούτου ἐξῆλθον εἰς συνάντησίν σοι, ποθοῦσα τὸ σὸν πρόσωπον εὕρηκά σε.
|
|
16
|
16
|
|
простира́лами покры́хъ о́дръ мо́й, ковра́ми же сугу́быми постла́хъ, и́же от Єги́пта,
|
κειρίαις τέτακα τὴν κλίνην μου, ἀμφιτάποις δὲ ἔστρωκα τοῖς ἀπ᾿ Αἰγύπτου·
|
|
17
|
17
|
|
шафра́номъ посы́пахъ ло́же моє́ и до́мъ мо́й кори́цею:
|
διέρρακα τὴν κοίτην μου κροκίνῳ, τὸν δὲ οἶκόν μου κινναμώμῳ·
|
|
18
|
18
|
|
пріиди́ и наслади́мся любве́ да́же до у́тра, гряди́ и поваля́ємся въ по́хоти:
|
ἐλθὲ καὶ ἀπολαύσωμεν φιλίας ἕως ὄρθρου, δεῦρο καὶ ἐγκυλισθῶμεν ἔρωτι·
|
|
19
|
19
|
|
нѣ́сть бо му́жа моєго́ въ дому́, отъи́де въ пу́ть дале́че,
|
οὐ γὰρ πάρεστιν ὁ ἀνήρ μου ἐν οἴκῳ, πεπόρευται δὲ ὁδὸν μακρὰν
|
|
20
|
20
|
|
дово́лно сребра́ взя́ съ собо́ю, по мно́гихъ дне́хъ возврати́тся въ до́мъ сво́й.
|
ἔνδεσμον ἀργυρίου λαβὼν ἐν χειρὶ αὐτοῦ, δι᾿ ἡμερῶν πολλῶν ἐπανήξει εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ.
|
|
21
|
21
|
|
И прельсти́ єго́ мно́гою бесѣ́дою, тене́тами же усте́нъ [въ блу́дъ] привлече́ єго́.
|
ἀπεπλάνησε δὲ αὐτὸν πολλῇ ὁμιλίᾳ βρόχοις τε τοῖς ἀπὸ χειλέων ἐξώκειλεν αὐτόν.
|
|
22
|
22
|
|
О́нъ же а́біє послѣ́дова є́й обюро́дѣвъ, и я́коже во́лъ на заколе́ніє веде́тся, и я́ко пе́съ на у́зы,
|
ὁ δὲ ἐπηκολούθησεν αὐτῇ κεπφωθείς, ὥσπερ δὲ βοῦς ἐπὶ σφαγὴν ἄγεται καὶ ὥσπερ κύων ἐπὶ δεσμοὺς
|
|
23
|
23
|
|
или́ я́ко єле́нь уя́звленъ стрѣло́ю въ я́тра: и спѣши́тъ я́ко пти́ца въ сѣ́ть, не вѣ́дый, я́ко на ду́шу свою́ тече́тъ.
|
ἢ ὡς ἔλαφος τοξεύματι πεπληγὼς εἰς τὸ ἧπαρ, σπεύδει δὲ ὥσπερ ὄρνεον εἰς παγίδα, οὐκ εἰδὼς ὅτι περὶ ψυχῆς τρέχει.
|
|
24
|
24
|
|
Ны́нѣ у́бо, сы́не, послу́шай мене́ и внима́й глаго́ломъ у́стъ мои́хъ,
|
νῦν οὖν, υἱέ, ἄκουέ μου καὶ πρόσεχε ρήμασι στόματός μου·
|
|
25
|
25
|
|
да не уклони́тся въ пути́ єя́ се́рдце твоє́,
|
μὴ ἐκκλινάτω εἰς τὰς ὁδοὺς αὐτῆς ἡ καρδία σου,
|
|
26
|
26
|
|
и да не прельсти́шися въ стезя́хъ єя́: мно́гихъ бо уязви́вши низве́рже, и безчи́сленни су́ть, и́хже уби́ла є́сть:
|
πολλοὺς γὰρ τρώσασα καταβέβληκε, καὶ ἀναρίθμητοί εἰσιν οὓς πεφόνευκεν·
|
|
27
|
27
|
|
путіє́ а́довы до́мъ єя́, низводя́щіи въ сокро́вища сме́ртная.
|
ὁδοὶ ᾅδου ὁ οἶκος αὐτῆς κατάγουσαι εἰς τὰ ταμιεῖα τοῦ θανάτου.
|
|
Глава 8
|
Κεφάλαιο 8
|
|
1
|
1
|
|
Тѣ́мже ты́ прему́дрость проповѣ́ждь, да ра́зумъ послу́шаєтъ тебе́.
|
ΣΥ τὴν σοφίαν κηρύξεις, ἵνα φρόνησίς σοι ὑπακούσῃ·
|
|
2
|
2
|
|
На высо́кихъ бо крає́хъ є́сть, посредѣ́ же сте́зь стои́тъ:
|
ἐπὶ γὰρ τῶν ὑψηλῶν ἄκρων ἐστίν, ἀνὰ μέσον δὲ τῶν τρίβων ἕστηκε·
|
|
3
|
3
|
|
при вратѣ́хъ бо си́льныхъ присѣди́тъ, во вхо́дѣхъ же поє́тся.
|
παρὰ γὰρ πύλαις δυναστῶν παρεδρεύει, ἐν δὲ εἰσόδοις ὑμνεῖται.
|
|
4
|
4
|
|
Ва́съ, о, человѣ́цы, молю́, и вдаю́ мо́й гла́съ сыно́мъ человѣ́ческимъ.
|
῾Υμᾶς, ὦ ἄνθρωποι, παρακαλῶ, καὶ προΐεμαι ἐμὴν φωνὴν υἱοῖς ἀνθρώπων·
|
|
5
|
5
|
|
Уразумѣ́йте, незло́бивіи, кова́рство, ненака́занніи же, приложи́те се́рдце.
|
νοήσατε, ἄκακοι, πανουργίαν, οἱ δὲ ἀπαίδευτοι ἔνθεσθε καρδίαν.
|
|
6
|
6
|
|
Послу́шайте мене́: честна́я бо реку́ и изнесу́ от усте́нъ пра́вая.
|
εἰσακούσατέ μου, σεμνὰ γὰρ ἐρῶ καὶ ἀνοίσω ἀπὸ χειλέων ὀρθά·
|
|
7
|
7
|
|
Я́ко и́стинѣ поучи́тся горта́нь мо́й, ме́рзки же предо мно́ю устны́ лжи́выя.
|
ὅτι ἀλήθειαν μελετήσει ὁ φάρυγξ μου, ἐβδελυγμένα δὲ ἐναντίον ἐμοῦ χείλη ψευδῆ.
|
|
8
|
8
|
|
Съ пра́вдою вси́ глаго́лы у́стъ мои́хъ, ничто́же въ ни́хъ стро́потно, ниже́ развраще́нно.
|
μετὰ δικαιοσύνης πάντα τὰ ρήματα τοῦ στόματός μου, οὐδὲν ἐν αὐτοῖς σκολιὸν οὐδὲ στραγγαλιῶδες·
|
|
9
|
9
|
|
Вся́ пра́ва разумѣва́ющымъ, и пра́ва обрѣта́ющымъ ра́зумъ.
|
πάντα ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν.
|
|
10
|
10
|
|
Пріими́те наказа́ніє, а не сребро́, и ра́зумъ па́че зла́та искуше́на: избира́йте же вѣ́дѣніє па́че зла́та чи́ста.
|
λάβετε παιδείαν καὶ μὴ ἀργύριον, καὶ γνῶσιν ὑπὲρ χρυσίον δεδοκιμασμένον·
|
|
11
|
11
|
|
Лу́чши бо прему́дрость ка́меній многоцѣ́нныхъ, вся́коє же честно́є недосто́йно єя́ є́сть.
|
κρείσσων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστιν.
|
|
12
|
12
|
|
А́зъ прему́дрость всели́хъ совѣ́тъ, и ра́зумъ и смы́слъ а́зъ призва́хъ.
|
ἐγὼ ἡ σοφία κατεσκήνωσα βουλήν, καὶ γνῶσιν καὶ ἔννοιαν ἐγὼ ἐπεκαλεσάμην.
|
|
13
|
13
|
|
Стра́хъ Госпо́день ненави́дитъ непра́вды, досажде́нія же и горды́ни, и пути́ лука́выхъ: возненави́дѣхъ же а́зъ развраще́нныя пути́ злы́хъ.
|
φόβος Κυρίου μισεῖ ἀδικίαν, ὕβριν τε καὶ ὑπερηφανίαν καὶ ὁδοὺς πονηρῶν· μεμίσηκα δὲ ἐγὼ διεστραμμένας ὁδοὺς κακῶν.
|
|
14
|
14
|
|
Мо́й совѣ́тъ и утвержде́ніє, мо́й ра́зумъ, моя́ же крѣ́пость.
|
ἐμὴ βουλὴ καὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρόνησις, ἐμὴ δὲ ἰσχύς·
|
|
15
|
15
|
|
Мно́ю ца́ріє ца́рствуютъ, и си́льніи пи́шутъ пра́вду:
|
δι᾿ ἐμοῦ βασιλεῖς βασιλεύουσι καὶ οἱ δυνάσται γράφουσι δικαιοσύνην·
|
|
16
|
16
|
|
мно́ю вельмо́жи велича́ются, и власти́тиліє мно́ю держа́тъ зе́млю.
|
δι᾿ ἐμοῦ μεγιστᾶνες μεγαλύνονται, καὶ τύραννοι δι᾿ ἐμοῦ κρατοῦσι γῆς.
|
|
17
|
17
|
|
А́зъ лю́бящыя мя́ люблю́, и́щущіи же мене́ обря́щутъ благода́ть.
|
ἐγὼ τοὺς ἐμὲ φιλοῦντας ἀγαπῶ, οἱ δὲ ἐμὲ ζητοῦντες εὑρήσουσι χάριν.
|
|
18
|
18
|
|
Бога́тство и сла́ва моя́ є́сть, и стяжа́ніє мно́гихъ и пра́вда.
|
πλοῦτος καὶ δόξα ἐμοὶ ὑπάρχει καὶ κτῆσις πολλῶν καὶ δικαιοσύνη.
|
|
19
|
19
|
|
Лу́чше є́сть плоди́ти мене́, па́че зла́та и ка́менія дра́га: мои́ же плоды́ лу́чше сребра́ избра́нна.
|
βέλτιον ἐμὲ καρπίζεσθαι ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον, τὰ δὲ ἐμὰ γεννήματα κρείσσω ἀργυρίου ἐκλεκτοῦ.
|
|
20
|
20
|
|
Въ путе́хъ пра́вды хожду́ и посредѣ́ сте́зь оправда́нія живу́,
|
ἐν ὁδοῖς δικαιοσύνης περιπατῶ καὶ ἀνὰ μέσον τρίβων δικαιοσύνης ἀναστρέφομαι,
|
|
21
|
21
|
|
да раздѣлю́ лю́бящымъ мя́ имѣ́ніє, и сокро́вища и́хъ испо́лню благи́хъ. А́ще возвѣщу́ ва́мъ быва́ющая на вся́къ де́нь, помяну́, я́же от вѣ́ка, исчести́.
|
ἵνα μερίσω τοῖς ἐμὲ ἀγαπῶσιν ὕπαρξιν καὶ τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν ἐμπλήσω ἀγαθῶν. ἐὰν ἀναγγείλω ὑμῖν τὰ καθ᾿ ἡμέραν γινόμενα, μνημονεύσω τὰ ἐξ αἰῶνος ἀριθμῆσαι.
|
|
22
|
22
|
|
Госпо́дь созда́ мя {Євр.: стяжа́ мя.} нача́ло путі́й свои́хъ въ дѣла́ своя́,
|
Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,
|
|
23
|
23
|
|
пре́жде вѣ́къ основа́ мя, въ нача́лѣ, пре́жде не́же зе́млю сотвори́ти,
|
πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με ἐν ἀρχῇ, πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι
|
|
24
|
24
|
|
и пре́жде не́же бе́здны содѣ́лати, пре́жде не́же произы́ти исто́чникомъ во́дъ,
|
καὶ πρὸ τοῦ τὰς ἀβύσους ποιῆσαι, πρὸ τοῦ προελθεῖν τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων,
|
|
25
|
25
|
|
пре́жде не́же гора́мъ водрузи́тися, пре́жде же всѣ́хъ холмо́въ ражда́єтъ мя́.
|
πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι, πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με.
|
|
26
|
26
|
|
Госпо́дь сотвори́ страны́ и ненаселе́нныя, и концы́ населе́нныя поднебе́сныя.
|
Κύριος ἐποίησε χώρας καὶ ἀοικήτους καὶ ἄκρα οἰκούμενα τῆς ὑπ᾿ οὐρανόν.
|
|
27
|
27
|
|
Єгда́ гото́вяше не́бо, съ ни́мъ бѣ́хъ, и єгда́ отлуча́ше престо́лъ сво́й на вѣ́трѣхъ,
|
ἡνίκα ἡτοίμαζε τὸν οὐρανόν, συμπαρήμην αὐτῷ, καὶ ὅτε ἀφώριζε τὸν ἑαυτοῦ θρόνον ἐπ᾿ ἀνέμων·
|
|
28
|
28
|
|
и єгда́ крѣ́пки творя́ше вы́шнія о́блаки, и єгда́ тве́рды полага́ше исто́чники поднебе́сныя,
|
ἡνίκα ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ ἄνω νέφη, καὶ ὡς ἀσφαλεῖς ἐτίθει πηγὰς τῆς ὑπ᾿ οὐρανὸν
|
|
29
|
29
|
|
и єгда́ полага́ше мо́рю предѣ́лъ єго́, да во́ды не ми́мо и́дутъ у́стъ єго́, и крѣ́пка творя́ше основа́нія земли́, бѣ́хъ при не́мъ устроя́ющи.
|
καὶ ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ θεμέλια τῆς γῆς,
|
|
30
|
30
|
|
А́зъ бѣ́хъ, о не́йже ра́довашеся, на вся́къ же де́нь веселя́хся предъ лице́мъ єго́ на вся́ко вре́мя,
|
ἤμην παρ᾿ αὐτῷ ἁρμόζουσα. ἐγὼ ἤμην ᾗ προσέχαιρε, καθ᾿ ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ,
|
|
31
|
31
|
|
єгда́ веселя́шеся вселе́нную соверши́въ, и веселя́шеся о сынѣ́хъ человѣ́ческихъ.
|
ὅτε ἐνευφραίνετο τὴν οἰκουμένην συντελέσας, καὶ ἐνευφραίνετο ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων.
|
|
32
|
32
|
|
Ны́нѣ у́бо, сы́не, послу́шай мене́: и блаже́ни, и́же пути́ моя́ сохраня́тъ.
|
νῦν οὖν, υἱέ, ἄκουέ μου καὶ μακάριοι, οἳ ὁδούς μου φυλάσσοντες,
|
|
33
|
33
|
|
Услы́шите прему́дрость, и умудри́теся, и не отмещи́те.
|
ἀκούσατε παιδείαν καὶ σοφίσθητε καὶ μὴ ἀποφραγῆτε.
|
|
34
|
34
|
|
Блаже́нъ му́жъ, и́же послу́шаєтъ мене́, и человѣ́къ, и́же пути́ моя́ сохрани́тъ, бдя́й при мои́хъ две́рехъ при́сно, соблюда́яй пра́ги мои́хъ вхо́довъ:
|
μακάριος ἀνήρ, ὃς εἰσακούεταί μου, καὶ ἄνθρωπος, ὃς τὰς ἐμὰς ὁδοὺς φυλάξει ἀγρυπνῶν ἐπ᾿ ἐμαῖς θύραις καθ᾿ ἡμέραν, τηρῶν σταθμοὺς ἐμῶν εἰσόδων·
|
|
35
|
35
|
|
исхо́ди бо мои́ исхо́ди живота́, и уготовля́єтся хотѣ́ніє от Го́спода:
|
αἱ γὰρ ἔξοδοί μου ἔξοδοι ζωῆς, καὶ ἑτοιμάζεται θέλησις παρὰ Κυρίου.
|
|
36
|
36
|
|
согрѣша́ющіи же въ мя́ нече́ствуютъ на своя́ ду́ши, и ненави́дящіи мя́ лю́бятъ сме́рть.
|
οἱ δὲ ἁμαρτάνοντες εἰς ἐμὲ ἀσεβοῦσιν εἰς τὰ ἑαυτῶν ψυχάς, καὶ οἱ μισοῦντές με ἀγαπῶσι θάνατον.
|
|
Глава 9
|
Κεφάλαιο 9
|
|
1
|
1
|
|
Прему́дрость созда́ себѣ́ до́мъ и утверди́ столпо́въ се́дмь:
|
Η σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτά·
|
|
2
|
2
|
|
закла́ своя́ же́ртвенная, и раствори́ въ ча́ши своє́й віно́, и угото́ва свою́ трапе́зу:
|
ἔσφαξε τὰ ἑαυτῆς θύματα, ἐκέρασεν εἰς κρατῆρα τὸν ἑαυτῆς οἶνον καὶ ἡτοιμάσατο τὴν ἑαυτῆς τράπεζαν·
|
|
3
|
3
|
|
посла́ своя́ рабы́, созыва́ющи съ высо́кимъ проповѣ́даніємъ на ча́шу, глаго́лющи:
|
ἀπέστειλε τοὺς ἑαυτῆς δούλους συγκαλοῦσα μετὰ ὑψηλοῦ κηρύγματος ἐπὶ κρατῆρα λέγουσα·
|
|
4
|
4
|
|
и́же є́сть безу́менъ, да уклони́тся ко мнѣ́.
|
ὅς ἐστιν ἄφρων, ἐκκλινάτω πρός με· καὶ τοῖς ἐνδεέσι φρενῶν εἶπεν·
|
|
5
|
5
|
|
И тре́бующымъ ума́ рече́: пріиди́те, яди́те мо́й хлѣ́бъ и пі́йте віно́, є́же раствори́хъ ва́мъ:
|
ἔλθετε φάγετε τῶν ἐμῶν ἄρτων καὶ πίετε οἶνον, ὃν ἐκέρασα ὑμῖν·
|
|
6
|
6
|
|
оста́вите безу́міє и жи́ви бу́дете, да во вѣ́ки воцарите́ся: и взыщи́те ра́зума, да поживете́ и испра́вите ра́зумъ въ вѣ́дѣніи.
|
ἀπολείπετε ἀφροσύνην, ἵνα εἰς τὸν αἰῶνα βασιλεύσητε, καὶ ζητήσατε φρόνησιν, καὶ κατορθώσατε ἐν γνώσει σύνεσιν.
|
|
7
|
7
|
|
Наказу́яй злы́я пріи́метъ себѣ́ безче́стіє, облича́яй же нечести́ваго поро́чна сотвори́тъ себе́ [обличе́нія бо нечести́вому ра́ны єму́].
|
῾Ο παιδεύων κακοὺς λήψεται ἑαυτῷ ἀτιμίαν· ἐλέγχων δὲ τὸν ἀσεβῆ μωμήσεται ἑαυτόν.
|
|
8
|
8
|
|
Не облича́й злы́хъ, да не возненави́дятъ тебе́: облича́й прему́дра, и возлю́битъ тя́.
|
μὴ ἔλεγχε κακούς, ἵνα μὴ μισήσωσί σε· ἔλεγχε σοφόν, καὶ ἀγαπήσει σε.
|
|
9
|
9
|
|
Да́ждь прему́дрому вину́, и прему́дрѣйшій бу́детъ: сказу́й пра́ведному, и приложи́тъ пріима́ти.
|
δίδου σοφῷ ἀφορμήν, καὶ σοφώτερος ἔσται· γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι.
|
|
10
|
10
|
|
Нача́ло прему́дрости стра́хъ Госпо́день, и совѣ́тъ святы́хъ ра́зумъ: разумѣ́ти бо зако́нъ, по́мысла є́сть блага́го.
|
ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου, καὶ βουλὴ ἁγίων σύνεσις, τὸ δὲ γνῶναι νόμον διανοίας ἐστὶν ἀγαθῆς·
|
|
11
|
11
|
|
Си́мъ бо о́бразомъ мно́гоє поживе́ши вре́мя, и приложа́тся тебѣ́ лѣ́та живота́ твоєго́.
|
τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ πολὺν ζήσεις χρόνον, καὶ προστεθήσεταί σοι ἔτη ζωῆς σου.
|
|
12
|
12
|
|
Сы́не, а́ще прему́дръ бу́деши, себѣ́ прему́дръ бу́деши и и́скреннимъ твои́мъ: а́ще же зо́лъ бу́деши, єди́нъ почерпне́ши зла́я. Сы́нъ нака́занъ прему́дръ бу́детъ, безу́мный же слуго́ю употреби́тся. И́же утвержда́єтся на лжа́хъ, се́й пасе́тъ вѣ́тры, то́й же пожене́тъ пти́цы паря́щыя: оста́ви бо пути́ своєго́ віногра́да, въ стезя́хъ же своєго́ земледѣ́ланія заблуди́, прохо́дитъ же сквозѣ́ пусты́ню безво́дную и зе́млю опредѣле́нную въ жа́ждѣхъ, собира́єтъ же рука́ма непло́діє.
|
υἱέ, ἐὰν σοφὸς γένῃ σεαυτῷ, σοφὸς ἔση καὶ τοῖς πλησίον· ἐὰν δὲ κακὸς ἀποβῇς, μόνος ἂν ἀντλήσεις κακά. ὃς ἐρείδεται ἐπὶ ψεύδεσιν, οὗτος ποιμαίνει ἀνέμους, ὁ δ᾿ αὐτὸς διώξεται ὄρνεα πετόμενα· ἀπέλιπε γὰρ ὁδοὺς τοῦ ἑαυτοῦ ἀμπελῶνος, τοὺς δὲ ἄξονας τοῦ ἰδίου γεωργίου πεπλάνηται· διαπορεύεται δὲ δι᾿ ἀνύδρου ἐρήμου καὶ γῆν διατεταγμένην ἐν διψώδεσι, συνάγει δὲ χερσὶν ἀκαρπίαν.
|
|
13
|
13
|
|
Жена́ безу́мная и проде́рзая скудна́ хлѣ́бомъ быва́єтъ, я́же не вѣ́сть стыдѣ́нія,
|
Γυνὴ ἄφρων καὶ θρασεῖα ἐνδεὴς ψωμοῦ γίνεται, ἣ οὐκ ἐπίσταται αἰσχύνην.
|
|
14
|
14
|
|
сѣ́де при две́рехъ до́му своєго́, на столцѣ́ я́вѣ на сто́гнахъ,
|
ἐκάθισεν ἐπὶ θύραις τοῦ ἑαυτῆς οἴκου, ἐπὶ δίφρου ἐμφανῶς ἐν πλατείαις,
|
|
15
|
15
|
|
призыва́ющая мимоходя́щихъ и исправля́ющихъ пути́ своя́:
|
προσκαλουμένη τοὺς παριόντας καὶ κατευθύνοντας ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν·
|
|
16
|
16
|
|
и́же є́сть от ва́съ безу́мнѣйшій, да уклони́тся ко мнѣ́: и лише́ннымъ ра́зума повелѣва́ю, глаго́лющи:
|
ὅς ἐστιν ὑμῶν ἀφρονέστατος, ἐκκλινάτω πρός με καὶ τοῖς ἐνδεέσι φρονήσεως παρακελεύομαι λέγουσα·
|
|
17
|
17
|
|
хлѣ́бомъ сокрове́ннымъ въ сла́дость прикосни́теся и во́ду татьбы́ сла́дкую пі́йте.
|
ἄρτων κρυφίων ἡδέως ἅψασθε καὶ ὕδατος κλοπῆς γλυκεροῦ.
|
|
18
|
18
|
|
О́нъ же не вѣ́сть, я́ко земноро́дніи у нея́ погиба́ютъ и во днѣ́ а́да обрѣта́ются. Но отскочи́, не заме́дли на мѣ́стѣ єя́, ниже́ наста́ви о́ка своєго́ къ не́й: та́ко бо про́йдеши во́ду чужду́ю и пре́йдеши рѣку́ чужду́ю: от воды́ же чужді́я оша́йся и от исто́чника чужда́го не пі́й, да мно́гоє вре́мя поживе́ши, и приложа́тся тебѣ́ лѣ́та живота́.
|
ὁ δὲ οὐκ οἶδεν ὅτι γηγενεῖς παρ᾿ αὐτῇ ὄλλυνται, καὶ ἐπὶ πέταυρον ᾅδου συναντᾷ. 18α ἀλλὰ ἀποπήδησον, μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ, μηδὲ ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτήν· 18β οὕτως γὰρ διαβήσῃ ὕδωρ ἀλλότριον καὶ ὑπερβήσῃ ποταμὸν ἀλλότριον· 18γ ἀπὸ δὲ ὕδατος ἀλλοτρίου ἀπόσχου καὶ ἀπὸ πηγῆς ἀλλοτρίας μὴ πίῃς, 18δ ἵνα πολὺν ζήσῃς χρόνον, προστεθῇ δέ σοι ἔτη ζωῆς.
|
|
Глава 10
|
Κεφάλαιο 10
|
|
1
|
1
|
|
Сы́нъ прему́дръ весели́тъ отца́, сы́нъ же безу́менъ печа́ль ма́тери.
|
ΥΙΟΣ σοφὸς εὐφραίνει πατέρα, υἱὸς δὲ ἄφρων λύπη τῇ μητρί.
|
|
2
|
2
|
|
Не по́льзуютъ сокро́вища беззако́нныхъ, пра́вда же изба́витъ от сме́рти.
|
οὐκ ὠφελήσουσι θησαυροὶ ἀνόμους, δικαιοσύνη δὲ ρύσεται ἐκ θανάτου.
|
|
3
|
3
|
|
Не убіє́тъ гла́домъ Госпо́дь ду́шу пра́ведную, живо́тъ же нечести́выхъ низврати́тъ.
|
οὐ λιμοκτονήσει Κύριος ψυχὴν δικαίαν, ζωὴν δὲ ἀσεβῶν ἀνατρέψει.
|
|
4
|
4
|
|
Нищета́ му́жа смиря́єтъ: ру́цѣ же му́жественныхъ обогаща́ются.
|
πενία ἄνδρα ταπεινοῖ, χεῖρες δὲ ἀνδρείων πλουτίζουσιν. 4α υἱὸς πεπαιδευμένος σοφὸς ἔσται, τῷ δὲ ἄφρονι διακόνῳ χρήσεται.
|
|
5
|
5
|
|
Сы́нъ нака́занъ прему́дръ бу́детъ, безу́мный же слуго́ю употреби́тся: спасе́тся от зно́я сы́нъ разу́мный, вѣтротлѣ́ненъ же быва́єтъ на жа́твѣ сы́нъ беззако́нный.
|
διεσώθη ἀπὸ καύματος υἱὸς νοήμων, ἀνεμόφθορος δὲ γίνεται ἐν ἀμητῷ υἱὸς παράνομος.
|
|
6
|
6
|
|
Благослове́ніє Госпо́дне на главѣ́ пра́веднаго: уста́ же нечести́выхъ покры́єтъ пла́чь безвре́менный.
|
εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλὴν δικαίου, στόμα δὲ ἀσεβῶν καλύψει πένθος ἄωρον.
|
|
7
|
7
|
|
Па́мять пра́ведныхъ съ похвала́ми: и́мя же нечести́выхъ угаса́єтъ.
|
μνήμη δικαίων μετ᾿ ἐγκωμίων, ὄνομα δὲ ἀσεβοῦς σβέννυται.
|
|
8
|
8
|
|
Прему́дръ се́рдцемъ пріи́метъ за́повѣди: непокрове́нный же устна́ма остроптѣва́я запне́тся.
|
σοφὸς καρδίᾳ δέξεται ἐντολάς, ὁ δὲ ἄστεγος χείλεσι σκολιάζων ὑποσκελισθήσεται.
|
|
9
|
9
|
|
И́же хо́дитъ про́сто, хо́дитъ надѣ́яся: развраща́я же пути́ своя́, позна́нъ бу́детъ.
|
ὃς πορεύεται ἁπλῶς, πορεύεται πεποιθώς, ὁ δὲ διαστρέφων τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ, γνωσθήσεται.
|
|
10
|
10
|
|
Намиза́яй о́комъ съ ле́стію собира́єтъ муже́мъ печа́ли: облича́яй же со дерзнове́ніємъ миротвори́тъ.
|
ὁ ἐννεύων ὀφθαλμοῖς μετὰ δόλου, συνάγει ἀνδράσι λύπας, ὁ δὲ ἐλέγχων μετὰ παρρησίας, εἰρηνοποιεῖ.
|
|
11
|
11
|
|
Исто́чникъ жи́зни въ руцѣ́ пра́веднаго: уста́ же нечести́ваго покры́єтъ па́губа.
|
πηγὴ ζωῆς ἐν χειρὶ δικαίου, στόμα δὲ ἀσεβοῦς καλύψει ἀπώλεια.
|
|
12
|
12
|
|
Не́нависть воздвиза́єтъ ра́спрю: всѣ́хъ же нелюбопри́телныхъ покрыва́єтъ любо́вь.
|
μῖσος ἐγείρει νεῖκος, πάντας δὲ τοὺς μὴ φιλονεικοῦντας καλύπτει φιλία.
|
|
13
|
13
|
|
И́же от усте́нъ произно́ситъ прему́дрость, жезло́мъ біє́тъ му́жа безсерде́чна.
|
ὃς ἐκ χειλέων προφέρει σοφίαν, ράβδῳ τύπτει ἄνδρα ἀκάρδιον.
|
|
14
|
14
|
|
Прему́дріи скры́ютъ чу́вство, уста́ же проде́рзаго приближа́ются сокруше́нію.
|
σοφοὶ κρύψουσιν αἴσθησιν, στόμα δὲ προπετοῦς ἐγγίζει συντριβῇ.
|
|
15
|
15
|
|
Стяжа́ніє бога́тыхъ гра́дъ тве́рдъ, сокруше́ніє же нечести́выхъ нищета́.
|
κτῆσις πλουσίων πόλις ὀχυρά, συντριβὴ δὲ ἀσεβῶν πενία.
|
|
16
|
16
|
|
Дѣла́ пра́ведныхъ живо́тъ творя́тъ, пло́дове же нечести́выхъ грѣхи́.
|
ἔργα δικαίων ζωὴν ποιεῖ, καρποὶ δὲ ἀσεβῶν ἁμαρτίας.
|
|
17
|
17
|
|
Пути́ жи́зни храни́тъ наказа́ніє: наказа́ніємъ же не обличе́ный заблужда́єтъ.
|
ὁδοὺς δικαίας ζωῆς φυλάσσει παιδεία, παιδεία δὲ ἀνεξέλεγκτος πλανᾶται.
|
|
18
|
18
|
|
Покрыва́ютъ вражду́ устнѣ́ пра́выя: износя́щіи же укори́зну безу́мнѣйшіи су́ть.
|
καλύπτουσιν ἔχθραν χείλη δίκαια, οἱ δὲ ἐκφέροντες λοιδορίας ἀφρονέστατοί εἰσιν.
|
|
19
|
19
|
|
От многосло́вія не избѣжи́ши грѣха́: щадя́ же устнѣ́, разу́менъ бу́деши.
|
ἐκ πολυλογίας οὐκ ἐκφεύξῃ ἁμαρτίαν, φειδόμενος δὲ χειλέων νοήμων ἔσῃ.
|
|
20
|
20
|
|
Сребро́ разжже́ноє язы́къ пра́веднаго: се́рдце же нечести́ваго исче́знетъ.
|
ἄργυρος πεπυρωμένος γλῶσσα δικαίου, καρδία δὲ ἀσεβοῦς ἐκλείψει.
|
|
21
|
21
|
|
Устнѣ́ пра́ведныхъ вѣ́дятъ высо́кая: безу́мніи же въ ску́дости скончава́ются.
|
χείλη δικαίων ἐπίσταται ὑψηλά, οἱ δὲ ἄφρονες ἐν ἐνδείᾳ τελευτῶσιν.
|
|
22
|
22
|
|
Благослове́ніє Госпо́дне на главѣ́ пра́веднаго, сіє́ обогаща́єтъ, и не и́мать приложи́тися єму́ печа́ль въ се́рдцы.
|
εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλὴν δικαίου· αὕτη πλουτίζει, καὶ οὐ μὴ προστεθῇ αὐτῇ λύπη ἐν καρδία.
|
|
23
|
23
|
|
Смѣ́хомъ безу́мный твори́тъ зла́я: прему́дрость же му́жеви ражда́єтъ ра́зумъ.
|
ἐν γέλωτι ἄφρων πράσσει κακά, ἡ δὲ σοφία ἀνδρὶ τίκτει φρόνησιν.
|
|
24
|
24
|
|
Въ поги́бели нечести́вый обно́сится: жела́ніє же пра́веднаго прія́тно.
|
ἐν ἀπωλείᾳ ἀσεβὴς περιφέρεται, ἐπιθυμία δὲ δικαίου δεκτή.
|
|
25
|
25
|
|
Преходя́щей бу́ри, нечести́вый исчеза́єтъ, пра́ведный же уклони́вся спаса́єтся во вѣ́ки.
|
παραπορευομένης καταιγίδος ἀφανίζεται ἀσεβής, δίκαιος δὲ ἐκκλίνας σώζεται εἰς τὸν αἰῶνα.
|
|
26
|
26
|
|
Я́коже гро́здіє зеле́ноє вре́дъ зубо́мъ и ды́мъ очи́ма, та́ко законопреступле́ніє творя́щымъ є́.
|
ὥσπερ ὄμφαξ ὀδοῦσι βλαβερὸν καὶ καπνὸς ὄμμασιν, οὕτως παρανομία τοῖς χρωμένοις αὐτῇ.
|
|
27
|
27
|
|
Стра́хъ Госпо́день прилага́єтъ дни́: лѣ́та же нечести́выхъ ума́лятся.
|
φόβος Κυρίου προστίθησιν ἡμέρας, ἔτη δὲ ἀσεβῶν ὀλιγωθήσεται.
|
|
28
|
28
|
|
Пребыва́єтъ съ пра́ведными весе́ліє, упова́ніє же нечести́выхъ погиба́єтъ.
|
ἐγχρονίζει δικαίοις εὐφροσύνη, ἐλπὶς δὲ ἀσεβῶν ἀπολεῖται.
|
|
29
|
29
|
|
Утвержде́ніє преподобному стра́хъ Госпо́день, сокруше́ніє же творя́щымъ зла́я.
|
ὀχύρωμα ὁσίου φόβος Κυρίου, συντριβὴ δὲ τοῖς ἐργαζομένοις κακά.
|
|
30
|
30
|
|
Пра́ведникъ во вѣ́ки не поколе́блется: нечести́віи же не населя́тъ земли́.
|
δίκαιος εἰς τὸν αἰῶνα οὐκ ἐνδώσει, ἀσεβεῖς δὲ οὐκ οἰκήσουσι γῆν.
|
|
31
|
31
|
|
Уста́ пра́веднаго ка́плютъ прему́дрость, язы́къ же непра́веднаго поги́бнетъ:
|
στόμα δικαίου ἀποστάζει σοφίαν, γλῶσσα δὲ ἀδίκου ἐξολεῖται.
|
|
32
|
32
|
|
устнѣ́ муже́й пра́ведныхъ ка́плютъ благода́ти, уста́ же нечести́выхъ развраща́ются.
|
χείλη ἀνδρῶν δικαίων ἀποστάζει χάριτας, στόμα δὲ ἀσεβῶν ἀποστρέφεται.
|
|
Глава 11
|
Κεφάλαιο 11
|
|
1
|
1
|
|
Мѣ́рила льсти́вая ме́рзость предъ Го́сподемъ, вѣ́съ же пра́ведный прія́тенъ єму́.
|
ΖΥΓΟΙ δόλιοι βδέλυγμα ἐνώπιον Κυρίου, στάθμιον δὲ δίκαιον δεκτὸν αὐτῷ.
|
|
2
|
2
|
|
Идѣ́же а́ще вни́детъ досажде́ніє, та́мо и безче́стіє: уста́ же смире́нныхъ поуча́ются прему́дрости.
|
οὗ ἐὰν εἰσέλθῃ ὕβρις, ἐκεῖ καὶ ἀτιμία· στόμα δὲ ταπεινῶν μελετᾷ σοφίαν
|
|
3
|
3
|
|
Умира́яй пра́ведникъ оста́ви раска́яніє, удо́бна же быва́єтъ и посмѣя́телна нечести́выхъ поги́бель.
|
ἀποθανὼν δίκαιος ἔλιπε μετάμελον, πρόχειρος δὲ γίνεται καὶ ἐπίχαρτος ἀσεβῶν ἀπώλεια.
|
|
4
|
5
|
|
Соверше́нство пра́выхъ наста́витъ и́хъ, и поползнове́ніє отрица́ющихся плѣни́тъ и́хъ. Не упо́льзуютъ имѣ́нія въ де́нь я́рости: пра́вда же изба́витъ от сме́рти.
|
δικαιοσύνη ἀμώμους ὀρθοτομεῖ ὁδούς, ἀσέβεια δὲ περιπίπτει ἀδικίᾳ.
|
|
5
|
6
|
|
Пра́вда непоро́чнаго исправля́єтъ пути́, нече́стіє же впада́єтъ въ непра́вду.
|
δικαιοσύνη ἀνδρῶν ὀρθῶν ρύεται αὐτούς, τῇ δὲ ἀπωλείᾳ αὐτῶν ἁλίσκονται παράνομοι.
|
|
6
|
7
|
|
Пра́вда муже́й пра́выхъ изба́витъ и́хъ, безсовѣ́тіємъ же уловля́ются беззако́нніи.
|
τελευτήσαντος ἀνδρὸς δικαίου οὐκ ὄλλυται ἐλπίς, τὸ δὲ καύχημα τῶν ἀσεβῶν ὄλλυται.
|
|
7
|
8
|
|
Сконча́вшуся му́жу пра́ведну, не поги́бнетъ наде́жда: похвала́ же нечести́выхъ поги́бнетъ.
|
δίκαιος ἐκ θήρας ἐκδύνει, ἀντ᾿ αὐτοῦ δὲ παραδίδοται ὁ ἀσεβής.
|
|
8
|
9
|
|
Пра́ведный от ло́ва убѣ́гнетъ, въ него́же мѣ́сто предає́тся нечести́вый.
|
ἐν στόματι ἀσεβῶν παγὶς πολίταις, αἴσθησις δὲ δικαίων εὔοδος.
|
|
9
|
10
|
|
Во устѣ́хъ нечести́выхъ сѣ́ть гра́жданомъ, чу́вство же пра́ведныхъ благопоспѣ́шно.
|
ἐν ἀγαθοῖς δικαίων κατώρθωσε πόλις,
|
|
10
|
11
|
|
Во благи́хъ пра́ведныхъ испра́вится гра́дъ, и въ поги́бели нечести́выхъ ра́дованіє.
|
στόμασι δὲ ἀσεβῶν κατεσκάφη.
|
|
11
|
12
|
|
Въ благослове́ніи пра́выхъ возвы́сится гра́дъ, усты́ же нечести́выхъ раскопа́єтся.
|
μυκτηρίζει πολίτας ἐνδεὴς φρενῶν, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος ἡσυχίαν ἄγει.
|
|
12
|
13
|
|
Руга́єтся гра́жданомъ лише́нный ра́зума, му́жъ же му́дръ безмо́лвіє во́дитъ.
|
ἀνὴρ δίγλωσσος ἀποκαλύπτει βουλὰς ἐν συνεδρίῳ, πιστὸς δὲ πνοῇ κρύπτει πράγματα.
|
|
13
|
14
|
|
Му́жъ двоязы́ченъ открыва́єтъ совѣ́ты въ со́нмищи, вѣ́рный же ду́хомъ таи́тъ ве́щы.
|
οἷς μὴ ὑπάρχει κυβέρνησις, πίπτουσιν ὥπερ φύλλα, σωτηρία δὲ ὑπάρχει ἐν πολλῇ βουλῇ.
|
|
14
|
15
|
|
И́мже и нѣ́сть управле́нія, па́даютъ а́ки ли́ствіє, спасе́ніє же є́сть во мно́зѣ совѣ́тѣ.
|
πονηρὸς κακοποιεῖ ὅταν συμμίξῃ δικαίῳ, μισεῖ δὲ ἦχον ἀσφαλείας.
|
|
15
|
16
|
|
Лука́вый злодѣ́йствуєтъ, єгда́ сочетава́єтся съ пра́веднымъ, ненави́дитъ же гла́са утвержде́нія.
|
γυνὴ εὐχάριστος ἐγείρει ἀνδρὶ δόξαν, θρόνος δὲ ἀτιμίας γυνὴ μισοῦσα δίκαια. πλούτου ὀκνηροὶ ἐνδεεῖς γίνονται, οἱ δὲ ἀνδρεῖοι ἐρείδονται πλούτῳ.
|
|
16
|
17
|
|
Жена́ благода́тна возно́ситъ му́жу сла́ву: престо́лъ же безче́стія жена́ ненави́дящая пра́вды. Бога́тства лѣни́віи ску́дни быва́ютъ, крѣ́пцыи же утвержда́ются бога́тствомъ.
|
τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ἀγαθὸν ποιεῖ ἀνὴρ ἐλεήμων, ἐξολλύει δὲ αὐτοῦ σῶμα ὁ ἀνελεήμων.
|
|
17
|
18
|
|
Души́ своє́й благотвори́тъ му́жъ ми́лостивый, погубля́єтъ же тѣ́ло своє́ неми́лостивый.
|
ἀσεβεῖς ποιεῖ ἔργα ἄδικα, σπέρμα δὲ δικαίων μισθὸς ἀληθείας.
|
|
18
|
19
|
|
Нечести́вый твори́тъ дѣла́ непра́ведная: сѣ́мя же пра́ведныхъ мзда́ и́стины.
|
υἱὸς δίκαιος γεννᾶται εἰς ζωήν, διωγμὸς δὲ ἀσεβοῦς εἰς θάνατον.
|
|
19
|
20
|
|
Сы́нъ пра́ведный ражда́єтся въ живо́тъ: гоне́ніє же нечести́ваго въ сме́рть.
|
βδέλυγμα Κυρίῳ διεστραμμέναι ὁδοί, προσδεκτοὶ δὲ αὐτῷ πάντες ἄμωμοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν.
|
|
20
|
21
|
|
Ме́рзость Го́сподеви путіє́ развраще́нни, прія́тни же єму́ вси́ непоро́чніи въ путе́хъ свои́хъ.
|
χειρὶ χεῖρας ἐμβαλὼν ἀδίκως οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ὁ δὲ σπείρων δικαιοσύνην λήψεται μισθὸν πιστόν.
|
|
21
|
22
|
|
Въ ру́ку ру́цѣ вложи́въ непра́ведно, не безъ му́ки бу́детъ злы́хъ: сѣ́яй же пра́вду пріи́метъ мзду́ вѣ́рну.
|
ὥσπερ ἐνώτιον ἐν ρινὶ ὑός, οὕτως γυναικὶ κακόφρονι κάλλος.
|
|
22
|
23
|
|
Я́коже усеря́зь златы́й въ но́здрехъ свиніи́, та́ко женѣ́ злоу́мнѣй лѣ́пота.
|
ἐπιθυμία δικαίων πᾶσα ἀγαθή, ἐλπὶς δὲ ἀσεβῶν ἀπολεῖται.
|
|
23
|
24
|
|
Жела́ніє пра́ведныхъ все́ благо́є, наде́жда же нечести́выхъ поги́бнетъ.
|
εἰσὶν οἳ τὰ ἴδια σπείροντες πλείονα ποιοῦσιν, εἰσὶ δὲ καὶ οἳ συνάγοντες ἐλαττονοῦνται.
|
|
24
|
25
|
|
Су́ть, и́же своя́ сѣ́юще, мно́жайшая творя́тъ: су́ть же и собира́юще чужда́я, умаля́ются.
|
ψυχὴ εὐλογουμένη πᾶσα ἁπλῆ, ἀνὴρ δὲ θυμώδης οὐκ εὐσχήμων.
|
|
25
|
26
|
|
Душа́ благослове́нна вся́кая проста́я: му́жъ я́рый неблагообра́зенъ.
|
ὁ συνέχων σῖτον ὑπολείποιτο αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, εὐλογίαν δὲ εἰς κεφαλὴν τοῦ μεταδιδόντος.
|
|
26
|
27
|
|
Удержава́яй пшени́цу оста́витъ ю́ язы́комъ: продая́й пшени́цу ску́по, от наро́да про́клятъ, благослове́ніє же Госпо́дне на главѣ́ подава́ющаго.
|
τεκταινόμενος ἀγαθὰ ζητεῖ χάριν ἀγαθήν, ἐκζητοῦντα δὲ κακά, καταλήψεται αὐτόν.
|
|
27
|
28
|
|
Творя́й блага́я и́щетъ благода́ти добры́: и́щущаго же зла́я пости́гнутъ єго́.
|
ὁ πεποιθὼς ἐπὶ πλούτῳ οὗτος πεσεῖται, ὁ δὲ ἀντιλαμβανόμενος δικαίων οὗτος ἀνατελεῖ.
|
|
28
|
29
|
|
Надѣ́яйся на бога́тство своє́, се́й паде́тъ: заступа́яй же пра́ведныхъ, то́й возсія́єтъ.
|
ὁ μὴ συμπεριφερόμενος τῷ ἑαυτοῦ οἴκῳ κληρονομήσει ἄνεμον, δουλεύσει δὲ ἄφρων φρονίμῳ.
|
|
29
|
30
|
|
Не сматря́яй своєго́ до́му наслѣ́дитъ вѣ́тры: порабо́таєтъ же безу́мный разу́мному.
|
ἐκ καρποῦ δικαιοσύνης φύεται δένδρον ζωῆς, ἀφαιροῦνται δὲ ἄωροι ψυχαὶ παρανόμων.
|
|
30
|
31
|
|
От плода́ пра́вды дре́во жи́зни прозяба́єтъ: отъе́млются же безвре́менно ду́ши беззако́нныхъ.
|
εἰ ὁ μὲν δίκαιος μόλις σώζεται, ὁ ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ποὺ φανεῖται;
|
|
31
|
|
|
А́ще пра́ведный єдва́ спаса́єтся, нечести́вый же и грѣ́шный гдѣ́ яви́тся?
|
|
|
Глава 12
|
Κεφάλαιο 12
|
|
1
|
1
|
|
Любя́й наказа́ніє лю́битъ чу́вство: ненави́дяй же обличе́нія безу́менъ.
|
Ο ἀγαπῶν παιδείαν, ἀγαπᾷ αἴσθησιν, ὁ δὲ μισῶν ἐλέγχους ἄφρων.
|
|
2
|
2
|
|
Лу́чше обрѣты́й благода́ть от Го́спода Бо́га: му́жъ же законопресту́пенъ премолча́нъ бу́детъ.
|
κρείσων ὁ εὑρὼν χάριν παρὰ Κυρίῳ, ἀνὴρ δὲ παράνομος παρασιωπηθήσεται.
|
|
3
|
3
|
|
Не испра́вится человѣ́къ от беззако́ннаго: коре́нія же пра́ведныхъ не оти́мутся.
|
οὐ κατορθώσει ἄνθρωπος ἐξ ἀνόμου, αἱ δὲ ρίζαι τῶν δικαίων οὐκ ἐξαρθήσονται.
|
|
4
|
4
|
|
Жена́ му́жественная вѣне́цъ му́жу своєму́: я́коже въ дре́вѣ че́рвь, та́ко му́жа погубля́єтъ жена́ злотво́рная.
|
γυνὴ ἀνδρεία στέφανος τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς· ὥσπερ δὲ ἐν ξύλῳ σκώληξ, οὕτως ἄνδρα ἀπόλλυσι γυνὴ κακοποιός.
|
|
5
|
5
|
|
Мы́сли пра́ведныхъ судьбы́: управля́ютъ же нечести́віи ле́сти.
|
λογισμοὶ δικαίων κρίματα, κυβερνῶσι δὲ ἀσεβεῖς δόλους.
|
|
6
|
6
|
|
Словеса́ нечести́выхъ льсти́ва въ кро́вь, уста́ же пра́выхъ изба́вятъ и́хъ.
|
λόγοι ἀσεβῶν δόλιοι, στόμα δὲ ὀρθῶν ρύσεται αὐτούς.
|
|
7
|
7
|
|
А́може обрати́тся нечести́вый, исчеза́єтъ: хра́мины же пра́ведныхъ пребыва́ютъ.
|
οὗ ἐὰν στραφῇ ὁ ἀσεβής, ἀφανίζεται, οἶκοι δὲ δικαίων παραμένουσι.
|
|
8
|
8
|
|
Уста́ разу́мнаго хвали́ма быва́ютъ от му́жа: слабосе́рдъ же поруга́ємь быва́єтъ.
|
στόμα συνετοῦ ἐγκωμιάζεται ὑπὸ ἀνδρός, νωθροκάρδιος δὲ μυκτηρίζεται.
|
|
9
|
9
|
|
Лу́чше му́жъ въ безче́стіи рабо́таяй себѣ́, не́жели че́сть себѣ́ обложи́въ и лиша́яйся хлѣ́ба.
|
κρείσσων ἀνὴρ ἐν ἀτιμίᾳ δουλεύων ἑαυτῷ ἢ τιμὴν ἑαυτῷ περιτιθεὶς καὶ προσδεόμενος ἄρτου.
|
|
10
|
10
|
|
Пра́ведникъ ми́луєтъ ду́шы ското́въ свои́хъ: утро́бы же нечести́выхъ неми́лостивны.
|
δίκαιος οἰκτείρει ψυχὰς κτηνῶν αὐτοῦ, τὰ δὲ σπλάγχνα τῶν ἀσεβῶν ἀνελεήμονα.
|
|
11
|
11
|
|
Дѣ́лаяй свою́ зе́млю испо́лнится хлѣ́бовъ: гоня́щіи же су́єтная лише́ни ра́зума. И́же є́сть сла́достенъ въ ві́ннѣмъ пребыва́ніи, во свои́хъ тверды́нехъ оста́витъ безче́стіє.
|
ὁ ἐργαζόμενος τὴν ἑαυτοῦ γῆν ἐμπλησθήσεται ἄρτων, οἱ δὲ διώκοντες μάταια ἐνδεεῖς φρενῶν. 11α ὅς ἐστιν ἡδὺς ἐν οἴνων διατριβαῖς, ἐν τοῖς ἑαυτοῦ ὀχυρώμασι καταλείψει ἀτιμίαν.
|
|
12
|
12
|
|
Жела́нія нечести́выхъ зла́: коре́ніє же благочести́выхъ въ тве́рдостехъ.
|
ἐπιθυμίαι ἀσεβῶν κακαί, αἱ δὲ ρίζαι τῶν εὐσεβῶν ἐν ὀχυρώμασι.
|
|
13
|
13
|
|
За грѣ́хъ усте́нъ впа́даєтъ въ сѣ́ти грѣ́шникъ: избѣга́єтъ же от ни́хъ пра́ведникъ. Сматря́яй кро́тко поми́лованъ бу́детъ, а срѣта́яй во вратѣ́хъ оскорби́тъ ду́шы.
|
δι᾿ ἁμαρτίαν χειλέων ἐμπίπτει εἰς παγίδας ἁμαρτωλός, ἐκφεύγει δὲ ἐξ αὐτῶν δίκαιος. 13α ὁ βλέπων λεῖα ἐλεηθήσεται, ὁ δὲ συναντῶν ἐν πύλαις ἐκθλίψει ψυχάς.
|
|
14
|
14
|
|
От плодо́въ у́стъ душа́ му́жа напо́лнится благи́хъ, воздая́ніє же усте́нъ єго́ возда́стся єму́.
|
ἀπὸ καρπῶν στόματος ψυχὴ ἀνδρὸς πλησθήσεται ἀγαθῶν, ἀνταπόδομα δὲ χειλέων αὐτοῦ δοθήσεται αὐτῷ.
|
|
15
|
15
|
|
Путіє́ безу́мныхъ пра́ви предъ ни́ми: послу́шаєтъ совѣ́товъ му́дрый.
|
ὁδοὶ ἀφρόνων ὀρθαὶ ἐνώπιον αὐτῶν, εἰσακούει δὲ συμβουλίας σοφός.
|
|
16
|
16
|
|
Безу́мный а́біє исповѣ́сть гнѣ́въ сво́й: кры́єтъ же своє́ безче́стіє хи́трый.
|
ἄφρων αὐθημερὸν ἐξαγγέλλει ὀργὴν αὐτοῦ, κρύπτει δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀτιμίαν ἀνὴρ πανοῦργος.
|
|
17
|
17
|
|
Явле́нную вѣ́ру возвѣща́єтъ пра́ведный: свидѣ́тель же непра́ведныхъ льсти́въ.
|
ἐπιδεικνυμένην πίστιν ἀπαγγέλλει δίκαιος, ὁ δὲ μάρτυς τῶν ἀδίκων δόλιος.
|
|
18
|
18
|
|
Су́ть, и́же глаго́люще уязвля́ютъ а́ки мечи́: язы́цы же прему́дрыхъ исцѣля́ютъ.
|
εἰσὶν οἳ λέγοντες τιτρώσκουσι μαχαίρᾳ, γλῶσσαι δὲ σοφῶν ἰῶνται.
|
|
19
|
19
|
|
Устнѣ́ и́стинны исправля́ютъ свидѣ́телство: свидѣ́тель же ско́ръ язы́къ и́мать непра́веденъ.
|
χείλη ἀληθινὰ κατορθοῖ μαρτυρίαν, μάρτυς δὲ ταχὺς γλῶσσαν ἔχει ἄδικον.
|
|
20
|
20
|
|
Ле́сть въ се́рдцы кую́щаго зла́я: хотя́щіи же ми́ра возвеселя́тся.
|
δόλος ἐν καρδίᾳ τεκταινομένου κακά, οἱ δὲ βουλόμενοι εἰρήνην εὐφρανθήσονται.
|
|
21
|
21
|
|
Ничто́же непра́ведноє уго́дно є́сть пра́ведному: нечести́віи же испо́лнятся злы́хъ.
|
οὐκ ἀρέσει τῷ δικαίῳ οὐδὲν ἄδικον, οἱ δὲ ἀσεβεῖς πλησθήσονται κακῶν.
|
|
22
|
22
|
|
Ме́рзость Го́сподеви устнѣ́ лжи́вы: творя́й же вѣ́рно прія́тенъ єму́.
|
βδέλυγμα Κυρίῳ χείλη ψευδῆ, ὁ δὲ ποιῶν πίστεις δεκτὸς παρ᾿ αὐτῷ.
|
|
23
|
23
|
|
Му́жъ разуми́вый престо́лъ чу́вствія: се́рдце же безу́мныхъ сря́щетъ кля́твы.
|
ἀνὴρ συνετὸς θρόνος αἰσθήσεως, καρδία δὲ ἀφρόνων συναντήσεται ἀραῖς.
|
|
24
|
24
|
|
Рука́ избра́нныхъ одержи́тъ удо́бь: льсти́віи же бу́дутъ во плѣне́ніи.
|
χεὶρ ἐκλεκτῶν κρατήσει εὐχερῶς, δόλιοι δὲ ἔσονται ἐν προνομῇ.
|
|
25
|
25
|
|
Стра́шноє сло́во се́рдце му́жа пра́ведна смуща́єтъ, вѣ́сть же блага́я весели́тъ єго́.
|
φοβερὸς λόγος καρδίαν ταράσσει ἀνδρὸς δικαίου, ἀγγελία δὲ ἀγαθὴ εὐφραίνει αὐτόν.
|
|
26
|
26
|
|
Разуми́въ пра́ведникъ себѣ́ дру́гъ бу́детъ: мы́сли же нечести́выхъ некро́тки: согрѣша́ющихъ пости́гнутъ зла́я, пу́ть же нечести́выхъ прельсти́тъ я́.
|
ἐπιγνώμων δίκαιος ἑαυτοῦ φίλος ἔσται, αἱ δὲ γνῶμαι τῶν ἀσεβῶν ἀνεπιεικεῖς. ἁμαρτάνοντας καταδιώξεται κακὰ ἡ δὲ ὁδὸς τῶν ἀσεβῶν πλανήσει αὐτούς.
|
|
27
|
27
|
|
Не улучи́тъ льсти́вый лови́твы: стяжа́ніє же честно́є му́жъ чи́стый.
|
οὐκ ἐπιτεύξεται δόλιος θήρας, κτῆμα δὲ τίμιον ἀνὴρ καθαρός.
|
|
28
|
28
|
|
Въ путе́хъ пра́вды живо́тъ, путіє́ же злопо́мнящихъ въ сме́рть.
|
ἐν ὁδοῖς δικαιοσύνης ζωή, ὁδοὶ δὲ μνησικάκων εἰς θάνατον.
|
|
Глава 13
|
Κεφάλαιο 13
|
|
1
|
1
|
|
Сы́нъ благоразу́мный послушли́въ отцу́, сы́нъ же непокорли́вый въ поги́бель.
|
ΥΙΟΣ πανοῦργος ὑπήκοος πατρί, υἱὸς δὲ ἀνήκοος ἐν ἀπωλείᾳ.
|
|
2
|
2
|
|
От плодо́въ пра́вды снѣ́сть благі́й: ду́шы же беззако́нныхъ погиба́ютъ безвре́менно.
|
ἀπὸ καρπῶν δικαιοσύνης φάγεται ἀγαθός, ψυχαὶ δὲ παρανόμων ὀλοῦνται ἄωροι.
|
|
3
|
3
|
|
И́же храни́тъ своя́ уста́, соблюда́єтъ свою́ ду́шу: проде́рзивый же устна́ма устраши́тъ себе́.
|
ὃς φυλάσσει τὸ ἑαυτοῦ στόμα, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ὁ δὲ προπετὴς χείλεσι πτοήσει ἑαυτόν.
|
|
4
|
4
|
|
Въ по́хотехъ є́сть вся́къ пра́здный: ру́ки же му́жественныхъ въ прилѣжа́ніи.
|
ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶ πᾶς ἀεργός, χεῖρες δὲ ἀνδρείων ἐν ἐπιμελείᾳ.
|
|
5
|
5
|
|
Словесе́ непра́ведна ненави́дитъ пра́ведникъ: нечести́вый же стыди́тся и не возъимѣ́тъ дерзнове́нія.
|
λόγον ἄδικον μισεῖ δίκαιος, ἀσεβὴς δὲ αἰσχύνεται καὶ οὐχ ἕξει παρρησίαν.
|
|
6
|
7
|
|
Пра́вда храни́тъ незло́бивыя: нечести́выя же злы́ твори́тъ грѣ́хъ.
|
εἰσὶν οἱ πλουτίζοντες ἑαυτοὺς μηδὲν ἔχοντες, καί εἰσιν οἱ ταπεινοῦντες ἑαυτοὺς ἐν πολλῷ πλούτῳ.
|
|
7
|
8
|
|
Су́ть богатя́ще себе́, ничесо́же иму́ще: и су́ть смиря́ющеся во мно́зѣ бога́тствѣ.
|
λύτρον ἀνδρὸς ψυχῆς ὁ ἴδιος πλοῦτος, πτωχὸς δὲ οὐχ ὑφίσταται ἀπειλήν.
|
|
8
|
9
|
|
Избавле́ніє му́жа души́ своє́ єму́ бога́тство: ни́щій же не терпи́тъ преще́нія.
|
φῶς δικαίοις διαπαντός, φῶς δὲ ἀσεβῶν σβέννυται. 9α ψυχαὶ δόλιαι πλανῶνται ἐν ἁμαρτίαις, δίκαιοι δὲ οἰκτείρουσι καὶ ἐλεοῦσι.
|
|
9
|
10
|
|
Свѣ́тъ пра́веднымъ всегда́, свѣ́тъ же нечести́выхъ угаса́єтъ: ду́ши льсти́выя заблужда́ютъ во грѣсѣ́хъ, пра́ведніи же ще́дрятъ и ми́луютъ.
|
κακὸς μεθ᾿ ὕβρεως πράσσει κακά, οἱ δὲ ἑαυτῶν ἐπιγνώμονες σοφοί.
|
|
10
|
11
|
|
Злы́й съ досажде́ніємъ твори́тъ зла́я: себе́ же зна́ющіи прему́дри [су́ть].
|
ὕπαρξις ἐπισπουδαζομένη μετὰ ἀνομίας ἐλάσσων γίνεται, ὁ δὲ συνάγων ἑαυτῷ μετ᾿ εὐσεβείας πληθυνθήσεται· δίκαιος οἰκτείρει καὶ κιχρᾷ.
|
|
11
|
12
|
|
Имѣ́ніє поспѣша́ємо со беззако́ніємъ ума́лено быва́єтъ, собира́яй же себѣ́ со благоче́стіємъ изоби́лствовати бу́детъ: пра́ведный ще́дритъ и дає́тъ.
|
κρείσσων ἐναρχόμενος βοηθῶν καρδίᾳ τοῦ ἐπαγγελλομένου καὶ εἰς ἐλπίδα ἄγοντος· δένδρον γὰρ ζωῆς ἐπιθυμία ἀγαθή.
|
|
12
|
13
|
|
Лу́чше начина́яй помога́ти се́рдцемъ обѣща́ющаго и въ наде́жду веду́щаго: дре́во бо жи́зни жела́ніє до́броє.
|
ὃς καταφρονεῖ πράγματος, καταφρονηθήσεται ὑπ᾿ αὐτοῦ· ὁ δὲ φοβούμενος ἐντολήν, οὗτος ὑγιαίνει. 13α υἱῷ δολίῳ οὐδὲν ἔσται ἀγαθόν, οἰκέτῃ δὲ σοφῷ εὔοδοι ἔσονται πράξεις, καὶ κατευθυνθήσεται ἡ ὁδὸς αὐτοῦ.
|
|
13
|
14
|
|
И́же презира́єтъ ве́щь, презрѣ́нъ бу́детъ от нея́: а боя́йся за́повѣди, се́й здра́вствуєтъ.
|
νόμος σοφοῦ πηγὴ ζωῆς, ὁ δὲ ἄνους ὑπὸ παγίδος θανεῖται.
|
|
14
|
15
|
|
Сы́ну лука́вому ничто́же є́сть бла́го: рабу́ же му́дру благопоспѣ́шна бу́дутъ дѣла́, и испра́вится пу́ть єго́.
|
σύνεσις ἀγαθὴ δίδωσι χάριν, τὸ δὲ γνῶναι νόμον διανοίας ἐστὶν ἀγαθῆς, ὁδοὶ δὲ καταφρονούντων ἐν ἀπωλείᾳ.
|
|
15
|
16
|
|
Зако́нъ му́дрому исто́чникъ жи́зни: безу́мный же от сѣ́ти у́мретъ.
|
πᾶς πανοῦργος πράσσει μετὰ γνώσεως, ὁ δὲ ἄφρων ἐξεπέτασεν ἑαυτοῦ κακίαν.
|
|
16
|
17
|
|
Ра́зумъ бла́гъ дає́тъ благода́ть: разумѣ́ти же зако́нъ, мы́сли є́сть благі́я: путіє́ же презира́ющихъ въ поги́бели.
|
βασιλεὺς θρασὺς ἐμπεσεῖται εἰς κακά, ἄγγελος δὲ σοφὸς ρύσεται αὐτόν.
|
|
17
|
18
|
|
Вся́къ хи́трый твори́тъ съ ра́зумомъ, безу́мный же простре́тъ свою́ зло́бу.
|
πενίαν καὶ ἀτιμίαν ἀφαιρεῖται παιδεία, ὁ δὲ φυλάσσων ἐλέγχους δοξασθήσεται.
|
|
18
|
19
|
|
Ца́рь де́рзостенъ впаде́тъ во зла́я, вѣ́стникъ же му́дръ изба́витъ єго́.
|
ἐπιθυμίαι εὐσεβῶν ἡδύνουσι ψυχήν, ἔργα δὲ ἀσεβῶν μακρὰν ἀπὸ γνώσεως.
|
|
19
|
20
|
|
Нищету́ и безче́стіє отъе́млетъ наказа́ніє: храня́й же обличе́нія просла́вится.
|
ὁ συμπορευόμενος σοφοῖς σοφὸς ἔσται, ὁ δὲ συμπορευόμενος ἄφροσι γνωσθήσεται.
|
|
20
|
21
|
|
Жела́нія благочести́выхъ наслажда́ютъ ду́шу, дѣла́ же нечести́выхъ дале́че от ра́зума.
|
ἁμαρτάνοντας καταδιώξεται κακά, τοὺς δὲ δικαίους καταλήψεται ἀγαθά.
|
|
21
|
22
|
|
Ходя́й съ прему́дрыми прему́дръ бу́детъ, ходя́й же съ безу́мными позна́нъ бу́детъ.
|
ἀγαθὸς ἀνὴρ κληρονομήσει υἱοὺς υἱῶν, θησαυρίζεται δὲ δικαίοις πλοῦτος ἀσεβῶν.
|
|
22
|
23
|
|
Согрѣша́ющихъ пости́гнутъ зла́я, пра́ведныхъ же пости́гнутъ блага́я.
|
δίκαιοι ποιήσουσιν ἐν πλούτῳ ἔτη πολλά, ἄδικοι δὲ ἀπολοῦνται συντόμως.
|
|
23
|
24
|
|
Бла́гъ му́жъ наслѣ́дитъ сы́ны сыно́въ: сокро́вищствуєтся же пра́веднымъ бога́тство нечести́выхъ.
|
ὃς φείδεται τῆς βακτηρίας μισεῖ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, ὁ δὲ ἀγαπῶν ἐπιμελῶς παιδεύει.
|
|
24
|
25
|
|
Пра́ведніи насладя́тся въ бога́тствѣ лѣ́та мно́га: непра́ведніи же поги́бнутъ вско́рѣ.
|
δίκαιος ἔσθων ἐμπιπλᾷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ψυχαὶ δὲ ἀσεβῶν ἐνδεεῖς.
|
|
25
|
|
|
И́же щади́тъ же́злъ [сво́й], ненави́дитъ сы́на своєго́: любя́й же наказу́єтъ прилѣ́жно.
|
|
|
26
|
|
|
Пра́ведный яды́й насыща́єтъ ду́шу свою́: ду́шы же нечести́выхъ ску́дны.
|
|
|
Глава 14
|
Κεφάλαιο 14
|
|
1
|
1
|
|
Му́дрыя жены́ созда́ша до́мы: безу́мная же раскопа́ рука́ма свои́ма.
|
ΣΟΦΑΙ γυναῖκες ᾠκοδόμησαν οἴκους, ἡ δὲ ἄφρων κατέσκαψε ταῖς χερσὶν αὐτῆς.
|
|
2
|
2
|
|
Ходя́й пра́во бои́тся Го́спода: развраща́яй же пути́ своя́ обезче́стится.
|
ὁ πορευόμενος ὀρθῶς φοβεῖται τὸν Κύριον, ὁ δὲ σκολιάζων ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ ἀτιμασθήσεται.
|
|
3
|
3
|
|
Изъ у́стъ безу́мныхъ же́злъ досажде́нія: устнѣ́ же му́дрыхъ храня́тъ я́.
|
ἐκ στόματος ἀφρόνων βακτηρία ὕβρεως, χείλη δὲ σοφῶν φυλάσσει αὐτούς.
|
|
4
|
4
|
|
Идѣ́же нѣ́сть воло́въ, я́сли чи́сты: а идѣ́же жи́та мно́га, я́вна волу́ крѣ́пость.
|
οὗ μή εἰσι βόες, φάτναι καθαραί· οὗ δὲ πολλὰ γεννήματα, φανερὰ βοὸς ἰσχύς.
|
|
5
|
5
|
|
Свидѣ́тель вѣ́ренъ не лже́тъ: разжиза́єтъ же ло́жная свидѣ́тель непра́веденъ.
|
μάρτυς πιστὸς οὐ ψεύδεται, ἐκκαίει δὲ ψευδῆ μάρτυς ἄδικος.
|
|
6
|
6
|
|
Взы́щеши прему́дрости у злы́хъ, и не обря́щеши: чу́вство же у му́дрыхъ удо́бно.
|
ζητήσεις σοφίαν παρὰ κακοῖς καὶ οὐχ εὑρήσεις, αἴσθησις δὲ παρὰ φρονίμοις εὐχερής.
|
|
7
|
7
|
|
Вся́ проти́вна [су́ть] му́жеви безу́мну: ору́жіє же чу́вствія устнѣ́ прему́дры.
|
πάντα ἐναντία ἀνδρὶ ἄφρονι, ὅπλα δὲ αἰσθήσεως χείλη σοφά.
|
|
8
|
8
|
|
Прему́дрость кова́рныхъ уразумѣ́єтъ пути́ и́хъ: бу́йство же безу́мныхъ въ заблужде́ніи.
|
σοφία πανούργων ἐπιγνώσεται τὰς ὁδοὺς αὐτῶν, ἄνοια δὲ ἀφρόνων ἐν πλάνῃ.
|
|
9
|
9
|
|
До́мове беззако́нныхъ тре́буютъ очище́нія, до́мове же пра́ведныхъ прія́тни.
|
οἰκίαι παρανόμων ὀφειλήσουσι καθαρισμόν, οἰκίαι δὲ δικαίων δεκταί.
|
|
10
|
10
|
|
Се́рдце му́жа чу́вственно печа́ль души́ єго́: єгда́ же весели́тся, не примѣша́єтся досажде́нію.
|
καρδία ἀνδρὸς αἰσθητική, λυπηρὰ ψυχὴ αὐτοῦ· ὅταν δὲ εὐφραίνηται, οὐκ ἐπιμίγνυται ὕβρει.
|
|
11
|
11
|
|
До́мове нечести́выхъ исче́знутъ, селе́нія же пра́во творя́щихъ пребу́дутъ.
|
οἰκίαι ἀσεβῶν ἀφανισθήσονται, σκηναὶ δὲ κατορθούντων στήσονται.
|
|
12
|
12
|
|
Є́сть пу́ть, и́же мни́тся человѣ́комъ пра́въ бы́ти, послѣ́дняя же єго́ прихо́дятъ во дно́ а́да.
|
ἔστιν ὁδός, ἣ δοκεῖ παρὰ ἀνθρώποις ὀρθὴ εἶναι, τὰ δὲ τελευταῖα αὐτῆς ἔρχεται εἰς πυθμένα ᾄδου.
|
|
13
|
13
|
|
Ко весе́ліємъ не примѣшава́єтся печа́ль: послѣ́дняя же ра́дости въ пла́чь прихо́дятъ.
|
ἐν εὐφροσύναις οὐ προσμίγνυται λύπη, τελευταῖα δὲ χαρὰ εἰς πένθος ἔρχεται.
|
|
14
|
14
|
|
Путі́й свои́хъ насы́тится дерзосе́рдый, от размышле́ній же свои́хъ му́жъ бла́гъ.
|
τῶν ἑαυτοῦ ὁδῶν πλησθήσεται θρασυκάρδιος, ἀπὸ δὲ τῶν διανοημάτων αὐτοῦ ἀνὴρ ἀγαθός.
|
|
15
|
15
|
|
Незло́бивый вѣ́ру є́млетъ вся́кому словеси́, кова́рный же прихо́дитъ въ раска́яніє.
|
ἄκακος πιστεύει παντὶ λόγῳ, πανοῦργος δὲ ἔρχεται εἰς μετάνοιαν.
|
|
16
|
16
|
|
Прему́дръ убоя́вся уклони́тся от зла́, безу́мный же на себе́ надѣ́явся смѣшава́єтся со беззако́ннымъ.
|
σοφὸς φοβηθεὶς ἐξέκλινεν ἀπὸ κακοῦ, ὁ δὲ ἄφρων ἑαυτῷ πεποιθὼς μίγνυται ἀνόμῳ.
|
|
17
|
17
|
|
Остроя́ростный безъ совѣ́та твори́тъ, му́жъ же му́дрый мно́гая терпи́тъ.
|
ὀξύθυμος πράσσει μετὰ ἀβουλίας, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος πολλὰ ὑποφέρει.
|
|
18
|
18
|
|
Раздѣля́ютъ безу́мніи зло́бу, кова́рніи же удержа́тъ чу́вство.
|
μεριοῦνται ἄφρονες κακίαν, οἱ δὲ πανοῦργοι κρατήσουσιν αἰσθήσεως.
|
|
19
|
19
|
|
Попо́лзнутся злі́и предъ благи́ми, и нечести́віи послу́жатъ предъ две́рьми пра́ведныхъ.
|
ὀλισθήσουσι κακοὶ ἔναντι ἀγαθῶν, καὶ ἀσεβεῖς θεραπεύσουσι θύρας δικαίων.
|
|
20
|
20
|
|
Дру́зіє возненави́дятъ друго́въ убо́гихъ: дру́зіє же бога́тыхъ мно́зи.
|
φίλοι μισήσουσι φίλους πτωχούς, φίλοι δὲ πλουσίων πολλοί.
|
|
21
|
21
|
|
Безче́стяй убо́гія согрѣша́єтъ, ми́луяй же ни́щыя блаже́нъ.
|
ὁ ἀτιμάζων πένητας ἁμαρτάνει, ἐλεῶν δὲ πτωχοὺς μακαριστός.
|
|
22
|
22
|
|
Заблужда́ющіи [непра́ведницы] дѣ́лаютъ зла́я, ми́лость же и и́стину дѣ́лаютъ благі́и. Не вѣ́дятъ ми́лости и вѣ́ры дѣ́лателіє злы́хъ: ми́лостыни же и вѣ́ры у дѣ́лателей благи́хъ.
|
πλανώμενοι τεκταίνουσι κακά, ἔλεον δὲ καὶ ἀλήθειαν τεκταίνουσιν ἀγαθοί. οὐκ ἐπίστανται ἔλεον καὶ πίστιν τέκτονες κακῶν, ἐλεημοσύναι δὲ καὶ πίστεις παρὰ τέκτοσιν ἀγαθοῖς.
|
|
23
|
23
|
|
Во вся́цѣмъ пеку́щемся є́сть изоби́ліє: любосла́стный же и безпеча́льный въ ску́дости бу́детъ.
|
ἐν παντὶ μεριμνῶντι ἔνεστι περισσόν, ὁ δὲ ἡδὺς καὶ ἀνάλγητος ἐν ἐνδείᾳ ἔσται.
|
|
24
|
24
|
|
Вѣне́цъ прему́дрыхъ бога́тство и́хъ, житіє́ же безу́мныхъ зло́.
|
στέφανος σοφῶν πλοῦτος αὐτῶν, ἡ δὲ διατριβὴ ἀφρόνων κακή.
|
|
25
|
25
|
|
Изба́витъ от злы́хъ ду́шу свидѣ́тель вѣ́ренъ, разжиза́єтъ же лжи́вая ле́стный.
|
ρύσεται ἐκ κακῶν ψυχὴν μάρτυς πιστός, ἐκκαίει δὲ ψεύδη δόλιος.
|
|
26
|
26
|
|
Во стра́сѣ Госпо́дни упова́ніє крѣ́пости, ча́домъ же свои́мъ оста́витъ утвержде́ніє [ми́ра].
|
ἐν φόβῳ Κυρίου ἐλπὶς ἰσχύος, τοῖς δὲ τέκνοις αὐτοῦ καταλείπει ἔρεισμα.
|
|
27
|
27
|
|
Стра́хъ Госпо́день исто́чникъ жи́зни, твори́тъ же укланя́тися от сѣ́ти сме́ртныя.
|
πρόσταγμα Κυρίου πηγὴ ζωῆς, ποιεῖ δὲ ἐκκλίνειν ἐκ παγίδος θανάτου.
|
|
28
|
28
|
|
Во мно́зѣ язы́цѣ сла́ва царю́: во оскудѣ́ніи же лю́дстѣ сокруше́ніє си́льному.
|
ἐν πολλῷ ἔθνει δόξα βασιλέως, ἐν δὲ ἐκλείψει λαοῦ συντριβὴ δυνάστου.
|
|
29
|
29
|
|
Долготерпѣли́въ му́жъ мно́гъ въ ра́зумѣ, малоду́шный же крѣ́пко безу́менъ.
|
μακρόθυμος ἀνὴρ πολὺς ἐν φρονήσει, ὁ δὲ ὀλιγόψυχος ἰσχυρῶς ἄφρων.
|
|
30
|
30
|
|
Кро́ткій му́жъ се́рдцу вра́чь: мо́ль же косте́мъ се́рдце чу́вственно.
|
πραΰθυμος ἀνὴρ καρδίας ἰατρός, σὴς δὲ ὀστέων καρδία αἰσθητική.
|
|
31
|
31
|
|
Оклевета́яй убо́гаго раздража́єтъ сотво́ршаго и́, почита́яй же єго́ ми́луєтъ ни́щаго.
|
ὁ συκοφαντῶν πένητα παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν, ὁ δὲ τιμῶν αὐτὸν ἐλεεῖ πτωχόν.
|
|
32
|
32
|
|
Во зло́бѣ своє́й отри́нется нечести́вый: надѣ́яйжеся на Го́спода свои́мъ преподо́біємъ пра́веденъ.
|
ἐν κακίᾳ αὐτοῦ ἀπωσθήσεται ἀσεβής, ὁ δὲ πεποιθὼς τῇ ἑαυτοῦ ὁσιότητι δίκαιος.
|
|
33
|
33
|
|
Въ се́рдцы бла́зѣ му́жа почі́єтъ прему́дрость, въ се́рдцы же безу́мныхъ не познава́єтся.
|
ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρὸς ἀναπαύσεται σοφίᾳ, ἐν δὲ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται.
|
|
34
|
34
|
|
Пра́вда возвыша́єтъ язы́къ: умаля́ютъ же племена́ грѣси́.
|
δικαιοσύνη ὑψοῖ ἔθνος, ἐλασσονοῦσι δὲ φυλὰς ἁμαρτίαι.
|
|
35
|
35
|
|
Прія́тенъ царе́ви слуга́ разу́мный, свои́мъ же благообраще́ніємъ отъе́млетъ безче́стіє.
|
δεκτὸς βασιλεῖ ὑπηρέτης νοήμων, τῇ δὲ ἑαυτοῦ εὐστροφίᾳ ἀφαιρεῖται ἀτιμίαν.
|
|
Глава 15
|
Κεφάλαιο 15
|
|
1
|
1
|
|
Гнѣ́въ губи́тъ и разу́мныя: отвѣ́тъ же смире́нъ отвраща́єтъ я́рость, а сло́во же́стоко возвиза́єтъ гнѣ́вы.
|
ΟΡΓΗ ἀπόλλυσι καὶ φρονίμους, ἀπόκρισις δὲ ὑποπίπτουσα ἀποστρέφει θυμόν, λόγος δὲ λυπηρὸς ἐγείρει ὀργάς.
|
|
2
|
2
|
|
Язы́къ му́дрыхъ до́брая свѣ́сть: уста́ же безу́мныхъ возвѣща́ютъ зла́я.
|
γλῶσσα σοφῶν καλὰ ἐπίσταται, στόμα δὲ ἀφρόνων ἀναγγέλλει κακά.
|
|
3
|
3
|
|
На вся́цѣмъ мѣ́стѣ о́чи Госпо́дни сматря́ютъ злы́я же и благі́я.
|
ἐν παντὶ τόπῳ ὀφθαλμοὶ Κυρίου, σκοπεύουσι κακούς τε καὶ ἀγαθούς.
|
|
4
|
4
|
|
Исцѣле́ніє язы́ка дре́во жи́зни: храня́й же єго́ испо́лнится ду́ха.
|
ἴασις γλώσσης δένδρον ζωῆς, ὁ δὲ συντηρῶν αὐτὴν πλησθήσεται πνεύματος,
|
|
5
|
5
|
|
Безу́мный руга́єтся наказа́нію о́тчу: храня́й же за́повѣди хитрѣ́йшій. Во мно́зѣ пра́вдѣ крѣ́пость мно́га: нечести́віи же от земли́ искореня́тся.
|
ἄφρων μυκτηρίζει παιδείαν πατρός, ὁ δὲ φυλάσσων ἐντολὰς πανουργότερος.
|
|
6
|
6
|
|
Въ домѣ́хъ пра́ведныхъ крѣ́пость мно́га: плоды́ же нечести́выхъ погиба́ютъ.
|
ἐν πλεοναζούσῃ δικαιοσύνῃ ἰσχὺς πολλή, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὁλόρριζοι ἐκ γῆς ἀπολοῦνται. οἴκοις δικαίων ἰσχὺς πολλή, καρποὶ δὲ ἀσεβῶν ἀπολοῦνται.
|
|
7
|
7
|
|
Устнѣ́ му́дрыхъ связу́ются чу́вствомъ, сердца́ же безу́мныхъ не тве́рда.
|
χείλη σοφῶν δέδεται αἰσθήσει, καρδία δὲ ἀφρόνων οὐκ ἀσφαλεῖς.
|
|
8
|
8
|
|
Же́ртвы нечести́выхъ ме́рзость Го́сподеви, обѣ́ты же правоходя́щихъ прія́тни єму́.
|
θυσίαι ἀσεβῶν βδέλυγμα Κυρίῳ, εὐχαὶ δὲ κατευθυνόντων δεκταὶ παρ᾿ αὐτῷ.
|
|
9
|
9
|
|
Ме́рзость Го́сподеви путіє́ нечести́выхъ: гоня́щыя же пра́вду лю́битъ.
|
βδέλυγμα Κυρίῳ ὁδοὶ ἀσεβοῦς, διώκοντας δὲ δικαιοσύνην ἀγαπᾷ.
|
|
10
|
10
|
|
Наказа́ніє незло́биваго познава́єтся от мимоходя́щихъ: ненави́дящіи же обличе́нія скончава́ются сра́мно.
|
παιδεία ἀκάκου γνωρίζεται ὑπὸ τῶν παριόντων, οἱ δὲ μισοῦντες ἐλέγχους τελευτῶσιν αἰσχρῶς.
|
|
11
|
11
|
|
А́дъ и па́губа я́вна предъ Го́сподемъ, ка́ко не и сердца́ человѣ́ковъ?
|
ᾅδης καὶ ἀπώλεια φανερὰ παρὰ τῷ Κυρίῳ· πῶς οὐχὶ καὶ αἱ καρδίαι τῶν ἀνθρώπων;
|
|
12
|
12
|
|
Не возлю́битъ ненака́занный облича́ющихъ єго́, съ му́дрыми же не побесѣ́дуєтъ.
|
οὐκ ἀγαπήσει ἀπαίδευτος τοὺς ἐλέγχοντας αὐτόν, μετὰ δὲ σοφῶν οὐχ ὁμιλήσει.
|
|
13
|
13
|
|
Се́рдцу веселя́щуся, лице́ цвѣте́тъ: въ печа́лехъ же су́щу, сѣ́туєтъ.
|
καρδίας εὐφραινομένης πρόσωπον θάλλει, ἐν δὲ λύπαις οὔσης σκυθρωπάζει.
|
|
14
|
14
|
|
Се́рдце пра́воє и́щетъ чу́вства: уста́ же ненака́занныхъ уразумѣ́ютъ зла́я.
|
καρδία ὀρθὴ ζητεῖ αἴσθησιν, στόμα δὲ ἀπαιδεύτων γνώσεται κακά.
|
|
15
|
15
|
|
На вся́ко вре́мя о́чи злы́хъ пріє́млютъ зла́я: до́бріи же безмо́лвствуютъ при́сно.
|
πάντα τὸν χρόνον οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν κακῶν προσδέχονται κακά, οἱ δὲ ἀγαθοὶ ἡσυχάζουσι διαπαντός.
|
|
16
|
16
|
|
Лу́чше части́ца ма́лая со стра́хомъ Госпо́днимъ, не́жели сокро́вища ве́лія безъ боя́зни.
|
κρεῖσσον μικρὰ μερὶς μετὰ φόβου Κυρίου ἢ θησαυροὶ μεγάλοι μετὰ ἀφοβίας.
|
|
17
|
17
|
|
Лу́чше учрежде́ніє от зе́лій съ любо́вію и благода́тію, не́жели представле́ніє телце́въ со враждо́ю.
|
κρείσσων ξενισμὸς μετὰ λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν ἢ παράθεσις μόσχων μετὰ ἔχθρας.
|
|
18
|
18
|
|
Му́жъ я́рый устроя́єтъ бра́ни, долготерпѣли́вый же и бу́дущую укроща́єтъ. Терпѣли́вый му́жъ угаси́тъ суды́, нечести́вый же воздвиза́єтъ па́че.
|
ἀνὴρ θυμώδης παρασκευάζει μάχας, μακρόθυμος δὲ καὶ τὴν μέλλουσαν καταπραΰνει. 18α μακρόθυμος ἀνὴρ κατασβέσει κρίσεις, ὁ δὲ ἀσεβὴς ἐγείρει μᾶλλον.
|
|
19
|
19
|
|
Путіє́ пра́здныхъ по́стлани те́рніємъ, му́жественныхъ же угла́ждени.
|
ὁδοὶ ἀεργῶν ἐστρωμέναι ἀκάνθαις, αἱ δὲ τῶν ἀνδρείων τετριμμέναι.
|
|
20
|
20
|
|
Сы́нъ прему́дръ весели́тъ отца́, сы́нъ же безу́менъ раздража́єтъ ма́терь свою́.
|
υἱὸς σοφὸς εὐφραίνει πατέρα, υἱὸς δὲ ἄφρων μυκτηρίζει μητέρα αὐτοῦ.
|
|
21
|
21
|
|
Несмы́сленнаго стези́ ску́дны ума́: му́жъ же разу́менъ исправля́я хо́дитъ.
|
ἀνοήτου τρίβοι ἐνδεεῖς φρενῶν, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος κατευθύνων πορεύεται.
|
|
22
|
22
|
|
Отлага́ютъ помышле́нія не чту́щіи со́нмищъ: въ сердца́хъ же совѣ́тныхъ пребыва́єтъ совѣ́тъ.
|
ὑπερτίθενται λογισμοὺς οἱ μὴ τιμῶντες συνέδρια, ἐν δὲ καρδίαις βουλευομένων μένει βουλή.
|
|
23
|
23
|
|
Не послу́шаєтъ злы́й єго́, ниже́ рече́тъ поле́зно что́ и добро́ о́бщему.
|
οὐ μὴ ὑπακούσῃ ὁ κακὸς αὐτῇ, οὐδὲ μὴ εἴπῃ καίριόν τι καὶ καλὸν τῷ κοινῷ.
|
|
24
|
24
|
|
Путіє́ живота́ помышле́нія разу́мнаго, да уклони́вся от а́да спасе́тся.
|
ὁδοὶ ζωῆς διανοήματα συνετοῦ, ἵνα ἐκκλίνας ἐκ τοῦ ᾅδου σωθῇ.
|
|
25
|
25
|
|
До́мы досади́телей разоря́єтъ Госпо́дь, утверди́ же предѣ́лъ вдови́цы.
|
οἴκους ὑβριστῶν κατασπᾷ Κύριος, ἐστήρισε δὲ ὅριον χήρας.
|
|
26
|
26
|
|
Ме́рзость Го́сподеви по́мыслъ непра́ведный, чи́стыхъ же глаго́лы че́стны.
|
βδέλυγμα Κυρίῳ λογισμὸς ἄδικος, ἁγνῶν δὲ ρήσεις σεμναί.
|
|
27
|
27
|
|
Губи́тъ себе́ мздои́мецъ, ненави́дяй же даро́въ прія́тія спасе́тся: ми́лостынями и вѣ́рами очища́ются грѣси́, стра́хомъ же Госпо́днимъ уклоня́єтся вся́къ от зла́.
|
ἐξόλλυσιν ἑαυτὸν ὁ δωρολήπτης, ὁ δὲ μισῶν δώρων λήψεις σώζεται. (Μασ. Ι´,
|
|
28
|
6
|
|
Сердца́ пра́ведныхъ поуча́ются вѣ́рѣ, уста́ же нечести́выхъ отвѣща́ютъ зла́я: прія́тни предъ Го́сподемъ путіє́ муже́й пра́ведныхъ, и́миже и врази́ дру́зіє быва́ютъ.
|
). 27α ἐλεημοσύναις καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρτίαι, τῷ δὲ φόβῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ.
|
|
29
|
28
|
|
Дале́че отстои́тъ Бо́гъ от нечести́выхъ, моли́твы же пра́ведныхъ послу́шаєтъ: лу́чше ма́лоє прія́тіє со пра́вдою, не́жели мно́га жи́та съ непра́вдою: се́рдце му́жа да мы́слитъ пра́ведная, да от Бо́га испра́вятся стопы́ єго́.
|
καρδίαι δικαίων μελετῶσι πίστεις, στόμα δὲ ἀσεβῶν ἀποκρίνεται κακά. (Μασ. Ι´,
|
|
30
|
7
|
|
Ви́дящеє о́ко до́брая весели́тъ се́рдце, сла́ва же блага́я утучня́єтъ ко́сти.
|
). 28α δεκταὶ παρὰ Κυρίῳ ὁδοὶ ἀνθρώπων δικαίων, διὰ δὲ αὐτῶν καὶ οἱ ἐχθροὶ φίλοι γίνονται.
|
|
31
|
29
|
|
Слу́шаяй обличе́ній живота́ посредѣ́ прему́дрыхъ водвори́тся.
|
μακρὰν ἀπέχει ὁ Θεὸς ἀπὸ ἀσεβῶν, εὐχαῖς δὲ δικαίων ἐπακούει. (Μασ. Ι´,
|
|
32
|
8
|
|
И́же отмета́єтъ наказа́ніє, ненави́дитъ себе́: соблюда́яй же обличе́нія лю́битъ свою́ ду́шу.
|
). 29α κρείσσων ὀλίγη λῆψις μετὰ δικαιοσύνης ἢ πολλὰ γεννήματα μετὰ ἀδικίας. 29β καρδία ἀνδρὸς λογιζέσθω δίκαια, ἵνα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διορθωθῇ τὰ διαβήματα αὐτοῦ.
|
|
33
|
30
|
|
Стра́хъ Госпо́день наказа́ніє и прему́дрость, и нача́ло сла́вы отвѣща́єтъ є́й [,*предъи́детъ же смире́ннымъ сла́ва].
|
θεωρῶν ὀφθαλμὸς καλὰ εὐφραίνει καρδίαν, φήμη δὲ ἀγαθὴ πιαίνει ὀστᾶ.
|
|
Глава 16
|
Κεφάλαιο 16
|
|
1
|
1
|
|
Человѣ́ку предложе́ніє се́рдца: и от Го́спода отвѣ́тъ язы́ка.
|
ΠΑΝΤΑ τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ φανερὰ παρὰ τῷ Θεῷ, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ἐν ἡμέρᾳ κακῇ ὀλοῦνται.
|
|
2
|
5
|
|
Вся́ дѣла́ смире́ннаго явле́нна предъ Бо́гомъ, и укрѣпля́яй ду́хи Госпо́дь.
|
ἀκάθαρτος παρὰ Θεῷ πᾶς ὑψηλοκάρδιος, χειρὶ δὲ χεῖρας ἐμβαλὼν ἀδίκως οὐκ ἀθῳωθήσεται.
|
|
3
|
7
|
|
Прибли́жи ко Го́споду дѣла́ твоя́, и утвердя́тся помышле́нія твоя́.
|
ἀρχὴ ὁδοῦ ἀγαθῆς τὸ ποιεῖν τὰ δίκαια, δεκτὰ δὲ παρὰ Θεῷ μᾶλλον ἢ θύειν θυσίας.
|
|
4
|
8
|
|
Вся́ содѣ́ла Госпо́дь себе́ ра́ди: нечести́віи же въ де́нь зо́лъ поги́бнутъ.
|
ὁ ζητῶν τὸν Κύριον εὑρήσει γνῶσιν μετὰ δικαιοσύνης, οἱ δὲ ὀρθῶς ζητοῦντες αὐτὸν εὑρήσουσιν εἰρήνην. (Μασ.
|
|
5
|
4
|
|
Нечи́стъ предъ Бо́гомъ вся́къ высокосе́рдый: въ ру́ку же ру́цѣ влага́яй непра́ведно не обезвини́тся. Нача́ло пути́ бла́га, є́же твори́ти пра́ведная, прія́тна же предъ Бо́гомъ па́че, не́жели жре́ти же́ртвы. Ища́й Го́спода обря́щетъ ра́зумъ со пра́вдою: пра́вѣ же и́щущіи єго́ обря́щутъ ми́ръ.
|
)
|
|
9
|
9
|
|
Вся́ дѣла́ Госпо́дня со пра́вдою: храни́тся же нечести́вый на де́нь зо́лъ.
|
πάντα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου μετὰ δικαιοσύνης· φυλάσσεται δὲ ὁ ἀσεβὴς εἰς ἡμέραν κακήν.
|
|
10
|
10
|
|
Проро́чество во устнѣ́хъ царе́выхъ, въ суди́щи же не погрѣша́тъ уста́ єго́.
|
μαντεῖον ἐπὶ χείλεσι βασιλέως, ἐν δὲ κρίσει οὐ μὴ πλανηθῇ τὸ στόμα αὐτοῦ.
|
|
11
|
11
|
|
Превѣ́са мѣ́рила пра́вда у Го́спода: дѣла́ же єго́ мѣ́рила пра́ведная.
|
ροπὴ ζυγοῦ δικαιοσύνη παρὰ Κυρίῳ, τὰ δὲ ἔργα αὐτοῦ στάθμια δίκαια.
|
|
12
|
12
|
|
Ме́рзость царе́ви творя́й зла́я: со пра́вдою бо уготовля́єтся престо́лъ нача́лства.
|
βλέλυγμα βασιλεῖ ὁ ποιῶν κακά, μετὰ γὰρ δικαιοσύνης ἑτοιμάζεται θρόνος ἀρχῆς.
|
|
13
|
13
|
|
Прія́тны царю́ устнѣ́ пра́ведны, словеса́ же пра́вая лю́битъ Госпо́дь.
|
δεκτὰ βασιλεῖ χείλη δίκαια, λόγους δὲ ὀρθοὺς ἀγαπᾷ.
|
|
14
|
14
|
|
Я́рость царе́ва вѣ́стникъ сме́рти: му́жъ же прему́дръ утоли́тъ єго́.
|
θυμὸς βασιλέως ἄγγελος θανάτου, ἀνὴρ δὲ σοφὸς ἐξιλάσεται αὐτόν.
|
|
15
|
15
|
|
Во свѣ́тѣ жи́зни сы́нъ царе́въ: прія́тніи же єму́ я́ко о́блакъ по́зденъ.
|
ἐν φωτὶ ζωῆς υἱὸς βασιλέως, οἱ δὲ προσδεκτοὶ αὐτῷ ὥσπερ νέφος ὄψιμον.
|
|
16
|
16
|
|
Угнѣжде́нія прему́дрости избра́ннѣє зла́та: вселе́нія же ра́зума дража́йши сребра́.
|
νοσσιαὶ σοφίας αἱρετώτεραι χρυσίου, νοσσιαί δὲ φρονήσεως αἱρετώτεραι ὑπὲρ ἀργύριον.
|
|
17
|
17
|
|
Путіє́ жи́зни укланя́ются от злы́хъ: долгота́ же житія́ путіє́ пра́ведни. Пріє́мляй наказа́ніє во благи́хъ бу́детъ, храня́й же обличе́нія умудри́тся. И́же храни́тъ своя́ пути́, соблюда́єтъ свою́ ду́шу: любя́й же живо́тъ сво́й щади́тъ своя́ уста́.
|
τρίβοι ζωῆς ἐκκλίνουσιν ἀπὸ κακῶν, μῆκος δὲ βίου ὁδοὶ δικαιοσύνης. ὁ δεχόμενος παιδείαν ἐν ἀγαθοῖς ἔσται, ὁ δὲ φυλάσσων ἐλέγχους σοφισθήσεται. ὅς φυλάσσει τὰς ἑαυτοῦ ὁδούς, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ἀγαπῶν δὲ ζωὴν αὐτοῦ φείσεται στόματος αὐτοῦ.
|
|
18
|
18
|
|
Пре́жде сокруше́нія предваря́єтъ досажде́ніє, пре́жде же паде́нія злопомышле́ніє.
|
πρὸ συντριβῆς ἡγεῖται ὕβρις, πρὸ δὲ πτώματος κακοφροσύνη.
|
|
19
|
19
|
|
Лу́чше кроткоду́шенъ со смире́ніємъ, не́жели и́же раздѣля́єтъ коры́сти съ досади́тельми.
|
κρείσσων πραΰθυμος μετὰ ταπεινώσεως ἢ ὃς διαιρεῖται σκῦλα μετὰ ὑβριστῶν.
|
|
20
|
20
|
|
Разу́мный въ ве́щехъ обрѣта́тель благи́хъ, надѣ́яйся же на Го́спода блаже́нъ.
|
συνετὸς ἐν πράγμασιν εὑρετὴς ἀγαθῶν, πεποιθὼς δὲ ἐπὶ Θεῷ μακαριστός.
|
|
21
|
21
|
|
Прему́дрыя и разу́мныя злы́ми нари́чутъ, сла́дціи же въ словеси́ мно́жає услы́шани бу́дутъ.
|
τοὺς σοφοὺς καὶ συνετοὺς φαύλους καλοῦσιν, οἱ δὲ γλυκεῖς ἐν λόγῳ πλείονα ἀκούσονται.
|
|
22
|
22
|
|
Исто́чникъ живо́тенъ ра́зумъ стяжа́вшымъ, наказа́ніє же безу́мныхъ зло́.
|
πηγὴ ζωῆς ἔννοια τοῖς κεκτημένοις, παιδεία δὲ ἀφρόνων κακή.
|
|
23
|
23
|
|
Се́рдце прему́драго уразумѣ́єтъ я́же от свои́хъ єму́ у́стъ, во устна́хъ же но́ситъ ра́зумъ.
|
καρδία σοφοῦ νοήσει τὰ ἀπὸ τοῦ ἰδίου στόματος, ἐπὶ δὲ χείλεσι φορέσει ἐπιγνωμοσύνην.
|
|
24
|
24
|
|
Со́тове медо́вніи словеса́ до́брая, сла́дость же и́хъ исцѣле́ніє души́.
|
κηρία μέλιτος λόγοι καλοί, γλύκασμα δὲ αὐτοῦ ἴασις ψυχῆς.
|
|
25
|
25
|
|
Су́ть путіє́ мня́щіися пра́ви бы́ти му́жу, оба́че послѣ́дняя и́хъ зря́тъ во дно́ а́дово.
|
εἰσὶν ὁδοὶ δοκοῦσαι εἶναι ὀρθαὶ ἀνδρί, τὰ μέντοι τελευταῖα αὐτῶν βλέπει εἰς πυθμένα ᾅδου.
|
|
26
|
26
|
|
Му́жъ въ трудѣ́хъ тружда́єтся себѣ́ и изнужда́єтъ поги́бель свою́: стропти́вый во свои́хъ уста́хъ но́ситъ поги́бель.
|
ἀνὴρ ἐν πόνοις πονεῖ ἑαυτῷ καὶ ἐκβιάζεται τὴν ἀπώλειαν ἑαυτοῦ, ὁ μέντοι σκολιὸς ἐπὶ τῷ ἑαυτοῦ στόματι φορεῖ τὴν ἀπώλειαν.
|
|
27
|
27
|
|
Му́жъ безу́менъ копа́єтъ себѣ́ зла́я и во устна́хъ свои́хъ сокро́вищствуєтъ о́гнь.
|
ἀνὴρ ἄφρων ὀρύσσει ἑαυτῷ κακά, ἐπὶ δὲ τῶν ἑαυτοῦ χειλέων θησαυρίζει πῦρ.
|
|
28
|
28
|
|
Му́жъ стропти́вый разсыла́єтъ зла́я, и свѣти́лникъ льсти́ вжига́єтъ злы́мъ, и разлуча́єтъ дру́ги.
|
ἀνὴρ σκολιὸς διαπέμπεται κακά, καὶ λαμπτῆρα δόλου πυρσεύει κακοῖς καὶ διαχωρίζει φίλους.
|
|
29
|
29
|
|
Му́жъ законопресту́пенъ прельща́єтъ дру́ги и отво́дитъ и́хъ въ пути́ не бла́ги.
|
ἀνὴρ παράνομος ἀποπειρᾶται φίλων καὶ ἀπάγει αὐτοὺς ὁδοὺς οὐκ ἀγαθάς.
|
|
30
|
30
|
|
Утвержда́яй о́чи свои́ мы́слитъ развраще́нная, грызы́й же устнѣ́ свои́ опредѣля́єтъ вся́ зла́я: се́й пе́щь є́сть зло́бы.
|
στηρίζων δὲ ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ διαλογίζεται διεστραμμένα, ὁρίζει δὲ τοῖς χείλεσιν αὐτοῦ πάντα τὰ κακά· οὗτος κάμινός ἐστι κακίας.
|
|
31
|
31
|
|
Вѣне́цъ хвалы́ ста́рость, на путе́хъ же пра́вды обрѣта́єтся.
|
στέφανος καυχήσεως γῆρας, ἐν δὲ ὁδοῖς δικαιοσύνης εὑρίσκεται.
|
|
32
|
32
|
|
Лу́чше му́жъ долготерпѣли́въ па́че крѣ́пкаго, [и му́жъ ра́зумъ имѣ́яй па́че земледѣ́лца вели́каго:] удержава́яй же гнѣ́въ па́че взе́млющаго гра́дъ.
|
κρείσσων ἀνὴρ μακρόθυμος ἰσχυροῦ, ὁ δὲ κρατῶν ὀργῆς κρείσσων καταλαμβανομένου πόλιν.
|
|
33
|
33
|
|
Въ нѣ́дра вхо́дятъ вся́ непра́веднымъ: от Го́спода же вся́ пра́ведная.
|
εἰς κόλπους ἐπέρχεται πάντα τοῖς ἀδίκοις, παρὰ δὲ Κυρίου πάντα τὰ δίκαια.
|
|
Глава 17
|
Κεφάλαιο 17
|
|
1
|
1
|
|
Лу́чше укру́хъ хлѣ́ба со сла́стію въ ми́рѣ, не́жели до́мъ испо́лненъ мно́гихъ благи́хъ и непра́ведныхъ же́ртвъ со бра́нію.
|
ΚΡΕΙΣΣΩΝ ψωμὸς μεθ᾿ ἡδονῆς ἐν εἰρήνη ἢ οἶκος πλήρης πολλῶν ἀγαθῶν καὶ ἀδίκων θυμάτων μετὰ μάχης.
|
|
2
|
2
|
|
Ра́бъ смы́сленъ облада́єтъ влады́ки безу́мными, въ бра́тіихъ же раздѣли́тъ [имѣ́ніє] на ча́сти.
|
οἰκέτης νοήμων κρατήσει δεσποτῶν ἀφρόνων, ἐν δὲ ἀδελφοῖς διελεῖται μέρη.
|
|
3
|
3
|
|
Я́коже искуша́єтся въ пещи́ сребро́ и зла́то, та́ко избра́нная сердца́ у Го́спода.
|
ὥσπερ δοκιμάζεται ἐν καμίνῳ ἄργυρος καὶ χρυσός, οὕτως ἐκλεκταὶ καρδίαι παρὰ Κυρίῳ.
|
|
4
|
4
|
|
Злы́й послу́шаєтъ язы́ка законопресту́пныхъ, пра́ведный же не внима́єтъ устна́мъ лжи́вымъ.
|
κακὸς ὑπακούει γλώσσης παρανόμων, δίκαιος δὲ οὐ προσέχει χείλεσι ψευδέσιν.
|
|
5
|
5
|
|
Руга́йся убо́гому раздража́єтъ сотво́ршаго єго́, ра́дуяйся же о погиба́ющемъ не обезвини́тся: ми́луяй же поми́лованъ бу́детъ.
|
ὁ καταγελῶν πτωχοῦ παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν, ὁ δὲ ἐπιχαίρων ἀπολλυμένῳ οὐκ ἀθῳωθήσεται· ὁ δὲ ἐπισπλαγχνιζόμενος ἐλεηθήσεται.
|
|
6
|
6
|
|
Вѣне́цъ ста́рыхъ ча́да ча́дъ: похвала́ же ча́домъ отцы́ и́хъ. Вѣ́рному ве́сь мі́ръ бога́тство, невѣ́рному же ниже́ пѣ́нязь.
|
στέφανος γερόντων τέκνα τέκνων, καύχημα δὲ τέκνων πατέρες αὐτῶν. 6α τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδὲ ὀβολός.
|
|
7
|
7
|
|
Неприли́чны су́ть безу́мному устнѣ́ вѣ́рны, ниже́ пра́ведному устнѣ́ лжи́вы.
|
οὐχ ἁρμόσει ἄφρονι χείλη πιστά, οὐδὲ δικαίῳ χείλη ψευδῆ.
|
|
8
|
8
|
|
Мзда́ благода́тей наказа́ніє употребля́ющымъ: и а́може а́ще обрати́тся, успѣ́єтъ.
|
μισθὸς χαρίτων ἡ παιδεία τοῖς χρωμένοις, οὗ δ᾿ ἂν ἐπιστρέψῃ εὐοδωθήσεται.
|
|
9
|
9
|
|
И́же таи́тъ оби́ды, и́щетъ любве́: а и́же ненави́дитъ скрыва́ти, разлуча́єтъ дру́ги и дома́шнія.
|
ὃς κρύπτει ἀδικήματα, ζητεῖ φιλίαν, ὃς δὲ μισεῖ κρύπτειν, διΐστησι φίλους καὶ οἰκείους.
|
|
10
|
10
|
|
Сокруша́єтъ преще́ніє се́рдце му́драго: безу́мный же біє́мь не чу́вствуєтъ [ра́нъ].
|
συντρίβει ἀπειλὴ καρδίαν φρονίμου, ἄφρων δὲ μαστιγωθεὶς οὐκ αἰσθάνεται.
|
|
11
|
11
|
|
Прекосло́вія воздви́жетъ вся́къ злы́й: Госпо́дь же а́нгела неми́лостива по́слетъ на́нь.
|
ἀντιλογίας ἐγείρει πᾶς κακός, ὁ δὲ Κύριος ἄγγελον ἀνελεήμονα ἐκπέμψει αὐτῷ.
|
|
12
|
12
|
|
Впаде́тъ попече́ніє му́жу смы́сленну: безу́мніи же размышля́ютъ зла́я.
|
ἐμπεσεῖται μέριμνα ἀνδρὶ νοήμονι, οἱ δὲ ἄφρονες διαλογιοῦνται κακά.
|
|
13
|
13
|
|
И́же воздає́тъ зла́я за блага́я, не подви́гнутся зла́я изъ до́му єго́.
|
ὃς ἀποδίδωσι κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ.
|
|
14
|
14
|
|
Вла́сть дає́тъ словесе́мъ нача́ло пра́вды: предводи́телствуєтъ же ску́дости пря́ и бра́нь.
|
ἐξουσίαν δίδωσι λόγοις ἀρχὴ δικαιοσύνης, προηγεῖται δὲ τῆς ἐνδείας στάσις καὶ μάχη.
|
|
15
|
15
|
|
И́же су́дитъ пра́веднаго непра́веднымъ, непра́веднаго же пра́веднымъ, нечи́стъ и ме́рзокъ у Го́спода.
|
ὃς δίκαιον κρίνει τὸν ἄδικον, ἄδικον δὲ τὸν δίκαιον, ἀκάθαρτος καὶ βδελυκτὸς παρὰ Θεῷ.
|
|
16
|
16
|
|
Вску́ю бя́ше имѣ́ніє безу́мному? стяжа́ти бо прему́дрости безсе́рдый не мо́жетъ. И́же высо́къ твори́тъ сво́й до́мъ, и́щетъ сокруше́нія: остроптѣва́яй же учи́тися впаде́тъ во зла́я.
|
ἱνατί ὑπῆρξε χρήματα ἄφρονι; κτήσασθαι γὰρ σοφίαν ἀκάρδιος οὐ δυνήσεται. 16α ὃς ὑψηλὸν ποιεῖ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον, ζητεῖ συντριβήν, ὁ δὲ σκολιάζων τοῦ μαθεῖν ἐμπεσεῖται εἰς κακά.
|
|
17
|
17
|
|
На вся́ко вре́мя дру́гъ да бу́детъ тебѣ́, бра́тія же въ ну́ждахъ поле́зни да бу́дутъ: сего́ бо ра́ди ражда́ются.
|
εἰς πάντα καιρὸν φίλος ὑπαρχέτω σοι, ἀδελφοὶ δὲ ἐν ἀνάγκαις χρήσιμοι ἔστωσαν· τούτου γὰρ χάριν γεννῶνται.
|
|
18
|
18
|
|
Му́жъ безу́менъ пле́щетъ и ра́дуєтся себѣ́, я́коже поруча́яйся испору́читъ дру́га своєго́, на свои́хъ же устна́хъ о́гнь сокро́вищствуєтъ.
|
ἀνὴρ ἄφρων ἐπικροτεῖ καὶ ἐπιχαίρει ἑαυτῷ, ὡς καὶ ὁ ἐγγυώμενος ἐγγύῃ τῶν ἑαυτοῦ φίλων.
|
|
19
|
19
|
|
Грѣхолю́бецъ ра́дуєтся сва́ромъ, а жестокосе́рдый не усря́щетъ благи́хъ.
|
φιλαμαρτήμων χαίρει μάχαις, [ὑψῶν δὲ θύραν αὐτοῦ ζητεῖ συντριβήν].
|
|
20
|
20
|
|
Му́жъ удобопрело́жный язы́комъ впаде́тъ во зла́я: се́рдце же безу́мнаго болѣ́знь стяжа́вшему є́.
|
ὁ δὲ σκληροκάρδιος οὐ συναντᾷ ἀγαθοῖς. ἀνὴρ εὐμετάβολος γλώσσῃ ἐμπεσεῖται εἰς κακά,
|
|
21
|
21
|
|
Не весели́тся оте́цъ о сы́нѣ ненака́заннѣмъ: сы́нъ же му́дръ весели́тъ ма́терь свою́.
|
καρδία δὲ ἄφρονος ὀδύνη τῷ κεκτημένῳ αὐτήν. οὐκ εὐφραίνεται πατὴρ ἐπὶ υἱῷ ἀπαιδεύτῳ, υἱὸς δὲ φρόνιμος εὐφραίνει μητέρα αὐτοῦ.
|
|
22
|
22
|
|
Се́рдце веселя́щеся благоимѣ́тися твори́тъ: му́жу же печа́льну засы́шутъ ко́сти.
|
καρδία εὐφραινομένη εὐεκτεῖν ποιεῖ, ἀνδρὸς δὲ λυπηροῦ ξηραίνεται τὰ ὀστᾶ.
|
|
23
|
23
|
|
Пріє́млющему да́ры непра́ведно въ нѣ́дра не предуспѣва́ютъ путіє́: нечести́вый же укланя́єтъ пути́ пра́вды.
|
λαμβάνοντος δῶρα ἀδίκως ἐν κόλποις οὐ κατευοδοῦνται ὁδοί, ἀσεβὴς δὲ ἐκκλίνει ὁδοὺς δικαιοσύνης.
|
|
24
|
24
|
|
Лице́ разу́мно му́жа прему́дра, о́чи же безу́мнаго на концѣ́хъ земли́.
|
πρόσωπον συνετὸν ἀνδρὸς σοφοῦ, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ τοῦ ἄφρονος ἐπ᾿ ἄκρα γῆς.
|
|
25
|
25
|
|
Гнѣ́въ отцу́ сы́нъ безу́менъ, и болѣ́знь ро́ждшей єго́.
|
ὀργὴ πατρὶ υἱὸς ἄφρων καὶ ὀδύνη τῇ τεκούσῃ αὐτόν.
|
|
26
|
26
|
|
Тщеты́ твори́ти му́жу пра́ведну не добро́, ниже́ преподо́бно навѣ́товати власте́мъ пра́веднымъ.
|
ζημιοῦν ἄνδρα δίκαιον οὐ καλόν, οὐδὲ ὅσιον ἐπιβουλεύειν δυνάσταις δικαίοις.
|
|
27
|
27
|
|
И́же щади́тъ глаго́лъ произнести́ же́стокъ, разу́менъ: долготерпѣли́вый же му́жъ прему́дръ, лу́чше и́щущаго нау́ки.
|
ὃς φείδεται ρῆμα προέσθαι σκληρόν, ἐπιγνώμων, μακρόθυμος δὲ ἀνὴρ φρόνιμος.
|
|
28
|
28
|
|
Несмы́сленному вопроси́вшу о му́дрости, му́дрость вмѣни́тся: нѣ́ма же кто́ себе́ твори́тъ, возмни́тся разу́менъ бы́ти.
|
ἀνοήτῳ ἐπερωτήσαντι σοφίαν σοφία λογισθήσεται, ἐνεὸν δέ τις ἑαυτὸν ποιήσας δόξει φρόνιμος εἶναι.
|
|
Глава 18
|
Κεφάλαιο 18
|
|
1
|
1
|
|
Вины́ и́щетъ му́жъ хотя́ отлучи́тися от друго́въ, на вся́ко же вре́мя поноси́мь бу́детъ.
|
Προφάσεις ζητεῖ ἀνὴρ βουλόμενος χωρίζεσθαι ἀπὸ φίλων, ἐν παντὶ δὲ καιρῷ ἐπονείδιστος ἔσται.
|
|
2
|
2
|
|
Не тре́буєтъ прему́дрости му́жъ скудоу́менъ, зане́ па́че во́дится безу́міємъ.
|
οὐ χρείαν ἔχει σοφίας ἐνδεὴς φρενῶν, μᾶλλον γὰρ ἄγεται ἀφροσύνῃ.
|
|
3
|
3
|
|
Єгда́ пріи́детъ нечести́вый во глубину́ зо́лъ, неради́тъ: нахо́дитъ же єму́ безче́стіє и поноше́ніє.
|
ὅταν ἔλθῃ ἀσεβὴς εἰς βάθος κακῶν, καταφρονεῖ, επέρχεται δὲ αὐτῷ ἀτιμία καὶ ὄνειδος.
|
|
4
|
4
|
|
Вода́ глубока́ сло́во въ се́рдцы му́жа, рѣка́ же изска́чущи и исто́чникъ жи́зни.
|
ὕδωρ βαθὺ λόγος ἐν καρδίᾳ ἀνδρός, ποταμὸς δὲ ἀναπηδύει καὶ πηγὴ ζωῆς.
|
|
5
|
5
|
|
Чуди́тися лицу́ нечести́ваго не добро́, ниже́ преподо́бно укланя́ти пра́ведноє на судѣ́.
|
θαυμάσαι πρόσωπον ἀσεβοῦς οὐ καλόν, οὐδὲ ὅσιον ἐκκλίνειν τὸ δίκαιον ἐν κρίσει.
|
|
6
|
6
|
|
Устнѣ́ безу́мнаго приво́дятъ єго́ на зло́, уста́ же єго́ де́рзостная призыва́ютъ сме́рть.
|
χείλη ἄφρονος ἄγουσιν αὐτὸν εἰς κακά, τὸ δὲ στόμα αὐτοῦ τὸ θρασὺ θάνατον ἐπικαλεῖται.
|
|
7
|
7
|
|
Уста́ безу́мнаго сокруше́ніє єму́, устнѣ́ же єго́ сѣ́ть души́ єго́.
|
στόμα ἄφρονος συντριβὴ αὐτῷ, τὰ δὲ χείλη αὐτοῦ παγὶς τῇ ψυχῇ αὐτοῦ.
|
|
8
|
8
|
|
Лѣни́выя низлага́єтъ стра́хъ: ду́ши же муже́й жена́мъ подо́бныхъ вза́лчутъ.
|
ὀκνηροὺς καταβάλλει φόβος, ψυχαὶ δὲ ἀνδρογύνων πεινάσουσιν.
|
|
9
|
9
|
|
Не исцѣля́яй себе́ во свои́хъ дѣ́лѣхъ бра́тъ є́сть погубля́ющему себе́ сама́го.
|
ὁ μὴ ἰώμενος ἑαυτὸν ἐν τοῖς ἔργοις αὑτοῦ ἀδελφός ἐστι τοῦ λυμαινομένου ἑαυτόν.
|
|
10
|
10
|
|
Изъ вели́чества крѣ́пости и́мя Госпо́дне, къ нему́же притека́юще пра́ведницы возно́сятся.
|
ἐκ μεγαλωσύνης ἰσχύος ὄνομα Κυρίου, αὐτῷ δὲ προσδραμόντες δίκαιοι ὑψοῦνται.
|
|
11
|
11
|
|
Имѣ́ніє бога́ту му́жу гра́дъ тве́рдъ, сла́ва же єго́ вельми́ присѣня́єтъ.
|
ὕπαρξις πλουσίου ἀνδρὸς πόλις ὀχυρά, ἡ δὲ δόξα αὐτῆς μέγα ἐπισκιάζει.
|
|
12
|
12
|
|
Пре́жде сокруше́нія возно́сится се́рдце му́жу и пре́жде сла́вы смиря́єтся.
|
πρὸ συντριβῆς ὑψοῦται καρδία ἀνδρός, καὶ πρὸ δόξης ταπεινοῦται.
|
|
13
|
13
|
|
И́же отвѣща́єтъ сло́во пре́жде слы́шанія, безу́міє єму́ є́сть и поноше́ніє.
|
ὃς ἀποκρίνεται λόγον πρὶν ἀκοῦσαι, ἀφροσύνη αὐτῷ ἐστι καὶ ὄνειδος.
|
|
14
|
14
|
|
Гнѣ́въ му́жа укроща́єтъ ра́бъ разу́мный: малоду́шна же человѣ́ка кто́ стерпи́тъ?
|
θυμὸν ἀνδρὸς πραΰνει θεράπων φρόνιμος, ὀλιγόψυχον δὲ ἄνδρα τίς ὑποίσει;
|
|
15
|
15
|
|
Се́рдце разу́мнаго стя́жетъ чу́вствіє, ушеса́ же му́дрыхъ и́щутъ смы́сла.
|
καρδία φρονίμου κτᾶται αἴσθησιν, ὦτα δὲ σοφῶν ζητεῖ ἔννοιαν.
|
|
16
|
16
|
|
Дая́ніє человѣ́ка распространя́єтъ єго́ и съ си́льными посажда́єтъ єго́.
|
δόμα ἀνθρώπου ἐμπλατύνει αὐτὸν καὶ παρὰ δυνάσταις καθιζάνει αὐτόν.
|
|
17
|
17
|
|
Пра́ведный себе́ сама́го оглаго́лникъ во первосло́віи: єгда́ же приложи́тъ супоста́тъ, облича́єтся.
|
δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίᾳ, ὡς δ’ ἂν ἐπιβάλῃ ὁ ἀντίδικος ἐλέγχεται.
|
|
18
|
18
|
|
Прекосло́вія утоля́єтъ молчали́вый и во власте́хъ опредѣля́єтъ.
|
ἀντιλογίας παύει σιγηρός, ἐν δὲ δυναστείαις ὁρίζει.
|
|
19
|
19
|
|
Бра́тъ от бра́та помога́ємь, я́ко гра́дъ тве́рдъ и высо́къ, укрѣпля́єтся же я́коже основа́ноє ца́рство.
|
ἀδελφὸς ὑπὸ ἀδελφοῦ βοηθούμενος ὡς πόλις ὀχυρὰ καὶ ὑψηλή, ἰσχύει δὲ ὥσπερ τεθεμελιωμένον βασίλειον.
|
|
20
|
20
|
|
От плодо́въ у́стъ му́жъ насыща́єтъ чре́во своє́, и от плодо́въ усте́нъ свои́хъ насы́тится.
|
ἀπὸ καρπῶν στόματος ἀνὴρ πίμπλησι κοιλίαν αὐτοῦ, ἀπὸ δὲ καρπῶν χειλέων αὐτοῦ ἐμπλησθήσεται.
|
|
21
|
21
|
|
Сме́рть и живо́тъ въ руцѣ́ язы́ка: удержава́ющіи же єго́ снѣдя́тъ плоды́ єго́.
|
θάνατος καὶ ζωὴ ἐν χειρὶ γλώσσης, οἱ δὲ κρατοῦντες αὐτῆς ἔδονται τοὺς καρποὺς αὐτῆς.
|
|
22
|
22
|
|
И́же обрѣ́те жену́ добру́, обрѣ́те благода́ть, прія́лъ же є́сть от Го́спода тишину́.
|
ὃς εὗρε γυναῖκα ἀγαθήν, εὗρε χάριτας, ἔλαβε δὲ παρὰ Θεοῦ ἱλαρότητα. 22α ὃς ἐκβάλλει γυναῖκα ἀγαθήν, ἐκβάλλει τὰ ἀγαθά, ὁ δὲ κατέχων μοιχαλίδα ἄφρων καὶ ἀσεβής.
|
|
23
|
|
|
И́же изгоня́єтъ жену́ до́брую, изгоня́єтъ блага́я: держа́й же прелюбодѣ́йцу безу́менъ и нечести́въ.
|
|
|
24
|
|
|
Съ моле́ніи глаго́летъ убо́гій, бога́тый же отвѣща́єтъ же́стоко.
|
|
|
25
|
|
|
Му́жъ любо́венъ къ дру́жбѣ, и є́сть дру́гъ прилѣпи́выйся па́че бра́та.
|
|
|
Глава 19
|
Κεφάλαιο 19
|
|
1
|
1
|
|
Лу́чше є́сть убо́гъ ходя́й въ простотѣ́ своє́й, не́же бога́тый стропти́въ устны́ свои́ми и несмы́сленъ.
|
3ΑΦΡΟΣΥΝΗ ἀνδρὸς λυμαίνεται τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ, τὸν δὲ Θεὸν αἰτιᾶται τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ.
|
|
2
|
4
|
|
Идѣ́же нѣ́сть уче́нія души́, нѣ́сть добро́, и и́же ско́ръ є́сть нога́ма, по́ткнется.
|
πλοῦτος προστίθησι φίλους πολλούς, ὁ δὲ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου λείπεται.
|
|
3
|
5
|
|
Неразу́міє му́жа погубля́єтъ пути́ єго́, и Бо́га вино́вна твори́тъ въ се́рдцы своє́мъ.
|
μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ὁ δὲ ἐγκαλῶν ἀδίκως οὐ διαφεύξεται.
|
|
4
|
6
|
|
Бога́тство прилага́єтъ дру́ги мно́ги: ни́щій же и от су́щаго дру́га оставля́ємь быва́єтъ.
|
πολλοὶ θεραπεύουσι πρόσωπα βασιλέων, πᾶς δὲ ὁ κακὸς γίνεται ὄνειδος ἀνδρί.
|
|
5
|
7
|
|
Свидѣ́тель лжи́въ безъ му́ки не бу́детъ: оклевета́яй же непра́ведно не убѣжи́тъ єя́.
|
πᾶς, ὃς ἀδελφὸν πτωχὸν μισεῖ, καὶ φιλίας μακρὰν ἔσται. ἔννοια ἀγαθὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτὴν ἐγγιεῖ, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος εὑρήσει αὐτήν. ὁ πολλὰ κακοποιῶν τελεσιουργεῖ κακίαν, ὃς δὲ ἐρεθίζει λόγους οὐ σωθήσεται.
|
|
6
|
8
|
|
Мно́зи угожда́ютъ ли́цамъ ца́рскимъ: вся́къ же зо́лъ быва́єтъ въ поноше́ніє му́жеви.
|
ὁ κτώμενος φρόνησιν ἀγαπᾷ ἑαυτόν, ὃς δὲ φυλάσσει φρόνησιν, εὑρήσει ἀγαθά.
|
|
7
|
9
|
|
Вся́къ, и́же убо́гаго бра́та ненави́дитъ, и от содру́жества дале́че бу́детъ. Мы́сль блага́я вѣ́дящымъ ю́ приближа́єтся, му́жъ же му́дръ обря́щетъ ю́. Мно́го творя́й зла́ соверша́єтъ зло́бу, а и́же раздража́єтъ словесы́, не спасе́тся.
|
μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ὃς δ᾿ ἂν ἐκκαύσῃ κακίαν, ἀπολεῖται ὑπ᾿ αὐτῆς.
|
|
8
|
10
|
|
Стяжа́вый му́дрость лю́битъ себе́, а и́же сохраня́єтъ ра́зумъ, обря́щетъ блага́я.
|
οὐ συμφέρει ἄφρονι τρυφή, καὶ ἐὰν οἰκέτης ἄρξηται μεθ᾿ ὕβρεως δυναστεύειν.
|
|
9
|
11
|
|
Свидѣ́тель лжи́вый не безъ му́ки бу́детъ, а и́же разжиза́єтъ зло́бу, поги́бнетъ от нея́.
|
ἐλεήμων ἀνὴρ μακροθυμεῖ, τὸ δὲ καύχημα αὐτοῦ ἐπέρχεται παρανόμοις.
|
|
10
|
12
|
|
Не по́льзуєтъ безу́мному сла́дость, и а́ще ра́бъ на́чнетъ съ досажде́ніємъ облада́ти.
|
βασιλέως ἀπειλὴ ὁμοία βρυγμῷ λέοντος, ὥσπερ δὲ δρόσος ἐπὶ χόρτῳ, οὕτως τὸ ἱλαρὸν αὐτοῦ.
|
|
11
|
13
|
|
Ми́лостивъ му́жъ долготерпи́тъ, похвала́ же єго́ превосхо́дитъ законопресту́пныхъ.
|
αἰσχύνη πατρὶ υἱὸς ἄφρων· οὐχ ἁγναὶ εὐχαὶ ἀπὸ μισθώματος ἑταίρας.
|
|
12
|
14
|
|
Царе́во преще́ніє подо́бно рыка́нію льво́ву, и я́коже роса́ зла́ку, та́ко ти́хость єго́.
|
οἶκον καὶ ὕπαρξιν μερίζουσι πατέρες παισί, παρὰ δὲ Κυρίου ἁρμόζεται γυνὴ ἀνδρί.
|
|
13
|
15
|
|
Сту́дъ є́сть отцу́ сы́нъ безу́менъ, и нечи́сты обѣ́ты от мзды́ блудни́цы.
|
δειλία κατέχει ἀνδρόγυνον, ψυχὴ δὲ ἀεργοῦ πεινάσει.
|
|
14
|
16
|
|
До́мъ и имѣ́ніє раздѣля́ютъ отцы́ ча́домъ: от Го́спода же сочетава́єтся жена́ му́жеви.
|
ὃς φυλάσσει ἐντολήν, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ὁ δὲ καταφρονῶν τῶν ἑαυτοῦ ὁδῶν ἀπολεῖται.
|
|
15
|
17
|
|
Стра́хъ содержи́тъ му́жа женонра́вна: душа́ же пра́зднаго вза́лчетъ.
|
δανείζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πτωχόν, κατὰ δὲ τὸ δόμα αὐτοῦ ἀνταποδώσει αὐτῷ.
|
|
16
|
18
|
|
И́же храни́тъ за́повѣди, соблюда́єтъ свою́ ду́шу, а нерадя́й о свои́хъ путе́хъ поги́бнетъ.
|
παίδευε υἱόν σου, οὕτως γὰρ ἔσται εὔελπις, εἰς δὲ ὕβριν μὴ ἐπαίρου τῇ ψυχῇ σου.
|
|
17
|
19
|
|
Ми́луяй ни́ща взаи́мъ дає́тъ богови, по дая́нію же єго́ возда́стся єму́.
|
κακόφρων ἀνὴρ πολλὰ ζημιωθήσεται· ἐὰν δὲ λοιμεύηται, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ προσθήσει.
|
|
18
|
20
|
|
Наказу́й сы́на твоєго́, та́ко бо бу́детъ благонаде́женъ: въ досажде́ніє же не взе́млися душе́ю твоє́ю.
|
ἄκουε, υἱέ, παιδείαν πατρός σου, ἵνα σοφὸς γένῃ ἐπ᾿ ἐσχάτων σου.
|
|
19
|
21
|
|
Злоу́менъ му́жъ мно́го отщети́тся: а́ще же губи́тель є́сть, и ду́шу свою́ приложи́тъ.
|
πολλοὶ λογισμοὶ ἐν καρδίᾳ ἀνδρός, ἡ δὲ βουλὴ τοῦ Κυρίου εἰς τὸν αἰῶνα μένει.
|
|
20
|
22
|
|
Слу́шай, сы́не, отца́ твоєго́ наказа́нія, да му́дръ бу́деши въ послѣ́дняя твоя́.
|
καρπὸς ἀνδρὶ ἐλεημοσύνη, κρείσσων δὲ πτωχὸς δίκαιος ἢ πλούσιος ψεύστης.
|
|
21
|
23
|
|
Мно́ги мы́сли въ се́рдцы му́жа: совѣ́тъ же Госпо́день во вѣ́къ пребыва́єтъ.
|
φόβος Κυρίου εἰς ζωὴν ἀνδρί, ὁ δὲ ἄφοβος αὐλισθήσεται ἐν τόποις, οὗ οὐκ ἐπισκοπεῖται γνῶσις.
|
|
22
|
24
|
|
Пло́дъ му́жеви ми́лостыня: лу́чше же ни́щь пра́ведный, не́жели бога́тъ лжи́въ.
|
ὁ ἐγκρύπτων εἰς τὸν κόλπον αὐτοῦ χεῖρας ἀδίκως, οὐδὲ τῷ στόματι οὐ μὴ προσαγάγῃ αὐτάς.
|
|
23
|
25
|
|
Стра́хъ Госпо́день въ живо́тъ му́жеви: а безстра́шный водвори́тся на мѣ́стѣхъ, идѣ́же не наблюда́єтся ра́зумъ.
|
λοιμοῦ μαστιγουμένου, ἄφρων πανουργότερος γίνεται· ἐὰν δὲ ἐλέγχῃς ἄνδρα φρόνιμον, νοήσει αἴσθησιν.
|
|
24
|
26
|
|
Скрыва́яй въ нѣ́дрѣхъ ру́цѣ свои́ непра́ведно ниже́ ко усто́мъ свои́мъ принесе́тъ я́.
|
ὁ ἀτιμάζων πατέρα καὶ ἀπωθούμενος μητέρα αὐτοῦ καταισχυνθήσεται καὶ ἐπονείδιστος ἔσται.
|
|
25
|
27
|
|
Губи́телю ра́ны пріє́млющу, безу́мный кова́рнѣє бу́детъ: а́ще же облича́єши му́жа разу́мна, уразумѣ́єтъ чу́вство.
|
υἱὸς ἀπολειπόμενος φυλάξαι παιδείαν πατρὸς μελετήσει ρήσεις κακάς.
|
|
26
|
28
|
|
Безче́ствуяй отца́ и отрѣва́яй ма́терь свою́ срамоту́ пріи́метъ и поноше́ніє.
|
ὁ ἐγγυώμενος παῖδα ἄφρονα καθυβρίσει δικαίωμα, στόμα δὲ ἀσεβῶν καταπίεται κρίσεις.
|
|
27
|
29
|
|
Сы́нъ оставля́яй храни́ти наказа́ніє о́тчеє поучи́тся словесе́мъ злы́мъ.
|
ἑτοιμάζονται ἀκολάστοις μάστιγες, καὶ τιμωρίαι ὁμοίως ἄφροσιν.
|
|
28
|
|
|
Выруча́яй о́трока несмы́слена досажда́єтъ оправда́нію: уста́ же нечести́выхъ пожру́тъ су́дъ.
|
|
|
29
|
|
|
Уготовля́ются невозде́ржнымъ ра́ны, и муче́нія подо́бнѣ неразу́мнымъ.
|
|
|
Глава 20
|
Κεφάλαιο 20
|
|
1
|
1
|
|
Неви́нно віно́, укори́зненно же пія́нство, и вся́къ пребыва́яй въ не́мъ не бу́детъ прему́дръ.
|
ΑΚΟΛΑΣΤΟΝ οἶνος καὶ ὑβριστικὸν μέθη, πᾶς δὲ ἄφρων τοιούτοις συμπλέκεται.
|
|
2
|
2
|
|
Не ра́знствуєтъ преще́ніє царе́во от я́рости льво́вы: раздража́яй же єго́ и примѣша́яйся єму́ согрѣша́єтъ въ свою́ ду́шу.
|
οὐ διαφέρει ἀπειλὴ βασιλέως θυμοῦ λέοντος, ὁ δὲ παροξύνων αὐτὸν ἁμαρτάνει εἰς τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν.
|
|
3
|
3
|
|
Сла́ва му́жу отвраща́тися от досажде́нія: вся́къ же безу́менъ си́ми соплета́єтся.
|
δόξα ἀνδρὶ ἀποστρέφεσθαι λοιδορίας, πᾶς δὲ ἄφρων τοιούτοις συμπλέκεται.
|
|
4
|
4
|
|
Поноси́мь лѣни́вый не усрамля́єтся, та́кожде и зає́мляй пшени́цу въ жа́тву.
|
ὀνειδιζόμενος ὀκνηρὸς οὐκ αἰσχύνεται, ὡσαύτως καὶ ὁ δανειζόμενος σῖτον ἐν ἀμήτῳ.
|
|
5
|
5
|
|
Вода́ глубока́ совѣ́тъ въ се́рдцы му́жа: му́жъ же прему́дръ исче́рплетъ ю́.
|
ὕδωρ βαθὺ βουλὴ ἐν καρδίᾳ ἀνδρός, ἀνὴρ δὲ φρόνιμος ἐξαντλήσει αὐτήν.
|
|
6
|
6
|
|
Вели́ка ве́щь человѣ́къ, и драга́я му́жъ творя́й ми́лость: му́жа же вѣ́рна [вели́ко] дѣ́ло обрѣсти́.
|
μέγα ἄνθρωπος καὶ τίμιον ἀνὴρ ἐλεήμων, ἄνδρα δὲ πιστὸν ἔργον εὑρεῖν.
|
|
7
|
7
|
|
И́же безъ поро́ка живе́тъ въ пра́вдѣ, блаже́ны оста́витъ дѣ́ти своя́.
|
ὃς ἀναστρέφεται ἄμωμος ἐν δικαιοσύνῃ, μακαρίους τοὺς παῖδας αὐτοῦ καταλείψει.
|
|
8
|
8
|
|
Єгда́ ца́рь пра́веденъ на престо́лѣ ся́детъ, не проти́вится предъ очи́ма єго́ ничто́же лука́во.
|
ὅταν βασιλεὺς δίκαιος καθίσῃ ἐπὶ θρόνου, οὐκ ἐναντιοῦται ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ πᾶν πονηρόν.
|
|
9
|
9
|
|
Кто́ похва́лится чи́сто имѣ́ти се́рдце? или́ кто́ де́рзнетъ рещи́ чи́ста себе́ бы́ти от грѣхо́въ?
|
τίς καυχήσεται ἁγνὴν ἔχειν τὴν καρδίαν; ἢ τίς παρρησιάσεται καθαρὸς εἶναι ἀπὸ ἁμαρτιῶν;
|
|
10
|
20
|
|
Вѣ́съ вели́къ и ма́лъ, и мѣ́ра сугу́ба, нечи́ста предъ Го́сподемъ обоя́:
|
κακολογοῦντος πατέρα ἢ μητέρα σβεσθήσεται λαμπτήρ, αἱ δὲ κόραι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ὄψονται σκότος.
|
|
11
|
21
|
|
и творя́й я́ въ начина́ніихъ свои́хъ за́пнется: ю́нота съ преподо́бнымъ, и пра́вый пу́ть єго́.
|
μερὶς ἐπισπουδαζομένη ἐν πρώτοις, ἐν τοῖς τελευταίοις οὐκ εὐλογηθήσεται.
|
|
12
|
22
|
|
У́хо слы́шитъ, и о́ко ви́дитъ: Госпо́дня дѣла́ обоя́.
|
μὴ εἴπῃς· τίσομαι τὸν ἐχθρόν, ἀλλ᾿ ὑπόμεινον τὸν Κύριον, ἵνα σοι βοηθήσῃ.
|
|
13
|
10
|
|
Не люби́ клевета́ти, да не вознесе́шися: отве́рзи о́чи твои́ и насыща́йся хлѣ́ба.
|
στάθμιον μέγα καὶ μικρὸν καὶ μέτρα δισσά, ἀκάθαρτα ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀμφότερα καὶ ὁ ποιῶν αὐτά.
|
|
14
|
11
|
|
Зло́, зло́, рече́тъ стяжава́яй, и отше́дъ тогда́ похва́лится.
|
ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασιν αὐτοῦ συμποδισθήσεται νεανίσκος μετὰ ὁσίου, καὶ εὐθεῖα ἡ ὁδὸς αὐτοῦ.
|
|
15
|
12
|
|
Є́сть зла́то и мно́жество ка́меній драги́хъ, сосу́дъ че́стенъ устнѣ́ разу́мны.
|
οὖς ἀκούει καὶ ὀφθαλμὸς ὁρᾷ· Κυρίου ἔργα καὶ ἀμφότερα.
|
|
16
|
13
|
|
Возми́ ри́зу єго́, я́ко испору́чникъ бы́сть чужды́я, и за чужду́ю возми́ зало́гъ от него́.
|
μὴ ἀγάπα καταλαλεῖν, ἵνα μὴ ἐξαρθῇς· διάνοιξον τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ ἐμπλήσθητι ἄρτων.
|
|
17
|
23
|
|
Сла́докъ є́сть человѣ́ку хлѣ́бъ лжи́, но пото́мъ испо́лнятся уста́ єго́ ка́менія.
|
βδέλυγμα Κυρίῳ δισσὸν στάθμιον, καὶ ζυγὸς δόλιος οὐ καλὸν ἐνώπιον αὐτοῦ.
|
|
18
|
24
|
|
Помышле́ніє въ совѣ́тѣ угото́вится, въ правле́ніи же твори́тъ бра́нь.
|
παρὰ Κυρίου εὐθύνεται τὰ διαβήματα ἀνδρί, θνητὸς δὲ πῶς ἂν νοήσαι τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ;
|
|
19
|
25
|
|
Открыва́яй та́йну хо́дитъ ле́стію: и прельща́ющему устна́ми свои́ми не примѣша́йся.
|
παγὶς ἀνδρὶ ταχύ τι τῶν ἰδίων ἁγιάσαι, μετὰ γὰρ τὸ εὔξασθαι μετανοεῖν γίνεται.
|
|
20
|
26
|
|
Злосло́вящему отца́ или́ ма́терь уга́снетъ свѣти́лникъ, зѣ́ницы же оче́съ єго́ у́зрятъ тму́.
|
λικμήτωρ ἀσεβῶν βασιλεὺς σοφός, καὶ ἐπιβαλεῖ αὐτοῖς τροχόν.
|
|
21
|
27
|
|
Ча́сть поспѣ́шна въ нача́лѣ, въ послѣ́днихъ не благослови́тся.
|
φῶς Κυρίου πνοὴ ἀνθρώπων, ὃς ἐρευνᾷ ταμιεῖα κοιλίας.
|
|
22
|
28
|
|
Не рцы́: отмщу́ врагу́: но потерпи́ Го́спода, да ти́ помо́жетъ.
|
ἐλεημοσύνη καὶ ἀλήθεια φυλακὴ βασιλεῖ, καὶ περικυκλώσουσιν ἐν δικαιοσύνῃ τὸν θρόνον αὐτοῦ.
|
|
23
|
29
|
|
Ме́рзость Го́сподеви сугу́бый вѣ́съ, и мѣ́рило лжи́во не добро́ предъ ни́мъ.
|
κόσμος νεανίαις σοφία, δόξα δὲ πρεσβυτέρων πολιαί.
|
|
24
|
30
|
|
От Го́спода исправля́ются стопы́ му́жу: сме́ртный же ка́ко уразумѣ́єтъ пути́ своя́?
|
ὑπώπια καὶ συντρίμματα συναντᾷ κακοῖς, πληγαὶ δὲ εἰς ταμιεῖα κοιλίας.
|
|
25
|
|
|
Сѣ́ть му́жеви ско́ро нѣ́что от свои́хъ освяща́ти: по обѣ́тѣ бо раска́яніє быва́єтъ.
|
|
|
26
|
|
|
Вѣ́ятель нечести́выхъ є́сть ца́рь му́дръ и наложи́тъ на ня́ ко́ло.
|
|
|
27
|
|
|
Свѣ́тъ Госпо́день дыха́ніє человѣ́комъ, и́же испыта́єтъ та́йная утро́бы.
|
|
|
28
|
|
|
Ми́лостыня и и́стина сохране́ніє царю́, и объи́дутъ престо́лъ єго́ въ пра́вдѣ.
|
|
|
29
|
|
|
Лѣ́пота [є́сть] ю́нымъ прему́дрость: сла́ва же ста́рымъ сѣди́ны.
|
|
|
30
|
|
|
Ра́ны и сокруше́нія срѣта́ютъ злы́хъ, я́звы же въ сокро́вищихъ чре́ва.
|
|
|
Глава 21
|
Κεφάλαιο 21
|
|
1
|
1
|
|
Я́коже устремле́ніє воды́, та́ко се́рдце царе́во въ руцѣ́ Бо́жієй: а́може а́ще восхо́щетъ обрати́ти, та́мо уклони́тъ є́.
|
ΩΣΠΕΡ ὁρμὴ ὕδατος, οὕτως καρδία βασιλέως ἐν χειρὶ Θεοῦ· οὗ ἐὰν θέλων νεύσῃ, ἐκεῖ ἔκλινεν αὐτήν.
|
|
2
|
2
|
|
Вся́къ му́жъ явля́єтся себѣ́ пра́веденъ: управля́єтъ же сердца́ Госпо́дь.
|
πᾶς ἀνὴρ φαίνεται ἑαυτῷ δίκαιος, κατευθύνει δὲ καρδίας Κύριος.
|
|
3
|
3
|
|
Твори́ти пра́ведная и и́стинствовати уго́дна Бо́гу па́че, не́жели же́ртвъ кро́вь.
|
ποιεῖν δίκαια καὶ ἀληθεύειν ἀρεστὰ παρὰ Θεῷ μᾶλλον ἢ θυσιῶν αἷμα.
|
|
4
|
4
|
|
Велему́дрый во укори́знѣ дерзосе́рдъ, свѣти́ло же нечести́выхъ грѣси́.
|
μεγαλόφρων ἐν ὕβρει θρασυκάρδιος, λαμπτὴρ δὲ ἀσεβῶν ἁμαρτία.
|
|
5
|
6
|
|
Помышле́нія тщали́ваго во изоби́ліи, и вся́къ неради́вый въ лише́ніи.
|
ὁ ἐνεργῶν θησαυρίσματα γλώσσῃ ψευδεῖ μάταια διώκει καὶ ἔρχεται ἐπὶ παγίδας θανάτου.
|
|
6
|
7
|
|
Дѣ́лаяй сокро́вища язы́комъ лжи́вымъ су́єтная го́нитъ въ сѣ́ти сме́ртныя.
|
ὄλεθρος ἀσεβέσιν ἐπιξενωθήσεται, οὐ γὰρ βούλονται πράσσειν τὰ δίκαια.
|
|
7
|
8
|
|
Всегуби́телство на нечести́выя устремля́єтся: не хотя́тъ бо твори́ти пра́ведная.
|
πρὸς τοὺς σκολιοὺς σκολιὰς ὁδοὺς ἀποστέλλει ὁ Θεός, ἁγνὰ γὰρ καὶ ὀρθὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 9κρεῖσσον οἰκεῖν ἐπὶ γωνίας ὑπαίθρου ἢ ἐν κεκονιαμένοις μετὰ ἀδικίας καὶ ἐν οἴκῳ κοινῷ.
|
|
8
|
10
|
|
Къ стро́потнымъ стро́потныя пути́ посыла́єтъ Бо́гъ: чи́ста бо и пра́ва дѣла́ єго́.
|
ψυχὴ ἀσεβοῦς οὐκ ἐλεηθήσεται ὑπ᾿ οὐδενὸς τῶν ἀνθρώπων.
|
|
9
|
11
|
|
Лу́чше жи́ти во у́глѣ непокрове́ннѣмъ, не́жели въ пова́пленныхъ съ непра́вдою и въ хра́минѣ о́бщей.
|
ζημιουμένου ἀκολάστου πανουργότερος γίνεται ὁ ἄκακος, συνίων δὲ σοφὸς δέξεται γνῶσιν.
|
|
10
|
12
|
|
Душа́ нечести́ваго не поми́луєтся ни от єди́наго от человѣ́ковъ.
|
συνίει δίκαιος καρδίας ἀσεβῶν καὶ φαυλίζει ἀσεβεῖς ἐν κακοῖς.
|
|
11
|
13
|
|
Тщету́ пріє́млющу невозде́ржному, кова́рнѣйшій бу́детъ незло́бивый, разумѣва́яй же му́дрый пріи́метъ ра́зумъ.
|
ὃς φράσσει τὰ ὧτα αὐτοῦ τοῦ μὴ ἐπακοῦσαι ἀσθενοῦς, καὶ αὐτὸς ἐπικαλέσεται, καὶ οὐκ ἔσται ὁ εἰσακούων.
|
|
12
|
14
|
|
Разумѣва́єтъ пра́ведный сердца́ нечести́выхъ и уничтожа́єтъ нечести́выя въ злы́хъ.
|
δόσις λάθριος ἀνατρέπει ὀργάς, δώρων δὲ ὁ φειδόμενος θυμὸν ἐγείρει ἰσχυρόν.
|
|
13
|
15
|
|
И́же затыка́єтъ ушеса́ своя́, є́же не послу́шати немощна́го, и то́й призове́тъ, и не бу́детъ послу́шаяй єго́.
|
εὐφροσύνη δικαίων ποιεῖν κρίμα, ὅσιος δὲ ἀκάθαρτος παρὰ κακούργοις.
|
|
14
|
16
|
|
Дая́ніє та́йно отвраща́єтъ гнѣ́вы, щадя́й же даро́въ воздвиза́єтъ я́рость крѣ́пкую.
|
ἀνὴρ πλανώμενος ἐξ ὁδοῦ δικαιοσύνης ἐν συναγωγῇ γιγάντων ἀναπαύσεται.
|
|
15
|
17
|
|
Весе́ліє пра́ведныхъ твори́ти су́дъ: преподо́бный же нечи́стъ у злодѣ́євъ.
|
ἀνὴρ ἐνδεὴς ἀγαπᾷ εὐφροσύνην, φιλῶν οἶνον καὶ ἔλαιον εἰς πλοῦτον·
|
|
16
|
18
|
|
Му́жъ заблужда́яй от пути́ пра́вды въ со́нмищи исполи́новъ почі́єтъ.
|
περικάθαρμα δὲ δικαίου ἄνομος.
|
|
17
|
19
|
|
Му́жъ ску́денъ лю́битъ весе́ліє, любя́й же віно́ и єле́й не обогати́тся.
|
κρεῖσσον οἰκεῖν ἐν γῇ ἐρήμῳ ἢ μετὰ γυναικὸς μαχίμου καὶ γλωσσώδους καὶ ὀργίλου.
|
|
18
|
20
|
|
Отре́біє же пра́веднику беззако́нникъ.
|
θησαυρὸς ἐπιθυμητὸς ἀναπαύσεται ἐπὶ στόματος σοφοῦ, ἄφρονες δὲ ἄνδρες καταπίονται αὐτόν.
|
|
19
|
21
|
|
Лу́чше жи́ти въ земли́ пу́стѣ, не́же жи́ти съ жено́ю сварли́вою и язы́чною и гнѣвли́вою.
|
ὁδὸς δικαιοσύνης καὶ ἐλεημοσύνης εὑρήσει ζωὴν καὶ δόξαν.
|
|
20
|
22
|
|
Сокро́вище вожделѣ́нно почі́єтъ во устѣ́хъ му́драго: безу́мніи же му́жіє пожира́ютъ є́.
|
πόλεις ὀχυρὰς ἐπέβη σοφὸς καὶ καθεῖλε τὸ ὀχύρωμα, ἐφ᾿ ᾧ ἐπεποίθεισαν οἱ ἀσεβεῖς.
|
|
21
|
23
|
|
Пу́ть пра́вды и ми́лостыни обря́щетъ живо́тъ и сла́ву.
|
ὃς φυλάσσει τὸ στόμα αὐτοῦ καὶ τὴν γλῶσσαν, διατηρεῖ ἐκ θλίψεως τὴν ψυχὴν αὐτοῦ.
|
|
22
|
24
|
|
Во гра́ды крѣ́пки вни́де прему́дрый и разруши́ утвержде́ніє, на не́же надѣ́яшася нечести́віи.
|
θρασὺς καὶ αὐθάδης καὶ ἀλαζὼν λοιμὸς καλεῖται, ὃς δὲ μνησικακεῖ, παράνομος.
|
|
23
|
25
|
|
И́же храни́тъ своя́ уста́ и язы́къ, соблюда́єтъ от печа́ли ду́шу свою́.
|
ἐπιθυμίαι ὀκνηρὸν ἀποκτείνουσιν, οὐ γὰρ προαιροῦνται αἱ χεῖρες αὐτοῦ ποιεῖν τι.
|
|
24
|
26
|
|
Проде́рзый и велича́вый и гордели́вый губи́тель нарица́єтся: а и́же памятозло́бствуєтъ, беззако́ненъ.
|
ἀσεβὴς ἐπιθυμεῖ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐπιθυμίας κακάς, ὁ δὲ δίκαιος ἐλεᾷ καὶ οἰκτείρει ἀφειδῶς.
|
|
25
|
27
|
|
По́хоти лѣни́ваго убива́ютъ: не произволя́ютъ бо ру́цѣ єго́ твори́ти что́.
|
θυσίαι ἀσεβῶν βδέλυγμα Κυρίῳ, καὶ γὰρ παρανόμως προσφέρουσιν αὐτάς.
|
|
26
|
28
|
|
Нечести́вый жела́єтъ ве́сь де́нь по́хоти злы́я, пра́ведный же ми́луєтъ и ще́дритъ неща́дно.
|
μάρτυς ψευδὴς ἀπολεῖται, ἀνὴρ δὲ ὑπήκοος φυλασσόμενος λαλήσει.
|
|
27
|
29
|
|
Же́ртвы нечести́выхъ ме́рзость Го́сподеви: и́бо беззако́нно прино́сятъ я́.
|
ἀσεβὴς ἀνὴρ ἀναιδῶς ὑφίσταται προσώπῳ, ὁ δὲ εὐθὴς αὐτὸς συνίει τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ.
|
|
28
|
30
|
|
Свидѣ́тель ло́жный поги́бнетъ, му́жъ же послушли́въ сохраня́ємь возглаго́летъ.
|
οὐκ ἔστι σοφία, οὐκ ἔστιν ἀνδρεία, οὐκ ἔστι βουλὴ πρὸς τὸν ἀσεβῆ.
|
|
29
|
31
|
|
Нечести́въ му́жъ безсту́дно стои́тъ лице́мъ: пра́вый же са́мъ разумѣва́єтъ пути́ своя́.
|
ἵππος ἑτοιμάζεται εἰς ἡμέραν πολέμου, παρὰ δὲ Κυρίου ἡ βοήθεια.
|
|
30
|
|
|
Нѣ́сть прему́дрости, нѣ́сть му́жества, нѣ́сть совѣ́та у нечести́ваго.
|
|
|
31
|
|
|
Ко́нь уготовля́єтся на де́нь бра́ни: от Го́спода же по́мощь.
|
|
|
Глава 22
|
Κεφάλαιο 22
|
|
1
|
1
|
|
Лу́чше и́мя до́броє, не́же бога́тство мно́го, па́че же сребра́ и зла́та благода́ть блага́я.
|
ΑΙΡΕΤΩΤΕΡΟΝ ὄνομα καλὸν ἢ πλοῦτος πολύς, ὑπὲρ δὲ ἀργύριον καὶ χρυσίον χάρις ἀγαθή,
|
|
2
|
2
|
|
Бога́тъ и ни́щь срѣто́ста дру́гъ дру́га, обои́хъ же Госпо́дь сотвори́.
|
πλούσιος καὶ πτωχὸς συνήντησαν ἀλλήλοις, ἀμφοτέρους δὲ ὁ Κύριος ἐποίησε.
|
|
3
|
3
|
|
Худо́гъ, ви́дѣвъ лука́ваго му́чима крѣ́пко, са́мъ наказу́єтся: безу́мніи же мимоше́дше отщети́шася.
|
πανοῦργος ἱδὼν πονηρὸν τιμωρούμενον κραταιῶς αὐτὸς παιδεύεται, οἱ δὲ ἄφρονες παρελθόντες ἐζημιώθησαν.
|
|
4
|
4
|
|
Ро́дъ прему́дрости стра́хъ Госпо́день, и бога́тство и сла́ва и живо́тъ.
|
γενεὰ σοφίας φόβος Κυρίου καὶ πλοῦτος καὶ δόξα καὶ ζωή.
|
|
5
|
5
|
|
Волчцы́ и сѣ́ти на путе́хъ стро́потныхъ, храня́й же свою́ ду́шу избѣжи́тъ и́хъ.
|
τρίβολοι καὶ παγίδες ἐν ὁδοῖς σκολιαῖς, ὁ δὲ φυλάσσων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀφέξεται αὐτῶν.
|
|
7
|
7
|
|
Бога́тіи убо́гими и́мутъ облада́ти, и раби́ свои́мъ господе́мъ взаи́мъ даду́тъ.
|
πλούσιοι πτωχῶν ἄρξουσι, καὶ οἰκέται ἰδίοις δεσπόταις δανειοῦσι.
|
|
8
|
8
|
|
Сѣ́явый зла́я по́жнетъ зла́я, я́зву же дѣ́лъ свои́хъ соверши́тъ. Му́жа ти́ха и дая́теля лю́битъ Госпо́дь, суєту́ же дѣ́лъ єго́ сконча́єтъ.
|
ὁ σπείρων φαῦλα θερίσει κακά, πληγὴν δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει. 8α ἄνδρα ἱλαρὸν καὶ δότην εὐλογεῖ ὁ Θεός, ματαιότητα δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει.
|
|
9
|
9
|
|
Ми́луяй ни́щаго са́мъ препита́єтся: от свои́хъ бо хлѣ́бовъ даде́ убо́гому. Побѣ́ду и че́сть устроя́єтъ дая́й да́ры, оба́че ду́шу погубля́єтъ стяжа́вшихъ.
|
ὁ ἐλεῶν πτωχὸν αὐτὸς διατραφήσεται, τῶν γὰρ ἑαυτοῦ ἄρτων ἔδωκε τῷ πτωχῷ. 9α νίκην καὶ τιμὴν περιποιεῖται ὁ δῶρα δούς, τὴν μέντοι ψυχὴν ἀφαιρεῖται τῶν κεκτημένων.
|
|
10
|
10
|
|
Изжени́ от со́нмища губи́теля, и изы́детъ съ ни́мъ прѣ́ніє: єгда́ бо ся́детъ въ со́нмищи, всѣ́хъ безче́ститъ.
|
ἔκβαλε ἐκ συνεδρίου λοιμόν, καὶ συνεξελεύσεται αὐτῷ νεῖκος· ὅταν γὰρ καθίσῃ ἐν συνεδρίῳ, πάντας ἀτιμάζει.
|
|
11
|
11
|
|
Лю́битъ Госпо́дь преподо́бная сердца́, прія́тни же єму́ вси́ непоро́чніи въ путе́хъ свои́хъ: устна́ма пасе́тъ ца́рь [лю́ди своя́].
|
ἀγαπᾷ Κύριος ὁσίας καρδίας, δεκτοὶ δὲ αὐτῷ πάντες ἄμωμοι· χείλεσι ποιμαίνει βασιλεύς.
|
|
12
|
12
|
|
О́чи Госпо́дни соблюда́ютъ чу́вство: презира́єтъ словеса́ законопресту́пный.
|
οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ Κυρίου διατηροῦσιν αἴσθησιν, φαυλίζει δὲ λόγους παράνομος.
|
|
13
|
13
|
|
Вины́ и́щетъ и глаго́летъ лѣни́вый: ле́въ на стезя́хъ, на путе́хъ же разбо́йницы.
|
προφασίζεται καὶ λέγει ὀκνηρός· λέων ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἐν δὲ ταῖς πλατείαις φονευταί.
|
|
14
|
14
|
|
Я́ма глубока́ уста́ законопресту́пныхъ: возненави́дѣный же от Го́спода впаде́тся въ ню́. Су́ть путіє́ злі́и предъ му́жемъ, и не лю́битъ возврати́тися от ни́хъ: возврати́тися же подоба́єтъ от пути́ стро́потна и зла́го.
|
βόθρος βαθὺς στόμα παρανόμου, ὁ δὲ μισηθεὶς ὑπὸ Κυρίου ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν. 14α εἰσὶν ὁδοὶ κακαὶ ἐνώπιον ἀνδρός, καὶ οὐκ ἀγαπᾷ τοῦ ἀποστρέψαι ἀπ᾿ αὐτῶν· ἀποστρέφειν δὲ δεῖ ἀπὸ ὁδοῦ σκολιᾶς καὶ κακῆς.
|
|
15
|
15
|
|
Безу́міє ви́ситъ на се́рдцы ю́наго: же́злъ же и наказа́ніє дале́че [отго́нитъ] от него́.
|
ἄνοια ἐξῆπται καρδίας νέου, ράβδος δὲ καὶ παιδεία μακρὰν ἀπ᾿ αὐτοῦ.
|
|
16
|
16
|
|
Оби́дяй убо́гаго мно́гая себѣ́ зла́ твори́тъ, дає́тъ же бога́тому во оскудѣ́ніє [себѣ́].
|
ὁ συκοφαντῶν πένητα πολλὰ ποιεῖ τὰ ἑαυτοῦ· δίδωσι δὲ πλουσίῳ ἐπ᾿ ἐλλάσσονι.
|
|
17
|
17
|
|
Ко словесе́мъ му́дрыхъ прилага́й твоє́ у́хо, и услы́ши моя́ словеса́: своє́ же се́рдце утверди́ [къ ни́мъ], да разумѣ́єши, я́ко добра́ су́ть.
|
Λόγοις σοφῶν παράβαλλε σὸν οὗς καὶ ἄκουε ἐμὸν λόγον, τὴν δὲ σὴν καρδίαν ἐπίστησον, ἵνα γνῷς, ὅτι καλοί εἰσι·
|
|
18
|
18
|
|
И а́ще вложи́ши я́ въ се́рдце твоє́, возвеселя́тъ тебе́ ку́пно во твои́хъ устнѣ́хъ.
|
καὶ ἐὰν ἐμβάλῃς αὐτοὺς εἰς τὴν καρδίαν σου, εὐφρανοῦσί σε ἅμα ἐπὶ σοῖς χείλεσιν,
|
|
19
|
19
|
|
Да бу́детъ ти́ на Го́спода наде́жда, и пока́жетъ ти́ пу́ть сво́й.
|
ἵνα σου γένηται ἐπὶ Κύριον ἡ ἐλπὶς καὶ γνωρίσῃ σοι τὴν ὁδόν σου.
|
|
20
|
20
|
|
Ты́ же напиши́ я́ себѣ́ три́жды, на совѣ́тъ и смы́слъ и ра́зумъ, на широтѣ́ се́рдца твоєго́:
|
καὶ σὺ δὲ ἀπόγραψαι αὐτὰ σεαυτῷ τρισσῶς εἰς βουλὴν καὶ γνῶσιν ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου.
|
|
21
|
21
|
|
учу́ бо тя́ и́стинному словеси́, и ра́зума блага́го слу́шати на отвѣ́ты словесе́мъ и́стиннымъ предлага́ємымъ тебѣ́.
|
διδάσκω οὖν σε ἀληθῆ λόγον καὶ γνῶσιν ἀγαθὴν ὑπακούειν, τοῦ ἀποκρίνεσθαί σε λόγους ἀληθείας τοῖς προβαλλομένοις σοι.
|
|
22
|
22
|
|
Не наси́лствуй ни́щаго, зане́ убо́гъ є́сть, и не досажда́й немощно́му во вратѣ́хъ:
|
Μὴ ἀποβιάζου πένητα, πτωχὸς γάρ ἐστι, καὶ μὴ ἀτιμάσῃς ἀσθενῆ ἐν πύλαις·
|
|
23
|
23
|
|
Госпо́дь бо и́мать суди́ти єго́ су́дъ, и изба́виши твою́ безбѣ́дную ду́шу.
|
ὁ γὰρ Κύριος κρινεῖ αὐτοῦ τὴν κρίσιν, καὶ ρύσῃ σὴν ἄσυλον ψυχήν.
|
|
24
|
24
|
|
Не быва́й дру́гъ му́жу гнѣвли́ву и со дру́гомъ жестокосе́рдымъ не соводворя́йся:
|
μὴ ἴσθι ἑταῖρος ἀνδρὶ θυμώδει, φίλῳ δὲ ὀργίλῳ μὴ συναυλίζου,
|
|
25
|
25
|
|
да не когда́ научи́шися путе́мъ єго́ и пріи́меши тене́та души́ твоє́й.
|
μήποτε μάθῃς τῶν ὁδῶν αὐτοῦ καὶ λάβῃς βρόχους τῇ σῇ ψυχῇ.
|
|
26
|
26
|
|
Не вдава́йся въ поруче́ніє, стыдя́ся лица́:
|
μὴ δίδου σεαυτὸν εἰς ἐγγύην αἰσχυνόμενος πρόσωπον·
|
|
27
|
27
|
|
єгда́ бо не бу́деши имѣ́ти чи́мъ искупи́тися, во́змутъ посте́лю, я́же подъ ре́бры твои́ми.
|
ἐὰν γὰρ μὴ ἔχῃς πόθεν ἀποτίσῃς, λήψονται τὸ στρῶμα τὸ ὑπὸ τὰς πλευράς σου.
|
|
28
|
28
|
|
Не прелага́й предѣ́лъ вѣ́чныхъ, я́же положи́ша отцы́ твои́.
|
μὴ μέταιρε ὅρια αἰώνια, ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου.
|
|
29
|
29
|
|
Прозри́телну человѣ́ку и о́строму въ дѣ́лѣхъ свои́хъ предъ царьми́ подоба́єтъ стоя́ти, и не стоя́ти предъ мужми́ просты́ми.
|
ὁρατικὸν ἄνδρα καὶ ὀξὺν ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ βασιλεῦσι δεῖ παρεστάναι καὶ μὴ παρεστάναι ἀνδράσι νωθροῖς.
|
|
Глава 23
|
Κεφάλαιο 23
|
|
1
|
1
|
|
А́ще ся́деши вечеря́ти на трапе́зѣ си́льнаго, разу́мно разумѣва́й предлага́ємая тебѣ́,
|
ΕΑΝ καθίσῃς δειπνεῖν ἐπὶ τραπέζης δυναστῶν, νοητῶς νόει τὰ παρατιθέμενά σοι
|
|
2
|
2
|
|
и налага́й ру́ку твою́, вѣ́дый, я́ко сицева́я тебѣ́ подоба́єтъ угото́вити:
|
καὶ ἐπίβαλλε τὴν χεῖρά σου, εἰδὼς ὅτι τοιαῦτά σε δεῖ παρασκευάσαι· εἰ δὲ ἀπληστότερος εἶ,
|
|
3
|
3
|
|
а́ще же несы́тнѣйшій єси́, не жела́й бра́шенъ єго́: сія́ бо и́мутъ живо́тъ ло́женъ.
|
μὴ ἐπιθύμει τῶν ἐδεσμάτων αὐτοῦ, ταῦτα γὰρ ἔχεται ζωῆς ψευδοῦς.
|
|
4
|
4
|
|
Не распростира́йся убо́гъ сы́й съ бога́тымъ, твоє́ю же мы́слію удаля́йся.
|
μὴ παρεκτείνου πένης ὢν πλουσίῳ, τῇ δὲ σῇ ἐννοίᾳ ἀπόσχου.
|
|
5
|
5
|
|
А́ще устреми́ши на него́ о́ко твоє́, никогда́же яви́тся: содѣ́ланы бо су́ть єму́ кри́ла я́ко орлу́, и обраща́єтся въ до́мъ настоя́теля своєго́.
|
ἐὰν ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτόν, οὐδαμοῦ φανεῖται· κατεσκεύασται γὰρ αὐτῷ πτέρυγες ὥσπερ ἀετοῦ, καὶ ὑποστρέφει εἰς τὸν οἶκον τοῦ προεστηκότος αὐτοῦ.
|
|
6
|
6
|
|
Не вечеря́й съ му́жемъ зави́стливымъ, ниже́ похо́щеши пи́щей єго́:
|
μὴ συνδείπνει ἀνδρὶ βασκάνῳ, μηδὲ ἐπιθύμει τῶν βρωμάτων αὐτοῦ·
|
|
7
|
7
|
|
и́мже бо о́бразомъ а́ще кто́ поглоти́тъ власы́, си́це я́стъ и піє́тъ: ниже́ къ себѣ́ да введе́ши єго́ и снѣ́си хлѣ́бъ тво́й съ ни́мъ:
|
ὃν τρόπον γὰρ εἴ τις καταπίοι τρίχα, οὕτως ἐσθίει καὶ πίνει.
|
|
8
|
8
|
|
изблює́тъ бо єго́ и оскверни́тъ словеса́ твоя́ до́брая.
|
μηδὲ πρός σε εἰσαγάγῃς αὐτὸν καὶ φάγῃς τὸν ψωμόν σου μετ᾿ αὐτοῦ· ἐξεμέσει γὰρ αὐτὸν καὶ λυμανεῖται τοὺς λόγους σου τοὺς καλούς.
|
|
9
|
9
|
|
Во у́шію безу́мнаго ничто́же глаго́ли, да не когда́ поруга́єтъ разу́мная словеса́ твоя́.
|
εἰς ὦτα ἄφρονος μηδὲν λέγε, μήποτε μυκτηρίσῃ τοὺς συνετοὺς λόγους σου.
|
|
10
|
10
|
|
Не прелага́й предѣ́лъ вѣ́чныхъ и въ стяжа́ніє сиро́тъ не вни́ди:
|
μὴ μεταθῇς ὅρια αἰώνια, εἰς δὲ κτῆμα ὀρφανῶν μὴ εἰσέλθῃς·
|
|
11
|
11
|
|
избавля́яй бо и́хъ Госпо́дь крѣ́покъ є́сть и разсу́дитъ су́дъ и́хъ съ тобо́ю.
|
ὁ γὰρ λυτρούμενος αὐτοὺς Κύριος κραταιός ἐστι καὶ κρινεῖ τὴν κρίσιν αὐτῶν μετὰ σοῦ.
|
|
12
|
12
|
|
Да́ждь въ наказа́ніє се́рдце твоє́, ушеса́ же твоя́ угото́вай словесе́мъ чу́вственнымъ.
|
δὸς εἰς παιδείαν τὴν καρδίαν σου, τὰ δὲ ὦτά σου ἑτοίμασον λόγοις αἰσθήσεως.
|
|
13
|
13
|
|
Не престава́й младе́нца нака́зовати: а́ще бо жезло́мъ біє́ши єго́, не у́мретъ [от него́]:
|
μὴ ἀπόσχῃ νήπιον παιδεύειν, ὅτι ἐὰν πατάξῃς αὐτὸν ράβδῳ, οὐ μὴ ἀποθάνῃ·
|
|
14
|
14
|
|
ты́ бо побіє́ши єго́ жезло́мъ, ду́шу же єго́ изба́виши от сме́рти.
|
σὺ μὲν γὰρ πατάξεις αὐτὸν ράβδῳ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου ρύσῃ.
|
|
15
|
15
|
|
Сы́не, а́ще прему́дро бу́детъ се́рдце твоє́, возвесели́ши и моє́ се́рдце,
|
υἱέ, ἐὰν σοφὴ γένηταί σου ἡ καρδία, εὐφρανεῖς καὶ τὴν ἐμὴν καρδίαν,
|
|
16
|
16
|
|
и пребу́дутъ въ словесѣ́хъ твои́ устнѣ́ къ мои́мъ устна́мъ, а́ще пра́ва бу́дутъ.
|
καὶ ἐνδιατρίψει λόγοις τὰ σὰ χείλη πρὸς τὰ ἐμὰ χείλη, ἐὰν ὀρθὰ ὦσι.
|
|
17
|
17
|
|
Да не ревну́єтъ се́рдце твоє́ грѣ́шникомъ, но въ стра́сѣ Госпо́дни бу́ди ве́сь де́нь:
|
μὴ ζηλούτω ἡ καρδία σου ἁμαρτωλούς, ἀλλὰ ἐν φόβῳ Κυρίου ἴσθι ὅλην τὴν ἡμέραν·
|
|
18
|
18
|
|
а́ще бо соблюде́ши я́, бу́дутъ ти́ вну́цы, и упова́ніє твоє́ не отсту́питъ.
|
ἐὰν γὰρ τηρήσῃς αὐτά, ἔσται σοι ἔκγονα, ἡ δὲ ἐλπίς σου οὐκ ἀποστήσεται.
|
|
19
|
19
|
|
Слу́шай, сы́не, и прему́дръ быва́й и исправля́й мы́сли твоєго́ се́рдца:
|
ἄκουε, υἱέ, καὶ σοφὸς γίνου, καὶ κατεύθυνε ἐννοίας σῆς καρδίας·
|
|
20
|
20
|
|
не бу́ди вінопі́йца, ниже́ прилага́йся къ сложе́ніємъ и купова́ніємъ мя́съ:
|
μὴ ἴσθι οἰνοπότης, μηδὲ ἐκτείνου συμβουλαῖς κρεῶν τε ἀγορασμοῖς·
|
|
21
|
21
|
|
вся́къ бо пія́ница и блудни́къ обнища́єтъ, и облече́тся въ раздра́нная и въ ру́бища вся́къ сонли́вый.
|
πᾶς γὰρ μέθυσος καὶ πορνοκόπος πτωχεύσει, καὶ ἐνδύσεται διερρηγμένα καὶ ρακώδη πᾶς ὑπνώδης.
|
|
22
|
22
|
|
Слу́шай, сы́не, отца́ роди́вшаго тя́, и не презира́й, єгда́ состарѣ́єтся ма́ти твоя́.
|
ἄκουε, υἱέ, πατρὸς τοῦ γεννήσαντός σε καὶ μὴ καταφρόνει ὅτι γεγήρακέ σου ἡ μήτηρ.
|
|
23
|
23
|
|
И́стину стяжи́ и не отри́ни му́дрости и уче́нія и ра́зума.
|
ἀλήθειαν κτῆσαι καὶ μὴ ἀπώσῃ σοφίαν καὶ παιδείαν καὶ σύνεσιν.
|
|
24
|
24
|
|
До́брѣ воспитова́єтъ оте́цъ пра́веденъ, о сы́нѣ же прему́дрѣмъ весели́тся душа́ єго́.
|
καλῶς ἐκτρέφει πατὴρ δίκαιος, ἐπὶ δὲ υἱῷ σοφῷ εὐφραίνεται ἡ ψυχὴ αὐτοῦ.
|
|
25
|
25
|
|
Да весели́тся оте́цъ и ма́ти о тебѣ́, и да ра́дуєтся ро́ждшая тя́.
|
εὐφραινέσθω ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ ἐπὶ σοί, καὶ χαιρέτω ἡ τεκοῦσά σε.
|
|
26
|
26
|
|
Да́ждь ми́, сы́не, твоє́ се́рдце, о́чи же твои́ моя́ пути́ да соблюда́ютъ.
|
δός μοι, υἱέ, σὴν καρδίαν, οἱ δὲ σοὶ ὀφθαλμοὶ ἐμὰς ὁδοὺς τηρείτωσαν·
|
|
27
|
27
|
|
Сосу́дъ бо сокруше́нъ чужді́й до́мъ, и студене́цъ тѣ́сенъ чужді́й:
|
πίθος γὰρ τετρημένος ἐστὶν ἀλλότριος οἶκος, καὶ φρέαρ στενὸν ἀλλότριον·
|
|
28
|
28
|
|
се́й бо вско́рѣ поги́бнетъ, и вся́кій законопресту́пникъ потреби́тся.
|
οὗτος γὰρ συντόμως ἀπολεῖται, καὶ πᾶς παράνομος ἀναλωθήσεται.
|
|
29
|
29
|
|
Кому́ го́ре? кому́ молва́? кому́ су́дове? кому́ го́рести и сва́ры? кому́ сокруше́нія вотще́? кому́ си́ни о́чи?
|
τίνι οὐαί; τίνι θόρυβος; τίνι κρίσεις; τίνι δὲ ἀηδίαι καὶ λέσχαι; τίνι συντρίμματα διακενῆς; τίνος πελιδνοὶ οἱ ὀφθαλμοί;
|
|
30
|
30
|
|
Не пребыва́ющымъ ли въ вінѣ́? и не назира́ющымъ ли, гдѣ́ пи́рове быва́ютъ?
|
οὐ τῶν ἐγχρονιζόντων ἐν οἴνοις; οὐ τῶν ἰχνευόντων ποῦ πότοι γίνονται;
|
|
31
|
31
|
|
Не упива́йтеся віно́мъ, но бесѣ́дуйте ко человѣ́комъ пра́веднымъ, и бесѣ́дуйте во прохо́дѣхъ: а́ще бо на ча́шы и сткля́ницы вда́си о́чи твои́, послѣди́ и́маши ходи́ти нажа́йшій бѣли́лнаго дре́ва:
|
μὴ μεθύσκεσθε ἐν οἴνοις, ἀλλὰ ὁμιλεῖτε ἀνθρώποις δικαίοις καὶ ὁμιλεῖτε ἐν περιπάτοις· ἐὰν γὰρ εἰς τὰς φιάλας καὶ τὰ ποτήρια δῷς τοὺς ὀφθαλμούς σου, ὕστερον περιπατήσεις γυμνότερος ὑπέρου.
|
|
32
|
32
|
|
послѣди́ же я́ко от змі́а уя́звенъ простре́тся, и я́коже от кера́ста разлива́єтся єму́ я́дъ.
|
τὸ δὲ ἔσχατον ὥσπερ ὑπὸ ὄφεως πεπληγὼς ἐκτείνεται, καὶ ὥσπερ ὑπὸ κεράστου διαχεῖται αὐτῷ ὁ ἰός.
|
|
33
|
33
|
|
О́чи твои́ єгда́ у́зрятъ [жену́] чужду́ю, уста́ твоя́ тогда́ возглаго́лютъ стро́потная:
|
οἱ ὀφθαλμοί σου ὅταν ἴδωσιν ἀλλοτρίαν, τὸ στόμα σου τότε λαλήσει σκολιά,
|
|
34
|
34
|
|
и возля́жеши я́ко въ се́рдцы мо́ря и я́коже ко́рмчій во мно́зѣ волне́ніи.
|
καὶ κατακείσῃ ὥσπερ ἐν καρδίᾳ θαλάσσης καὶ ὥσπερ κυβερνήτης ἐν πολλῷ κλύδωνι.
|
|
35
|
35
|
|
Рече́ши же: би́ша мя́, и не поболѣ́хъ, и поруга́шася ми́, а́зъ же не разумѣ́хъ: когда́ у́тро бу́детъ, да ше́дъ взыщу́, съ ни́миже сни́дуся?
|
ἐρεῖς δέ· τύπτουσί με καὶ οὐκ ἐπόνεσα, καὶ ἐνέπαιξάν μοι, ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν· πότε ὄρθρος ἔσται, ἵνα ἐλθὼν ζητήσω μεθ᾿ ὧν συνελεύσομαι;
|
|
Глава 24
|
Κεφάλαιο 24
|
|
1
|
1
|
|
Сы́не, не ревну́й муже́мъ злы́мъ, ниже́ возжелѣ́й бы́ти съ ни́ми:
|
ΥΙΕ, μὴ ζηλώσῃς κακοὺς ἄνδρας μηδὲ ἐπιθυμήσῃς εἶναι μετ᾿ αὐτῶν·
|
|
2
|
2
|
|
лжа́мъ бо поуча́єтся се́рдце и́хъ, и болѣ́зни устнѣ́ и́хъ глаго́лютъ.
|
ψευδῆ γὰρ μελετᾷ ἡ καρδία αὐτῶν, καὶ πόνους τὰ χείλη αὐτῶν λαλεῖ.
|
|
3
|
3
|
|
Съ прему́дростію зи́ждется до́мъ и съ ра́зумомъ исправля́єтся.
|
μετὰ σοφίας οἰκοδομεῖται οἶκος καὶ μετὰ συνέσεως ἀνορθοῦται.
|
|
4
|
4
|
|
Съ чу́вствіємъ исполня́ются сокро́вища от вся́каго бога́тства честна́го и до́браго.
|
μετὰ αἰσθήσεως ἐμπίπλανται ταμιεῖα ἐκ παντὸς πλούτου τιμίου καὶ καλοῦ.
|
|
5
|
5
|
|
Лу́чше му́дрый крѣ́пкаго, и му́жъ ра́зумъ имѣ́яй земледѣ́лца вели́ка.
|
κρείσσων σοφὸς ἰσχυροῦ καὶ ἀνὴρ φρόνησιν ἔχων γεωργίου μεγάλου.
|
|
6
|
6
|
|
Со управле́ніємъ быва́єтъ бра́нь, по́мощь же съ се́рдцемъ совѣ́тнымъ.
|
μετὰ κυβερνήσεως γίνεται πόλεμος, βοήθεια δὲ μετὰ καρδίας βουλευτικῆς.
|
|
7
|
7
|
|
Прему́дрость и мы́сль бла́га во вратѣ́хъ прему́дрыхъ: смы́сленніи не укланя́ются от зако́на Госпо́дня,
|
σοφία καὶ ἔννοια ἀγαθὴ ἐν πύλαις σοφῶν· σοφοὶ οὐκ ἐκκλίνουσιν ἐκ στόματος Κυρίου,
|
|
8
|
8
|
|
но совѣ́туютъ въ со́нмищихъ. Ненака́занныхъ срѣта́єтъ сме́рть,
|
ἀλλὰ λογίζονται ἐν συνεδρίοις. ἀπαιδεύτοις συναντᾷ θάνατος,
|
|
9
|
9
|
|
умира́єтъ же безу́мный во грѣсѣ́хъ. Нечистота́ му́жу губи́телю:
|
ἀποθνήσκει δὲ ἄφρων ἐν ἁμαρτίαις. ἀκαθαρσία δὲ ἀνδρὶ λοιμῷ
|
|
10
|
10
|
|
оскверни́тся въ де́нь зо́лъ и въ де́нь печа́ли, до́ндеже оскудѣ́єтъ.
|
ἐμμολυνθήσεται ἐν ἡμέρᾳ κακῇ καὶ ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως, ἕως ἂν ἐκλίπῃ.
|
|
11
|
11
|
|
Изба́ви ведо́мыя на сме́рть и искупи́ убива́ємыхъ, не щади́.
|
ρῦσαι ἀγομένους εἰς θάνατον καὶ ἐκπρίου κτεινομένους, μὴ φείσῃ·
|
|
12
|
12
|
|
А́ще же рече́ши: не вѣ́мъ сего́: разумѣ́й, я́ко Госпо́дь всѣ́хъ сердца́ вѣ́сть, и созда́вый дыха́ніє всѣ́мъ, се́й вѣ́сть вся́ческая, и́же возда́стъ кому́ждо по дѣло́мъ єго́.
|
ἐὰν δὲ εἴπῃς, οὐκ οἶδα τοῦτον, γίνωσκε ὅτι Κύριος καρδίας πάντων γινώσκει, καὶ ὁ πλάσας πνοὴν πᾶσιν, αὐτὸς οἶδε πάντα, ὃς ἀποδίδωσιν ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.
|
|
13
|
13
|
|
Я́ждь ме́дъ, сы́не, бла́гъ бо є́сть со́тъ, да наслади́тся горта́нь тво́й:
|
φάγε μέλι, υἱέ, ἀγαθὸν γὰρ κηρίον, ἵνα γλυκανθῇ σου ὁ φάρυγξ·
|
|
14
|
14
|
|
си́це уразумѣ́єши прему́дрость душе́ю твоє́ю: а́ще бо обря́щеши, бу́детъ добра́ кончи́на твоя́, и упова́ніє не оста́витъ тебе́.
|
οὕτως αἰσθήσῃ σοφίαν τῇ σῇ ψυχῇ· ἐὰν γὰρ εὕρῃς, ἔσται καλὴ ἡ τελευτή σου, καὶ ἐλπίς σε οὐκ ἐγκαταλείψει.
|
|
15
|
15
|
|
Не приводи́ нечести́ваго на па́жить пра́ведныхъ, ниже́ прельща́йся насыще́ніємъ чре́ва:
|
μὴ προσαγάγῃς ἀσεβῆ νομῇ δικαίων μηδὲ ἀπατηθῇς χορτασίᾳ κοιλίας·
|
|
16
|
16
|
|
седмери́цею бо паде́тъ пра́ведный и воста́нетъ, нечести́віи же изнемо́гутъ въ злы́хъ.
|
ἑπτάκις γὰρ πεσεῖται δίκαιος καὶ ἀναστήσεται, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ἀσθενήσουσιν ἐν κακοῖς.
|
|
17
|
17
|
|
А́ще паде́тъ вра́гъ тво́й, не обра́дуйся єму́, въ преткнове́ніи же єго́ не возноси́ся:
|
ἐὰν πέσῃ ὁ ἐχθρός σου, μὴ ἐπιχαρῇς αὐτῷ, ἐν δὲ τῷ ὑποσκελίσματι αὐτοῦ μὴ ἐπαίρου·
|
|
18
|
18
|
|
я́ко у́зритъ Госпо́дь, и не уго́дно єму́ бу́детъ, и отврати́тъ я́рость свою́ от него́.
|
ὅτι ὄψεται Κύριος καὶ οὐκ ἀρέσει αὐτῷ, καὶ ἀποστρέψει τὸν θυμὸν αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ.
|
|
19
|
19
|
|
Не ра́дуйся о злодѣ́ющихъ и не ревну́й грѣ́шнымъ,
|
μὴ χαῖρε ἐπὶ κακοποιοῖς, μηδὲ ζήλου ἁμαρτωλούς·
|
|
20
|
20
|
|
не пребу́дутъ бо вну́цы лука́выхъ, свѣти́ло же нечести́выхъ уга́снетъ.
|
οὐ γὰρ μὴ γένηται ἔκγονα πονηρῷ, λαμπτὴρ δὲ ἀσεβῶν σβεσθήσεται.
|
|
21
|
21
|
|
Бо́йся Бо́га, сы́не, и царя́, и ни єди́ному же и́хъ проти́вися:
|
φοβοῦ τὸν Θεόν, υἱέ, καὶ βασιλέα καὶ μηθετέρῳ αὐτῶν ἀπειθήσῃς·
|
|
22
|
22
|
|
внеза́пу бо истя́жутъ нечести́выхъ, муче́нія же обои́хъ кто́ увѣ́сть? Сло́во сохраня́яй сы́нъ кромѣ́ поги́бели бу́детъ: пріє́мляй же прія́тъ о́ноє. Ничто́же ло́жно от язы́ка царе́ви да глаго́лется, и ни єди́на лжа́ от язы́ка єго́ да изы́детъ: ме́чь [є́сть] язы́къ царе́въ, а не пло́тянъ: и и́же а́ще пре́данъ бу́детъ, сокруши́тся: а́ще бо раздражи́тся я́рость єго́, со жи́лами человѣ́ки губи́тъ, и ко́сти человѣ́ческія пояда́єтъ и сожига́єтъ я́ко пла́мень, я́ко не ядо́мымъ бы́ти птенца́ми о́рлими. Мои́хъ слове́съ, сы́не, бо́йся, и пріи́мъ я́ пока́йся.
|
ἐξαίφνης γὰρ τίσονται τοὺς ἀσεβεῖς, τὰς δὲ τιμωρίας ἀμφοτέρων τίς γνώσεται; (Μασ. ΚΘ´,
|
|
23
|
27
|
|
Сія́ же ва́мъ смы́сленнымъ глаго́лю разумѣ́ти: срамля́тися лица́ на судѣ́ не добро́.
|
). 22α λόγον φυλασσόμενος υἱὸς ἀπωλείας ἐκτὸς ἔσται, δεχόμενος δὲ ἐδέξατο αὐτόν. 22β μηδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης βασιλεῖ λεγέσθω, καὶ οὐδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης αὐτοῦ οὐ μὴ ἐξέλθῃ. 22γ μάχαιρα γλῶσσα βασιλέως καὶ οὐ σαρκίνη, ὃς δ᾿ ἂν παραδοθῇ, συντριβήσεται· 22δ ἐὰν γὰρ ὀξυνθῇ ὁ θυμὸς αὐτοῦ, σὺν νεύροις ἀνθρώπους ἀναλίσκει, καὶ ὀστᾶ ἀνθρώπων κατατρώγει, καὶ συγκαίει ὥσπερ φλόξ, ὥστε ἄβρωτα εἶναι νεοσσοῖς ἀετῶν. (Μασ. Λ´,
|
|
24
|
1
|
|
Глаго́ляй нечести́ваго, я́ко пра́веденъ є́сть, про́клятъ от люді́й бу́детъ и возненави́дѣнъ во язы́цѣхъ:
|
). 22ε Τοὺς ἐμοὺς λόγους, υἱέ, φοβήθητι, καὶ δεξάμενος αὐτοὺς μετανόει· τάδε λέγει ὁ ἀνὴρ τοῖς πιστεύουσι Θεῷ, καὶ παύομαι·
|
|
25
|
2
|
|
облича́ющіи же лу́чшіи явя́тся, на ня́же пріи́детъ благослове́ніє бла́го:
|
ἀφρονέστατος γάρ εἰμι ἁπάντων ἀνθρώπων, καὶ φρόνησις ἀνθρώπων οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοί·
|
|
26
|
3
|
|
и устнѣ́ облобыза́ютъ отвѣща́ющыя словеса́ бла́га.
|
Θεὸς δεδίδαχέ με σοφίαν, καὶ γνῶσιν ἁγίων ἔγνωκα.
|
|
27
|
4
|
|
Уготовля́й на исхо́дъ дѣла́ твоя́, и угото́вися на село́, и ходи́ вслѣ́дъ мене́, и сози́ждеши до́мъ тво́й.
|
τίς ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ κατέβη; τίς συνήγαγεν ἀνέμους ἐν κόλπῳ; τίς συνέστρεψεν ὕδωρ ἐν ἱματίῳ; τίς ἐκράτησε πάντων τῶν ἄκρων τῆς γῆς; τί ὄνομα αὐτῷ, ἢ τί ὄνομα τοῖς τέκνοις αὐτοῦ;
|
|
28
|
5
|
|
Не бу́ди свидѣ́тель лжи́въ на твоєго́ граждани́на, ниже́ пространя́йся твои́ма устна́ма.
|
πάντες γὰρ λόγοι Θεοῦ πεπυρωμένοι, ὑπερασπίζει δὲ αὐτὸς τῶν εὐλαβουμένων αὐτόν.
|
|
29
|
6
|
|
Не рцы́: и́мже о́бразомъ сотвори́ ми, сотворю́ єму́ и отмщу́ єму́, и́миже мя́ преоби́дѣ.
|
μὴ προσθῇς τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἵνα μὴ ἐλέγξῃ σε καὶ ψευδὴς γένῃ.
|
|
30
|
7
|
|
Я́коже ни́ва му́жъ безу́мный, и я́ко віногра́дъ человѣ́къ скудоу́мный:
|
δύο αἰτοῦμαι παρὰ σοῦ, μὴ ἀφέλῃς μου χάριν πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν με·
|
|
31
|
8
|
|
а́ще оста́виши єго́, опустѣ́єтъ и траво́ю порасте́тъ ве́сь, и бу́детъ оста́вленъ, огра́ды же ка́менныя єго́ раскопа́ются.
|
μάταιον λόγον καὶ ψευδῆ μακράν μου ποίησον, πλοῦτον δὲ καὶ πενίαν μή μοι δῷς, σύνταξόν δέ μοι τὰ δέοντα καὶ τὰ αὐτάρκη,
|
|
32
|
9
|
|
Послѣди́ а́зъ пока́яхся, воззрѣ́хъ избра́ти наказа́ніє:
|
ἵνα μὴ πλησθεὶς ψευδὴς γένωμαι καὶ εἴπω· τίς με ὁρᾶ; ἢ πενηθεὶς κλέψω καὶ ὀμόσω τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.
|
|
33
|
10
|
|
ма́ло дремлю́, ма́ло же сплю́ и ма́ло объе́млю рука́ма пе́рси:
|
μὴ παραδῷς οἰκέτην εἰς χεῖρας δεσπότου, μήποτε καταράσηταί σε καὶ ἀφανισθῇς.
|
|
34
|
11
|
|
а́ще же сіє́ твори́ши, пріи́детъ предъиду́щи нищета́ твоя́ и ску́дость твоя́, я́ко бла́гъ тече́цъ.
|
ἔκγονον κακὸν πατέρα καταρᾶται, τὴν δὲ μητέρα οὐκ εὐλογεῖ.
|
|
Глава 25
|
Κεφάλαιο 25
|
|
1
|
1
|
|
Сія́ при́тчи Соломо́ни бы́вшыя нерасположе́нны, я́же списа́ша дру́зіє єзекі́и царя́ Іуде́йска.
|
ΑΥΤΑΙ αἱ παιδεῖαι Σολομῶντος αἱ ἀδιάκριτοι, ἃς ἐξεγράψαντο οἱ φίλοι ᾿Εζεκίου τοῦ βασιλέως τῆς ᾿Ιουδαίας.
|
|
2
|
2
|
|
Сла́ва Бо́жія кры́єтъ сло́во, сла́ва же царе́ва почита́єтъ повелѣ́нія єго́.
|
Δόξα Θεοῦ κρύπτει λόγον, δόξα δὲ βασιλέως τιμᾷ πράγματα.
|
|
3
|
3
|
|
Не́бо высоко́, земля́ же глубока́: се́рдце же царе́во необличи́телно.
|
οὐρανὸς ὑψηλός, γῆ δὲ βαθεῖα, καρδία δὲ βασιλέως ἀνεξέλεγκτος.
|
|
4
|
4
|
|
Ку́й неискуше́нноє сребро́, и очи́стится чи́сто все́.
|
τύπτε ἀδόκιμον ἀργύριον, καὶ καθαρισθήσεται καθαρὸν ἅπαν·
|
|
5
|
5
|
|
Убива́й нечести́выя от лица́ царе́ва, и испра́вится въ пра́вдѣ престо́лъ єго́.
|
κτεῖνε ἀσεβεῖς ἐκ προσώπου βασιλέως, καὶ κατορθώσει ἐν δικαιοσύνῃ ὁ θρόνος αὐτοῦ.
|
|
6
|
6
|
|
Не горди́ся предъ лице́мъ царе́вымъ и на мѣ́стѣ си́льныхъ не ста́ни:
|
μὴ ἀλαζονεύου ἐνώπιον βασιλέως, μηδὲ ἐν τόποις δυναστῶν ὑφίστασο·
|
|
7
|
7
|
|
лу́чше бо ти́ є́сть, єгда́ рече́тъ: взы́ди ко мнѣ́: не́жели смири́тися тебѣ́ предъ лице́мъ си́льнаго.
|
κρεῖσσον γάρ σοι τὸ ρηθῆναι· ἀνάβαινε πρός με ἢ ταπεινῶσαί σε ἐν προσώπῳ δυνάστου. ἃ εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε.
|
|
8
|
8
|
|
Я́же ви́дѣста о́чи твои́, глаго́ли. Не впа́дай въ тя́жбу ско́ро, да не раска́єшися по́слѣжди, єгда́ тебѣ́ досади́тъ дру́гъ тво́й.
|
μὴ πρόσπιπτε εἰς μάχην ταχέως, ἵνα μὴ μεταμεληθῇς ἐπ᾿ ἐσχάτων. ἡνίκα ἄν σε ὀνειδίσῃ ὁ σὸς φίλος,
|
|
9
|
9
|
|
Вступа́й вспя́ть, не неради́, да не поно́ситъ у́бо тебѣ́ дру́гъ:
|
ἀναχώρει εἰς τὰ ὀπίσω μὴ καταφρόνει,
|
|
10
|
10
|
|
сва́ра же твоя́ и вражда́ твоя́ не отсту́питъ, но бу́детъ ти́ ра́вна со сме́ртію. Благода́ть и любы́ свобожда́єтъ, въ ни́хже утверди́ себе́, да не въ поноше́ніи бу́деши, но сохрани́ пути́ твоя́ до́брѣ устро́єны.
|
μή σε ὀνειδίσῃ μὲν ὁ φίλος, ἡ δὲ μάχη σου καὶ ἡ ἔχθρα οὐκ ἀπέσται, ἀλλὰ ἔσται σοι ἴση θανάτῳ. 10α χάρις καὶ φιλία ἐλευθεροῖ, ἃς τήρησον σεαυτῷ, ἵνα μὴ ἐπονείδιστος γένῃ, ἀλλὰ φύλαξον τὰς ὁδούς σου εὐσυναλλάκτως.
|
|
11
|
11
|
|
[Я́коже] я́блоко зла́то во усеря́зи сарді́йскаго ка́мене, си́це рещи́ сло́во при прили́чныхъ єму́.
|
μῆλον χρυσοῦν ἐν ὁρμίσκῳ σαρδίου, οὕτως εἰπεῖν λόγον.
|
|
12
|
12
|
|
И [я́коже] во усеря́зь златы́й сарді́йскій ка́мень многоцѣ́нный вя́жется, [си́це] сло́во прему́дро во у́хо благопослу́шно.
|
εἰς ἐνώτιον χρυσοῦν καὶ σάρδιον πολυτελὲς δέδεται, λόγος σοφὸς εἰς εὐήκοον οὖς.
|
|
13
|
13
|
|
Я́коже исхо́дище снѣ́га въ жа́тву зно́я по́льзуєтъ, та́ко вѣ́стникъ вѣ́ренъ посла́вшихъ єго́: ду́шы бо употребля́ющихъ єго́ по́льзуєтъ.
|
ὥσπερ ἔξοδος χιόνος ἐν ἀμήτῳ κατὰ καῦμα ὠφελεῖ, οὕτως ἄγγελος πιστὸς τοὺς ἀποστείλαντας αὐτόν· ψυχὰς γὰρ τῶν αὐτῷ χρωμένων ὠφελεῖ.
|
|
14
|
14
|
|
Я́коже вѣ́три и о́блацы и дожде́ве явля́ющіися, та́ко и хва́лящійся о дая́ніи ло́жнѣмъ.
|
ὥσπερ ἄνεμοι καὶ νέφη καὶ ὑετοὶ ἐπιφανέστατα, οὕτως ὁ καυχώμενος ἐπὶ δόσει ψευδεῖ.
|
|
15
|
15
|
|
Въ долготерпѣ́ніи благополу́чіє царе́мъ: язы́къ же мя́кокъ сокруша́єтъ ко́сти.
|
ἐν μακροθυμίᾳ εὐοδία βασιλεῦσι, γλῶσσα δὲ μαλακὴ συντρίβει ὀστᾶ.
|
|
16
|
16
|
|
Ме́дъ обрѣ́тъ я́ждь умѣ́ренно, да не ка́ко пресыще́нъ изблює́ши.
|
μέλι εὑρὼν φάγε τὸ ἱκανόν, μήποτε πλησθεὶς ἐξεμέσῃς.
|
|
17
|
17
|
|
Не учаща́й вноси́ти но́гу твою́ ко дру́гу твоєму́, да не когда́ насы́щься тебе́, возненави́дитъ тя́.
|
σπάνιον εἴσαγε σὸν πόδα πρὸς σεαυτοῦ φίλον, μήποτε πλησθείς σου μισήσῃ σε.
|
|
18
|
18
|
|
Дреко́ль и ме́чь и стрѣла́ остра́, та́ко и му́жъ свидѣ́телствуяй на дру́га своєго́ свидѣ́телство ло́жноє.
|
ρόπαλον καὶ μάχαιρα καὶ τόξευμα ἀκιδωτόν, οὕτως καὶ ἀνὴρ ὁ καταμαρτυρῶν τοῦ φίλου αὐτοῦ μαρτυρίαν ψευδῆ.
|
|
19
|
19
|
|
Пу́ть зла́го и нога́ законопресту́пнаго поги́бнутъ въ де́нь зо́лъ.
|
ὁδὸς κακοῦ καὶ ποὺς παρανόμου ὀλεῖται ἐν ἡμέρᾳ κακῇ.
|
|
20
|
20
|
|
Я́коже о́цетъ неполе́зенъ вре́ду и ды́мъ очи́ма, та́ко припа́дшая стра́сть въ тѣлеси́ се́рдце оскорбля́єтъ. Я́коже мо́ліє въ ри́зѣ и че́рвіє въ дре́вѣ, та́ко печа́ль му́жу вреди́тъ се́рдце.
|
ὥσπερ ὄξος ἕλκει ἀσύμφορον, οὕτως προσπεσὸν πάθος ἐν σώματι καρδίαν λυπεῖ. 20α ὥσπερ σὴς ἐν ἱματίῳ καὶ σκώληξ ξύλῳ, οὕτως λύπη ἀνδρὸς βλάπτει καρδίαν.
|
|
21
|
21
|
|
А́ще а́лчетъ вра́гъ тво́й, ухлѣ́би єго́: а́ще ли жа́ждетъ, напо́й єго́:
|
ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν, ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν·
|
|
22
|
22
|
|
сіє́ бо творя́, у́гліє о́гненноє собира́єши на главу́ єго́, Госпо́дь же возда́стъ тебѣ́ блага́я.
|
τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, ὁ δὲ Κύριος ἀνταποδώσει σοι ἀγαθά.
|
|
23
|
23
|
|
Вѣ́тръ сѣ́верный воздвиза́єтъ о́блаки, лице́ же безсту́дно язы́къ раздража́єтъ.
|
ἄνεμος Βορέας ἐξεγείρει νέφη, πρόσωπον δὲ ἀναιδὲς γλῶσσαν ἐρεθίζει.
|
|
24
|
24
|
|
Лу́чше жи́ти во у́глѣ непокры́тѣмъ, не́же во хра́минѣ о́бщей со жено́ю клеветли́вою.
|
κρεῖσσον οἰκεῖν ἐπὶ γωνίας δώματος ἢ μετὰ γυναικὸς λοιδόρου ἐν οἰκίᾳ κοινῇ.
|
|
25
|
25
|
|
Я́коже вода́ студе́ная души́ жа́ждущей благопрія́тна, та́ко вѣ́сть блага́я от земли́ издале́ча.
|
ὥσπερ ὕδωρ ψυχρὸν ψυχῇ διψώσῃ προσηνές, οὕτως ἀγγελία ἀγαθὴ ἐκ γῆς μακρόθεν.
|
|
26
|
26
|
|
Я́коже а́ще кто́ исто́чникъ загражда́єтъ и исхо́дище воды́ губи́тъ, та́ко не лѣ́по пра́веднику па́сти предъ нечести́вымъ.
|
ὥσπερ εἴ τις πηγὴ φράσσοι καὶ ὕδατος ἔξοδον λυμαίνοιτο, οὕτως ἄκοσμον δίκαιον πεπτωκέναι ἐνώπιον ἀσεβοῦς.
|
|
27
|
27
|
|
Я́сти ме́дъ мно́го не добро́: почита́ти же подоба́єтъ словеса́ сла́вна.
|
ἐσθίειν μέλι πολὺ οὐ καλόν, τιμᾶ δὲ χρὴ λόγους ἐνδόξους.
|
|
28
|
28
|
|
Я́коже гра́дъ стѣна́ми разоре́нъ и не огражде́нъ, та́ко му́жъ творя́й что́ безъ совѣ́та.
|
ὥσπερ πόλις τὰ τείχει καταβεβλημένη καὶ ἀτείχιστος, οὕτως ἀνὴρ ὃς οὐ μετὰ βουλῆς τι πράσσει.
|
|
Глава 26
|
Κεφάλαιο 26
|
|
1
|
1
|
|
Я́коже роса́ въ жа́тву и я́коже до́ждь въ лѣ́тѣ {Євр.: я́коже снѣ́гъ въ лѣ́тѣ и до́ждь въ жа́тву.}, та́ко нѣ́сть безу́мному че́сти.
|
ΩΣΠΕΡ δρόσος ἐν ἀμήτῳ καὶ ὥσπερ ὑετὸς ἐν θέρει, οὕτως οὐκ ἔστιν ἄφρονι τιμή.
|
|
2
|
2
|
|
Я́коже пти́цы отлета́ютъ и вра́бієве, та́ко кля́тва су́єтная не на́йдетъ ни на кого́же.
|
ὥσπερ ὄρνεα πέταται καὶ στρουθοί, οὕτως ἀρὰ ματαία οὐκ ἐπελεύσεται οὐδενί.
|
|
3
|
3
|
|
Я́коже би́чь коню́ и осте́нъ ослу́, та́ко же́злъ язы́ку законопресту́пну.
|
ὥσπερ μάστιξ ἵππῳ καὶ κέντρον ὄνῳ, οὕτως ράβδος ἔθνει παρανόμῳ.
|
|
4
|
4
|
|
Не отвѣща́й безу́мному по безу́мію єго́, да не подо́бенъ єму́ бу́деши:
|
μὴ ἀποκρίνου ἄφρονι πρὸς τὴν ἐκείνου ἀφροσύνην, ἵνα μὴ ὅμοιος γένῃ αὐτῷ·
|
|
5
|
5
|
|
но отвѣща́й безу́мному по безу́мію єго́, да не яви́тся му́дръ у себе́.
|
ἀλλὰ ἀποκρίνου ἄφρονι κατὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ, ἵνα μὴ φαίνηται σοφός παρ᾿ ἑαυτῷ.
|
|
6
|
6
|
|
От путі́й свои́хъ поноше́ніє твори́тъ, и́же посла́ вѣ́стникомъ безу́мнымъ сло́во.
|
ἐκ τῶν ὁδῶν ἑαυτοῦ ὄνειδος ποιεῖται ὁ ἀποστείλας δι᾿ ἀγγέλου ἄφρονος λόγον.
|
|
7
|
7
|
|
Отими́ ше́ствіє от гле́знъ и законопреступле́ніє от у́стъ безу́мныхъ.
|
ἀφελοῦ πορείαν σκελῶν καὶ παρανομίαν ἐκ στόματος ἀφρόνων.
|
|
8
|
8
|
|
И́же привязу́єтъ ка́мень въ пра́щи, подо́бенъ є́сть даю́щему безу́мному сла́ву.
|
ὃς ἀποδεσμεύει λίθον ἐν σφενδόνῃ, ὅμοιός ἐστι τῷ διδόντι ἄφρονι δόξαν.
|
|
9
|
9
|
|
Те́рнія прозяба́ютъ въ руцѣ́ пія́ницы, и порабоще́ніє въ руцѣ́ безу́мныхъ.
|
ἄκανθαι φύονται ἐν χειρὶ μεθύσου, δουλεία δὲ ἐν χειρὶ τῶν ἀφρόνων.
|
|
10
|
10
|
|
Мно́гими волну́єтся вся́ка пло́ть безу́мныхъ, сокруша́єтся бо изступле́ніє и́хъ.
|
πολλὰ χειμάζεται πᾶσα σάρξ ἀφρόνων· συντρίβεται γὰρ ἡ ἔκστασις αὐτῶν.
|
|
11
|
11
|
|
Я́коже пе́съ, єгда́ возврати́тся на своя́ блево́тины, и ме́рзокъ быва́єтъ, та́ко безу́мный своє́ю зло́бою возвра́щься на сво́й грѣ́хъ. Є́сть сты́дъ наводя́й грѣ́хъ, и є́сть сты́дъ сла́ва и благода́ть.
|
ὥσπερ κύων ὅταν ἐπέλθῃ ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ ἔμετον καὶ μισητὸς γένηται, οὕτως ἄφρων τῇ ἑαυτοῦ κακίᾳ ἀναστρέψας ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ ἁμαρτίαν. 11α ἔστιν αἰσχύνη ἐπάγουσα ἁμαρτίαν, καί ἐστιν αἰσχύνη δόξα καὶ χάρις.
|
|
12
|
12
|
|
Ви́дѣхъ му́жа непщева́вша себе́ му́дра бы́ти, упова́ніє же и́мать безу́мный па́че єго́.
|
εἶδον ἄνδρα δόξαντα παρ᾿ αὑτῷ σοφὸν εἶναι, ἐλπίδα μέντοι ἔσχε μᾶλλον ἄφρων αὐτοῦ.
|
|
13
|
13
|
|
Глаго́летъ лѣни́вый по́сланъ на пу́ть: ле́въ на путе́хъ, на сто́гнахъ же разбо́йницы.
|
λέγει ὀκνηρὸς ἀποστελλόμενος εἰς ὁδόν· λέων ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἐν δὲ ταῖς πλατείαις φονευταί.
|
|
14
|
14
|
|
Я́коже две́рь обраща́єтся на пятѣ́, та́ко лѣни́вый на ло́жи своє́мъ.
|
ὥσπερ θύρα στρέφεται ἐπὶ τοῦ στρόφιγγος, οὕτως ὀκνηρὸς ἐπὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ.
|
|
15
|
15
|
|
Скры́въ лѣни́вый ру́ку въ нѣ́дро своє́ не возмо́жетъ принести́ ко усто́мъ.
|
κρύψας ὀκνηρὸς τὴν χεῖρα ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ, οὐ δυνήσεται ἐπενεγκεῖν ἐπὶ στόμα.
|
|
16
|
16
|
|
Мудрѣ́йшій себѣ́ лѣни́вый явля́єтся, па́че во изоби́ліи износя́щаго вѣ́сть.
|
σοφώτερος ἑαυτῷ ὀκνηρὸς φαίνεται τοῦ ἐν πλησμονῇ ἀποκομίζοντος ἀγγελίαν.
|
|
17
|
17
|
|
Я́коже держа́й за о́шибъ пса́, та́ко предсѣда́телствуяй чужде́му суду́.
|
ὥσπερ ὁ κρατῶν κέρκου κυνός, οὕτως ὁ προεστὼς ἀλλοτρίας κρίσεως.
|
|
18
|
18
|
|
Я́коже врачу́єміи ме́щутъ словеса́ на человѣ́ки, срѣта́яй же сло́вомъ пе́рвый за́пнется:
|
ὥσπερ οἱ ἰώμενοι προβάλλουσι λόγους εἰς ἀνθρώπους, ὁ δὲ ἀπαντήσας τῷ λόγῳ πρῶτος ὑποσκελισθήσεται,
|
|
19
|
19
|
|
та́ко вси́ кова́рствующіи надъ свои́ми дру́ги: єгда́ же уви́дѣни бу́дутъ, глаго́лютъ, я́ко игра́я содѣ́яхъ.
|
οὕτως πάντες οἱ ἐνεδρεύοντες τοὺς ἑαυτῶν φίλους, ὅταν δὲ ὁραθῶσι, λέγουσι ὅτι παίζων ἔπραξα.
|
|
20
|
20
|
|
Во мно́зѣхъ дре́вѣхъ расте́тъ о́гнь: а идѣ́же нѣ́сть разгнѣвля́юща, умолка́єтъ сва́ръ.
|
ἐν πολλοῖς ξύλοις θάλλει πῦρ, ὅπου δὲ οὐκ ἔστι δίθυμος, ἡσυχάζει μάχη.
|
|
21
|
21
|
|
Огни́ще у́глію, и дрова́ огне́ви: му́жъ же клеветли́въ въ мяте́жъ сва́ра.
|
ἐσχάρα ἄνθραξι καὶ ξύλα πυρί, ἀνὴρ δὲ λοίδορος εἰς ταραχὴν μάχης.
|
|
22
|
22
|
|
Словеса́ ласка́телей мя́гка: сія́ же ударя́ютъ въ сокро́вища утро́бъ.
|
λόγοι κερκώπων μαλακοί, οὗτοι δὲ τύπτουσιν εἰς ταμιεῖα σπλάγχνων.
|
|
23
|
23
|
|
Сребро́ дає́мо съ ле́стію, я́коже скуде́ль вмѣня́ємо: устнѣ́ гла́дки се́рдце покрыва́ютъ приско́рбно.
|
ἀργύριον διδόμενον μετὰ δόλου, ὥσπερ ὄστρακον ἡγητέον. χείλη λεῖα καρδίαν καλύπτει λυπηράν.
|
|
24
|
24
|
|
Устна́ма вся́ обѣщава́єтъ пла́чай вра́гъ, въ се́рдцы же содѣва́єтъ ле́сть.
|
χείλεσι πάντα ἐπινεύει ἀποκλαιόμενος ἐχθρός, ἐν δὲ τῇ καρδίᾳ τεκταίνεται δόλους.
|
|
25
|
25
|
|
А́ще тя́ мо́литъ вра́гъ ве́ліимъ гла́сомъ, не вѣ́руй єму́, се́дмь бо є́сть лука́вствій въ души́ єго́.
|
ἐάν σου δέηται ὁ ἐχθρὸς μεγάλῃ τῇ φωνῇ, μὴ πεισθῆς, ἑπτὰ γάρ εἰσι πονηρίαι ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ.
|
|
26
|
26
|
|
Тая́й вражду́ составля́єтъ ле́сть: открыва́єтъ же своя́ грѣхи́ благоразу́мный на со́нмищихъ.
|
ὁ κρύπτων ἔχθραν συνίστησι δόλον, ἐκκαλύπτει δὲ τὰς ἑαυτοῦ ἁμαρτίας εὔγνωστος ἐν συνεδρίοις.
|
|
27
|
27
|
|
Изрыва́яй я́му и́скреннему впаде́тся въ ню́: валя́яй же ка́мень на себе́ вали́тъ.
|
ὁ ὀρύσσων βόθρον τῷ πλησίον ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν, ὁ δὲ κυλίων λίθον ἐφ᾿ ἑαυτὸν κυλίει.
|
|
28
|
28
|
|
Язы́къ лжи́въ ненави́дитъ и́стины, уста́ же непокрове́нна творя́тъ нестроє́ніє.
|
γλῶσσα ψευδὴς μισεῖ ἀλήθειαν, στόμα δὲ ἄστεγον ποιεῖ ἀκαταστασίας.
|
|
Глава 27
|
Κεφάλαιο 27
|
|
1
|
1
|
|
Не хвали́ся о у́тріи, не вѣ́си бо, что́ роди́тъ [де́нь] находя́й.
|
ΜΗ καυχῶ τὰ εἰς αὔριον, οὐ γὰρ γινώσκεις τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.
|
|
2
|
2
|
|
Да хва́литъ тя́ и́скренній, а не твоя́ уста́, чужді́й, а не твои́ устнѣ́.
|
ἐγκωμιαζέτω σε ὁ πέλας καὶ μὴ τὸ σὸν στόμα, ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ σὰ χείλη.
|
|
3
|
3
|
|
Тя́жко ка́мень и неудобоно́сно песо́къ, гнѣ́въ же безу́мнаго тя́жшій обоєго́.
|
βαρὺ λίθος καὶ δυσβάστακτον ἄμμος, ὀργὴ δὲ ἄφρονος βαρυτέρα ἀμφοτέρων.
|
|
4
|
4
|
|
Безми́лостивна я́рость и о́стръ гнѣ́въ, но ничто́же постои́тъ ре́вности.
|
ἀνελεήμων θυμὸς καὶ ὀξεῖα ὀργή, ἀλλ᾿ οὐδένα ὑφίσταται ζῆλος.
|
|
5
|
5
|
|
Лу́чше обличе́нія открове́нна та́йныя любве́.
|
κρείσσους ἔλεγχοι ἀποκεκαλυμμένοι κρυπτομένης φιλίας.
|
|
6
|
6
|
|
Достовѣ́рнѣє су́ть я́звы дру́га, не́жели во́льная лобза́нія врага́.
|
ἀξιοπιστόστερά εἰσι τραύματα φίλου ἢ ἐκούσια φιλήματα ἐχθροῦ.
|
|
7
|
7
|
|
Душа́ въ сы́тости су́щи со́тамъ руга́єтся: души́ же нище́тнѣй и го́рькая сла́дка явля́ются.
|
ψυχὴ ἐν πλησμονῇ οὖσα κηρίοις ἐμπαίζει, ψυχῇ δὲ ἐνδεεῖ καὶ τὰ πικρὰ γλυκέα φαίνεται.
|
|
8
|
8
|
|
Я́коже єгда́ пти́ца отлети́тъ от гнѣзда́ своєго́, та́ко человѣ́къ порабоща́єтся, єгда́ устрани́тся от свои́хъ мѣ́стъ.
|
ὥσπερ ὅταν ὄρνεον καταπετασθῇ ἐκ τῆς ἰδίας νοσσιᾶς, οὕτως ἄνθρωπος δουλοῦται ὅταν ἀποξενωθῇ ἐκ τῶν ἰδίων τόπων.
|
|
9
|
9
|
|
Ми́ры и віно́мъ и ѳиміа́мы красу́єтся се́рдце, растерзава́єтжеся от бѣ́дъ душа́.
|
μύροις καὶ οἴνοις καὶ θυμιάμασι τέρπεται καρδία, καταρρήγνυται δὲ ὑπὸ συμπτωμάτων ψυχή.
|
|
10
|
10
|
|
Дру́га твоєго́ или́ дру́га о́тча не оставля́й: въ до́мъ же бра́та своєго́ не вни́ди неблагополу́чно: лу́чше дру́гъ бли́зъ, не́же бра́тъ дале́че живы́й.
|
φίλον σὸν ἢ φίλον πατρῷον μὴ ἐγκαταλίπῃς, εἰς δὲ τὸν οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ σου μὴ εἰσέλθης ἀτυχῶν· κρείσσων φίλος ἐγγὺς ἢ ἀδελφὸς μακρὰν οἰκῶν.
|
|
11
|
11
|
|
Му́дръ бу́ди, сы́не, да весели́тся се́рдце твоє́, и отврати́ от себе́ поно́слива словеса́.
|
σοφὸς γίνου, υἱέ, ἵνα σου εὐφραίνηται ἡ καρδία, καὶ ἀπόστρεψον ἀπὸ σοῦ ἐπονειδίστους λόγους.
|
|
12
|
12
|
|
Хи́трый злы́мъ находя́щымъ укрыва́єтся: безу́мніи же наше́дше тщету́ постра́ждутъ.
|
πανοῦργος κακῶν ἐπερχομένων ἀπεκρύβη, ἄφρονες δὲ ἐπελθόντες ζημίαν τίσουσιν.
|
|
13
|
13
|
|
Отими́ ри́зу єго́, пре́йде бо досади́тель, и́же чужда́я погубля́єтъ.
|
ἀφελοῦ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, παρῆλθε γὰρ ὑβριστής, ὅστις τὰ ἀλλότρια λυμαίνεται.
|
|
14
|
14
|
|
И́же а́ще благослови́тъ дру́га у́тро ве́ліимъ гла́сомъ, от клену́щаго ни чи́мже ра́знствовати возмни́тся.
|
ὃς ἂν εὐλογῇ φίλον τὸ πρωΐ μεγάλῃ τῇ φωνῇ, καταρωμένου οὐδὲν διαφέρειν δόξει.
|
|
15
|
15
|
|
Ка́пли изгоня́ютъ человѣ́ка въ де́нь зи́менъ изъ до́му єго́, та́ко и жена́ клеветли́вая изъ своєго́ до́му.
|
σταγόνες ἐκβάλλουσιν ἄνθρωπον ἐν ἡμέρᾳ χειμερινῇ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ, ὡσαύτως καὶ γυνὴ λοίδορος ἐκ τοῦ ἱδίου οἴκου.
|
|
16
|
16
|
|
Сѣ́веръ же́стокъ вѣ́тръ, и́менемъ же прія́тенъ нарица́єтся.
|
Βορέας σκληρὸς ἄνεμος, ὀνόματι δὲ ἐπιδέξιος καλεῖται.
|
|
17
|
17
|
|
Желѣ́зо желѣ́за остри́тъ: му́жъ же поощря́єтъ лице́ дру́жне.
|
σίδηρος σίδηρον ὀξύνει, ἀνὴρ δὲ παροξύνει πρόσωπον ἑταίρου.
|
|
18
|
18
|
|
И́же насажда́єтъ смоко́вницу, снѣ́сть плоды́ єя́: а и́же храни́тъ го́спода своєго́, че́стенъ бу́детъ.
|
ὃς φυτεύει συκῆν φάγεται τοὺς καρποὺς αὐτῆς, ὃς δὲ φυλάσσει τὸν ἑαυτοῦ κύριον, τιμηθήσεται.
|
|
19
|
19
|
|
Я́коже су́ть неподо́бна ли́ца ли́цамъ, си́це ниже́ сердца́ человѣ́ковъ.
|
ὥσπερ οὐκ ὅμοια πρόσωπα προσώποις, οὕτως οὐδὲ αἱ διάνοιαι τῶν ἀνθρώπων.
|
|
20
|
20
|
|
А́дъ и поги́бель не насыща́ются: та́кожде и о́чи человѣ́честіи несы́ти. Ме́рзость Го́сподеви утвержда́яй о́чи, и ненака́занніи невозде́ржни язы́комъ.
|
ᾅδης καὶ ἀπώλεια οὐκ ἐμπίμπλανται, ὡσαύτως καὶ οἱ ὁφθαλμοὶ τῶν ἀνθρώπων ἄπληστοι. 20α βδέλυγμα Κυρίῳ στηρίζων ὀφθαλμόν, καὶ οἱ ἀπαίδευτοι ἀκρατεῖς γλώσσῃ.
|
|
21
|
21
|
|
Искуше́ніє сребру́ и зла́ту раздеже́ніє: му́жъ же искуша́єтся усты́ хва́лящихъ єго́. Се́рдце беззако́нника взыску́єтъ зла́я, се́рдце же пра́во взыску́єтъ ра́зума.
|
δοκίμιον ἀργυρῷ καὶ χρυσῷ πύρωσις, ἀνὴρ δὲ δοκιμάζεται διὰ στόματος ἐγκωμιαζόντων αὐτόν. 21α καρδία ἀνόμου ἐκζητεῖ κακά, καρδία δὲ εὐθὴς ἐκζητεῖ γνῶσιν.
|
|
22
|
22
|
|
А́ще біє́ши безу́мнаго посредѣ́ со́нмища срамля́я єго́, не отъи́меши безу́мія єго́.
|
ἐὰν μαστιγοῖς ἄφρονα ἐν μέσῳ συνεδρίου ἀτιμάζων, οὐ μὴ περιέλῃς τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ.
|
|
23
|
23
|
|
Разу́мнѣ разумѣва́й ду́ши ста́да твоєго́, и да приста́виши се́рдце твоє́ ко твои́мъ стада́мъ.
|
γνωστῶς ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίου σου καὶ ἐπιστήσεις καρδίαν σου σαῖς ἀγέλαις·
|
|
24
|
24
|
|
Я́ко не во вѣ́къ му́жеви держа́ва и крѣ́пость, ниже́ предає́тъ от ро́да въ ро́дъ.
|
ὅτι οὐκ εἰς τὸν αἰῶνα ἀνδρὶ κράτος καὶ ἰσχύς, οὐδὲ παραδίδωσιν ἐκ γενεᾶς εἰς γενεάν.
|
|
25
|
25
|
|
Прилѣжи́ о зла́цѣхъ су́щихъ на по́ли и пожне́ши траву́, и собира́й сѣ́но наго́рноє,
|
ἐπιμελοῦ τῶν ἐν τῷ πεδίῳ χλωρῶν καὶ κερεῖς πόαν, καὶ σύναγε χόρτον ὀρεινόν,
|
|
26
|
26
|
|
да и́маши о́вцы на одѣя́ніє: почита́й по́ле, да бу́дутъ ти́ а́гнцы.
|
ἵνα ἔχῃς πρόβατα εἰς ἱματισμόν· τίμα πεδίον, ἵνα ὦσί σοι ἄρνες.
|
|
27
|
27
|
|
Сы́не, от мене́ и́маши рѣче́нія крѣ́пка въ жи́знь твою́ и въ жи́знь твои́хъ служи́телей.
|
υἱέ, παρ᾿ ἐμοῦ ἔχεις ρήσεις ἰσχυρὰς εἰς τὴν ζωήν σου καὶ εἰς τὴν ζωὴν σῶν θεραπόντων.
|
|
Глава 28
|
Κεφάλαιο 28
|
|
1
|
1
|
|
Бѣ́гаєтъ нечести́вый ни єди́ному же гоня́щу, пра́ведный же я́ко ле́въ упова́я.
|
ΦΕΥΓΕΙ ἀσεβὴς μηδενὸς διώκοντος, δίκαιος δὲ ὥσπερ λέων πέποιθε.
|
|
2
|
2
|
|
За грѣхи́ нечести́выхъ су́дове востаю́тъ: му́жъ же хи́трый угаси́тъ я́.
|
δι᾿ ἁμαρτίας ἀσεβῶν κρίσεις ἐγείρονται, ἀνὴρ δὲ πανοῦργος κατασβέσει αὐτάς.
|
|
3
|
3
|
|
Проде́рзый въ нече́стіихъ оклевета́єтъ ни́щыя, я́коже до́ждь си́льный не поле́зенъ:
|
ἀνδρεῖος ἐν ἀσεβείαις συκοφαντεῖ πτωχούς. ὥσπερ ὑετὸς λάβρος καὶ ἀνωφελής,
|
|
4
|
4
|
|
та́ко оста́вившіи зако́нъ хва́лятъ нече́стіє, лю́бящіи же зако́нъ огражда́ютъ себѣ́ стѣ́ну.
|
οὕτως οἱ ἐγκαταλείποντες τὸν νόμον ἐγκωμιάζουν ἀσέβειαν, οἱ δὲ ἀγαπῶντες τὸν νόμον περιβάλλουσιν ἑαυτοῖς τεῖχος.
|
|
5
|
5
|
|
Му́жіє злі́и не уразумѣ́ютъ суда́, и́щущіи же Го́спода уразумѣ́ютъ о все́мъ.
|
ἄνδρες κακοὶ οὐ νοήσουσι κρίμα, οἱ δὲ ζητοῦντες τὸν Κύριον συνήσουσιν ἐν παντί.
|
|
6
|
6
|
|
Лу́чше ни́щь ходя́й во и́стинѣ, не́жели бога́тъ ло́жь.
|
κρείσσων πτωχὸς πορευόμενος ἐν ἀληθείᾳ, πλουσίου ψευδοῦς.
|
|
7
|
7
|
|
Храни́тъ зако́нъ сы́нъ разу́мный: а и́же пасе́тъ несы́тость, безче́ститъ отца́ своєго́.
|
φυλάσσει νόμον υἱὸς συνετός, ὃς δὲ ποιμαίνει ἀσωτίαν ἀτιμάζει πατέρα.
|
|
8
|
8
|
|
Умножа́яй бога́тство своє́ съ ли́хвами и прибы́тки ми́лующему ни́щыя собира́єтъ є́.
|
ὁ πληθύνων τὸν πλοῦτον αὐτοῦ μετὰ τόκων καὶ πλεονασμῶν, τῷ ἐλεῶντι πτωχοὺς συνάγει αὐτόν.
|
|
9
|
9
|
|
Укланя́яй у́хо своє́ не послу́шати зако́на и са́мъ моли́тву свою́ омерзи́лъ.
|
ὁ ἐκκλίνων τὸ οὖς αὐτοῦ μὴ εἰσακοῦσαι νόμου, καὶ αὐτὸς τὴν προσευχὴν αὐτοῦ ἐβδέλυκται.
|
|
10
|
10
|
|
И́же льсти́тъ пра́выя на пути́ злѣ́мъ, во истлѣ́ніє са́мъ впаде́тъ: беззако́нніи же мину́ютъ блага́я и не вни́дутъ въ ня́.
|
ὃς πλανᾷ εὐθεῖς ἐν ὁδῷ κακῇ, εἰς διαφθορὰν αὐτὸς ἐμπεσεῖται· οἱ δὲ ἄνομοι διελεύσονται ἀγαθά, καὶ οὐκ εἰσελεύσονται εἰς αὐτά.
|
|
11
|
11
|
|
Прему́дръ у себе́ му́жъ бога́тый, убо́гій же разуми́въ пре́зритъ єго́.
|
σοφὸς παρ᾿ ἑαυτῷ ἀνὴρ πλούσιος, πένης δὲ νοήμων καταγνώσεται αὐτοῦ.
|
|
12
|
12
|
|
По́мощію пра́ведныхъ мно́га быва́єтъ сла́ва, на мѣ́стѣхъ же нечести́выхъ погиба́ютъ человѣ́цы.
|
διὰ βοήθειαν δικαίων πολλὴν γίνεται δόξα, ἐν δὲ τόποις ἀσεβῶν ἁλίσκονται ἄνθρωποι.
|
|
13
|
13
|
|
Покрыва́яй нече́стіє своє́ не успѣ́єтъ во блага́я, повѣ́дая же обличе́нія возлю́бленъ бу́детъ.
|
ὁ ἐπικαλύπτων ἀσέβειαν ἑαυτοῦ οὐκ εὐοδωθήσεται, ὁ δὲ ἐξηγούμενος ἐλέγχους ἀγαπηθήσεται.
|
|
14
|
14
|
|
Блаже́нъ му́жъ, и́же бои́тся всѣ́хъ за благоговѣ́ніє, а жестосе́рдый впа́даєтъ во зла́я.
|
μακάριος ἀνήρ, ὃς καταπτήσσει πάντα δι᾿ εὐλάβειαν, ὁ δὲ σκληρὸς τὴν καρδίαν ἐμπεσεῖται κακοῖς.
|
|
15
|
15
|
|
Ле́въ а́лченъ и во́лкъ жа́жденъ, и́же тира́нствуєтъ {мучи́тельски облада́єтъ}, ни́щь сы́й, надъ язы́комъ убо́гимъ.
|
λέων πεινῶν καὶ λύκος διψῶν, ὃς τυραννεῖ, πτωχὸς ὤν, ἔθνους πενιχροῦ.
|
|
16
|
16
|
|
Ца́рь ску́денъ уро́комъ вели́къ клеветни́къ [быва́єтъ], а ненави́дяй непра́вды до́лго лѣ́тъ поживе́тъ.
|
βασιλεὺς ἐνδεὴς προσόδων μέγας συκοφάντης, ὁ δὲ μισῶν ἀδικίαν μακρὸν χρόνον ζήσεται.
|
|
17
|
17
|
|
Му́жа, и́же въ винѣ́ сме́ртнѣ, выруча́яй бѣгле́цъ бу́детъ, а не утвержде́нъ. Наказу́й сы́на, и возлю́битъ тя́ и да́стъ лѣ́поту твоє́й души́, не послу́шаєтъ язы́ка законопресту́пна.
|
ἄνδρα τὸν ἐν αἰτίᾳ φόνου ὁ ἐγγυώμενος, φυγὰς ἔσται καὶ οὐκ ἐν ἀσφαλείᾳ. 17α παίδευε υἱὸν καὶ ἀγαπήσει σε, καὶ δώσει κόσμον τῇ σῆ ψυχῇ· οὐ μὴ ὑπακούσει ἔθνει παρανόμῳ.
|
|
18
|
18
|
|
Ходя́й пра́ведно по́мощь пріи́метъ, ходя́й же въ стро́потны пути́ увя́знетъ.
|
ὁ πορευόμενος δικαίως βεβοήθηται, ὁ δὲ σκολιαῖς ὁδοῖς πορευόμενος ἐμπλακήσεται.
|
|
19
|
19
|
|
Дѣ́лаяй свою́ зе́млю насы́тится хлѣ́бовъ, гоня́й же пра́здность насы́тится нищеты́.
|
ὁ ἐργαζόμενος τὴν ἑαυτοῦ γῆν πλησθήσεται ἄρτων, ὁ δὲ διώκων σχολὴν πλησθήσεται πενίας.
|
|
20
|
20
|
|
Му́жъ вѣ́ры досто́йный мно́го благослови́тся, злы́й же не безъ муче́нія бу́детъ.
|
ἀνὴρ ἀξιόπιστος πολλὰ εὐλογηθήσεται, ὁ δὲ κακὸς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται.
|
|
21
|
21
|
|
И́же не срамля́єтся лица́ пра́ведныхъ, не бла́гъ: таковы́й за укру́хъ хлѣ́ба прода́стъ му́жа.
|
ὃς οὐκ αἰσχύνεται πρόσωπα δικαίων, οὐκ ἀγαθός· ὁ τοιοῦτος ψωμοῦ ἄρτου ἀποδώσεται ἄνδρα.
|
|
22
|
22
|
|
Тщи́тся обогати́тися му́жъ зави́дливъ, и не вѣ́сть, я́ко ми́лостивый возоблада́єтъ и́мъ.
|
σπεύδει πλουτεῖν ἀνὴρ βάσκανος, καὶ οὐκ οἶδεν ὅτι ἐλεήμων κρατήσει αὐτοῦ.
|
|
23
|
23
|
|
Облича́яй человѣ́чы пути́ благода́ть и́мать па́че язы́комъ ласка́ющаго.
|
ὁ ἐλέγχων ἀνθρώπου ὁδοὺς χάριτας ἕξει μᾶλλον τοῦ γλωσσοχαριτοῦντος.
|
|
24
|
24
|
|
И́же отверга́єтъ отца́ или́ ма́терь и мни́тся не согрѣша́ти, се́й соприча́стникъ є́сть му́жу нечести́ву.
|
ὃς ἀποβάλλεται πατέρα ἢ μητέρα, καὶ δοκεῖ μὴ ἁμαρτάνειν, οὗτος κοινωνός ἐστιν ἀνδρὸς ἀσεβοῦς.
|
|
25
|
25
|
|
Невѣ́рный му́жъ су́дитъ ту́не, а и́же надѣ́єтся на Го́спода, въ прилѣжа́ніи бу́детъ.
|
ἄπιστος ἀνὴρ κρίνει εἰκῆ, ὃς δὲ πέποιθεν ἐπὶ Κύριον ἐν ἐπιμελείᾳ ἔσται.
|
|
26
|
26
|
|
И́же надѣ́єтся на де́рзо се́рдце, таковы́й безу́менъ: а и́же хо́дитъ въ прему́дрости, спасе́тся.
|
ὃς πέποιθε θρασείᾳ καρδίᾳ, ὁ τοιοῦτος ἄφρων· ὃς δὲ πορεύεται σοφίᾳ σωθήσεται.
|
|
27
|
27
|
|
И́же дає́тъ убо́гимъ, не оскудѣ́єтъ: а и́же отвраща́єтъ о́ко своє́, въ ску́дости бу́детъ мно́зѣ.
|
ὃς δίδωσι πτωχοῖς, οὐκ ἐνδεηθήσεται, ὃς δὲ ἀποστρέφει τὸν ὀφθαλμὸν αὐτοῦ, ἐν πολλῇ ἀπορίᾳ ἔσται.
|
|
28
|
28
|
|
На мѣ́стѣхъ нечести́выхъ стеня́тъ пра́ведніи, въ поги́бели же и́хъ умно́жатся пра́ведніи.
|
ἐν τόποις ἀσεβῶν στένουσι δίκαιοι, ἐν δὲ τῇ ἐκείνων ἀπωλείᾳ πληθυνθήσονται δίκαιοι.
|
|
Глава 29
|
Κεφάλαιο 29
|
|
1
|
1
|
|
Лу́чше му́жъ облича́яй, не́жели му́жъ жестоковы́йный: внеза́пу бо пали́му єму́, нѣ́сть исцѣле́нія.
|
ΚΡΕΙΣΣΩΝ ἀνὴρ ἐλέγχων ἀνδρὸς σκληροτραχήλου, ἐξαπίνης γὰρ φλεγομένου αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἴασις.
|
|
2
|
2
|
|
Похваля́ємымъ пра́веднымъ, возвеселя́тся лю́діє: нача́лствующымъ же нечести́вымъ, стеня́тъ му́жіє.
|
ἐγκωμιαζομένων δικαίων εὐφρανθήσονται λαοί, ἀρχόντων δὲ ἀσεβῶν στένουσιν ἄνδρες.
|
|
3
|
3
|
|
Му́жу лю́бящу прему́дрость, весели́тся оте́цъ єго́: а и́же пасе́тъ любодѣ́йцы, погуби́тъ бога́тство.
|
ἀνδρὸς φιλοῦντος σοφίαν εὐφραίνεται πατὴρ αὐτοῦ, ὃς δὲ ποιμαίνει πόρνας, ἀπολεῖ πλοῦτον.
|
|
4
|
4
|
|
Ца́рь пра́веденъ возвыша́єтъ зе́млю, му́жъ же законопресту́пникъ раскопова́єтъ.
|
βασιλεὺς δίκαιος ἀνίστησι χώραν, ἀνὴρ δὲ παράνομος κατασκάπτει.
|
|
5
|
5
|
|
И́же уготовля́єтъ на лице́ своєму́ дру́гу мре́жу, облага́єтъ ю́ на своя́ но́ги.
|
ὃς παρασκευάζεται ἐπὶ πρόσωπον τοῦ ἑαυτοῦ φίλους δίκτυον, περιβάλλει αὐτὸ τοῖς ἑαυτοῦ ποσίν.
|
|
6
|
6
|
|
Согрѣша́ющему му́жу ве́лія сѣ́ть: пра́ведный же въ ра́дости и въ весе́ліи бу́детъ.
|
ἁμαρτάνοντι ἀνδρὶ μεγάλη παγίς, δίκαιος δὲ ἐν χαρᾷ καὶ ἐν εὐφροσύνῃ ἔσται.
|
|
7
|
7
|
|
Умѣ́єтъ пра́ведный су́дъ твори́ти убо́гимъ, а нечести́вый не разумѣ́єтъ ра́зума, и убо́гому нѣ́сть ума́ разумѣва́ющаго.
|
ἐπίσταται δίκαιος κρίνειν πενιχροῖς, ὁ δὲ ἀσεβὴς οὐ νοεῖ γνῶσιν, καὶ πτωχῷ οὐχ ὑπάρχει νοῦς ἐπιγνώμων.
|
|
8
|
8
|
|
Му́жіє беззако́нніи сожго́ша гра́дъ, му́дріи же отврати́ша гнѣ́въ.
|
ἄνδρες ἄνομοι ἐξέκαυσαν πόλιν, σοφοὶ δὲ ἐπέστρεψαν ὀργήν.
|
|
9
|
9
|
|
Му́жъ му́дръ су́дитъ язы́ки, му́жъ же злы́й гнѣ́ваяйся посмѣва́ємь быва́єтъ, а не устраша́єтъ.
|
ἀνὴρ σοφὸς κρινεῖ ἔθνη, ἀνὴρ δὲ φαῦλος ὀργιζόμενος καταγελᾶται καὶ οὐ καταπτήσσει.
|
|
10
|
10
|
|
Му́жіє крове́й прича́стни возненави́дятъ преподо́бнаго, пра́віи же взы́щутъ ду́шу єго́.
|
ἄνδρες αἱμάτων μέτοχοι μισοῦσιν ὅσιον, οἱ δὲ εὐθεῖς ἐκζητήσουσι ψυχὴν αὐτοῦ.
|
|
11
|
11
|
|
Ве́сь гнѣ́въ сво́й произно́ситъ безу́мный: прему́дрый же скрыва́єтъ по ча́сти.
|
ὅλον τὸν θυμὸν αὐτοῦ ἐκφέρει ἄφρων, σοφὸς δὲ ταμιεύεται κατὰ μέρος.
|
|
12
|
12
|
|
Царю́ послу́шающу словесе́ непра́ведна, вси́, и́же подъ ни́мъ, законопресту́пницы.
|
βασιλέως ὑπακούοντος λόγον ἄδικον, πάντες οἱ ὑπ᾿ αὐτὸν παράνομοι.
|
|
13
|
13
|
|
Заимода́вцу и должнику́, дру́гъ со дру́гомъ соше́дшымся, посѣще́ніє твори́тъ обѣ́ма Госпо́дь.
|
δανειστοῦ καὶ χρεωφειλέτου ἀλλήλοις συνελθόντων, ἐπισκοπὴν ἀμφοτέρων ποιεῖται ὁ Κύριος.
|
|
14
|
14
|
|
Царю́ во и́стинѣ судя́щему ни́щымъ, престо́лъ єго́ во свидѣ́телство устро́ится.
|
βασιλέως ἐν ἀληθείᾳ κρίνοντος πτωχούς, ὁ θρόνος αὐτοῦ εἰς μαρτύριον κατασταθήσεται.
|
|
15
|
15
|
|
Я́звы и обличе́нія даю́тъ му́дрость: о́трокъ же заблужда́яй срамля́єтъ роди́тели своя́.
|
πληγαὶ καὶ ἔλεγχοι διδόασι σοφίαν, παῖς δὲ πλανώμενος αἰσχύνει γονεῖς αὐτοῦ.
|
|
16
|
16
|
|
Мно́гимъ су́щымъ нечести́вымъ мно́зи грѣси́ быва́ютъ, пра́ведніи же, о́нымъ па́дающымъ, устраша́єми быва́ютъ.
|
πολλῶν ὄντων ἀσεβῶν πολλαὶ γίνονται ἁμαρτίαι, οἱ δὲ δίκαιοι ἐκείνων πιπτόντων κατάφοβοι γίνονται.
|
|
17
|
17
|
|
Наказу́й сы́на твоєго́, и упоко́итъ тя́ и да́стъ лѣ́поту души́ твоє́й.
|
παίδευε υἱόν σου, καὶ ἀναπαύσει σε, καὶ δώσει κόσμον τῇ ψυχῇ σου.
|
|
18
|
18
|
|
Не бу́детъ сказа́тель язы́ку законопресту́пну, храня́й же зако́нъ блаже́нъ.
|
οὐ μὴ ὑπάρξῃ ἐξηγητὴς ἔθνει παρανόμῳ, ὁ δὲ φυλάσσων τὸν νόμον μακαριστός.
|
|
19
|
19
|
|
Не нака́жется словесы́ ра́бъ же́стокъ: а́ще бо и уразумѣ́єтъ, но не послу́шаєтъ.
|
λόγοις οὐ παιδευθήσεται οἰκέτης σκληρός· ἐὰν γὰρ καὶ νοήσῃ, ἀλλ᾿ οὐχ ὑπακούσεται.
|
|
20
|
20
|
|
А́ще уви́диши му́жа ско́ра въ словесѣ́хъ, разумѣ́й, я́ко упова́ніє и́мать па́че єго́ безу́мный.
|
ἐὰν ἴδῃς ἄνδρα ταχὺν ἐν λόγοις, γίνωσκε ὅτι ἐλπίδα ἔχει μᾶλλον ὁ ἄφρων αὐτοῦ.
|
|
21
|
21
|
|
И́же ласкосе́рдъ бу́детъ от дѣ́тства, порабо́тится, на послѣ́докъ же болѣ́зновати бу́детъ о се́мъ.
|
ὃς κατασπαταλᾷ ἐκ παιδός, οἰκέτης ἔσται, ἔσχατον δὲ ὀδυνηθήσεται ἐφ᾿ ἑαυτῷ.
|
|
22
|
22
|
|
Му́жъ гнѣвли́вый воздвиза́єтъ сва́ръ, му́жъ же я́рый открыва́єтъ грѣхи́.
|
ἀνὴρ θυμώδης ὀρύσσει νεῖκος, ἀνὴρ δὲ ὀργίλος ἐξώρυξεν ἁμαρτίαν.
|
|
23
|
23
|
|
Досажде́ніє му́жа смиря́єтъ, а смире́нныя утвержда́єтъ Госпо́дь въ сла́вѣ.
|
ὕβρις ἄνδρα ταπεινοῖ, τοὺς δὲ ταπεινόφρονας ἐρείδει δόξῃ Κύριος.
|
|
24
|
24
|
|
И́же сообща́єтся та́тю, ненави́дитъ своєя́ души́: а́ще же кля́тву предложе́нную слы́шавшіи не возвѣстя́тъ,
|
ὃς μερίζεται κλέπτῃ, μισεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν· ἐὰν δὲ ὅρκου προτεθέντος ἀκούσαντες μὴ ἀναγγείλωσι,
|
|
25
|
25
|
|
убоя́вшеся и постыдѣ́вшеся человѣ́ковъ, преткну́тся: надѣ́явыйся же на Го́спода возвесели́тся. Нече́стіє му́жу дає́тъ соблажне́ніє: упова́яй же на Влады́ку спасе́тся.
|
φοβηθέντες καὶ αἰσχυνθέντες ἀνθρώπους ὑπεσκελίσθησαν· ὁ δὲ πεποιθὼς ἐπὶ Κυρίῳ εὐφρανθήσεται. ἀσέβεια ἀνδρὶ δίδωσι σφάλμα, ὃς δὲ πέποιθεν ἐπὶ τῷ δεσπότῃ, σωθήσεται.
|
|
26
|
26
|
|
Мно́зи угожда́ютъ ли́цамъ нача́лниковъ: от Го́спода же сбыва́єтся пра́вда му́жу.
|
πολλοὶ θεραπεύουσι πρόσωπα ἡγουμένων, παρὰ δὲ Κυρίου γίνεται τὸ δίκαιον ἀνδρί.
|
|
27
|
27
|
|
Ме́рзость пра́веднику му́жъ непра́веденъ: ме́рзость же законопресту́пному пу́ть правоведя́й.
|
βδέλυγμα δικαίοις ἀνὴρ ἄδικος, βδέλυγμα δὲ ἀνόμῳ κατευθύνουσα ὁδός. (Μασσ. ΛΑ´,
|
|
Глава 30
|
|
|
1
|
|
|
Сія́ глаго́летъ му́жъ вѣ́рующымъ богови, и почива́ю:
|
|
|
2
|
|
|
безу́мнѣє бо є́смь от всѣ́хъ человѣ́къ, и ра́зума человѣ́ческаго нѣ́сть во мнѣ́:
|
|
|
3
|
|
|
Бо́гъ же научи́ мя прему́дрости, и ра́зумъ святы́хъ уразумѣ́хъ.
|
|
|
4
|
|
|
Кто́ взы́де на не́бо и сни́де? кто́ собра́ вѣ́тры въ нѣ́дра? кто́ возврати́ во́ду въ ри́зу? кто́ обдержа́ вся́ концы́ земли́? ко́є и́мя єго́? или́ ко́є и́мя сы́ну єго́, да разумѣ́єши?
|
|
|
5
|
|
|
Вся́ бо словеса́ Бо́жія раздеже́на: защища́єтъ же са́мъ благоговѣ́ющихъ єму́.
|
|
|
6
|
|
|
Не приложи́ ко словесе́мъ єго́, да не обличи́тъ тя́, и ло́жь бу́деши.
|
|
|
7
|
|
|
Дво́є прошу́ у тебе́: не отими́ от мене́ благода́ти пре́жде уме́ртвія моєго́:
|
|
|
8
|
|
|
су́єтно сло́во и ло́жно дале́че от мене́ сотвори́, бога́тства же и нищеты́ не да́ждь ми́: устро́й же ми́ потре́бная и самодово́лная,
|
|
|
9
|
|
|
да не насы́щься ло́жь бу́ду и реку́: кто́ мя ви́дитъ? или́ обнища́въ укра́ду и клену́ся и́менемъ Бо́жіимъ.
|
|
|
10
|
|
|
Не преда́ждь раба́ въ ру́цѣ господи́на, да не когда́ проклене́тъ тя́, и исче́знеши.
|
|
|
11
|
|
|
Ча́до зло́ клене́тъ отца́ и ма́терь не благослови́тъ.
|
|
|
12
|
|
|
Ча́до зло́ пра́ведна себе́ су́дитъ, исхо́да же своєго́ не измы́.
|
|
|
13
|
|
|
Ча́до зло́ высо́ки о́чи и́мать, вѣ́ждома же свои́ма возно́сится.
|
|
|
14
|
|
|
Ча́до зло́ ме́чь зу́бы [своя́] и́мать, и члено́вныя я́ко сѣ́чиво, є́же губи́ти и пояда́ти смире́нныя от земли́ и убо́гія и́хъ от человѣ́къ.
|
|
|
15
|
|
|
Пія́вица имѣ́ три́ дще́ри, любо́вію возлю́блены, и три́ сія́ не насы́тишася єя́, и четве́ртая не удовли́ся рещи́: дово́лно [ми́ є́сть].
|
|
|
16
|
|
|
А́дъ и по́хоть жены́, и земля́ ненапоє́ная водо́ю и вода́ и о́гнь не реку́тъ: довлѣ́єтъ.
|
|
|
17
|
|
|
О́ко руга́ющеєся отцу́ и досажда́ющеє ста́рости ма́терни, да исто́ргнутъ є́ вра́нове от де́брія и да снѣдя́тъ є́ птенцы́ о́рли.
|
|
|
18
|
|
|
Тріє́ ми су́ть невозмо́жная уразумѣ́ти, и четве́ртаго не вѣ́мъ:
|
|
|
19
|
|
|
слѣда́ орла́ паря́ща [по возду́ху] и пути́ змі́а [ползу́ща] по ка́мени, и стези́ корабля́ плову́ща по мо́рю и путі́й му́жа въ ю́ности [єго́].
|
|
|
20
|
|
|
Тако́въ пу́ть жены́ блудни́цы: я́же єгда́ сотвори́тъ, и измы́вшися, ничто́же, рече́, содѣ́яхъ нелѣ́по.
|
|
|
21
|
|
|
Тре́ми трясе́тся земля́, четве́ртаго же не мо́жетъ понести́:
|
|
|
22
|
|
|
а́ще ра́бъ воцари́тся, и безу́мный испо́лнится пи́щею, и раба́ а́ще изжене́тъ свою́ госпожу́,
|
|
|
23
|
|
|
и ме́рзкая жена́ а́ще ключи́тся добру́ му́жу.
|
|
|
24
|
|
|
Четы́ри же су́ть малѣ́йшая на земли́, сія́ же су́ть мудрѣ́йша му́дрыхъ:
|
|
|
25
|
|
|
мра́віє, и́мже нѣ́сть крѣ́пости и уготовля́ютъ въ жа́тву пи́щу:
|
|
|
26
|
|
|
и хірогри́лли, язы́къ не крѣ́покъ, и́же сотвори́ша въ ка́меніихъ до́мы своя́:
|
|
|
27
|
|
|
безца́рни су́ть пру́зіє, и вою́ютъ от єди́наго повелѣ́нія благочи́нно:
|
|
|
28
|
|
|
я́щерица [Євр.: пау́къ.], рука́ми опира́ющися и удо́бь уловля́єма су́щи, живе́тъ во тве́рдехъ царе́выхъ.
|
|
|
29
|
|
|
Тріє́ су́ть, я́же благопоспѣ́шно хо́дятъ, четве́ртоє же, є́же до́брѣ прохо́дитъ:
|
|
|
30
|
|
|
ски́менъ льво́въ крѣпча́є звѣре́й, и́же не отвраща́єтся, ни устраша́єтся скота́,
|
|
|
31
|
|
|
и пѣ́тель ходя́ въ ко́кошѣхъ благоду́шенъ, и козе́лъ предводи́тель ста́ду, и ца́рь глаго́ляй къ наро́ду во язы́цѣ.
|
|
|
32
|
|
|
А́ще вда́си себе́ въ весе́ліє и простре́ши ру́ку твою́ со сва́ромъ, пору́ганъ бу́деши.
|
|
|
33
|
|
|
Мельзи́ млеко́, и бу́детъ ма́сло. А́ще ли но́здри че́шеши, изы́детъ кро́вь: а́ще же извлече́ши словеса́, изы́дутъ су́дове и тя́жбы.
|
|
|
Глава 31
|
|
|
1
|
|
|
Моя́ словеса́ реко́шася от Бо́га, царе́во проро́чество, єго́же наказа́ ма́ти єго́:
|
|
|
2
|
|
|
что́, ча́до, (*соблюде́ши,) что́ рѣче́ніє Бо́жіє? перворо́дне, тебѣ́ глаго́лю, сы́не: что́, ча́до моєго́ чре́ва? что́, ча́до мои́хъ моли́твъ?
|
|
|
3
|
|
|
Не да́ждь жена́мъ твоєго́ бога́тства и твоєго́ ума́ и житія́ въ послѣ́дній совѣ́тъ.
|
|
|
4
|
|
|
Съ совѣ́томъ все́ твори́, съ совѣ́томъ пі́й віно́: си́льніи гнѣвли́ви су́ть, віна́ да не пію́тъ,
|
|
|
5
|
|
|
да напи́вшеся не забу́дутъ му́дрости и пра́во суди́ти немощны́мъ не возмо́гутъ.
|
|
|
6
|
|
|
Дади́те сіке́ра су́щымъ въ печа́лехъ и віно́ пи́ти су́щымъ въ болѣ́знехъ,
|
|
|
7
|
|
|
да забу́дутъ убоже́ства и болѣ́зней не воспомя́нутъ ктому́.
|
|
|
8
|
|
|
Сы́не, отверза́й уста́ твоя́ сло́ву Бо́жію и суди́ вся́ здра́во:
|
|
|
9
|
|
|
отверза́й уста́ твоя́ и суди́ пра́ведно, разсужда́й же убо́га и не́мощна.
|
|
|
10
|
|
|
Жену́ до́блю кто́ обря́щетъ, дража́йши є́сть ка́менія многоцѣ́ннаго такова́я:
|
|
|
11
|
|
|
дерза́єтъ на ню́ се́рдце му́жа єя́: такова́я до́брыхъ коры́стей не лиши́тся:
|
|
|
12
|
|
|
дѣ́лаєтъ бо му́жу своєму́ блага́я во все́ житіє́:
|
|
|
13
|
|
|
обрѣ́тши во́лну и ле́нъ, сотвори́ благопотре́бноє рука́ма свои́ма.
|
|
|
14
|
|
|
Бы́сть я́ко кора́бль ку́плю дѣ́я, издале́ча собира́єтъ себѣ́ бога́тство:
|
|
|
15
|
|
|
и востає́тъ изъ но́щи, и даде́ бра́шна до́му и дѣла́ рабы́нямъ.
|
|
|
16
|
|
|
Узрѣ́вши село́ купи́, от плодо́въ же ру́къ свои́хъ насади́ стяжа́ніє.
|
|
|
17
|
|
|
Препоя́савши крѣ́пко чре́сла своя́, утверди́тъ мы́шцы своя́ на дѣ́ло,
|
|
|
18
|
|
|
и вкуси́, я́ко добро́ є́сть дѣ́лати, и не угаса́єтъ свѣти́лникъ єя́ всю́ но́щь.
|
|
|
19
|
|
|
Ла́кти своя́ простира́єтъ на поле́зная, ру́цѣ же свои́ утвержда́єтъ на вретено́,
|
|
|
20
|
|
|
и ру́цѣ свои́ отверза́єтъ убо́гому, дла́нь же простре́ ни́щу.
|
|
|
21
|
|
|
Не пече́тся о су́щихъ въ дому́ му́жъ єя́, єгда́ гдѣ́ заме́длитъ: вси́ бо у нея́ одѣ́яни су́ть.
|
|
|
22
|
|
|
Сугу́ба одѣя́нія сотвори́ му́жу своєму́, от виссо́на же и порфи́ры себѣ́ одѣя́нія.
|
|
|
23
|
|
|
Сла́венъ быва́єтъ во вратѣ́хъ му́жъ єя́, внегда́ а́ще ся́детъ въ со́нмищи со старѣ́йшины жи́тельми земли́.
|
|
|
24
|
|
|
Плащани́цы сотвори́ и продаде́ Фінікі́аномъ, опоя́санія же Ханане́омъ.
|
|
|
25
|
|
|
Уста́ своя́ отве́рзе внима́телно и зако́нно и чи́нъ заповѣ́да язы́ку своєму́.
|
|
|
26
|
|
|
Крѣ́постію и лѣ́потою облече́ся, и возвесели́ся во дни́ послѣ́днія.
|
|
|
27
|
|
|
Тѣ́сны стези́ до́му єя́, бра́шна же лѣ́ностнаго не яде́.
|
|
|
28
|
|
|
Уста́ своя́ отве́рзе му́дро и зако́нно.
|
|
|
29
|
|
|
Ми́лостыня же єя́ возста́ви ча́да єя́, и обогати́шася: и му́жъ єя́ похвали́ ю́:
|
|
|
30
|
|
|
мно́ги дще́ри стяжа́ша бога́тство, мно́ги сотвори́ша си́лу: ты́ же предуспѣ́ла и превознесла́ся єси́ надъ всѣ́ми:
|
|
|
31
|
|
|
ло́жнаго угожде́нія и су́єтныя добро́ты же́нскія нѣ́сть въ тебѣ́: жена́ бо разу́мная благослове́на є́сть: стра́хъ же Госпо́день сія́ да хва́литъ.
|
|
|
32
|
|
|
Дади́те є́й от плодо́въ усте́нъ єя́, и да хвали́мь бу́детъ во вратѣ́хъ му́жъ єя́. Коне́цъ кни́зѣ при́тчей Соломо́нихъ: и́мать въ себѣ́ гла́въ 31. |