Завантаження...
Співпраця: admin.vira@ukr.net
Наші Телеграм-канали:
Старий Заповіт

• Бут. • Вих. • Лев. • Чис. • Втор.

• Нав. • Суд. • Руф. • 1 Цар. • 2 Цар. • 3 Цар. • 4 Цар. • 1 Пар. • 2 Пар. • 1 Езд. • 2 Езд. • 3 Езд. • Неєм. • Тов. • Юдиф. • Есф. • 1 Мак. • 2 Мак. • 3 Мак.

• Іов. • Пс. • Притч. • Еккл. • Пісн. • Прем. • Сир.

• Іс. • Єр. • Плач. • Вар. • Єз. • Дан.

• Ос. • Іоїл. • Ам. • Авд. • Іона. • Мих. • Наум. • Авв. • Соф. • Агг. • Зах. • Мал.

Новий Заповіт

• Мф. • Мк. • Лк. • Ін.

Порівняти:
⇄

Пя'тые кни'ги мољ=сїѓвы вторы'и зако'нъ
ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ
Глvа, а~”
Κεφάλαιο 1
1
1
Сїи словеса` и^хже гл~а мољ=сїи всемђ` і^и^л~ю, ѓ%бонђ странђ` і^ѓ^рда'на. въ пђсты'ни на за'пады, блиZ чрьмна'го мо'ря междђ` фара'номъ и^ тофо'ломъ, и^ лово'номъ и^ а^вло'номъ, и^ ꙁлаTникомъ”
ΟΥΤΟΙ οἱ λόγοι, οὓς ἐλάλησε Μωυσῆς παντὶ ᾿Ισραὴλ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἐν τῇ ἐρήμῳ πρὸς δυσμαῖς πλησίον τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης ἀνὰ μέσον Φαρὰν Τοφὸλ καὶ Λοβὸν καὶ Αὐλὼν καὶ Καταχρύσεα·
2
2
Є$ді'нъна'десять дн~їи эT хори'ва пђть до горы` сеи'ра. да'ждь до кадисва'рни”
ἕνδεκα ἡμερῶν ἐκ Χωρὴβ ὁδὸς ἐπ᾿ ὄρος Σηεὶρ ἕως Κάδης Βαρνή.
3
3
И$ бысть въ м~ е лњто, въ а~і мцsъ. въ а~ дн~ь мцsа. гл~а мољ=сїи къ всMњ сн~омъ і^и^л~евыM, по всемђ` е^ли'ко заповњда е^мђ г~ь к ниM”
καὶ ἐγενήθη ἐν τῷ τεσσαρακοστῷ ἔτει ἐν τῷ ἑνδεκάτῳ μηνὶ μιᾷ τοῦ μηνὸς ἐλάλησε Μωυσῆς πρὸς πάντας υἱοὺς ᾿Ισραὴλ κατὰ πάντα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος αὐτῷ πρὸς αὐτούς.
4
4
По ё^бїе'нїи сїѓ'на цр~я а^м#морре'иска, жи'вшаго въ а^сево'не. і^ и^ѓ'га цр~я васа'ньска, жи'вшаго въ а^старо'џњ, и^ во е^драи`”
μετὰ τὸ πατάξαι Σηὼν βασιλέα ᾿Αμορραίων τὸν κατοικήσαντα ἐν ᾿Εσεβὼν καὶ τὸν ῍Ωγ βασιλέα τῆς Βασὰν τὸν κατοικήσαντα ἐν ᾿Ασταρὼθ καὶ ἐν ᾿Εδραΐν,
5
5
Э$бо'нђ же странђ` і^ѓ^рда'на въ земли` моа^вли, нача` мољ=сїи проповњ'дати зако'нъ сїи гл~я”
ἐν τῷ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἐν γῇ Μωάβ, ἤρξατο Μωυσῆς διασαφῆσαι τὸν νόμον τοῦτον λέγων·
6
6
Гь~ б~ъ на'шъ гл~а на'мъ въ хори'вњ гл~я, довлње^тᲆ ваM жи'ти въ горњ се'й”
Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Χωρὴβ λέγων· ἱκανούσθω ὑμῖν κατοικεῖν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ·
7
7
Э$брати'теся, и^ въздви'гнетеся в^ы, и^ внїидњте въ горђ а^м#морре'искђ. и^ къ всњмᲆ насе'лником#, а^ра'вы въ горђ` и^ поля'нђ, и^ на восто'къ, дђбра'вы, и^ подо'лгъ мо'ря земли` ханааnски. и^ сђпроти'вђ дђбравы до рњки` вели'кїя е^в#фра'тњ”
ἐπιστράφητε καὶ ἀπάρατε ὑμεῖς καὶ εἰσπορεύεσθε εἰς ὄρος ᾿Αμορραίων καὶ πρὸς πάντας τοὺς περιοίκους ῎Αραβα, εἰς ὄρος καὶ πεδίον καὶ πρὸς λίβα καὶ παραλίαν γῆν Χαναναίων καὶ ᾿Αντιλίβανον ἕως τοῦ ποταμοῦ τοῦ μεγάλου Εὐφράτου.
8
8
И$ с^е предаX преD ва'ми зе'млю вшеDше ѓ^дрьжите ю&, е^ю'же кля'хся эTц~емъ ва'шимъ, а^враа'мђ, і^саа'кђ, і^а'ковђ, да'ти ю& и^м# и^ сњмени иX по ниX”
ἴδετε, παραδέδωκεν ἐνώπιον ὑμῶν τῆν γῆν· εἰσπορευθέντες κληρονομήσατε τὴν γῆν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν ὑμῶν, τῷ ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ δοῦναι αὐτοῖς καὶ τῷ σπέρματι αὐτῶν μετ᾿ αὐτούς.
9
9
И$ реко'хъ къ ваM во' время ѓ%но гл~я. не могђ` а%зъ е^ді'нᲆ води' ти ваs”
καὶ εἶπα πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· οὐ δυνήσομαι μόνος φέρειν ὑμᾶς·
10
10
Гь~ б~ъ ва'шъ ё^мно'жилъ ваs и^ с^е е^сте` днеs, ја^ко ѕвњ'зды нбsныа мно'жествоM”
Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐπλήθυνεν ὑμᾶς, καὶ ἰδού ἐστε σήμερον ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει·
11
11
Гь~ б~ъ эTц~ъ ва'шихъ приложи` ва'мᲆ, ја%ко е^сте` ты'сђща кра'тъ ё^мно'жени и^ блsви васъ, ја%коже гл~алъ е^сть ваM”
Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν προσθείη ὑμῖν ὡς ἐστὲ χιλιοπλασίως καὶ εὐλογήσαι ὑμᾶς, καθότι ἐλάλησεν ὑμῖν.
12
12
Ка'ко могђ` самъ носи'ти трђды` ваша, и^ тя'жести ваша и^ пря` ваша,
πῶς δυνήσομαι μόνος φέρειν τὸν κόπον ὑμῶν καὶ τὴν ὑπόστασιν ὑμῶν καὶ τὰς ἀντιλογίας ὑμῶν;
13
13
и^ꙁбери'те себᲇ мђжа мђ'дры и^ ё^мњтеля и^ смы'слены, въ племе'нехъ вашиX. и^ да поста'влю и^хъ наD ва'ми стрњ'ишины ва'мъ”
δότε ἑαυτοῖς ἄνδρας σοφοὺς καὶ ἐπιστήμονας καὶ συνετοὺς εἰς τὰς φυλὰς ὑμῶν, καὶ καταστήσω ἐφ᾿ ὑμῶν ἡγουμένους ὑμῶν.
14
14
И$ эTвњща'сте ми и^ реко'сте добро` сло'во е^же гл~алъ е^си сътвори'ти”
καὶ ἀπεκρίθητέ μοι καὶ εἴπατε· καλὸν τὸ ρῆμα ὃ ἐλάλησας ποιῆσαι.
15
15
И$ пояX эT ваs мђжи мђ'дры, и^ ё^мњтелны и^ смыслены. и^ поста'вихъ и^хъ владњти наD вами ты'сђщники, и^ со'тники и^ пятьдеся'тники, и^ десятники, и^ кни'гочїа, сђдїа'мъ вашиM”
καὶ ἔλαβον ἐξ ὑμῶν ἄνδρας σοφοὺς καὶ ἐπιστήμονας καὶ συνετοὺς καὶ κατέστησα αὐτοὺς ἡγεῖσθαι ἐφ᾿ ὑμῶν χιλιάρχους καὶ ἑκατοντάρχους καὶ πεντηκοντάρχους καὶ δεκάρχους καὶ γραμματοεισαγωγεῖς τοῖς κριταῖς ὑμῶν.
16
16
И$ заповњ'дахъ сђдїа'мъ вашим# в т^о вре'мя гл~я раZсђжда'иᲄе междђ бра'тїею свое`ю, и^ сђди'те по пра'вдњ межи` мђжемъ и^ ме'ждђ бра'томъ е^го, и^ междђ прише'лцемъ”
καὶ ἐνετειλάμην τοῖς κριταῖς ὑμῶν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· διακούετε ἀνὰ μέσον τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν καὶ κρίνατε δικαίως ἀνὰ μέσον ἀνδρὸς καὶ ἀνὰ μέσον ἀδελφοῦ καὶ ἀνὰ μέσον προσηλύτου αὐτοῦ.
17
17
Не зри'те лица` въ сђдњ`, по ма'лђ и^ по вели'кђ сђ'диши не сђмня'ся лица` чл~ча сђдъ б^о бж~їи е^сть” с^и рњчь и^же а%ще жестока бђдетъ ё^ васъ, принеси'те до мене` и^ да слы'шђ ю&”
οὐκ ἐπιγνώσῃ πρόσωπον ἐν κρίσει, κατὰ τὸν μικρὸν καὶ κατὰ τὸν μέγαν κρινεῖς, οὐ μὴ ὑποστείλῃ πρόσωπον ἀνθρώπου, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ Θεοῦ ἐστι· καὶ τὸ ρῆμα, ὃ ἐὰν σκληρὸν ᾖ ἀφ᾿ ὑμῶν, ἀνοίσετε αὐτὸ ἐπ᾿ ἐμέ, καὶ ἀκούσομαι αὐτό.
18
18
И$ заповњ'дахъ ва'мъ вᲆ вре'мя ѓ%но вс^я словеса` ја%же сътвори'те”
καὶ ἐνετειλάμην ὑμῖν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ πάντας τοὺς λόγους, οὓς ποιήσετε.
19
19
И$ воздви'гшеся эT хори'ва прои^до'хоM вс^ю пђсты'ню вели'кђю, и^ стра'шнђю ѓ%нђ, ю%же ви'дњсте. въ пђти` горы` а^м#морре'иски, ја%ко заповњда на'мъ г~ь б~ъ на'шъ, и^ прїидохо'м# до кадисва'рнїи”
καὶ ἀπάραντες ἐκ Χωρὴβ ἐπορεύθημεν πᾶσαν τὴν ἔρημον τὴν μεγάλην καὶ τὴν φοβερὰν ἐκείνην, ἣν εἴδετε, ὁδὸν ὄρους τοῦ ᾿Αμορραίου, καθότι ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν, καὶ ἤλθομεν ἕως Κάδης Βαρνή.
20
20
И$ реко'хъ ваM, прїидњте до горы` а^м#морре'иски, ја%же г~ь б~ъ нашъ да'етъ ваM
καὶ εἶπα πρὸς ὑμᾶς· ἤλθατε ἕως τοῦ ὄρους τοῦ ᾿Αμορραίου, ὃ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ὑμῖν.
21
21
ви'дите, предаl е^сть г~ь б~ъ вашᲆ, преD лице'мъ вашиM зе'млю, вше'дше прїимњте. ја^коже гл~а г~ь б~ъ эTц~ъ ва'шихъ и^ вамъ, не бо'итеся н^и ё^жаса'итеся”
ἴδετε, παραδέδωκεν ἡμῖν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν πρὸ προσώπου ὑμῶν τὴν γῆν· ἀναβάντες κληρονομήσατε, ὃν τρόπον εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν ὑμῖν· μὴ φοβεῖσθε μηδὲ δειλιάσητε.
22
22
И$ прїидосте къ мнњ` вс^и и^ рекосте м^и. да по'слемᲆ мђжа преD на'ми да соглядяT зе'млю. и^ повњ'дятъ н^ы эTвњтъ и^ пђть и^мже дои'демъ ея`, и^ гра'ды в ня'же н^ы е^сть вни'ти”
καὶ προσήλθατέ μοι πάντες καὶ εἴπατε· ἀποστείλωμεν ἄνδρας προτέρους ἡμῶν, καὶ ἐφοδευσάτωσαν ἡμῖν τὴν γῆν καὶ ἀναγγειλάτωσαν ἡμῖν ἀπόκρισιν τὴν ὁδόν, δι᾿ ἧς ἀναβησόμεθα ἐν αὐτῇ, καὶ τὰς πόλεις εἰς ἃς εἰσπορευσόμεθα εἰς αὐτάς.
23
23
И$ ё^гоDно бысть слово с^е предо мно'ю. и^ поя'хъ эT ваs, в~і, мђжа. мђжа е^ді'наго эT кое^гождо племе'ни”
καὶ ἤρεσεν ἐναντίον μου τὸ ρῆμα, καὶ ἔλαβον ἐξ ὑμῶν δώδεκα ἄνδρας, ἄνδρα ἕνα κατὰ φυλήν.
24
24
И$ ѓ^браᲄившеся възы'доша на' горђ, и^ прїидоша до бе'ри греꙁно'вныа, и^ согляда'ша ю&”
καὶ ἐπιστραφέντες ἀνέβησαν εἰς τὸ ὄρος καὶ ἤλθοσαν ἕως Φάραγγος βότρυος καὶ κατεσκόπευσαν αὐτήν.
25
25
И$ вꙁя'ша в рђцњ свои` эT плода` земли`, и^ принесо'ша к наM. и^ гл~ахђ бл~га'я земля` ю%же вда'етъ г~ь б~ъ наM”
καὶ ἐλάβοσαν ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ καρποῦ τῆς γῆς καὶ κατήνεγκαν πρὸς ὑμᾶς καὶ ἔλεγον· ἀγαθὴ ἡ γῆ, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ἡμῖν.
26
26
И$ не въсхоᲄњ'сте внити, ни'же послђшасте гл~ъ г~а б~а ва'шего”
καὶ οὐκ ἠθελήσατε ἀναβῆναι, ἀλλ᾿ ἠπειθήσατε τῷ ρήματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν
27
27
И$ възропта'сте в кђщахъ свои^хъ и^ реко'сте, ненави'сти ради и^зведе` н^ы г~ь и^з ꙁемля` е^гљ=петскїа, преда' ти насъ в рђцњ а^м#море'истњ, потреби'ти наs”
καὶ διεγογγύζετε ἐν ταῖς σκηναῖς ὑμῶν καὶ εἴπατε· διὰ τὸ μισεῖν Κύριον ἡμᾶς, ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου παραδοῦναι ἡμᾶς εἰς χεῖρας ᾿Αμορραίων, ἐξολοθρεῦσαι ἡμᾶς.
28
28
Ка'мо м^ы възы'дем#, братїя же наша эTврати'ша срDца наша гл~юще. ја%ꙁыk мно'гъ и^ крњпча'иши насъ, и^ гра'ди вели'цњ ё^твръжDены до нб~си. н^о и^ сн~ы гига'нътовы ви'дњхоM та'мо.
ποῦ ἡμεῖς ἀναβαίνομεν; οἱ δὲ ἀδελφοὶ ὑμῶν ἀπέστησαν τὴν καρδίαν ὑμῶν λέγοντες· ἔθνος μέγα καὶ πολὺ καὶ δυνατώτερον ἡμῶν καὶ πόλεις μεγάλαι καὶ τετειχισμέναι ἕως τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλὰ καὶ υἱοὺς γιγάντων ἑωράκαμεν ἐκεῖ.
29
29
и^ гл~ахᲆ кᲆ ваM не ё^жаса'иᲄеся и^ не бо'иᲄеся эT них#”
καὶ εἶπα πρὸς ὑμᾶς· μὴ πτήξετε, μηδὲ φοβηθῆτε ἀπ᾿ αὐτῶν·
30
30
Гь~ б~ъ на'шъ преDходя'и преD лицемъ ва'шимъ то'й повою'етᲆ и^хъ с ва'ми, по всемђ` е^ли'ко сътвори` ва'мъ, въ ꙁемли` е^гљ=петᲆстњи преD ѓ%чима ва'шима”
Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ὁ προπορευόμενος πρὸ προσώπου ὑμῶν αὐτὸς συνεκπολεμήσει αὐτοὺς μεθ᾿ ὑμῶν κατὰ πάντα, ὅσα ἐποίησεν ὑμῖν ἐν γῇ Αἰγύπτῳ
31
31
И$ вᲆ пђсты'ни се'й ю%же ви'дњсте ја%ко въспита` тебе` г~ь б~ъ тво'и, ја%коже нњ'кїи чл~къ пиᲄаеT сн~а свое^го, по всемђ` пђти` во'ньже ходи'сте. дон#деже прїидо'сте до мњста сего`,
καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ταύτῃ, ἣν εἴδετε, ὁδὸν ὄρους τοῦ ᾿Αμορραίου, ὡς ἐτροφοφόρησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου, ὡς εἴ τις τροφοφορήσαι ἄνθρωπος τὸν υἱὸν αὐτοῦ, κατὰ πᾶσαν τὴν ὁδὸν εἰς ἣν ἐπορεύθητε, ἕως ἤλθετε εἰς τὸν τόπον τοῦτον.
32
32
н^о въ словеси` се'мъ не вњ'ровасте гв~и б~ђ ва'шемђ.
καὶ ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ οὐκ ἐνεπιστεύσατε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν,
33
33
и^же преDходитъ преD ва'ми въ пђть, и^збра'ти вамъ мњсто. водя` васъ ѓ^гне'мъ но'щїю, показа'я ваM пђть и%мже и^ти` по немъ. и^ ѓ'блакомъ дн~їю”
ὃς προπορεύεται πρότερος ὑμῶν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκλέγεσθαι ὑμῖν τόπον, ὁδηγῶν ὑμᾶς ἐν πυρὶ νυκτός, δεικνύων ὑμῖν τὴν ὁδὸν καθ᾿ ἣν πορεύεσθε ἐπ᾿ αὐτῆς, καὶ ἐν νεφέλῃ ἡμέρας.
34
34
И$ ё^слы'ша г~ь б~ъ глаs словесᲆ ва'шиX. и^ разгнњ'вася и^ кля'тся гл~я”
καὶ ἤκουσε Κύριος τὴν φωνὴν τῶν λόγων ὑμῶν καὶ παροξυνθεὶς ὤμοσε λέγων·
35
35
А/ще ё%зритъ кт^о эT мђжᲆ си'хъ зе'млю бл~гђю сїю. е^ю'же а^ꙁъ кляхся эTц~еM и^хъ.
εἰ ὄψεταί τις τῶν ἀνδρῶν τούτων τὴν γῆν ἀγαθὴν ταύτην, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν,
36
36
развњ хале'ва сн~а е^фџо'нина сїи ё%ꙁритᲆ ю&. семђ же даM зе'млю на нюже востђпи'лъ е^сть, и^ сн~омъ е^го, понеже прилежаT гв~и”
πλὴν Χάλεβ υἱὸς ᾿Ιεφοννή, οὗτος ὄψεται αὐτήν, καὶ τούτῳ δώσω τὴν γῆν, ἐφ᾿ ἣν ἐπέβη, καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ διὰ τὸ προσκεῖσθαι αὐτὸν τὰ πρὸς Κύριον.
37
37
И$ на' мя раZгнњ'вася г~ь ваs ра'ди рекїи, ни'же т^ы вни'деши та'мо”
καὶ ἐμοὶ ἐθυμώθη Κύριος δι᾿ ὑμᾶς λέγων· οὐδὲ σὺ οὐ μὴ εἰσέλθῃς ἐκεῖ·
38
38
Но^ і^сђсᲆ сн~ъ нављ=нъ и^же сᲄои'тᲆ преD тобо'ю, сїи вни'детъ та'мо в н^ю, сего` ё^крњпи` ја%ко сїи прича'стиT ю& і^и^л~ю”
᾿Ιησοῦς υἱὸς Ναυὴ ὁ παρεστηκώς σοι, οὗτος εἰσελεύσεται ἐκεῖ· αὐτὸν κατίσχυσον, ὅτι αὐτὸς κατακληρονομήσει αὐτὴν τῷ ᾿Ισραήλ.
39
39
И$ ѓ^троча'та ва'ши и^хже гл~асте въ плене'нїи бђ'дђтъ, и^ вся'ко ѓ^троча мла'до е^же не вњсть днеs добра` и^ ѕла`, сїи вни'дTђ та'мо, и^ си'мъ дамъ ю& и^ сїи причастя'тъ ю&”
καὶ πᾶν παιδίον νέον, ὅστις οὐκ οἶδε σήμερον ἀγαθὸν ἢ κακόν, οὗτοι εἰσελεύσονται ἐκεῖ, καὶ τούτοις δώσω αὐτήν, καὶ αὐτοὶ κληρονομήσουσιν αὐτήν.
40
40
Вы' же ѓ^брати'вшися въполъчи'стеся въ пђсты'ню пђтеM къ чермно'мђ мо'рю”
καὶ ὑμεῖς ἐπιστραφέντες ἐστρατοπεδεύσατε εἰς τὴν ἔρημον, ὁδὸν τὴν ἐπὶ τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης.
41
41
И$ гл~асте ре'кђще къ мн^њ съгрњши'хомᲆ, преD гм~ъ бм~ъ на'шимъ м^ы. шеDше да ся сњче'мъ, по всемђ` е^ли'ко заповњ'да г~ь б~ъ на'шъ наM” И$ въземᲆ ко'ждо сосDђ сво'и ра'тныи, и^ собра'вшеся в#зыидо'сте на горђ`”
καὶ ἀπεκρίθητε καὶ εἴπατε· ἡμάρτομεν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· ἡμεῖς ἀναβάντες πολεμήσομεν κατὰ πάντα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν. καὶ ἀναλαβόντες ἕκαστος τὰ σκεύη τὰ πολεμικὰ αὐτοῦ καὶ συναθροισθέντες ἀνεβαίνετε εἰς τὸ ὄρος.
42
42
И$ рече г~ь кᲆ мн^њ рцы` иM да не выхо'дятъ ни'же секђтся, нњсмь б^о с ни'ми. и^ да не пробњгнђтъ прDе враги` ва'шими”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· εἰπὸν αὐτοῖς· οὐκ ἀναβήσεσθε οὐδὲ μὴ πολεμήσετε, οὐ γάρ εἰμι μεθ᾿ ὑμῶν· καὶ οὐ μὴ συντριβῆτε ἐνώπιον τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν·
43
43
И$ гл~ахъ къ ваM не послђш'асте мене`, и^ престђпи'сᲄе слово гн~е. и^ възнђди'вшеся възыидо'сте на горђ`”
καὶ ἐλάλησα ὑμῖν, καὶ οὐκ εἰσηκούσατέ μου καὶ παρέβητε τὸ ρῆμα Κυρίου καὶ παραβιασάμενοι ἀνέβητε εἰς τὸ ὄρος.
44
44
И$ сшеD а^м#морњи живы'и на горњ` то'й проти'вђ ва'мъ, и^ прогна` в^ы ја%ко пчелам# творя'тъ, і^ и^зби'ша в^ы эT сеи'ра до е'рмы,
καὶ ἐξῆλθεν ὁ ᾿Αμορραῖος ὁ κατοικῶν ἐν τῷ ὄρει ἐκείνῳ εἰς συνάντησιν ὑμῖν καὶ κατεδίωξαν ὑμᾶς, ὡσεὶ ποιήσαισαν αἱ μέλισσαι, καὶ ἐτίτρωσκον ὑμᾶς ἀπὸ Σηεὶρ ἕως ῾Ερμᾶ.
45
45
тогда` възврати'стеся” И$ сњдше пла'касте преD гм~ъ и^ не послђша г~ь гла'са ва'шего, и^ не вняT ва'мъ”
καὶ καθίσαντες ἐκλαίετε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ οὐκ εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς ὑμῶν οὐδὲ προσέσχεν ὑμῖν.
46
46
И$ сњдњсте в кади'си дн~и мно'ги е^ли'ко дн~їи тогда` сњдњ'сте”
καὶ ἐνεκάθησθε ἐν Κάδης ἡμέρας πολλάς, ὅσας ποτὲ ἡμέρας ἐνεκάθησθε.
Глvа, в~”
Κεφάλαιο 2
1
1
И$ възврати'вшеся вᲆꙁдвиго'хомся въ пђсты'ню пђть моря чермна'го, ја%коже гл~а г~ь ко мнњ`. и^ ѓ^быходихом# го'рђ, сеи'ръ, дн~и многи.
ΚΑΙ ἐπιστραφέντες ἀπῄραμεν εἰς τὴν ἔρημον, ὁδὸν θάλασσαν ἐρυθράν, ὃν τρόπον ἐλάλησε Κύριος πρός με, καὶ ἐκυκλώσαμεν τὸ ὄρος τὸ Σηεὶρ ἡμέρας πολλάς.
2
2
И$ рече г~ь ко мнњ,
καὶ εἶπε Κύριος πρός με·
3
3
довлњ'етъ ваM ѓ^бъхожда'ти го'рђ сїю, возврати'стеся ё^бо къ сњ'верђ”
ἱκανούσθω ὑμῖν κυκλοῦν τὸ ὄρος τοῦτο, ἐπιστράφητε οὖν ἐπὶ βορρᾶν·
4
4
И$ лю'демъ заповњждь гл~я, в^ы прои'дњте по предњлоM бра'тїа вашея сн~овъ и^са'вовыхъ живђщихъ въ сеи'рњ. и^ ё^боя'тся ваs, ё^жа'снђтся ѕњло”
καὶ τῷ λαῷ ἔντειλαι λέγων· ὑμεῖς παραπορεύεσθε διὰ τῶν ὁρίων τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν υἱῶν ῾Ησαῦ, οἳ κατοικοῦσιν ἐν Σηείρ, καὶ φοβηθήσονται ὑμᾶς καὶ εὐλαβηθήσονται ὑμᾶς σφόδρα.
5
5
Не сътвори'те с ними ра'ти, не да'хъ б^о вамъ эT земля` и^хъ, ниже стопы` ноги`, ја^ко въ прича'стїе да'хъ сн~омъ і^са'вовыM го'рђ сеи'ръ”
μὴ συνάψητε πρὸς αὐτοὺς πόλεμον· οὐ γὰρ δῶ ὑμῖν ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶν οὐδὲ βῆμα ποδός, ὅτι ἐν κλήρῳ δέδωκα τοῖς υἱοῖς ῾Ησαῦ τὸ ὄρος τὸ Σηείρ.
6
6
Сребро'мъ пи'щђ кђпи'те себњ ё^ ни'хъ и^ ја^ди'те, во'дђ въ мњрђ во'змете эT нихъ, на ценњ да пїете”
ἀργυρίου βρώματα ἀγοράσατε παρ᾿ αὐτῶν καὶ φάγεσθε καὶ ὕδωρ μέτρῳ λήψεσθε παρ᾿ αὐτῶν ἀργυρίου καὶ πίεσθε·
7
7
Гь~ б^о б~ъ ᲄвои блsвилᲆ е^сть тебе` въ всеM дњ'ло рђкђ твое^ю. раꙁђмᲇи ка'ко прои'де пђсты'ню вели'кђю и^ стра'шнђю сїю. с^е м~, лњтъ г~ь б~ъ твои с тобо'ю, и^ не проси` словеси`”
ὁ γὰρ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εὐλόγησέ σε ἐν παντὶ ἔργῳ τῶν χειρῶν σου· διάγνωθι πῶς διῆλθες τὴν ἔρημον τὴν μεγάλην καὶ τὴν φοβερὰν ἐκείνην· ἰδοὺ τεσσαράκοντα ἔτη Κύριος ὁ Θεός σου μετὰ σοῦ, οὐκ ἐπεδεήθης ρήματος.
8
8
И$ минђ'хомъ бра'тїю свою` сн~ы і^са'вля, живђщ'ая в сеи'рњ ё^ пђти` а^раDскаго эT е^ло'на, и^ эT гасїѓ'на гаве'ра, и^ възвраᲄи'вшеся преидо'хомъ пђть въ пђсты'ню моа'влю”
καὶ παρήλθομεν τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν υἱοὺς ῾Ησαῦ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν Σηεὶρ παρὰ τὴν ὁδὸν τὴν ῎Αραβα ἀπὸ Αἰλὼν καὶ ἀπὸ Γεσιὼν Γάβερκαὶ ἐπιστρέψαντες παρήλθομεν ὁδὸν ἔρημον Μωάβ.
9
9
И$ рече г~ь къ мнњ`, не совраждђ'итеся моа'витомъ, и^ не сътвори'те с ними ра'ти, не дахъ б^о ва'мъ эT земля` иX въ прича'стїе, сн~омъ б^о ло'товомъ да'лъ е^смь а^рои'ръ причасти'ти”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· μὴ ἐχθραίνετετοῖς Μωαβίταις καὶ μὴ συνάψητε πρὸς αὐτοὺς πόλεμον· οὐ γὰρ μὴ δῶ ὑμῖν ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶν ἐν κλήρῳ, τοῖς γὰρ υἱοῖς Λὼτ δέδωκα τὴν ᾿Αροὴρ κληρονομεῖν. (
10
10
И$ ѓ^ми'ны б^о пре'жDе сᲇдя'хђ в не'и и^ чадь вели'ка и^ мно'га и^ крњпка, ја^коже и^ е^наки'нъ
οἱ ᾿Ομμὶν πρότεροι ἐνεκάθηντο ἐπ᾿ αὐτῆς ἔθνος μέγα καὶ πολὺ καὶ ἰσχύοντες, ὥσπερ οἱ ᾿Ενακίμ·
11
11
рафа'инъ, гл~ются и^ сїи, ја%коже е^наки'ни и^ моа^ви'тᲇ прозываюT я& и^ ѓ^ми'ны”
Ραφαΐν λογισθήσονται καὶ οὗτοι ὥσπερ καὶ οἱ ᾿Ενακίμ, καὶ οἱ Μωαβῖται ἐπονομάζουσιν αὐτοὺς ᾿Ομμίν.
12
12
И$ въ сеи'рњ сᲇдя'ше хорњ'и прежде. н^о сн~ове і^са'вовы, потреби'ша я&, і^ и^скорени'ша я&, эT лица` и^ всели'шася въ и'хъ мњ'ста. и^м#же ѓ%бразомъ сътвори` і^и^л~ь на земли` прича'стїа е^го, ја^же далъ е^сть г~ь и^мъ”
καὶ ἐν Σηεὶρ ἐνεκάθητο ὁ Χορραῖος τὸ πρότερον, καὶ υἱοὶ ῾Ησαῦ ἀπώλεσαν αὐτοὺς καὶ ἐξέτριψαν αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου αὐτῶν καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν, ὃν τρόπον ἐποίησεν ᾿Ισραὴλ τὴν γῆν τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, ἣν δέδωκε Κύριος αὐτοῖς).
13
13
Нн~њ ё^бо в^ы вᲆста'ните и^ въꙁдви'гнитеся, и^ про'идете де'брь заре'фовђ”
νῦν οὖν ἀνάστητε καὶ ἀπάρατε ὑμεῖς καὶ παραπορεύεσθε τὴν φάραγγα Ζαρέτ.
14
14
И$ ни ја%же эTи^до'хом# эT кадис ва'рнїи до'ндеже преи^до'хомъ де'брь ꙁаре'фовђ, л~ и^ и~, лњт#. до'н#деже паде` вс^е рожде'нїе мђжь во'искиX эT по'лка. ја%коже кля'тся и^мъ г~ь”
καὶ αἱ ἡμέραι, ἃς παρεπορεύθημεν ἀπὸ Κάδης Βαρνὴ ἕως οὗ παρήλθομεν τὴν φάραγγα Ζαρέτ, τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη, ἕως οὗ διέπεσε πᾶσα γενεὰ ἀνδρῶν πολεμιστῶν ἀποθνήσκοντες ἐκ τῆς παρεμβολῆς, καθότι ὤμοσε Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῖς·
15
15
И$ рђка` бж~їа бя'ше на ни'хъ, погђби'ти я& эT поlка. до'ндеже падо'ша”
καὶ ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ ἦν ἐπ᾿ αὐτοῖς ἐξαναλῶσαι αὐτοὺς ἐκ μέσου τῆς παρεμβολῆς, ἕως οὗ διέπεσαν.
16
16
И$ бысть вънегда` падо'ша вс^и мђжи во'истїи ё^мира'юще эT среди` людїи”
καὶ ἐγενήθη ἐπειδὴ ἔπεσαν πάντες οἱ ἄνδρες οἱ πολεμισταὶ ἀποθνήσκοντες ἐκ μέσου τοῦ λαοῦ,
17
17
И$ рече г~ь къ мнњ` гл~я.
καὶ ἐλάλησε Κύριος πρός με λέγων·
18
18
т^ы преи'деши дне'сь же предњ'лы моа'влими, и^ а^рои'ровыми”
σὺ παραπορεύσῃ σήμερον τὰ ὅρια Μωὰβ τὴν Σηεὶρ
19
19
ПришеDше блиZ сн~овᲆ а^м#ма'новыхᲆ не съвраждђ'итеся иM, и^ не сътвори'те с ними ра'ти, не даM б^отебе` эT земля` сн~овъ а^м#моновых# во прича'стїе. ја%ко сн~омъ ло'товымъ даX во прича'сᲄїе”
καὶ προσάξετε ἐγγὺς υἱῶν ᾿Αμμάν· μὴ ἐχθραίνετε αὐτοῖς μηδὲ συνάψητε αὐτοῖς εἰς πόλεμον· οὐ γὰρ μὴ δῶ ἀπὸ τῆς γῆς υἱῶν ᾿Αμμάν σοι ἐν κλήρῳ, ὅτι τοῖς υἱοῖς Λὼτ δέδωκα αὐτὴν ἐν κλήρῳ. (
20
20
Земля` рафаи'нъска и^менђется. рафаи%ны б^о на не'и прежде жи'вяхђ, а^мони'тяне же прозыва'ютъ и^хъ зоми'нъ.
γῆ Ραφαΐν λογισθήσεται· καὶ γὰρ ἐπ᾿ αὐτῆς κατῴκουν οἱ Ραφαΐν τὸ πρότερον, καὶ οἱ ᾿Αμμανῖται ἐπονομάζουσιν αὐτοὺς Ζομζομμίν,
21
21
ја^зы'къ велиk мно'гъ и^ крњпок#. ја^коже и^ е^наки'мы, и^ погђби` я& г~ь эT лица` и^хъ, и^ прїа'ша прича'стїа и^ всели'шася въ и^хъ мњсто, и^ до сего` дн~я”
ἔθνος μέγα καὶ πολὺ καὶ δυνατώτερον ὑμῶν, ὥσπερ καὶ οἱ ᾿Ενακίμ, καὶ ἀπώλεσεν αὐτοὺς Κύριος πρὸ προσώπου αὐτῶν, καὶ κατεκληρονόμησαν καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης·
22
22
ЈА/коже сътвори` сн~омᲆ і^са'вовыM живђщиM в сеи'рњ. иMже ѓ^браꙁоM поᲄреби'ша хоре'я эT лица` своеh. и^ причасти'шася в ниX и^ вселишася въ иX мᲇсто, и^ до сего` дн~е”
ὥσπερ ἐποίησαν τοῖς υἱοῖς ῾Ησαῦ κατοικοῦσιν ἐν Σηείρ, ὃν τρόπον ἐξέτριψαν τὸν Χορραῖον ἀπὸ προσώπου αὐτῶν καὶ κατεκληρονόμησαν αὐτοὺς καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης·
23
23
И$ е^ве'и живђщїа, въ а^ро'џњ до га'зы, кападокїи шеDше и^зъ кападокїи' потреби'ша я&, и^ всели'шася во и'хъ мᲇсто”
καὶ οἱ Εὐαῖοι οἱ κατοικοῦντες ἐν ᾿Ασηδὼθ ἕως Γάζης, καὶ οἱ Καππάδοκες οἱ ἐξελθόντες ἐκ Καππαδοκίας ἐξέτριψαν αὐτοὺς καὶ κατῳκίσθησαν ἀντ᾿ αὐτῶν).
24
24
Нн~њ ё^бо въста'нњте в^ы въꙁдви'гнњтеся и^ прои^дњте в^ы де'брь а^рно'ню, с^е предаX в рђцњ твои` сїѓ'на цр~я е^сево'ня, и^ а^м#морре'иска. и^ зеMлю е^го начни` причаща'ти. сᲆтвори` с ни'ми ра'ть дн~ешнїи дн~ь”
νῦν οὖν ἀνάστητε καὶ ἀπάρατε καὶ παρέλθατε ὑμεῖς τὴν φάραγγα ᾿Αρνῶν· ἰδοὺ παραδέδωκα εἰς τὰς χεῖράς σου τὸν Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβὼν τὸν ᾿Αμορραῖον καὶ τὴν γῆν αὐτοῦ· ἐνάρχου κληρονομεῖν, σύναπτε πρὸς αὐτὸν πόλεμον.
25
25
Нн~њ начнђ дати тре'петъ и^ страX тво'и преD лицеM всњмъ страна'м# ја^же сђть поD нб~сеM. ѓ^ни же слы'шавшеи и%мя твое` въꙁᲆмятђтся. и^ болњзнь прїимђтъ эT лица` твое^го”
ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ ἐνάρχου δοῦναι τὸν τρόμον σου καὶ τὸν φόβον σου ἐπὶ προσώπου πάντων τῶν ἐθνῶν τῶν ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ, οἵτινες ἀκούσαντες τὸ ὄνομά σου ταραχθήσονται καὶ ὠδῖνας ἕξουσιν ἀπὸ προσώπου σου.
26
26
И$ послахъ послы` эT пђсты'ня кедемо'џъ къ сїѓ'нђ цр~ю а^сево'ню, словесы` ми'рны гл~я”
Καὶ ἀπέστειλα πρέσβεις ἐκ τῆς ἐρήμου Κεδαμὼθ πρὸς Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβὼν λόγοις εἰρηνικοῖς λέγων·
27
27
д^а прои'дђ сквоѕњ ꙁе'млю твою` по пђᲄи` прои^дђ и^ не съвращ'ђся н^и на' десно н^и на' лњво”
παρελεύσομαι διὰ τῆς γῆς σου, ἐν τῇ ὁδῷ πορεύσομαι, οὐκ ἐκκλινῶ δεξιὰ οὐδ᾿ ἀριστερά·
28
28
Пи'щђ на ценњ` да ны` даси, и^ ја^мъ. и^ во'дђ на ценњ` даси` и^ пїю, ра'звњ то'чїю нога'ма мои^ма прои^дђ”
βρώματα ἀργυρίου ἀποδώσῃ μοι, καὶ φάγομαι, καὶ ὕδωρ ἀργυρίου ἀποδώσῃ μοι, καὶ πίομαι· πλὴν ὅτι παρελεύσομαι τοῖς ποσί,
29
29
ЈА/коже сᲆтвори'ша м^и сн~ве і^са'вови живђщїи въ сеи'рњ, и^ моа'вити живђщїи въ и^ро'рњ. до'ндеже про'и^дђ і^ѓ^рда'нъ на' ꙁемлю ја%же г~ь б~ъ нашъ да'етъ наM”
καθὼς ἐποίησάν μοι οἱ υἱοὶ ῾Ησαῦ οἱ κατοικοῦντες ἐν Σηεὶρ καὶ οἱ Μωαβῖται οἱ κατοικοῦντες ἐν ᾿Αροήρ, ἕως ἂν παρέλθω τὸν ᾿Ιορδάνην εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ἡμῖν.
30
30
И$ не въсхотњ` сїѓ'нъ цр~ь а^сево'нь да минеM сквоѕњ ю&, ја%ко ѓ^жесточи` г~ь б~ъ нашᲆ дх~ъ е^го, и^ ё^крњпи` срDце е^го да преда'стъ в рђцњ твои` въ дн~ешнїи дн~ь”
καὶ οὐκ ἠθέλησε Σηὼν βασιλεὺς ᾿Εσεβὼν παρελθεῖν ἡμᾶς δι᾿ αὐτοῦ, ὅτι ἐσκλήρυνε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ καὶ κατίσχυσε τὴν καρδίαν αὐτοῦ, ἵνα παραδοθῇ εἰς τὰς χεῖράς σου ὡς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ.
31
31
И$ рече г~ь къ мн^њ се нача'хᲆ, предая'ти преD лицемъ твои^мᲆ сїѓ'на цр~я а^сево'ня и^ а^м#море'иска и^ зе'млю е^го, и^ начина'и причаща'ти зе'млю е^го”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἰδοὺ ἦργμαι παραδοῦναι πρὸ προσώπου σου τὸν Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβὼν τὸν ᾿Αμορραῖον καὶ τὴν γῆν αὐτοῦ· ἔναρξαι κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτοῦ.
32
32
И$ꙁы'де сїѓ'нъ цр~ь а^сево'нь проти'вђ наM самъ и^ вс^и лю'дїе е^го на' брань, въ и^а'сђ”
καὶ ἐξῆλθε Σηὼν βασιλεὺς ᾿Εσεβὼν εἰς συνάντησιν ἡμῖν, αὐτὸς καὶ πᾶς ὁ λαὸς αὐτοῦ, εἰς πόλεμον εἰς ᾿Ιασσά.
33
33
И$ предалъ и& г~ь б~ъ нашᲆ преD лицемъ нашимъ въ рђцњ наши, и^ ё^би'хоM е^го и^ сн~ы е^го, и^ вс^я лю'ди е^го”
καὶ παρέδωκεν αὐτὸν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν πρὸ προσώπου ἡμῶν, καὶ ἐπατάξαμεν αὐτὸν καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ πάντα τὸν λαὸν αὐτοῦ·
34
34
И$ ѓ^дръжа'хомъ вс^я гра'ды е^го во ѓ%но вре'мя, и^ поби'хомъ вс^я грады и^ногда` и^ же'ны и^х# и^ дњти иX не ѓ^ста'вихомъ живы”
καὶ ἐκρατήσαμεν πασῶν τῶν πόλεων αὐτοῦ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ καὶ ἐξωλοθρεύσαμεν πᾶσαν πόλιν ἑξῆς, καὶ τὰς γυναῖκας αὐτῶν καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν, οὐ κατελίπομεν ζωγρείαν·
35
35
Ра'ꙁвњ скотъ плᲇнихоM себњ і^ и^мњнїа граDны вꙁя'хоM”
πλὴν τὰ κτήνη ἐπρονομεύσαμεν καὶ τὰ σκῦλα τῶν πόλεων ἐλάβομεν.
36
36
эT а^ро'ира. и^же е^сть ё^стїе водотеча а^рно'ня и^ грDа и^же е^сть в де'бри, и^ до горы` гала'довы. и^ не бысть грDа ё^целњ'выи наs, вс^я предаl г~ь б~ъ нашъ в рђцњ` наши”
ἐξ ᾿Αροήρ, ἥ ἐστι παρὰ τὸ χεῖλος χειμάρρου ᾿Αρνῶν, καὶ τὴν πόλιν τὴν οὖσαν ἐν τῇ φάραγγι καὶ ἕως ὄρους τοῦ Γαλαὰδ οὐκ ἐγενήθη πόλις, ἥτις διέφυγεν ἡμᾶς, τὰς πάσας παρέδωκε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν·
37
37
Ра'ꙁвњ въ земли` сн~овъ а^м#ма'нихъ, не пристђпа'хоM, и^ вс^я сᲆдръжа'щаася с# водоте'чею и^а^ва'ковою, и^ гра'ды и^же въ гораX. ја%коy повелњ` г~ь б~ъ на'шъ”
πλὴν ἐγγὺς υἱῶν ᾿Αμμὰν οὐ προσήλθομεν, πάντα τὰ συγκυροῦντα χειμάρρου ᾿Ιαβὸκ καὶ τάς πόλεις τὰς ἐν τῇ ὀρεινῇ, καθότι ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν.
Глvа, г~”
Κεφάλαιο 3
1
1
И$ ѓбрати'вшеся въꙁыидо'хоM пђте'мъ и^же къ васа'нђ. і^ и^ꙁы'де, и^ ѓ'гъ цр~ь васа'нь проти'вђ намᲆ, са'мъ и^ вс^и лю'дїе е^го с ни'мъ на' брань въ а^драи'нъ”
ΚΑΙ ἐπιστραφέντες ἀνέβημεν ὁδὸν τὴν εἰς Βασάν, καὶ ἐξῆλθεν ῍Ωγ βασιλεὺς τῆς Βασὰν εἰς συνάντησιν ἡμῖν, αὐτὸς καὶ πᾶς ὁ λαὸς αὐτοῦ, εἰς πόλεμον εἰς ῾Εδραΐμ.
2
2
И$ рече г~ь къ мн^њ не бо'ися е^го ја^ко въ рђцњ твои` предаX е^го и^ вс^я лю'дїе е^го и^ вс^ю ꙁе'млю е^го” И$ сътвори'ши е^мђ ја%коже сътвори` сїѓ'нђ цр~ю а^м#морре'искђ, и^же жиT въ а^сево'нњ”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· μὴ φοβηθῇς αὐτόν, ὅτι εἰς τὰς χεῖράς σου παραδέδωκα αὐτὸν καὶ πάντα τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν αὐτοῦ. καὶ ποιήσεις αὐτῷ ὥσπερ ἐποίησας Σηὼν βασιλεῖ τῶν ᾿Αμορραίων, ὃς κατῴκει ἐν ᾿Εσεβών.
3
3
И$ преда` и& г~ь б~ъ нш~ь въ рђцњ` на'ши, и^ ѓ'га цр~я васа'ня и^ вс^я лю'дїе е^го і^ и^ꙁби'хоM е^го до'ндеже не ѓ^ста` эT ниX племя”
καὶ παρέδωκεν αὐτὸν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν, καὶ τὸν ῍Ωγ βασιλέα τῆς Βασὰν καὶ πάντα τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπατάξαμεν αὐτὸν ἕως τοῦ μὴ καταλιπεῖν αὐτοῦ σπέρμα.
4
4
И$ вꙁя'хомъ вс^я гра'ды и^хᲆ въ' время ѓ%но. и^ не бы'сᲄь гра'да е^гоже не вꙁя'хомъ эT ни'хъ, ћ~, гра'дъ” и^ вс^я предњ'лы а%рговы цр~я ѓ%гова, въ а^са'нњ”
καὶ ἐκρατήσαμεν πασῶν τῶν πόλεων αὐτοῦ ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ· οὐκ ἦν πόλις, ἣν οὐκ ἐλάβομεν παρ᾿ αὐτῶν, ἑξήκοντα πόλεις, πάντα τὰ περίχωρα ᾿Αργὸβ βασιλέως ῍Ωγ ἐν Βασάν,
5
5
Вся` гра'ды тве'рды гражде'нїемъ высо'кимъ, вра'та и^ ꙁасо'вы, ра'звњ гра'ды ферꙁе'ски мно'ги ѕњ'ло”
πᾶσαι πόλεις ὀχυραί, τείχη ὑψηλά, πύλαι καὶ μοχλοί, πλὴν τῶν πόλεων τῶν Φερεζαίων τῶν πολλῶν σφόδρα.
6
6
И$ потреби'хомъ и^х#, ја%коже сътвори'хомъ сїѓ'нђ цр~ю а^сево'ню. И$ потреби'хомъ вс^я гра'ды иX вᲆкђ'пњ и^ же'ны иX и^ ча'да”
ἐξωλοθρεύσαμεν αὐτούς, ὥσπερ ἐποιήσαμεν τὸν Σηὼν βασιλέα ᾿Εσεβών, καὶ ἐξωλοθρεύσαμεν πᾶσαν πόλιν ἑξῆς καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ παιδία·
7
7
Вс^я же ско'ты иX, и^ коры'сти граDныя плњни'хоM себњ`”
καὶ πάντα τὰ κτήνη, καὶ τὰ σκῦλα τῶν πόλεων ἐπρονομεύσαμεν ἑαυτοῖς.
8
8
И$ взя'хомъ в то` вре'мя ꙁе'млю эT рђкђ двою` цр~ю а^м#морре'искђ. и^же бы'ша ѓb сю` странђ` и^ѓ^рда'на. эT водоте'ча а^рно'ня до горы` а^е^рмони”
Καὶ ἐλάβομεν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ τὴν γῆν ἐκ χειρῶν δύο βασιλέων τῶν ᾿Αμορραίων, οἳ ἦσαν πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἀπὸ τοῦ χειμάρρου ᾿Αρνῶν καὶ ἕως ᾿Αερμών (
9
9
финикњ'и же. проꙁыва'ютъ е^рмона санїи'ръ” А$м#моррњ'и же проꙁываюT и^ сани'ръ”
οἱ Φοίνικες ἐπονομάζουσι τὸ ᾿Αερμὼν Σανιώρ, καὶ ὁ ᾿Αμορραῖος ἐπωνόμασεν αὐτὸ Σανίρ),
10
10
Вс^и грады мисо'ровы и^ всего галаа'да, и^ всего васа'на, да'ждь до е^лхи” И$ до і^ѓ^рда'на вс^я гра'ды црsтвїа ѓ%гова вᲆ васа'нњ”
πᾶσαι πόλεις Μισὼρ καὶ πᾶσα Γαλαὰδ καὶ πᾶσα Βασὰν ἕως ῾Ελχᾶ καὶ ῾Εδραΐμ, πόλεις βασιλείας τοῦ ῍Ωγ ἐν τῇ Βασάν.
11
11
ЈА/коточїю и^ ѓ^гъ граD цр~ь васа'нь ѓ^ста` эT рафаи'ма. с^е ѓ%дрᲆ е^го ѓ%дръ желњ'зенᲆ, с^е то'и е^сть на краи сн~овъ а^м#мановыX, џ~, лако'тъ длъгота` е^го, и^ д~, ла'кти широта` е^го. ла'ктемъ мђж'ескимъ”
ὅτι πλὴν ῍Ωγ βασιλεὺς Βασὰν κατελείφθη ἀπὸ τῶν Ραφαΐν· ἰδοὺ ἡ κλίνη αὐτοῦ κλίνη σιδηρᾶ, ἰδοὺ αὕτη ἐν τῇ ἄκρᾳ τῶν υἱῶν ᾿Αμμάν, ἐννέα πήχεων τὸ μῆκος αὐτῆς καὶ τεσσάρων πήχεων τὸ εὖρος αὐτῆς ἐν πήχει ἀνδρός.
12
12
И$ ꙁе'млю т^ђ прїа'хомъ вᲆ ѓ%но время эT а^рои'ра. и^же е^сть ё^ ё^стїа водоᲄе'чїа а^рноня, и^ полъ горы` галаа'довы, и^ грады и^хъ дахᲆ рђви'мђ, и^ га'дђ”
καὶ τὴν γῆν ἐκείνην ἐκληρονομήσαμεν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀπὸ ᾿Αροήρ, ἥ ἐστι παρὰ τὸ χεῖλος χειμάρρου ᾿Αρνῶν, καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ ὄρους Γαλαὰδ καὶ τὰς πόλεις αὐτοῦ ἔδωκα τῷ Ρουβὴν καὶ τῷ Γάδ.
13
13
И$ ѓ^ставшее галаа'дђ всего црsтва васа'ня и^ ѓ%гова дахъ полђ племе'ни манасїи'нђ. и^ вс^я се'ла ѓ%крsтъ а^рго'ва, ве'сь васа'нь и^хᲆ ꙁемли` рафаи'ни примњни'тся”
καὶ τὸ κατάλοιπον τοῦ Γαλαὰδ καὶ πᾶσαν τὴν Βασὰν βασιλείαν ῍Ωγ ἔδωκα τῷ ἡμίσει φυλῆς Μανασσῆ καὶ πᾶσαν περίχωρον ᾿Αργόβ, πᾶσαν Βασὰν ἐκείνην· γῆ Ραφαΐν λογισθήσεται.
14
14
И$а^и'ръ же сн~ъ манасїинᲆ вꙁ^я вс^я предњ'лы а^ргоговы, до предњлъ гаргасиnскихъ” И$ махеџей проꙁва` и&, и^а^и^ръ по и'мени свое^мђ васа'нъ и^ а^во'џᲆ, до сего дн~и”
καὶ ᾿Ιαΐρ Ραφαΐν λογισθήσεται.
15
14
Махи'рови же дахъ галаа'дъ.
καὶ ᾿Ιαΐρ υἱὸς Μανασσῆ ἔλαβε πᾶσαν τὴν περίχωρον ᾿Αργὸβ ἕως τῶν ὁρίων Γαργασὶ καὶ Μαχαθί· ἐπωνόμασεν αὐτὰς ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ τὴν Βασὰν Αὐὼθ ᾿Ιαΐρ ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης.
16
15
и^ рђви'мђ и^ гадови дахъ эT галаа'да даже до водоте'чи а^рно'ня, среd водоте'чи предњ'лъ. и^ до и^а^во'ка водоте'чи предњлъ сн~овъ а^м#ма'нихъ”
καὶ τῷ Μαχὶρ ἔδωκα τὴν Γαλαάδ.
17
16
И$ ра'ва же і^ и^ѓ^рда'нъ предњ'лъ эT махенере'џа до а^си'доха фаZги эT восто'ка”
καὶ τῷ Ρουβὴν καὶ τῷ Γὰδ δέδωκα ἀπὸ τῆς Γαλαὰδ ἕως χειμάρρου ᾿Αρνῶν (μέσον τοῦ χειμάρρου ὅριον) καὶ ἕως τοῦ ᾿Ιαβόκ· ὁ χειμάρρους ὅριον τοῖς υἱοῖς ᾿Αμμάν.
18
17
И$ повелњ'хъ вамъ въ' время ѓ%но гл~я г~ь б~ъ ва'шъ далъ е^сть ва'мᲆ ꙁе'млю сїю въ прича'стїе. въѓ^рђже'ни по'идите преD лицемъ бра'тїя ва'шея сн~овъ і^и^л~ев#, вся'к# могїи на ра'ть”
καὶ ἡ ῎Αραβα καὶ ὁ ᾿Ιορδάνης ὅριον Μαχαναρέθ, καὶ ἕως θαλάσσης ῎Αραβα, θαλάσσης ἁλυκῆς ὑπὸ ᾿Ασηδὼθ τὴν Φασγὰ ἀνατολῶν
19
18
То'чїю же'ны ва'ша и^ дњти ва'ша и^ ско'ти ва'ша. вњ'де ја%ко ско'тъ мноh е^сть ва'мъ да пребђ'дђтъ въ гра'дех# ва'шихъ, ја%же да'хъ ва'мъ”
καὶ ἐνετειλάμην ὑμῖν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἔδωκεν ὑμῖν τὴν γῆν ταύτην ἐν κλήρῳ· ἐνοπλισάμενοι προπορεύεσθε πρὸ προσώπου τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν υἱῶν ᾿Ισραήλ, πᾶς δυνατός·
20
19
до'нъдеже ё^поко'итъ г~ь б~ъ нашᲆ браᲄїю ва'шђ. ја%ко и^ ва'съ. и^ да причастяT и^ сїи` ꙁе'млю, ю^же г~ь б~ъ ваш# да'сть и^мъ. ѓ^бо'нђ странђ` і^ѓ^рда'на. и^ ѓ^брати'теся ко'ждо ваs въ прича'стїе свое` е^же да'хъ ва'мъ”
πλὴν αἱ γυναῖκες ὑμῶν καὶ τὰ τέκνα ὑμῶν καὶ τὰ κτήνη ὑμῶν, οἶδα ὅτι πολλὰ κτήνη ὑμῖν, κατοικείτωσαν ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, αἷς ἔδωκα ὑμῖν,
21
20
І$сђсъ ꙁаповњ'дахъ въ время ѓ%но гл~я, ѓ%чи ва'ши ви'дњша вс^я е^ли'ко сътвори` г~ь б~ъ вашъ, ѓ^бњма цр~ема си'ма. та'ко сътвориT г~ь б~ъ нашъ всњ'мъ црsтвомъ сквоꙁњ` ня т^ы про'идеши та'мо.
ἕως ἂν καταπαύσῃ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν τοὺς ἀδελφοὺς ὑμῶν, ὥσπερ καὶ ὑμᾶς, καὶ κατακληρονομήσωσι καὶ οὗτοι τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν αὐτοῖς ἐν τῷ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, καὶ ἐπαναστραφήσεσθε ἕκαστος εἰς τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ, ἣν ἔδωκα ὑμῖν.
22
21
да не ё^бо'итеся эT нихᲆ ја^ко г~ь б~ъ ва'шъ са'мъ побо'ретъ по ва'съ”
Καὶ τῷ ᾿Ιησοῖ ἐνετειλάμην ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων· οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑωράκασι πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τοῖς δυσὶ βασιλεῦσι τούτοις· οὕτως ποιήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν πάσας τὰς βασιλείας, ἐφ᾿ ἃς σὺ διαβαίνεις ἐκεῖ·
23
22
И$ моли'хся гв~и въ ѓ%но вре'мя гл~я.
οὐ φοβηθήσεσθε ἀπ᾿ αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν αὐτὸς πολεμήσει περὶ ὑμῶν.
24
23
г~и г~и т^ы нача` покаꙁа'ти твое^мђ рабђ` крњпость твою и^ си'лнђю ᲄвою. и^ рђкђ крњ'пкђ и^ мы'шцђ высо'кђю, кт^о б^о е^сть б~ъ на нб~си и^л^и на ꙁемли`, и^л^и кто` сътвори'тъ ја%коже съᲄвори` т^ы и^ крњ'пость твоя”
καὶ ἐδεήθην Κυρίου ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ λέγων·
25
24
Минђвъ ё^бо да ви'жђ зе'млю бл~гђю сїю. ја%же ѓ^бонђ стра'нђ і^ѓ^рда'на горђ` сїю бл~гђ и^ кра'снђ дђбра'вђ”
Κύριε Θεέ, σὺ ἤρξω δεῖξαι τῷ σῷ θεράποντι τὴν ἰσχύν σου καὶ τὴν δύναμίν σου καὶ τὴν χεῖρα τὴν κραταιὰν καὶ τὸν βραχίονα τὸν ὑψηλόν· τίς γάρ ἐστι Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, ὅστις ποιήσει καθὰ ἐποίησας σὺ καὶ κατὰ τὴν ἰσχύν σου;
26
25
И$ презрᲇ м^я г~ь васъ ра'ди и^ не послђш'а мене`. и^ рече г~ь ко мн^њ довлњ'етъ т^и, не приложи` к семђ` гл~ати словеси` сего`”
διαβὰς οὖν ὄψομαι τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην τὴν οὖσαν πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, τὸ ὄρος τοῦτο τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸν ᾿Αντιλίβανον.
27
26
Въꙁы'иди на ве'рхъ горы` сњченыя и^ възри` ѓ^чи'ма свои'ма кᲆ мо'рю и^ сњ'верђ и^ ю'гђ и^ на восто'ки” И$ ви'ждь ѓ^чи'ма свои'ма ја^ко нњ'сть т^и минђти і^ѓ^рда'на сего”
καὶ ὑπερεῖδε Κύριος ἐμὲ ἕνεκεν ὑμῶν καὶ οὐκ εἰσήκουσέ μου, καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἱκανούσθω σοι, μὴ προσθῇς ἔτι λαλῆσαι τὸν λόγον τοῦτον·
28
27
И$ заповњ'ждь і^сђ'сђ и^ ё^крњпи` е^го и^ ё^тњши' е^го ја%ко семђ е^сть минђти преD лицемъ людїи си'хъ. и^ се'и да раздњли'тъ и^мᲆ вс^ю зе'млю, ю%же е^си ви'дњлъ”
ἀνάβηθι ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοῦ Λελαξευμένου καὶ ἀναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατὰ θάλασσαν καὶ βορρᾶν καὶ λίβα καὶ ἀνατολὰς καὶ ἰδὲ τοῖς ὀφθαλμοῖς σου, ὅτι οὐ διαβήσῃ τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον.
29
28
И$ пребы'хоM на де'бри близь до'мђ фого'рова”
καὶ ἔντειλαι ᾿Ιησοῖ καὶ κατίσχυσον αὐτὸν καὶ παρακάλεσον αὐτόν, ὅτι οὗτος διαβήσεται πρὸ προσώπου τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ οὗτος κατακληρονομήσει αὐτοῖς πᾶσαν τὴν γῆν, ἣν ἑώρακας.
Глvа, д~”
Κεφάλαιο 4
1
1
И$ нн~њ і^и^л~ю послђш'аи ѓ^правда'нїи и^ сђдовъ, ја%же а^ꙁъ ё^чю` ваs днесь дњ'лати да поживе'те. и^ вшеDше в^ы прїимњте ꙁе'млю ю%же г~ь эTц~ъ ва'шихъ дае'тъ ва'мъ, в наслњдїе”
ΚΑΙ νῦν, ᾿Ισραήλ, ἄκουε τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν κριμάτων, ὅσα ἐγὼ διδάσκω ὑμᾶς σήμερον ποιεῖν, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε καὶ εἰσελθόντες κληρονομήσητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν.
2
2
да не приложи'те къ словесеM е^же а'ꙁъ ꙁповњдаю ваM. ниже да эTи'мњте эT ниX, снабди'те ꙁа'повњди г~а б~а нашего, ја^же ꙁаповњдаю вамъ а^ꙁъ дне'сь.
οὐ προσθήσετε πρὸς τὸ ρῆμα ὃ ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν, καὶ οὐκ ἀφελεῖτε ἀπ᾿ αὐτοῦ· φυλάσσεσθε τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον.
3
3
ѓ%чи ваши ви'дњста вс^я е^ли'ка сътвори` г~ь б~ъ нашъ въ е^льфего'рњ” ЈА/ко вся'къ чл~къ и^же послђжи` е^льфего'рђ, погђби` е^го г~ь б~ъ на'шъ эT васъ”
οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑωράκασι πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τῷ Βεελφεγώρ, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος, ὅστις ἐπορεύθη ὀπίσω Βεελφεγώρ, ἐξέτριψεν αὐτὸν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐξ ὑμῶν.
4
4
Выy прилежа'щїи гв~и б~ђ на'шемђ живете вс^и до дне'сь”
ὑμεῖς δὲ οἱ προσκείμενοι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν ζῆτε πάντες ἐν τῇ σήμερον.
5
5
Ви'дњсте ја%ко ё^каꙁаX вамъ ѓ^правле'нїя и^ сђды, ја%коже ꙁаповњ'да г~ь б~ъ мой твори'ти. си'це в^ы на ꙁемли` в ню'же в^ы и^дњте ᲄа'мо наслњдиᲄи е^я”
ἴδετε, δέδειχα ὑμῖν δικαιώματα καὶ κρίσεις, καθὰ ἐνετείλατό μοι Κύριος, ποιῆσαι οὕτως ἐν τῇ γῇ, εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομεῖν αὐτήν·
6
6
Снабди'те же и^ да сътвори'те. ја%ко сїя премђ'дрость ваша и^ смышле'ныя преD всњми страна'ми. е^ли'цы а^ще ё^слы'шатᲆ вс^я ѓ^правле'нїя сїя, и^ рекђтъ. сїи лю'дїе премђ'дри и^ ё^мњт'ели. племя` вели'кое с^е”
καὶ φυλάξεσθε καὶ ποιήσετε, ὅτι αὕτη ἡ σοφία καὶ ἡ σύνεσις ὑμῶν ἐναντίον πάντων τῶν ἐθνῶν, ὅσοι ἐὰν ἀκούσωσι πάντα τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ ἐροῦσιν· ἰδοὺ λαὸς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων τὸ ἔθνος τὸ μέγα τοῦτο.
7
7
Кїи б^о ја%зы'къ та'къ ве'лїи е^мђже е^сть г~ь б~ъ, приближа'яся е^го. ја%ко г~ь б~ъ на'шъ, въ все'мъ ѓ^ немже а^ще помо'лимъ е^го сътвори'тъ.
ὅτι ποῖον ἔθνος μέγα, ᾧ ἐστιν αὐτῷ Θεὸς ἐγγίζων αὐτοῖς, ὡς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν πᾶσιν, οἷς ἐὰν αὐτὸν ἐπικαλεσώμεθα;
8
8
и^ кое` племя` вели'кое е^мђже сђть ё^правле'нїя и^ сђды`. пра'вы по всемђ` зако'нђ семђ. е^же аZ даю` преD вами дне'сь”
καὶ ποῖον ἔθνος μέγα, ᾧ ἐστιν αὐτῷ δικαιώματα καὶ κρίματα δίκαια κατὰ πάντα τὸν νόμον τοῦτον, ὃν ἐγὼ δίδωμι ἐνώπιον ὑμῶν σήμερον;
9
9
Во'нми себњ`, и^ снабди` дш~ђ свою` ѕњло, и^ не ꙁабђди всњхъ слове'съ ја%же ви'дњста ѓ%чи твои`” И$ да не эTстђпятъ эT срDца твое^го вс^я дн~и живота` твое^го. и^ да наста'виши сн~ы своя`. и^ внђки своя` да не ꙁабђ'деши”
πρόσεχε σεαυτῷ καὶ φύλαξον τὴν ψυχήν σου σφόδρα, μὴ ἐπιλάθῃ πάντας τοὺς λόγους, οὓς ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου· καὶ μὴ ἀποστήτωσαν ἀπὸ τῆς καρδίας σου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου, καὶ συμβιβάσεις τοὺς υἱούς σου καὶ τοὺς υἱοὺς τῶν υἱῶν σου
10
10
Въ дн~ь во'ньже стоя'сте преD гм~ъ бм~ъ вашимᲆ в хори'вњ, въ дн~ь ꙁва'нїя е^гда` рече г~ь къ мн^њ. събери` къ мн^њ лю'ди, и^ да слы'шатъ словеса` моя`. да наё^ча'тся боя'тися мене вс^я дн~и, ја^же сїи живђтъ на ꙁемли`” И$ сн~ы своя` да наё^ча'тъ”
ἡμέραν, ἣν ἔστητε ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐν Χωρὴβ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας, ὅτι εἶπε Κύριος πρός με· ἐκκλησίασον πρός με τὸν λαόν, καὶ ἀκουσάτωσαν τὰ ρήματά μου, ὅπως μάθωσι φοβεῖσθαί με πάσας τὰς ἡμέρας, ἃς αὐτοὶ ζῶσιν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτῶν διδάξουσι.
11
11
И$ прїидо'сте и^ ста'сте поD горо'ю, гора' же паля'ше ѓ^гнемъ до нб~си, тм^а, и^ м#гла`, и^ ды'мъ, и^ глsа вели'къ”
καὶ προσήλθετε καὶ ἔστητε ὑπὸ τὸ ὄρος, καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρὶ ἕως τοῦ οὐρανοῦ, σκότος, γνόφος, θύελλα, φωνὴ μεγάλη.
12
12
И$ гл~а г~ь къ ва'мъ на горњ` и^ с# средњ ѓ^гня`. глsа словесъ е^го в^ы слы'шасте, и^ ѓ%браза не ви'дњсте, н^о глаs”
καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς φωνὴν ρημάτων, ἣν ὑμεῖς ἠκούσατε, καὶ ὁμοίωμα οὐκ εἴδετε, ἀλλ᾿ ἢ φωνήν·
13
13
И$ ꙁаповњда ваM завњтъ е^го. е^же заповњда ва'мъ, творити, і~, словеs. и^ вᲆписа` я& на двою дъскђ ка'менђ”
καὶ ἀνήγγειλεν ὑμῖν τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ἐνετείλατο ὑμῖν ποιεῖν, τὰ δέκα ρήματα, καὶ ἔγραψεν αὐτὰ ἐπὶ δύο πλάκας λιθίνας.
14
14
И$ мн^њ ꙁаповњда г~ь въ время ѓ%но наё^чи'ти в^ы ѓ^правле'нїя и^ сђды` твори'ти вамъ я& на ꙁемли`, в ню'же в^ы и%дете, та'мо причасти'ти ея`”
καὶ ἐμοὶ ἐνετείλατο Κύριος ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ διδάξαι ὑμᾶς δικαιώματα καὶ κρίσεις, ποιεῖν ὑμᾶς αὐτά ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
15
15
И$ да снабди'те дш~а своя ѕњ'ло ја^ко не ви'дњсте вся'каго ѓ%браꙁа, въ дн~ь во'ньже гл~а г~ь къ ва'мъ, в горњ` хори'вњ и^ꙁъ среды` ѓ^гня`”
καὶ φυλάξεσθε σφόδρα τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ὅτι οὐκ εἴδετε ὁμοίωμα ἐν τῇ ἡμέρᾳ, ᾗ ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν Χωρὴβ ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός.
16
16
Не беꙁако'ннђите да не съᲄвори'те себњ са'ми ѓ%браꙁа вая'нна. вся'каго ѓ^бли'чїя` мђжеска полђ и^л^и женьска”
μὴ ἀνομήσητε καὶ ποιήσητε ὑμῖν ἑαυτοῖς γλυπτὸν ὁμοίωμα πᾶσαν εἰκόνα ὁμοίωμα ἀρσενικοῦ ἢ θηλυκοῦ,
17
17
И$ ѓ'браꙁа вся'каго скоᲄа, и^же е^сть на ꙁемли`. ѓ%браꙁа вся'кїа птица и^же поD нб~семъ паря'щїя”
ὁμοίωμα παντὸς κτήνους τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς γῆς, ὁμοίωμα παντὸς ὀρνέου πτερωτοῦ, ὃ πέταται ὑπὸ τὸν οὐρανόν,
18
18
ѓ%браꙁа вся'каго га'да и^же плњжетъ по ꙁемли`. ѓ%браꙁа всякїя ры'бы иy въ вода'хъ поD внђтрь ꙁемли`”
ὁμοίωμα παντὸς ἑρπετοῦ, ὃ ἕρπει ἐπὶ τῆς γῆς, ὁμοίωμα παντὸς ἰχθύος, ὅσα ἐστὶν ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς.
19
19
И$ да не когда возрњвъ на нб~о и^ ви'дњвъ слн~це и^ мцsъ и^ ѕвњзды, и^ всю` тваr нбsнђю прельсти'в шися поклони'шися и^мъ и^ послђжи'ши и^мᲆ, ја^же сᲆтвори'лъ г~ь б~ъ тво'и всњмъ страна'мъ. ја^же поD нб~семъ”
καὶ μὴ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἰδὼν τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας καὶ πάντα τὸν κόσμον τοῦ οὐρανοῦ, πλανηθεὶς προσκυνήσῃς αὐτοῖς καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς, ἃ ἀπένειμε Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὰ πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τοῖς ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ.
20
20
Ваs же в#зя` г~ь б~ъ і^ и^зведе ва'съ эT пещи желњ'ꙁны и^ꙁъ е^гљ=пта да бђдете е^мђ лю'дїе и^ прича'стїе. ја%коже е^сть въ дн~ешнїи дн~ь”
ὑμᾶς δὲ ἔλαβεν ὁ Θεὸς καὶ ἐξήγαγεν ὑμᾶς ἐκ τῆς καμίνου τῆς σιδηρᾶς, ἐξ Αἰγύπτου, εἶναι αὐτῷ λαὸν ἔγκληρον ὡς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ.
21
21
И$ г~ь б~ъ ра'згнњвася на мя ѓ^ словесњхъ ва'шихъ, и^ кля'ся да не минђ` і^ѓ^рдана' сего, и^ да не преи^дђ до ꙁемли` ю%же г~ь б~ъ дае^т# вамъ въ причастїе”
καὶ Κύριος ὁ Θεὸς ἐθυμώθη μοι περὶ τῶν λεγομένων ὑφ᾿ ὑμῶν καὶ ὤμοσεν ἵνα μὴ διαβῶ τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον καὶ ἵνα μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ·
22
22
А/ꙁъ ё^бо ё^мрђ` в се'и земли`, а^ не переидђ і^ѓ^рдана сего`” А$ в^ы минђеᲄе и^ прїимњте ꙁемлю бл~гђю сїю”
ἐγὼ γὰρ ἀποθνήσκω ἐν τῇ γῇ ταύτῃ καὶ οὐ διαβαίνω τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον, ὑμεῖς δὲ διαβαίνετε καὶ κληρονομήσετε τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην.
23
23
Воньмите в^ы да не ꙁабђ'дите ꙁавњта г~а б~а вашеh и^же ꙁавњща къ ва'мъ. и^ да не съᲄвори'те са'ми себњ ѓ%браꙁа и^звая'нна всњхъ ја%же заповњда г~ь б~ъ тво'и”
προσέχετε ὑμεῖς, μὴ ἐπιλάθησθε τὴν διαθήκην Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἣν διέθετο πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἀνομήσητε, καὶ ποιήσητε ὑμῖν ἑαυτοῖς γλυπτὸν ὁμοίωμα πάντων, ὧν συνέταξέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου·
24
24
ЈА/ко г~ь б~ъ ᲄвой, ѓ%гнь потребля'а и& е^сть, б~ъ ревни'въ”
ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου πῦρ καταναλίσκον ἐστί, Θεὸς ζηλωτής.
25
25
А/ще же роди'ши сн~ы и^ внђ'ки, и^ ё^медли'те на ꙁемли`, и^ собеꙁако'н#нђете. и^ сътворите и^зва'янъ ѓ%бразъ всякъ, и^ сътвори'те ѕло'е прDе гм~ъ бм~ъ ва'шим# раздражни'те е^го”
᾿Εὰν δὲ γεννήσῃς υἱοὺς καὶ υἱοὺς τῶν υἱῶν σου καὶ χρονίσητε ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἀνομήσητε καὶ ποιήσητε γλυπτὸν ὁμοίωμα παντὸς καὶ ποιήσητε τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν παροργίσαι αὐτόν,
26
26
И$звњстђ'ю вам# днесь нб~семъ и^ ꙁемле'ю, ја%ко па'гђбою поги'бнете съ ꙁемля`. на ню'же вы` минђ'ете чрезъ і^ѓ^рда'нъ та'мо наслњдитї ю&, и^ не пребђ'дете мно'го дн~їи на не'и. н^о потребле'нїеM потреби'теся”
διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε ἀπὸ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. οὐχὶ πολυχρονιεῖτε ἡμέρας ἐπ᾿ αὐτῆς, ἀλλ᾿ ἢ ἐκτριβῇ ἐκτριβήσεσθε.
27
27
И$ раꙁъсы'плетъ в^ы г~ь въ всXњ јаꙁы'цеX. и бђдете ма'ли числоM въ ја%ꙁы'цехъ. в ня'же въведеT в^ы гь та'мо”
καὶ διασπερεῖ Κύριος ὑμᾶς ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι καὶ καταλειφθήσεσθε ὀλίγοι ἀριθμῷ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, εἰς οὓς εἰσάξει Κύριος ὑμᾶς ἐκεῖ.
28
28
И$ послђж'ите та'мъ бого'мъ и%нњмъ, дњ'лђ рђкъ члчsекъ древђ, и^ ка'менїю и^же не ё%зрятъ, и^ не ё^слы'шатъ. н^и ја%дя'тъ, н^и ѓ^боня'ютъ”
καὶ λατρεύσετε ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ἔργοις χειρῶν ἀνθρώπων, ξύλοις καὶ λίθοις, οἳ οὐκ ὄψονται οὐδὲ μὴ ἀκούσωσιν οὔτε μὴ φάγωσιν οὔτε μὴ ὀσφρανθῶσι.
29
29
И$ вꙁы'щете т^ђ г~а б~а ва'шего, и^ на'идете и&” Є$гда възы'щете е^го эT всего ва'шего срDца и^ эT всея дш~а ва'шея” И$ въ ско'рбь ᲄвою`
καὶ ζητήσετε ἐκεῖ Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν καὶ εὑρήσετε αὐτόν, ὅταν ἐκζητήσητε αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου ἐν τῇ θλίψει σου·
30
30
пости'гнђтъ т^я вся` си` словеса` въ послњ'дняа дн~и, и^ ѓ^браᲄи'шися къ гв~и б~ђ твое^мђ, и^ ё^слы'шишъ глsа е^го”
καὶ εὑρήσουσί σε πάντες οἱ λόγοι οὗτοι ἐπ᾿ ἐσχάτῳ τῶν ἡμερῶν, καὶ ἐπιστραφήσῃ πρὸς Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς αὐτοῦ·
31
31
ЈА/ко б~ъ ще'дръ и^ милосе'рдъ г~ь б~ъ твои” И$ не ѓ^ста'вит# тебе` и^ ниже потреби'тъ ᲄебе`, не ꙁабђ'дет# ꙁавњта эTц~ъ твои^хъ, и^мже кляTся и^мъ”
ὅτι Θεὸς οἰκτίρμων Κύριος ὁ Θεός σου, οὐκ ἐγκαταλείψει σε οὐδὲ μὴ ἐκτρίψῃ σε, οὐκ ἐπιλήσεται τὴν διαθήκην τῶν πατέρων σου, ἣν ὤμοσεν αὐτοῖς Κύριος.
32
32
Въпраша'ите дн~їи пр'ьвыхъ бы'вшихъ пре'жде ваs, эT дн~е во'нже сътвори б~ъ чл~ка на ꙁемли`” И$ эT кра'я нб~ђ до кра'я нб~ђ, а^ще быs по словеси` вели'комђ семђ`. а^ще е^ст# слы'шано си'це”
ἐπερωτήσατε ἡμέρας προτέρας τὰς γενομένας προτέρας σου ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ οὐρανοῦ ἕως τοῦ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ, εἰ γέγονε κατὰ τὸ ρῆμα τὸ μέγα τοῦτο, εἰ ἤκουσται τοιοῦτο·
33
33
І$ а'ще кое` племя` слы'ша глsа б~а жи'ва гл~юща среди` ѓ^гня` и^мже ѓ%браꙁомъ слы'ша т^ы и^ жи'въ бы'сть.
εἰ ἀκήκοεν ἔθνος φωνὴν Θεοῦ ζῶντος λαλοῦντος ἐκ μέσου τοῦ πυρός, ὃν τρόπον ἀκήκοας σὺ καὶ ἔζησας·
34
34
а^ще и^скђси` когда` в^ы б~ъ взя'ти себњ` ја%ꙁы'къ эT среды` страn и^скђ'сомъ, и^ ꙁна'менїи, и^ чюдесы`, и^ бра'нїю, и^ рђко'ю си'лною и^ мы'шцею высо'кою, и^ видњ'нїи вели'кими. по всемђ е^ли'ко сътвори` г~ь б~ъ на'шъ въ е^гљ=птњ преD тобою” Вњ'дђщђ тебњ.
εἰ ἐπείρασεν ὁ Θεὸς εἰσελθὼν λαβεῖν ἑαυτῷ ἔθνος ἐκ μέσου ἔθνους ἐν πειρασμῷ καὶ ἐν σημείοις καὶ ἐν τέρασι καί ἐν πολέμῳ καὶ ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐν ὁράμασι μεγάλοις κατὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐνώπιόν σου βλέποντος·
35
35
ја%коже да разђмњ'еши ты ја%ко г~ь б~ъ тво'й се'и б~ъ тво'и е^сть и^ нњ'сть ра'звње сего`”
ὥστε εἰδῆσαί σε ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου, οὗτος Θεός ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν αὐτοῦ.
36
36
эT нб~си слы'шанъ сътвори'ти тебњ глsа свой накаꙁаᲄи т^я и^ на ꙁемли` и^ покаꙁа'ти тебњ ѓ%гнь свои вели'кїи, и^ гл~анїя е^го слы'ша и^з# среды` ѓ^гня`”
ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀκουστὴ ἐγένετο ἡ φωνὴ αὐτοῦ παιδεῦσαί σε, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἔδειξέ σοι τὸ πῦρ αὐτοῦ τὸ μέγα, καὶ τὰ ρήματα αὐτοῦ ἤκουσας ἐκ μέσου τοῦ πυρός.
37
37
Того ра'ди ја%ко въꙁлюби` эTц~ъ твоиX. и^ ваs и^ꙁбра` сњмя и^хъ послњ и^хъ ваs, и^ вы'велъ тебе` си'лою свое'ю, вели'кою и^ꙁъ е^гљ=п та”
διὰ τὸ ἀγαπῆσαι αὐτὸν τοὺς πατέρας σου καὶ ἐξελέξατο τὸ σπέρμα αὐτῶν μετ᾿ αὐτοὺς ὑμᾶς καὶ ἐξήγαγέ σε αὐτὸς ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ τῇ μεγάλῃ ἐξ Αἰγύπτου
38
38
И$ потреби` страны вели'кїя и^ крњпча'и шая` тебе` съ лица` твое^го, въвести` т^я, дати тебњ ꙁе'млю и^хъ прича'стїе ја%коже и%маши дне'сь”
ἐξολοθρεῦσαι ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρότερά σου πρὸ προσώπου σου, εἰσαγαγεῖν σε δοῦναί σοι τὴν γῆν αὐτῶν κληρονομεῖν, καθὼς ἔχεις σήμερον.
39
39
И$ ё^вњси дне'сь и^ ѓ^брати'шися ё^мо'мъ, ја%ко г~ь б~ъ твои е^сть се'и б~ъ на' нб~си горњ` и^ на' земли` до'лњ и^ нњсть раꙁвњ е^го,
καὶ γνώσῃ σήμερον καὶ ἐπιστραφήσῃ τῇ διανοίᾳ ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου οὗτος Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν αὐτοῦ·
40
40
И$ д^а снабди'ши ѓ^правле'нїя и^ сђды` еh е^ли'коже т^и а^зъ заповњдаю дне'сь, да ти` бл~го бђ'детъ, и^ сн~омъ твоиM потебњ. да бђ'дете мно'ги дн~и на ꙁемли` ја%же г~ь б~ъ тво'и даеT тебᲇ вс^я дн~и”
καὶ φυλάξασθε τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σέ, ὅπως μακροήμεροι γένησθε ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι πάσας τὰς ἡμέρας.
41
41
Тогда раꙁдњли` мољ=сїи тр^и гра'ды ѓ^бо'нђ странђ` і^ѓ^рда'на, на восто'къ сл~нца”
Τότε ἀφώρισε Μωυσῆς τρεῖς πόλεις πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου
42
42
Въбњ'гати та'мо ё^бїицы. и^же а^ще ё^бїетъ по'дрђга не вњ'дыи. се же н^е ненави'дя е^го ни вчера` ни третїемъ дн~и. и^ да въбњгнетъ въ е^ді'нъ граD си'хъ и^ жи'въ бђдетъ”
φυγεῖν ἐκεῖ τὸν φονευτήν, ὃς ἂν φονεύσῃ τὸν πλησίον οὐκ εἰδώς, καὶ οὗτος οὐ μισῶν αὐτὸν πρὸ τῆς χθὲς καὶ τῆς τρίτης, καὶ καταφεύξεται εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων καὶ ζήσεται·
43
43
Въсо'рђ въ пђсты'ни въ ꙁемли` се'лнеи, рђви'мђ и^ рафомо'џъ въ галаа'дњ гады'ди, и^ гаё^ло'нъ въ васа'нњ манасїю”
τὴν Βοσὸρ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν τῇ γῇ τῇ πεδινῇ τῷ Ρουβὴν καὶ τὴν Ραμὼθ ἐν Γαλαὰδ τῷ Γαδδὶ καὶ τὴν Γαυλὼν ἐν Βασὰν τῷ Μανασσῇ.
44
44
Сїи зако'н# сказа` мољ=сїи преD сн~ы і^ил~ьтескими”
Οὗτος ὁ νόμος, ὃν παρέθετο Μωυσῆς ἐνώπιον υἱῶν ᾿Ισραήλ·
45
45
Сїя свњдњ'нїя и^ ѓ^правле'нїя, и^ сђды`, ја^же гл~а мољ=сїи сн~омъ і^и^л~евымъ вᲆ пђсты'ни, и^ꙁшеDшимъ иM и^з# земля` е^гљ=петъскїя”
ταῦτα τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐλάλησε Μωυσῆς τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου
46
46
ѓ^ сїю странђ` і^ѓ^рдана въ де'бри бли'зъ до'мђ фого'рова. в ꙁемли` сїѓ'на цр~я а^м#морре'иска. иy живе въ а^сїѓ'нњ. е^гоже и^ꙁби` мољ=сїи и^ сн~ове і^и^л~ви и^ꙁшеDшимъ иM и^з# зеMля` е^гљ=петъски,
ἐν τῷ πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, ἐν φάραγγι, ἐγγὺς οἴκου Φογώρ, ἐν γῇ Σηὼν βασιλέως τῶν ᾿Αμορραίων, ὃς κατῴκει ἐν ᾿Εσεβών, ὃν ἐπάταξε Μωυσῆς καὶ οἱ υἱοὶ ᾿Ισραήλ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου
47
47
и^ прїа'ша зе'млю е^го, и^ ꙁе'млю ѓ%говђ цр~я васа'ня дв^ою цр~ю а^м#морре'искђ ја^же бᲇста ѓ^ сїю странђ` і^ѓ^рда'на на восто'къ сл~нца”
καὶ ἐκληρονόμησαν τὴν γῆν αὐτοῦ καὶ τὴν γῆν ῍Ωγ βασιλέως τῆς Βασάν, δύο βασιλέων τῶν ᾿Αμορραίων, οἳ ἦσαν πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου κατὰ ἀνατολὰς ἡλίου,
48
48
эT а^рои'ра е^же е^сть въ ё'стїи водоте'чи а^рно'ня” и^ ё^ горы` сїѓ'ня ја%же е^сть а^хермоn”
ἀπὸ ᾿Αροήρ, ἥ ἐστιν ἐπὶ τοῦ χείλους χειμάρρου ᾿Αρνῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ ὄρους τοῦ Σηὼν ὅ ἐστιν ᾿Αερμών,
49
49
И$ вс^ю а^равїю ѓ^бо'нђ странђ` і^ѓ^рда'на. на въстоk сл~нца эT а^сидо'џа те'санаго”
πᾶσαν τὴν ῎Αραβα πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου κατὰ ἀνατολὰς ἡλίου ὑπὸ ᾿Ασηδὼθ τὴν λαξευτήν.
Глvа, е~”
Κεφάλαιο 5
1
1
И$ гл~а мољ=сїи всемђ і^и^л~ю и^ рече къ ни'мъ. послђш'аи і^и^л~ю ѓ^правле'нїя и^ сђды`, е^ли'ко а^зъ гл~ю въ ё'ши ва'ши въ дн~ешнїи дн~ь, да ся наё^чи'те иX и^ снабди'те ᲄвори'тї я&.
ΚΑΙ ἐκάλεσε Μωυσῆς πάντα ᾿Ισραήλ, καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· ἄκουε, ᾿Ισραήλ, τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐγὼ λαλῶ ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ, καὶ μαθήσεσθε αὐτὰ καὶ φυλάξεσθε ποιεῖν αὐτά.
2
2
Гь~ б~ъ вашъ ꙁавњща` вамъ ꙁавTњ въ хори'вњ,
Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν διέθετο πρὸς ὑμᾶς διαθήκην ἐν Χωρήβ·
3
3
не ѓ^днымъ ѓTц~емъ ва'шимъ ꙁавњ ща` за'вњтъ сеи, н^о и^ ва'мъ, вы' же ё^бо здњ вс^и жи'ви дне'сь”
οὐχὶ τοῖς πατράσιν ὑμῶν διέθετο Κύριος τὴν διαθήκην ταύτην, ἀλλ᾿ ἢ πρὸς ὑμᾶς, ὑμεῖς ὧδε πάντες ζῶντες σήμερον·
4
4
Лицемъ къ лицђ` гл~а г~ь къ вамъ, на горњ` и^ꙁ# среды` ѓ^гня`,
πρόσωπον κατὰ πρόσωπον ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός,
5
5
аZ же стоя'хъ междђ гм~ъ и^ ва'ми. въ время ѓ%но и^звњсти'ти вамъ гл~ъ гн~ь ја^ко ё^боя'стеся эT лица` ѓ^гню`, и^ не възыидо'сте на горђ` гл~яи”
κἀγὼ εἱστήκειν ἀνὰ μέσον Κυρίου καὶ ὑμῶν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν τὰ ρήματα Κυρίου, ὅτι ἐφοβήθητε ἀπὸ προσώπου τοῦ πυρὸς καὶ οὐκ ἀνέβητε εἰς τὸ ὄρος, λέγων·
6
6
АZ е^смь г~ь б~ъ твой и^зведы'и т^я и^з# ꙁемля` е^гљ=пет#ски эT до'мђ рабо'ты”
ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου ὁ ἐξαγαγών σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας.
7
7
И$ да не бђ'дђтъ тебњ боѕи и%ни, преD лицемъ мои^мъ.
οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πρὸ προσώπου μου.
8
8
да не соᲄвори'ши себњ` ваа'нїя, и^ никое^гоже ѓ%браꙁа, е^ли'ко на' нб~си горњ` и^ е^ли'ко на ꙁемли` до'лђ, е^ли'ко въ водњ` поD ꙁемле'ю”
οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς.
9
9
да ся не покло'ниши и^мъ, и^ да не послђжи'ши и^мъ, ја%ко а%зъ е^смь г~ь б~ъ твой. б~ъ ревни'въ, эTдая'и грњхи` эTц~евы на дњти, дотре'тїяго и^ четве'ртаго ро'да, ненави'дящимъ мене`”
οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς οὐδὲ μὴ λατρεύσῃς αὐτοῖς, ὅτι ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου, Θεὸς ζηλωτής, ἀποδιδοὺς ἁμαρτίας πατέρων ἐπὶ τέκνα ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτην γενεὰν τοῖς μισοῦσί με.
10
10
И$ творя'и млsть в ты'сђщахъ ро'довъ любя'щимъ мене`, и^ снабдя'щимъ повелњ'нїе мое`”
καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς ἀγαπῶσί με καὶ τοῖς φυλάσσουσι τὰ προστάγματά μου.
11
11
да не прїимеши и^мени г~а б~а твое^го въсђе. не ѓ^чи'ститъ б^о г~ь б~ъ тво'и прилага'ющаh и%мя е^го къ сђ'емђ”
οὐ λήψῃ τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὸν λαμβάνοντα τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ.
12
12
Снабди'те дн~ь сђбо'тныи ѓ^сщ~аите е^го, ја^коy ꙁаповњ'да тебњ г~ь б~ъ тво'и.
φύλαξαι τὴν ἡμέραν τῶν σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν, ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου.
13
13
ѕ~, дн~ь да дњ'лаеши и^ да сътвори'ши вс^я дњ'ла твоя”
ἓξ ἡμέρας ἐργᾷ καὶ ποιήσεις πάντα τὰ ἔργα σου·
14
14
А$ дн~ь з~, сђбо'та г~ђ б~ђ твое^мђ. да не сътвори'ши во'нь всего дњ'ла, т^ы и^ сн~ъ ᲄвои, и^ дщеr твоя`, и^ рабъ тво'и и^ раба` твоя`, во'лъ твои и^ ѓ^се'лъ твой, и^ всякъ ско'тъ твои. и^ прише'лецъ и^же прDе вра'ты твои^ми” да почїетъ рабъ твои, и^ раба` твоя` и^ ѓ^се'лъ твои ја%коже и^ т^ы”
τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ σάββατα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου, ὁ βοῦς σου καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου καὶ πᾶν κτῆνός σου καὶ προσήλυτος ὁ παροικῶν ἐν σοί, ἵνα ἀναπαύσηται ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου, ὥσπερ καὶ σύ·
15
15
И$ да помяне'ши. ја^ко и^ т^ы ра'бъ бы'лъ в земли` е^гљ=пеTстеи. и^ꙁведе т^я г~ь б~ъ эTтђдђ. рђко'ю крњ'пкою и^ мы'шцею высо'кою, сего ра'ди повелњ` т^и г~ь б~ъ твои, ја^ко снабдњти тебњ` дн~ь сђбо'тныи и^ ѓ^сщ~ати е^го”
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐξήγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ, διὰ τοῦτο συνέταξέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου, ὥστε φυλάσσεσθαι τὴν ἡμέραν τῶν σαββάτων καὶ ἁγιάζειν αὐτήν.
16
16
Чт^и эTц~а твое^го и^ мт~рь твою`, ја^коже ё^каза` тебᲇ г~ь б~ъ твой да бл~гот^и бђ'детъ. сего ра'ди мно'га лњта` бђ'деши на ꙁемли`, ја%же г~ь б~ъ да'сть тебњ`”
τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ ἵνα μακροχρόνιος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι.
17
17
Не ё^бїи”
οὐ φονεύσεις.
18
18
Не любодњ'и”
οὐ μοιχεύσεις.
19
19
Не ё^краd”
οὐ κλέψεις.
20
20
Не послђшествђ'и на бли'жняго свое^го лжа`”
οὐ ψευδομαρτυρήσεις κατὰ τοῦ πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδῆ.
21
21
Не помы'сли на женђ` по'дрђга твое^го. не помы'сли на до'мъ по'дрђга твое^го, н^и на село` е^го, н^и на раба` е^го, н^и на рабђ е^го, н^и на воl е^го, н^и на ѓ^сля` е^го, н^и на вся'каго скота` е^го, н^и на вс^е е^ли'коже бли'жняh тебњ`”
οὐκ ἐπιθυμήσεις τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου· οὐκ ἐπιθυμήσεις τὴν οἰκίαν τοῦ πλησίον σου οὔτε τὸν ἀγρὸν αὐτοῦ οὔτε τὸν παῖδα αὐτοῦ οὔτε τὴν παιδίσκην αὐτοῦ οὔτε τοῦ βοὸς αὐτοῦ οὔτε τοῦ ὑποζυγίου αὐτοῦ οὔτε παντὸς κτήνους αὐτοῦ οὔτε πάντα ὅσα τῷ πλησίον σού ἐστι.
22
22
Сїи словеса` гл~а г~ь къ всемђ` со'нмђ ва'шемђ на горњ`, среди` ѓ^гня`, тм^а и^ м#гла` ды'мъ, гла'сᲆ вели'къ и^ не преста`” И$ въписа е& вᲆ дв^њ до'сцњ ка'мен#нњ, и^ даде` мн^њ”
Ταῦτα τὰ ρήματα ἐλάλησε Κύριος πρὸς πᾶσαν συναγωγὴν ὑμῶν ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός, σκότος, γνόφος, θύελλα, φωνὴ μεγάλη, καὶ οὐ προσέθηκε· καὶ ἔγραψεν αὐτὰ ἐπὶ δύο πλάκας λιθίνας καὶ ἔδωκέ μοι.
23
23
И$ бысть ја^ко слы'шасте, глsа и^з# среd ѓ^гня`. гора' же горя'ше ѓ^гнемъ, и^ прїидо'ста къ мн^њ вс^я старњ'ишины по племе'немъ ва'шиM и^ ста'рцы ва'ша”
καὶ ἐγένετο ὡς ἠκούσατε τὴν φωνὴν ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρί, καὶ προσήλθετε πρός με πάντες οἱ ἡγούμενοι τῶν φυλῶν ὑμῶν καὶ ἡ γερουσία ὑμῶν,
24
24
И$ рњста с^е покаꙁа` намъ г~ь б~ъ нашъ сла'вђ свою`, и^ глsа е^гоy слы'шахомъ и^з# среды` ѓ^гня`. вᲆ дне'шнїи дн~ь ви'дњхомъ ја%ко гл~етᲆ б~ъ чл~кђ и^ жи'въ бђдетъ”
καὶ ἐλέγετε· ἰδοὺ ἔδειξεν ἡμῖν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἠκούσαμεν ἐκ μέσου τοῦ πυρός· ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ εἴδομεν ὅτι λαλήσει ὁ Θεὸς πρὸς ἄνθρωπον, καὶ ζήσεται.
25
25
И$ н~нњ да не и^з#мремъ, ја%ко потребиT наs ѓ%гнь вели'кїи се'и. а^ще приложи'мъ м^ы слы'шати глsа г~а б~а на'шего, к семђ` да и^з#мреM”
καὶ νῦν μὴ ἀποθάνωμεν, ὅτι ἐξαναλώσει ἡμᾶς τὸ πῦρ τὸ μέγα τοῦτο, ἐὰν προσθώμεθα ἡμεῖς ἀκοῦσαι τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἔτι, καὶ ἀποθανούμεθα·
26
26
Ка'я пло'ть е^сть ја%же слы'ша глsа б~а жи'ва гл~юща и^з# среды` ѓ^гня` ја%коже м^ы и^ живеT”
τίς γὰρ σάρξ, ἥτις ἤκουσε φωνὴν Θεοῦ ζῶντος λαλοῦντος ἐκ μέσου τοῦ πυρός, ὡς ἡμεῖς, καὶ ζήσεται;
27
27
Пристђпи` т^ы и^ послђш'аи вс^е е^ли'ко к тебњ` рече'тъ г~ь б~ъ нашъ. сътвори'мъ и^ послђш'аемъ”
πρόσελθε σὺ καὶ ἄκουσον πάντα, ὅσα ἂν εἴπῃ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ σὺ λαλήσεις πρὸς ἡμᾶς πάντα, ὅσα ἂν λαλήσῃ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν πρὸς σέ, καὶ ἀκουσόμεθα καὶ ποιήσομεν.
28
28
И$ послђш'а г~ь глsа словесе` ва'шего, глющиM ваM къ мн^њ и^ рече г~ь ко мн^њ слы'шахъ глsа словеs людїй сихъ е^ли'ко гл~аша к тебњ` пра'во гл~аша вс^е”
καὶ ἤκουσε Κύριος τὴν φωνὴν τῶν λόγων ὑμῶν λαλούντων πρός με, καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἤκουσα τὴν φωνὴν τῶν λόγων τοῦ λαοῦ τούτου, ὅσα ἐλάλησαν πρός σε· ὀρθῶς πάντα, ὅσα ἐλάλησαν.
29
29
Кт^о дасть срDце и^хъ бы'ти в нихъ ја^коже боя'тися мене`, и^ снабдњти вс^я ꙁа'повњди моя`. и^ въ вс^я дн~и да бл~го бђ'детъ и^мъ, и^ сн~омъ иX въ вњки”
τίς δώσει εἶναι οὕτω τὴν καρδίαν αὐτῶν ἐν αὐτοῖς, ὥστε φοβεῖσθαί με καὶ φυλάσσεσθαι τὰς ἐντολάς μου πάσας τὰς ἡμέρας, ἵνα εὖ ᾖ αὐτοῖς καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτῶν δι᾿ αἰῶνος;
30
30
Гряди и^ рцы` и^мъ, ѓ^братитеся в^ы въ до'мы своя”
βάδισον, εἰπὸν αὐτοῖς· ἀποστράφητε ὑμεῖς εἰς τοὺς οἴκους ὑμῶν·
31
31
Ты же ста'ни со мно'ю, да гл~ю к тебњ` вс^я ꙁа'повњди и^ ѓ^правле'нїя и^ сђды`. е^ли'коже ꙁаповњ'си и^мъ и^ да сътворя'тъ си'це въ ꙁемли` ю%же а^ꙁъ даю` и^мъ въ прича'стїе”
σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ λαλήσω πρὸς σὲ τὰς ἐντολὰς καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα διδάξεις αὐτούς, καί ποιείτωσαν οὕτως ἐν τῇ γῇ, ἣν ἐγὼ δίδωμι αὐτοῖς ἐν κλήρῳ.
32
32
И$ да снабди'те твори'ти, ја%коже ꙁаповњ'да г~ь б~ъ твой, и^ да не съврати'шися н^и на' десно н^и на' лњво”
καὶ φυλάξεσθε ποιεῖν ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου· οὐκ ἐκκλινεῖτε εἰς δεξιὰ οὐδὲ εἰς ἀριστερά,
33
33
По всемђ пђти` е^лико ꙁаповњ'да тебњ г~ь б~ъ твои ходиᲄи во'нь, да т^я поко'итъ и^ бл~готи бђдет#, и^ мно'ги дн~и бђдеᲄе на ꙁемли` ю%же прїи'мете”
κατὰ πᾶσαν τὴν ὁδόν, ἣν ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου πορεύεσθαι ἐν αὐτῇ, ὅπως καταπαύσῃ σε καὶ εὖ σοι ᾖ καὶ μακροημερεύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἣν κληρονομήσετε.
Глvа, ѕ~”
Κεφάλαιο 6
1
1
Сїа' же ꙁа'повᲇди і^ и^справле'нїа и^ сђды`, е^ли'ко заповњ'да г~ь б~ъ ва'шъ. наё^чи'ти ва'съ твори'ти та'ко. на ꙁемли` в ню'же в^ы вхо'дите та'мо причасти'ти е^я`”
ΚΑΙ αὗται αἱ ἐντολαὶ καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν διδάξαι ὑμᾶς ποιεῖν οὕτως ἐν τῇ γῇ, εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν,
2
2
да ся бо'ите г~а б~а свое^го, и^ снабди'те вс^я ѓ^правле'нїа еh и^ ꙁа'повњди е^го, ја%же а'ꙁъ ꙁаповњдаю тебњ` днsь. т^ы и^ сн~ове твои` и^ внђ'цы твои`, вс^я дн~и живота твое^го, да мно'ги дн~и пребђ'дете”
ἵνα φοβῆσθε Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν, φυλάσσεσθαι πάντα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου καὶ οἱ υἱοὶ τῶν υἱῶν σου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου, ἵνα μακροημερεύσητε.
3
3
И$ послђшаи і^и^л~ю, и^ снабди` твори'ти да бл~готи бђ'детъ. и^ да ё^мно'житеся ѕњ'ло ја%коже гл~а г~ь б~ъ эTц~ъ ва'шиX, да'ти тебњ` ꙁе'млю кипя'щђ мле'комъ и^ ме'домъ” Сїя' же ѓ^правле'нїя и^ сђды`, е^ли'ко ꙁаповњ'да г~ь б~ъ сн~омъ і^и^л~евымъ въ пђсты'ни. иZшеDшимᲆ и^мъ иZ земля` е^гљ=петски”
καὶ ἄκουσον, ᾿Ισραήλ, καὶ φύλαξον ποιεῖν, ὅπως εὖ σοι ᾖ καὶ ἵνα πληθυνθῆτε σφόδρα, καθάπερ ἐλάλησε Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου δοῦναί σοι γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι. καὶ ταῦτα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου.
4
4
Слы'ши і^и^л~ю г~ь б~ъ твои г~ь е^ді'нъ е^сть”
῎Ακουε, ᾿Ισραήλ· Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι·
5
5
И$ да лю'биши г~а б~а твое^го, эT всего` срDца твое^го, и^ эT всея` дш~а свое^я, и^ эT всея` си'лы твое^я”
καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς δυνάμεώς σου.
6
6
И$ да бђ'дђтъ ти словеса` с^и, ја^же а'зъ ꙁаповњ'даю т^и днsь. въ срDцы твое^мъ, въ дш~и ᲄвое'й”
καὶ ἔσται τὰ ρήματα ταῦτα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐν τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ψυχῇ σου·
7
7
И$ да нака'жеши и'ми сн~ы твоя`, и^ да гл~еши в ни'хъ сњдя'и въ домђ`, і^ и^ды'и пђте'мъ, и^ лежа`, и^ въста'я”
καὶ προβιβάσεις αὐτὰ τοὺς υἱούς σου, καὶ λαλήσεις ἐν αὐτοῖς καθήμενος ἐν οἴκῳ καὶ πορευόμενος ἐν ὁδῷ καὶ κοιταζόμενος καὶ διανιστάμενος·
8
8
И$ въꙁложи` я& въ ꙁна'менїе на' рђкђ твою`. и^ да бђ'детъ невъсколњ'блема преD ѓ^чи'ма твои'ма”
καὶ ἀφάψεις αὐτὰ εἰς σημεῖον ἐπὶ τῆς χειρός σου, καὶ ἔσται ἀσάλευτον πρὸ ὀφθαλμῶν σου·
9
9
И$ д^а въпи'шеши я& на пра'зњхъ хра'мины свое^я, и^ на вра'тњхъ своиX”
καὶ γράψετε αὐτὰ ἐπὶ τὰς φλιὰς τῶν οἰκιῶν ὑμῶν καὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν.
10
10
И$ да бђ'детъ е^гда` въведе'тъ т^я г~ь б~ъ твои в ꙁе'млю е^ю'же кля'тся эTц~еM твои^мъ, а^враа'мђ, и^саа'кђ, і^а'ковђ да'ти тебњ` гра'ды вели'ки, и^ добры`, и^х#же нњ'си съгради'лъ т^ы”
Καὶ ἔσται ὅταν εἰσαγάγῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, τῷ ῾Αβραὰμ καὶ τῷ ᾿Ισαὰκ καὶ τῷ ᾿Ιακὼβ δοῦναί σοι, πόλεις μεγάλας καὶ καλάς, ἃς οὐκ ᾠκοδόμησας,
11
11
И$ до'мы по'лны всего` бл~га, иXже нњ'си напо'лнилъ. и^ пото'ки и^ско'паны, и^х#же нњ'си копа'лъ, и^ виногра'ды, и^ ма'слины и^х#же нњ'си насади'лъ, и^ ја^ды'и и^ насыти'в#ся”
οἰκίας πλήρεις πάντων ἀγαθῶν ἃς οὐκ ἐνέπλησας, λάκκους λελατομημένους, οὓς οὐκ ἐξελατόμησας, ἀμπελῶνας καὶ ἐλαιῶνας, οὓς οὐ κατεφύτευσας, καὶ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς
12
12
Вонми` себњ` да не раꙁ#шири'тся срDце твое`, и^ ꙁабђ'детъ г~а б~а твое^го, и^ꙁве'дшаготебе` и^ꙁ# земля` е^гљ=пет#ски, эT до'мђ рабо'тнаго”
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας.
13
13
Га~ б~а твое^го бо'ися, и^ томђ` е^ді'номђ да слђж'иши. и^ е^мђ` прилепи'шися, і^ и'менемъ е^го клене'шися”
Κύριον τὸν Θεόν σου φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις καὶ πρὸς αὐτὸν κολληθήσῃ καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ὀμῇ.
14
14
да не хо'диши въ слњ'дъ богоv и%ныхъ, къ богоM стра'нъ ја%же ѓ%крsтᲆ васъ”
οὐ πορεύεσθε ὀπίσω θεῶν ἑτέρων ἀπὸ τῶν θεῶν τῶν ἐθνῶν τῶν περικύκλῳ ὑμῶν,
15
15
ЈА/ко б~ъ ревни'въ г~ь б~ъ твои посредњ тебе`. да не раꙁгнњ'вавъся ја^ростїю г~ь б~ъ твои на' тя, и^ потреби'тъ т^я сᲆ лица` всего` ꙁеMна'го”
ὅτι ὁ Θεὸς ζηλωτὴς Κύριος ὁ Θεός σου ἐν σοί, μὴ ὀργισθεὶς θυμῷ Κύριος ὁ Θεός σού σοι ἐξολοθρεύσῃ σε ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς.
16
16
да не и^скђша'еши г~а б~а свое^го ја%коже и^скђша'сте въ и^скђше'нїи”
οὐκ ἐκπειράσεις Κύριον τὸν Θεόν σου, ὃν τρόπον ἐξεπειράσατε ἐν τῷ Πειρασμῷ.
17
17
Снабдя` да снабди'ши за'повњди г~а б~а свое^го, и^ свњдњ'нїя е^го, и^ ѓ^правле'нїя е^го, е^ли'ко ꙁаповњ'да тебњ`”
φυλάσσων φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα, ὅσα ἐνετείλατό σοι·
18
18
И$ да сътвори'ши ё^го'дное и^ бл~го'е преD гм~ъ бг~омᲆ твои^мъ, да бл~го бђ'детъ тебњ`” И$ вни'деши и^ прїимеши ꙁеMлю бл~гђю, е^ю'же кля'тся эTц~емъ на'шимъ”
καὶ ποιήσεις τὸ ἀρεστὸν καὶ τὸ καλὸν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ εἰσέλθῃς καὶ κληρονομήσῃς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν,
19
19
эTгна'ти вс^я сђпоста'ты твоя` съ лица` твое^го, ја%коже е^сть гл~а г~ь”
ἐκδιῶξαι πάντας τοὺς ἐχθρούς σου πρὸ προσώπου σου, καθὰ ἐλάλησε Κύριος.
20
20
И$ бђ'детъ е^гда` въпраша'ет# т^я сн~ъ твои ё%трњ гл~я. коя` сђть свњдњнїя и^ ѓ^правле'нїя и^ сђды` е^ли'ко ꙁаповњ'далъ е^сть г~ь б~ъ нашъ на'мᲆ”
Καὶ ἔσται ὅταν ἐρωτήσῃ σε ὁ υἱός σου αὔριον λέγων· τί ἐστι τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, ὅσα ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμῖν;
21
21
И$ рече'ши сн~ђ свое^мђ, рабы` бњ'хомъ фараѓ'нђ въ е^гљ=птњ и^ꙁведе` насъ г~ь б~ъ эTтђ'дњ. рђко'ю крњ'пкою, и^ мы'шцею высо'кою”
καὶ ἐρεῖς τῷ υἱῷ σου· οἰκέται ἦμεν τῷ Φαραὼ ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, καὶ ἐξήγαγεν ἡμᾶς Κύριος ἐκεῖθεν ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ.
22
22
И$ да'стᲆ г~ь б~ъ зна'менїа и^ чюдеса` вели'ка и^ ѕла'я въ е^гљ=птњ ё^ фараѓ'на, и^ въ домђ е^го и^ въ си'лњ е^го преD на'ми”
καὶ ἔδωκε Κύριος σημεῖα καὶ τέρατα μεγάλα καὶ πονηρὰ ἐν Αἰγύπτῳ ἐν Φαραὼ καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ἐνώπιον ἡμῶν·
23
23
И$ наs и^зведе` г~ь б~ъ эTтђ'дњ, да въведе'тъ наs да'ти намъ ꙁе'млю сїю. е^ю'же кля'тся г~ь б~ъ нашъ эTц~емъ на'шимъ да'ти ю& намъ”
καὶ ἡμᾶς ἐξήγαγεν ἐκεῖθεν δοῦναι ἡμῖν τὴν γῆν ταύτην, ἣν ὤμοσε δοῦναι τοῖς πατράσιν ἡμῶν.
24
24
И$ ꙁаповњ'да намᲆ г~ь твори'ти, вс^я ѓ^правле'нїя сїя боя'тися г~а б~а на'шего бл~го да бђ'детъ намъ, вс^я дн~и да живе'мъ, ја%коже и^ днеs”
καὶ ἐνετείλατο ἡμῖν Κύριος ποιεῖν πάντα τὰ δικαιώματα ταῦτα φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἵνα εὖ ᾖ ἡμῖν πάσας τὰς ἡμέρας, ἵνα ζῶμεν ὥσπερ καὶ σήμερον.
25
25
И$ милосе'рдїе да бђ'детъ намъ, а%ще снабдиM сътвори'ти вс^я ꙁа'повњди ꙁако'на сего`, преD гм~ъ б~мъ на'шиM, ја%коже ꙁаповњ'да намъ”
καὶ ἐλεημοσύνη ἔσται ἡμῖν, ἐὰν φυλασσώμεθα ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καθὰ ἐνετείλατο ἡμῖν.
Глvа, з~”
Κεφάλαιο 7
1
1
И$ бђ'детъ е^гда` въведе'тᲆ т^я г~ь б~ъ твои вᲆ ꙁе'млю в ню'же вхо'диши та'мо прїя'тї ю&. і и^ꙁгна'ти страны` вели'кїа и^ мно'гїа с# лица` твое^го. хеTџе'я, герьгесе'я, и^ а^м#морре'я, и^ ханане'я, и^ ферезе'я, и^ е^вђе^я, и^ е^ё^се'я. з~, стра'нъ вели'киX и^ мно'гиX, и^ крњпча'е ваs”
ΕΑΝ δὲ εἰσάγῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὴν γῆν, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, καὶ ἐξάρῃ ἔθνη μεγάλα ἀπὸ προσώπου σου, τὸν Χετταῖον καὶ Γεργεσσαῖον καὶ ᾿Αμορραῖον καὶ Χαναναῖον καὶ Φερεζαῖον καὶ Εὐαῖον καὶ ᾿Ιεβουσαῖον, ἑπτὰ ἔθνη πολλὰ καὶ ἰσχυρότερα ὑμῶν,
2
2
И$ преда'стъ и^хъ г~ь б~ъ ᲄвои вᲆ рђцњ ᲄвои`, і^ и^ꙁбїе'ши я&. па'гђбою погђби'ши я&, да не ꙁавњща'еши к ни'мъ ꙁавњта, н^и поми'лђеши и^хъ”
καὶ παραδώσει αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ πατάξεις αὐτούς, ἀφανισμῷ ἀφανιεῖς αὐτούς, οὐ διαθήσῃ πρὸς αὐτοὺς διαθήκην, οὐδὲ μὴ ἐλεήσητε αὐτούς,
3
3
Ниже сва'тьства сътвори'ши с ни'ми, дще'ри свое^а не да'си сн~ђ е^го. н^иже дще'ри е^го да не пое'млеши, сн~ђ свое^мђ”
οὐδὲ μὴ γαμβρεύσητε πρὸς αὐτούς· τὴν θυγατέρα σου οὐ δώσεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ, καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ οὐ λήψῃ τῷ υἱῷ σου· 4ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ, καὶ λατρεύσει θεοῖς ἑτέροις, καὶ ὀργισθήσεται θυμῷ Κύριος εἰς ὑμᾶς καὶ ἐξολοθρεύσει σε τὸ τάχος.
4
5
эTврати'тъ б^о сн~а твое^го эT мене`. и^ послђ'житъ бого'мъ и%нњмъ, и^ раꙁгнњ'вается г~ь гнњ'вомъ на' вы, и^ потреби'тъ т^я въско'рњ”
ἀλλ᾿ οὕτω ποιήσετε αὐτοῖς· τοὺς βωμοὺς αὐτῶν καθελεῖτε καὶ τὰς στήλας αὐτῶν συντρίψετε καὶ τὰ ἄλση αὐτῶν ἐκκόψετε καὶ τὰ γλυπτὰ τῶν θεῶν αὐτῶν κατακαύσετε πυρί·
5
6
Но^ си'це да сътвори'те иM. тре'бища иX рассы'плете, и^ столпы` и^хъ да съкрђши'те. и^ дђбра'вы и^хъ да посњче'те и^ ваја%нїа бо'гъ и^хъ да и^зож#же'те на ѓ^гни`”
ὅτι λαὸς ἅγιος εἶ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καὶ σὲ προείλετο Κύριος ὁ Θεός σου εἶναι αὐτῷ λαὸν περιούσιον παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, ὅσα ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς.
6
7
ЈА/ко лю'ди ст~и в^ы е^сте гв~и б~ђ твое^мђ, и^ тебе` и^ꙁбра'л# е^сть г~ь б~ъ тво'и. и^ да бђ'дете е^мђ лю'ди и^ꙁбра'нни, па'че всњхъ стра'нᲆ е^ли'ко е^сть на все'и земли`”
οὐχ ὅτι πολυπληθεῖτε παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, προείλετο Κύριος ὑμᾶς καὶ ἐξελέξατο Κύριος ὑμᾶς, ὑμεῖς γάρ ἐστε ὀλιγοστοὶ παρὰ πάντα τὰ ἔθνη,
7
8
Не и'мже мно'ѕи е^сте па'че всњхъ странъ и^ꙁяT ваs г~ь, і^ и^ꙁбра` ваs г~ь” Вы^ б^о е^сте ме'ншњи эT всњхъ стра'нъ”
ἀλλὰ παρὰ τὸ ἀγαπᾶν Κύριον ὑμᾶς καὶ διατηρῶν τὸν ὅρκον, ὃν ὤμοσε τοῖς πατράσιν ὑμῶν, ἐξήγαγεν ὑμᾶς Κύριος ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐλυτρώσατό σε Κύριος ἐξ οἴκου δουλείας, ἐκ χειρὸς Φαραὼ βασιλέως Αἰγύπτου.
8
9
Но иMже вᲆꙁлюби` г~ь ваs, и^ снабдя` кля'твђ е^же кля'тся эTц~емъ ва'шимъ. і^ и^ꙁведе г~ь ваs рђко'ю крњ'пкою и^ мы'шцею высо'кою, і^ и^ꙁба'вилъ т^я эT до'мђ рабо'ты, и^ эT рђки` фараѓ'на цр~я е^гљ=пеTска”
καὶ γνώσῃ ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου, οὗτος Θεός, Θεὸς πιστός, ὁ φυλάσσων διαθήκην καὶ ἔλεος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν καὶ τοῖς φυλάσσουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ εἰς χιλίας γενεὰς
9
10
И$ да ё^вњ'си ја%ко г~ь б~ъ тво'и, се'и б~ъ. б~ъ вњ'рныи, снабдя'и ꙁавњтъ сво'и, и^ млsть любя'щиM е^го. и^ снабдя'щимъ ꙁавњтъ е^го въ ты'сящᲆ рожде'нїи”
καὶ ἀποδιδοὺς τοῖς μισοῦσι κατὰ πρόσωπον ἐξολοθρεῦσαι αὐτούς· καὶ οὐχὶ βραδυνεῖ τοῖς μισοῦσι, κατὰ πρόσωπον ἀποδώσει αὐτοῖς.
10
11
И$ эTда'я ненави'дящимъ е^го в лице` потреби'ти я&. и^ не ё^ме'длитъ ненави'дящимъ в лице` эTда'ти и^мъ”
καὶ φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα ταῦτα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον ποιεῖν.
11
12
да снабди'ши за'повњди, и^ ѓ^правле'нїя и^ сђды` сїя. е^ли'ко а^ꙁъ ꙁаповњ'даю тебњ` сътвори'ти дне'сь”
Καὶ ἔσται ἡνίκα ἂν ἀκούσητε τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ φυλάξητε καὶ ποιήσητε αὐτά, καὶ διαφυλάξει Κύριος ὁ Θεός σού σοι τὴν διαθήκην καὶ τὸ ἔλεος, ὃ ὤμοσε τοῖς πατράσιν ὑμῶν,
12
13
И$ бђ'детъ е^гда` послђшаете вс^я ѓ^правле'нїа с^и и^ снабди'те сътвори'ти я&” И$ снабди'тъ г~ь б~ъ ᲄвои и^ тебᲇ, ꙁавTњ и^ млsть ја%коже кля'ся эTц~емъ ва'шимᲆ”
καὶ ἀγαπήσει σε καὶ εὐλογήσει σε καὶ πληθυνεῖ σε καὶ εὐλογήσει τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου καὶ τὸν καρπὸν τῆς γῆς σου, τὸν σῖτόν σου καὶ τὸν οἶνόν σου καὶ τὸ ἔλαιόν σου, τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου δοῦναί σοι.
13
14
И$ възлю'битъ т^я и^ блsвитъ т^я, и^ ё^мно'житъ т^я. и^ блsви'тъ пло'дъ чре'ва твое^го, и^ пло'дъ ꙁемля` твое^я. и^ пшени'цђ твою`, и^ вино` твое` и^ е^ле'и тво'и, и^ ста'до воло'въ твои^хъ” и^ па'ствђ ѓ^ве'цъ твои^хъ на ꙁемли` е^ю^ же кляTся эTц~емъ иX дати тебњ`”
εὐλογητός ἔσῃ παρὰ πάντα τὰ ἔθνη· οὐκ ἔσται ἐν ὑμῖν ἄγονος οὐδὲ στεῖρα καὶ ἐν τοῖς κτήνεσί σου.
14
15
И$ блsвенъ бђ'деши па'че всњхъ ја%ꙁыk, и не бђ'детъ въ ва'съ бес племе'нни, ниже непло'ды въ ско'тњхъ твои^х#”
καὶ περιελεῖ Κύριος ὁ Θεός σου ἀπὸ σοῦ πᾶσαν μαλακίαν· καὶ πάσας νόσους Αἰγύπτου τὰς πονηράς, ἃς ἑώρακας, καὶ ὅσα ἔγνως, οὐκ ἐπιθήσει ἐπὶ σὲ καὶ ἐπιθήσει αὐτὰ ἐπὶ πάντας τοὺς μισοῦντάς σε.
15
16
И$ эTи%метъ г~ь б~ъ твои эT тебе вс^е раслабле'нїе. и^ вс^ю ја%ꙁю е^гљ=петъскђю ѕлђю`, ю^же ви'дњсте И$ е^лико сᲆвњси не въꙁложиT на тя, н^о въꙁложиT я& на вс^я ненави'дящая ᲄебе`”
καὶ φαγῇ πάντα τὰ σκῦλα τῶν ἐθνῶν, ἃ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι· οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτοῖς, καὶ οὐ μὴ λατρεύσῃς τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ὅτι σκῶλον τοῦτό ἐστί σοι.
16
17
И$ ја%сти бђ'дешъ весь плњнъ стра'нъ, и^же г~ь б~ъ дае'тъ тебњ` да не пощадяT ѓ%чи твои` эT нихъ, и^ да не послђж'иши бо'гомъ и^х#, ја%ко вредъ тебњ` е^сть с^е”
ἐὰν δὲ λέγῃς ἐν τῇ διανοίᾳ σου, ὅτι πολὺ τὸ ἔθνος τοῦτο ἢ ἐγώ, πῶς δυνήσομαι ἐξολοθρεῦσαι αὐτούς;
17
18
А/ще л^и гл~еши вᲆ ё%мњ` с^и ја%ко страна` с^и множа'иши паче мене. ја^ко вᲆзмогђ` а%ꙁъ потребити я&,
οὐ φοβηθήσῃ αὐτούς· μνείᾳ μνησθήσῃ ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεός σου τῷ Φαραὼ καὶ πᾶσι τοῖς Αἰγυπτίοις,
18
19
не въꙁбо'ися и^х#” Па'мятїю да помяне'ши е^лико сътвори` г~ь б~ъ твои` фараѓ'нђ и^ всMњ е^гљ=птяномъ”
τοὺς πειρασμοὺς τοὺς μεγάλους, οὓς εἴδοσαν οἱ ὀφθαλμοί σου, τὰ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα τὰ μεγάλα ἐκεῖνα, τὴν χεῖρα τὴν κραταιὰν καὶ τὸν βραχίονα τὸν ὑψηλόν, ὡς ἐξήγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου, οὕτω ποιήσει Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, οὓς σὺ φοβῇ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν.
19
20
Бњды` вели'кїа ја%же ви'дњста ѓ%чи твои`. зна'менїа ѓ%на и^ чюдеса` вели'кая. и^ рђко'ю крњ'пкою, и^ мы'шцею высо'кою, ја%ко и^ꙁведе` т^я г~ь б~ъ твои. та'ко сътвориT г~ь б~ъ вашъ, всњмъ страна'мᲆ и^хже т^ы бои'шися эT лица` и^хъ”
καὶ τὰς σφηκίας ἀποστελεῖ Κύριος ὁ Θεός σου εἰς αὐτούς, ἕως ἂν ἐκτριβῶσιν οἱ καταλελειμμένοι καὶ οἱ κεκρυμμένοι ἀπὸ σοῦ.
20
21
И$ ше'ршни по'слетъ г~ь б~ъ твои на ни'хъ до'ндеy потребя'тся ѓ^ста'вленїи и^ съкрове'нїи эT тебе`”
οὐ τρωθήσῃ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου ἐν σοί, Θεὸς μέγας καὶ κραταιός,
21
22
Не вреди'шися эT лица` и^хъ. ја%ко г~ь б~ъ твои в# тебњ, б~ъ вели'кїи и^ крњ'пкїи”
καὶ καταναλώσει Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ἔθνη ταῦτα ἀπὸ προσώπου σου κατὰ μικρὸν μικρόν· οὐ δυνήσῃ ἐξαναλῶσαι αὐτοὺς τὸ τάχος, ἵνα μὴ γένηται ἡ γῆ ἔρημος καὶ πληθυνθῇ ἐπὶ σὲ τὰ θηρία τὰ ἄγρια.
22
23
И$ погђбиT г~ь б~ъ твои ја^ꙁы'ки сїя, с лица` твое^го по ма'лђ до ма'ла, не возмо'жеши погђби'ти и^хъ въско'рњ да не бђдет# ꙁемля` пђста`, да совокђпя'тся и^ роZмножаTся ѕвᲇрїе дивїи на' тя”
καὶ παραδώσει αὐτοὺς Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ ἀπολεῖς αὐτοὺς ἀπωλείᾳ μεγάλῃ, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσητε αὐτούς.
23
24
И$ предастъ е& г~ь б~ъ твои в рђцњ твои` и^ погђби` и^хъ, погђбле'нїемъ вели'киM, до'ндеже и^скорени'ши иX”
καὶ παραδώσει τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν εἰς τὰς χεῖρας ὑμῶν, καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτῶν ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου· οὐκ ἀντιστήσεται οὐδεὶς κατὰ πρόσωπόν σου, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃς αὐτούς.
24
25
И$ преда'сᲄъ цр~и и^хъ в рђцњ твои`. и^ погђби'те и%мя и^хъ эT мњста сего`. и^ не постоиT ни'же е^ді'нъ преD лицеM твоиM, до'ндеже погђби'ши и^хъ”
τὰ γλυπτὰ τῶν θεῶν αὐτῶν καύσετε πυρί· οὐκ ἐπιθυμήσεις ἀργύριον οὐδὲ χρυσίον ἀπ᾿ αὐτῶν σὺ λήψῃ σεαυτῷ, μὴ πταίσῃς δι᾿ αὐτό, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι·
25
26
И$ вая'нїа боговᲆ иX и^ж#же'ши на ѓ^гни`, да не похо'щеши зла'та и^ сребра` взя'ти себњ` эT него, да не когда` сᲆгрњшиши того` ради. ја^ко хђ'лно е^сть гв~и б~ђ твое^мђ”
καὶ οὐκ εἰσοίσεις βδέλυγμα εἰς τὸν οἶκόν σου καὶ ἀνάθεμα ἔσῃ ὥσπερ τοῦτο· προσοχθίσματι προσοχθιεῖς καὶ βδελύγματι βδελύξῃ, ὅτι ἀνάθημά ἐστι.
26
Не вноси` похђ'лы въ сво'и до'мъ, и^ прокляT бђ'деши ја%ко и^ т^о, н^о прокля'тїем# прокленеши ѓ%но, и^ похђленїеM похђ'лиши е& ја%ко проклята`”
Глvа, и~”
Κεφάλαιο 8
1
1
Вс^я ꙁа'повњди ја%же ꙁаповњда ваM днsь, да снабди` твори'ти и& да живе'те, и^ ё^мно'житеся, и^ внїи'дњте и^ прїимњте зе'млю бл~гђю. е^ю'же кля'тся г~ь б~ъ эTц~емъ ва'шимъ”
ΠΑΣΑΣ τὰς ἐντολάς, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, φυλάξεσθε ποιεῖν, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε καὶ εἰσέλθητε καὶ κληρονομήσητε τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν τοῖς πατράσιν ὑμῶν.
2
2
И$ да помяне'ши весь пђть, и%мже прове'лъ тебе` г~ь б~ъ твои, в# пђсты'ни. да и^скђси` т^я и^ зазлиT т^я, и^ ё^раꙁђмње^тся е^же въ срDцы твое^мъ, а%ще снабди'ши ꙁа'повᲇди е^го и^л^и ни`”
καὶ μνησθήσῃ πᾶσαν τὴν ὁδόν, ἣν ἤγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὅπως ἂν κακώσῃ σε καὶ πειράσῃ σε καὶ διαγνωσθῇ τὰ ἐν τῇ καρδίᾳ σου, εἰ φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἢ οὔ.
3
3
И$ заѕли` тебњ`, и^ гла'домъ ꙁамори` т^я, и^ посеM пиᲄа т^я ма'нною, е^же т^ы не ё^вњдњ н^и эTц~ы твои`, и^ да ја^ви'тъ тебњ`. ја%ко не ѓ^ хлњбњ е^ді'неM жи'въ бђдетъ чл~къ н^о ѓ^ вся'комъ словеси` и^з#ходящиM и^зъ ё'стᲆ бж~ииX жи'въ бђдетъ чл~къ”
καὶ ἐκάκωσέ σε καὶ ἐλιμαγχόνησέ σε καὶ ἐψώμισέ σε τὸ μάννα, ὃ οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες σου, ἵνα ἀναγγείλῃ σοι, ὅτι οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾿ ἐπὶ παντὶ ρήματι τῷ ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος.
4
4
И ри'ꙁы твоа` не раꙁдра'шася на тебњ`. но'ѕи твои не ја^ꙁвитеся, с^е м~ лњтъ”
τὰ ἱμάτιά σου οὐκ ἐπαλαιώθη ἀπὸ σοῦ, τὰ ὑποδήματά σου οὐ κατετρίβη ἀπὸ σοῦ, οἱ πόδες σου οὐκ ἐτυλώθησαν, ἰδοὺ τεσσαράκοντα ἔτη.
5
5
И$ сего` ради раꙁђмњ'еши срDцемъ твои^мъ ја%ко кт^о чл~къ нака'жетъ сн~ъ свои. Тако г~ь б~ъ твои накаꙁђетᲆ т^я.
καὶ γνώσῃ τῇ καρδίᾳ σου ὅτι ὡς εἴ τις ἄνθρωπος παιδεύσῃ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, οὕτω Κύριος ὁ Θεός σου παιδεύσει σε,
6
6
и^ да снабди'ши ꙁа'повњди г~а б~а твое^го, ходи'ти во пђти` е^го и^ боа'тися е^го”
καὶ φυλάξῃ τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ φοβεῖσθαι αὐτόν·
7
7
Гь~ б^о б~ъ твой въведе` т^я въ ꙁе'млю бл~гђю и^ мно'гђ, и^дњже водоте'чи воDны'я і^ и^сто'чники глђбо'ки. и^сходящеи по по'лемᲆ и^ гораM”
ὁ γὰρ Κύριος ὁ Θεός σου εἰσάξει σε εἰς γῆν ἀγαθὴν καὶ πολλήν, οὗ χείμαρροι ὑδάτων καὶ πηγαὶ ἀβύσσων ἐκπορευόμεναι διὰ τῶν πεδίων καὶ διὰ τῶν ὀρέων·
8
8
Вᲆ зеMлю пшени'цы и^ ја%чме'ни, винограD и^ смо'кви и^ ши'пцы, вᲆ зе'млю ма'сличїю и^ е^ле'ю и^ ме'дђ.
γῆ πυροῦ καὶ κριθῆς, ἄμπελοι, συκαῖ, ροαί, γῆ ἐλαίας ἐλαίου καὶ μέλιτος·
9
9
въ ꙁе'млю на не'иже не с нището'ю и^ꙁъја%си хлњ'ба твое^го. и^ не про'сиши ничто'же на не'и. в# землю в# не'иже ка'менїе желњз'но, и^ эT горъ и^хъ и^сто'чиTся мњдь”
γῆ, ἐφ᾿ ἧς οὐ μετὰ πτωχείας φαγῇ τὸν ἄρτον σου καὶ οὐκ ἐνδεηθήσῃ ἐπ᾿ αὐτῆς οὐδέν· γῆ, ἧς οἱ λίθοι σίδηρος, καὶ ἐκ τῶν ὀρέων αὐτῆς μεταλλεύσεις χαλκόν·
10
10
И$ ја%си и^ насыти'шися и^ блsви'ши г~а б~а твое^го, на ꙁемли` бла'ѕњи ю^же е^сть да'лъ тебњ`”
καὶ φαγῇ καὶ ἐμπλησθήσῃ καὶ εὐλογήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐπὶ τῆς γῆς τῆς ἀγαθῆς, ἧς δέδωκέ σοι.
11
11
Во'ньми себњ` не забђди` г~а б~а свое^го, снабдњти за'повњди е^го, и^ сђдо'въ и^ ѓ^правле'нїи е^го. е^ли'ко а%зъ ꙁаповᲇдаю ᲄебњ днsь,
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ μὴ φυλάξαι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ κρίματα καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον,
12
12
да не когда` ја^дыи насыти'в#ся и^ хра'мы добры съгради'въ, и^ всели'вся в н^я,
μὴ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς καὶ οἰκίας καλὰς οἰκοδομήσας καὶ κατοικήσας ἐν αὐταῖς
13
13
и^ волы твои` и^ ѓvцы твои` ё^мно'жатся тебњ`, и^ сребро` и^ ꙁла'то ё^мно'жиTся тебњ`. и^ вс^е е^ли'кот^и е^сть ё^мно'жит#ся ᲄебњ”
καὶ τῶν βοῶν σου καὶ τῶν προβάτων σου πληθυνθέντων σοι, ἀργυρίου καὶ χρυσίου πληθυνθέντος σοι καὶ πάντων, ὅσων σοι ἔσται, πληθυνθέντων σοι,
14
14
И$ посеM възнесе'шися срDцем# твоиM и^ ꙁабђдеши г~а б~а твое^го. и^ꙁвеDшагот^я и^ꙁ# земля` е^гљ=пеTски эT до'мђ рабо'ты.
ὑψωθῇς τῇ καρδίᾳ καὶ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκγῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας,
15
15
И$ прове'дшагот^я сквоѕњ пђсты'ню вели'кђю, и^ стра'шнђю ѓ%нђ. въ не'иy ѕмїя` хапа'ющїя и^ скорпїи, и^ жажDа в не'иже не бњя'ше воды`, и^же иZведе` ᲄебњ` и^с камы'ка несњко'ма и^сто'чниk водны'и”
τοῦ ἀγαγόντος σε διὰ τῆς ἐρήμου τῆς μεγάλης καὶ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης, οὗ ὄφις δάκνων καὶ σκορπίος καὶ δίψα, οὗ οὐκ ἦν ὕδωρ, τοῦ ἐξαγαγόντος σοι ἐκ πέτρας ἀκροτόμου πηγὴν ὕδατος,
16
16
И$ пиᲄа'яи т^я ма'нною вᲆ пђсты'ни. е^гоже не вњ'де т^ы ниже вњ'дяхђ эTц~ы твои, да заѕли'тъ т^и да и^скђ'ситъ т^я и^ бл~гот^и сътвори'тъ напослњдокъ твои”
τοῦ ψωμίσαντός σε τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὃ οὐκ ᾔδεις σὺ καὶ οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες σου, ἵνα κακώσῃ σε καὶ ἐκπειράσῃ σε καὶ εὖ σε ποιήσῃ ἐπ᾿ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν σου.
17
17
да не рече'ши въ срDцы твое^мъ крњ'пость моя и^ си'ла рђки мое^я сътвори` мн^њ си'лђ вели'кђю сїю”
μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου· ἡ ἰσχύς μου καὶ τὸ κράτος τῆς χειρός μου ἐποίησέ μοι τὴν δύναμιν τὴν μεγάλην ταύτην·
18
18
да помяне'ши г~а б~а твое^го. ја%кото'и дасть тебᲇ крњпость и^ си'лђ твори'ти, и^ да ё^ста'витъ ꙁавTњ свои. и^мже кля'ся эTц~емъ твои^мъ до днесь”
καὶ μνησθήσῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ὅτι αὐτός σοι δίδωσιν ἰσχὺν τοῦ ποιῆσαι δύναμιν καὶ ἵνα στήσῃ τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου, ὡς σήμερον.
19
19
И$ бђдеT а^ще ли ꙁабве'нїемъ ꙁабђдеши г~а б~а твое^го, и^ по'идеши въ слњдъ бого'вᲆ и^ныхъ, и^ послђж'иши и^мъ и^ поклони'шися и^мᲆ, ꙁасвњдњтельс твђю вамъ днесь нб~семъ и^ земле'ю ја%ко па'гђбою поги'бнеᲄе”
καὶ ἔσται ἐὰν λήθῃ ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ πορευθῇς ὀπίσω θεῶν ἑτέρων καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς καὶ προσκυνήσῃς αὐτοῖς, διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε·
20
20
ЈА/коже и^ про'чїи ја%ꙁы'цы, ја%же г~ь б~ъ погђбля'етъ эT лица` ва'шего” Та'коже поги'бнеᲄе и^хже ради не послђшасте гла'са г~а б~а ва'шего”
καθὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη, ὅσα Κύριος ὁ Θεὸς ἀπολλύει πρὸ προσώπου ὑμῶν, οὕτως ἀπολεῖσθε, ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἠκούσατε τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν.
Глvа, џ~”
Κεφάλαιο 9
1
1
Послђш'аи і^и^л~ю т^ы минђе^ши і^ѓ^рда'нъ дне'сь. вниᲄи прїя'ти страны` вели'кїя, и^ крњпча'иша паче ва'съ. грады вели'ки и^ ё^гражде'ны до нб~се”
ΑΚΟΥΕ, ᾿Ισραήλ· σὺ διαβαίνεις σήμερον τὸν ᾿Ιορδάνην εἰσελθεῖν κληρονομῆσαι ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρότερα μᾶλλον ἢ ὑμεῖς, πόλεις μεγάλας καὶ τειχήρεις ἕως τοῦ οὐρανοῦ,
2
2
Лю'ди вели'ки и^ мно'ги и^ предо'лжены, сн~ы е^на'ковы ја%же т^ы вњси. и^ слы'шалъ е^си. кт^о проти'вђ ста'нетъ сн~омъ е^на'ковымъ”
λαὸν μέγαν καὶ πολὺν καὶ εὐμήκη, υἱοὺς ᾿Ενάκ, οὓς σὺ οἶσθα καὶ σὺ ἀκήκοας· τίς ἀντιστήσεται κατὰ πρόσωπον υἱῶν ᾿Ενάκ;
3
3
И$ ё^вњ'си дне'сь ја%ко г~ь б~ъ твои се'и преди по'идетъ преD тобо'ю. ѓ%гнь б^о попаля'ай е^сть се'и потреби'т# я&, и^ сїи ё^клони'тъ и^хъ эT лица` ва'шего и^ потреби'тъ я& въско'ре, ја%коже ре'клъ е^сть ᲄебњ г~ь”
καὶ γνώσῃ σήμερον, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου, οὗτος προπορεύσεται πρὸ προσώπου σου· πῦρ καταναλίσκον ἐστίν· οὗτος ἐξολοθρεύσει αὐτούς, καὶ οὗτος ἀποστρέψει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου, καὶ ἀπολεῖ αὐτοὺς ἐν τάχει, καθάπερ εἶπέ σοι Κύριος.
4
4
Не рцы` въ срDцы своеM е^гда потребиT г~ь б~ъ твой страны` сїя эT лица` твое^го гл~я пра'вдъ ра'ди мои^хъ въведе м^я г~ь причасти'ти зе'млю бл~гђю сїю, н^о беꙁче'стїя раd стра'нъ сихъ г~ь потреби` я& эT лица` твое^го”
μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἐν τῷ ἐξαναλῶσαι Κύριον τὸν Θεόν σου τὰ ἔθνη ταῦτα πρὸ προσώπου σου λέγων· διὰ τὰς δικαιοσύνας μου εἰσήγαγέ με Κύριος κληρονομῆσαι τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην·
5
5
А$ не пра'вды ради твое^я, ниже преподо'бїя ради срDца твое^го, т^ы вхо'диши прїя'ти ꙁемлю иX, н^о нече'стїя ра'ди и^ беꙁако'нїя ради стра'нъ сихъ, г~ь эT лица` твое^го потребї я&. и^ да ё^ста'витъ ꙁавњтᲆ и^мже кля'тся г~ь эTц~емъ вашим#” а^враа'мђ и^саа'кђ і^а'ковђ”
οὐχὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην σου, οὐδὲ διὰ τὴν ὁσιότητα τῆς καρδίας σου σὺ εἰσπορεύῃ κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσέβειαν τῶν ἐθνῶν τούτων Κύριος ἐξολοθρεύσει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου καὶ ἵνα στήσῃ τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ἡμῶν, τῷ ῾Αβραὰμ καὶ τῷ ᾿Ισαὰκ καὶ τῷ ᾿Ιακώβ.
6
6
И$ да вњси дне'сь ја%ко не пра'вды ради твоея, г~ь б~ъ дае'тъ тебњ` зе'млю бл~гђю сїю прїя'ти. ја%ко лю'дїе жесто'цы е^сте”
καὶ γνώσῃ σήμερον ὅτι οὐχὶ διὰ τὰς δικαιοσύνας σου Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι τὴν γῆν τὴν ἀγαθὴν ταύτην κληρονομῆσαι, ὅτι λαὸς σκληροτράχηλος εἶ.
7
7
помяни` не ꙁабђди коли'ко раZгнњ'васте г~а б~а свое^го в# пђсты'ни эT него'же дн~е и^ꙁыдо'сте и^з# ꙁемля` е^гљ=пет#ски, даже вънидо'сте в мњсто сїе” Непокоря'щеся съгрњши'сте преD гм~ъ.
μνήσθητι, μὴ ἐπιλάθῃ ὅσα παρώξυνας Κύριον τὸν Θεόν σου ἐν τῇ ἐρήμῳ· ἀφ᾿ ἧς ἡμέρας ἐξήλθετε ἐξ Αἰγύπτου ἕως ἤλθετε εἰς τὸν τόπον τοῦτον, ἀπειθοῦντες διετελεῖτε τὰ πρὸς Κύριον.
8
8
и^ въ хори'вњ раꙁгнњвасте г~а, и^ раꙁгнњвася г~ь на' вы, потреби'ти ваs”
καὶ ἐν Χωρὴβ παρωξύνατε Κύριον, καὶ ἐθυμώθη Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς,
9
9
Въсходя'щђ мн^њ на горђ`, взя'ти двою дъскђ ка'меnнђ и^ дъсцњ ка'меnнњ ꙁавњта, и^же ꙁавњща г~ь къ ва'мъ” И$ пребыX в горњ` м~, дн~їи, и^ м~, но'щїи хлњ'ба не ја^до'хъ ниже воды` пи'хᲆ”
ἀναβαίνοντός μου εἰς τὸ ὄρος λαβεῖν τὰς πλάκας τὰς λιθίνας, πλάκας διαθήκης, ἃς διέθετο Κύριος πρὸς ὑμᾶς. καὶ κατεγινόμην ἐν τῷ ὄρει τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας· ἄρτον οὐκ ἔφαγον καὶ ὕδωρ οὐκ ἔπιον.
10
10
И$ да'сть м^и г~ь дв^њ дᲆсцњ ка'менны напи'сано пр'ьстомъ бж~їимъ. в ни'хже бя'хђ напи'сана вс^я словеса` ја%же гл~а г~ь кᲆ ва'мъ въ горњ`. эT среды ѓ^гня` вᲆ дн~ь събра'нїя”
καὶ ἔδωκέ μοι Κύριος τὰς δύο πλάκας τὰς λιθίνας γεγραμμένας ἐν τῷ δακτύλῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ᾿ αὐταῖς ἐγέγραπτο πάντες οἱ λόγοι, οὓς ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ὄρει ἡμέρᾳ ἐκκλησίας·
11
11
И$ бысть по м~ дн~їи, и^ по м~ но'щїи. и^ дастᲆ м^и г~ь дв^њ дъсцњ ка'меннњ, дъсцњ ꙁавњта”
καὶ ἐγένετο διὰ τεσσαράκοντα ἡμερῶν καὶ διὰ τεσσαράκοντα νυκτῶν ἔδωκε Κύριος ἐμοὶ τὰς δύο πλάκας τὰς λιθίνας, πλάκας διαθήκης.
12
12
И$ рече г~ь къ мн^њ въста'ни і^ и^ꙁы'ди ско'ро эTсю'дђ. ја%ко безако'нова'ша лю'ди твои`, ја%же и^зведе` и^ꙁ# земля` е^гљ=пет#ски, състђпи'ша ско'ро с пђти`. и^же ꙁаповњ'дахъ и^мъ. съ твори'ша себњ солїя'нїя”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἀνάστηθι, κατάβηθι τὸ τάχος ἐντεῦθεν, ὅτι ἠνόμησεν ὁ λαός σου, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γῆς Αἰγύπτου· παρέβησαν ταχὺ ἐκ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετείλω αὐτοῖς· καὶ ἐποίησαν ἑαυτοῖς χώνευμα.
13
13
И$ рече г~ь къ мн^њ, гл~ахъ тебњ` е^ді'ною и^ дв^ажды, гл~я. ви'дњхъ лю'ди сїя, с^е лю'дїе жестоковыи сђть.
καὶ εἶπε Κύριος πρός με λέγων· λελάληκα πρός σε ἅπαξ καὶ δὶς λέγων· ἑώρακα τὸν λαὸν τοῦτον, καὶ ἰδοὺ λαὸς σκληροτράχηλός ἐστι·
14
14
ѓ^ста'ви м^я да я& потреблю` и^ погђблю`, і^ и^мя и^хъ поD нб~семᲆ, и^ сотворю` т^я въ ја^ꙁы'къ вели'къ и^ крњпок#, и^ мноh па'че сихъ”
καὶ νῦν ἔασόν με ἐξολοθρεῦσαι αὐτούς, καὶ ἐξαλείψω τὸ ὄνομα αὐτῶν ὑποκάτωθεν τοῦ οὐρανοῦ καὶ ποιήσω σε εἰς ἔθνος μέγα καὶ ἰσχυρὸν καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ τοῦτο.
15
15
И$ ѓ^брати'вся снидо'хᲆ съ горы` и^ гора` кђря'шеся ѓ^гнеM и^ дв^њ дᲆсцњ свњдњ'нїа въ ѓ^бою` рђ'кђ мое'ю.
καὶ ἐπιστρέψας κατέβην ἐκ τοῦ ὄρους, καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρὶ ἕως τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δύο πλάκες τῶν μαρτυρίων ἐπὶ ταῖς δυσὶ χερσί μου.
16
16
И$ ви'дњхъ ја%ко съгрњши'сте преD гм~ъ бм~ъ нашимъ, и^ сътвори'сте себњ` теле'цъ сълїја^нъ, и^ състђпи'сте с пђти` ско'ро, и^же ꙁаповњ'да г~ь ваM твори'ти.
καὶ ἰδὼν ὅτι ἡμάρτετε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ ἐποιήσατε ὑμῖν αὐτοῖς χωνευτὸν καὶ παρέβητε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετείλατο Κύριος ὑμῖν ποιεῖν,
17
17
и^ еM ѓ%бњ дъсцњ повергоX иZ рђкђ моею` и^ съкрђшиX и^х# прDе вами”
καὶ ἐπιλαβόμενος τῶν δύο πλακῶν ἔρριψα αὐτὰς ἀπὸ τῶν δύο χειρῶν μου, καὶ συνέτριψα ἐναντίον ὑμῶν.
18
18
И$ моли'хся преD гм~ъ второ'е, ја^коже и^ пе'рвое, м~, дн~їи. и^ м~, но'щїи, хлњ'ба не ја^до'хъ и^ воды` не пи'хᲆ. всXњ ради грњхъ ва'шихᲆ, ја%же съгрњши'сте творя'ще ѕло'е преD гм~ъ бг~омъ ва'шимъ. раꙁгнњ'вающи е^го”
καὶ ἐδεήθην ἐναντίον Κυρίου δεύτερον καθάπερ καὶ τὸ πρότερον τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας, ἄρτον οὐκ ἔφαγον καὶ ὕδωρ οὐκ ἔπιον, περὶ πασῶν τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν, ὧν ἡμάρτετε ποιῆσαι τὸ πονηρὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ παροξῦναι αὐτόν.
19
19
И$ сᲆ боја%ꙁнїю бњхᲆ гнњ'ва ради и^ ја%рости, ја%ко раꙁгнњвася г~ь на' вы, да потреби'тъ васъ. и^ послђша мене` г~ь, и^ въ то вре'мя”
καὶ ἔκφοβός εἰμι διὰ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ὀργήν, ὅτι παρωξύνθη Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς καὶ εἰσήκουσε Κύριος ἐμοῦ καὶ ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ.
20
20
И$ на а^ро'на раꙁгнњвася г~ь ѕњ'ло е^же погђби'ти е^го. и^ моли'хся за а^а^ро'на въ вре'мя ѓ%но”
καὶ ἐπὶ ᾿Ααρὼν ἐθυμώθη ἐξολοθρεῦσαι αὐτόν, καὶ ηὐξάμην καὶ περὶ ᾿Ααρὼν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ.
21
21
И$ грњх'ъ вашъ и^же сътвори'сте теле'цъ вꙁяX е^го и^ съжжего'хъ на ѓ^гни`, і^ и^ꙁби'хъ и& и^ сътро'хъ и& ѕњ'ло, дажDь бы'сть дро'бенъ, и^ бы'сть ја%ко пра'хъ и^ просы'пахъ пра'хъ въ водоте'чь сходя'щђю съ горы`”
καὶ τὴν ἁμαρτίαν ὑμῶν, ἣν ἐποιήσατε, τὸν μόσχον, ἔλαβον αὐτὸν καὶ κατέκαυσα αὐτὸν ἐν πυρὶ καὶ συνέκοψα αὐτὸν καταλέσας σφόδρα, ἕως οὗ ἐγένετο λεπτόν· καὶ ἐγένετο ὡσεὶ κονιορτός, καὶ ἔρριψα τὸν κονιορτὸν εἰς τὸν χειμάρρουν τὸν καταβαίνοντα ἐκ τοῦ ὄρους.
22
22
И$ въ ꙁапале'нїи, и^скђше'нїи, и^ въ гро'бњхъ похотњнїа раZгнњ'вали бњсте г~а б~а ва'шего”И$
καὶ ἐν τῷ ᾿Εμπυρισμῷ καὶ ἐν τῷ Πειρασμῷ, καὶ ἐν τοῖς Μνήμασι τῆς ἐπιθυμίας παροξύναντες ἦτε Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν.
23
23
е^гда` в^ы, пђсти` г~ь эT кади'сварнїи` гл~я, въꙁыди'те, и^ прїимњте ꙁе'млю ю%же а^ꙁъ даю` вамᲆ и^ съпроти'вистеся гл~омъ г~а б~а ва'шего, и^ не вњровасте е^мђ, и^ не послђшасте словеs е^го”
καὶ ὅτε ἐξαπέστειλεν ὑμᾶς Κύριος ἐκ Κάδης Βαρνὴ λέγων· ἀνάβητε καὶ κληρονομήσατε τὴν γῆν, ἣν δίδωμι ὑμῖν, καὶ ἠπειθήσατε τῷ ρήματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ καὶ οὐκ εἰσηκούσατε τῆς φωνῆς αὐτοῦ.
24
24
И$ не покоря'щеся бњ'сте г~ђ эT дн~е в о'ньже ја%ви'ся вамᲆ”
ἀπειθοῦντες ἦτε τὰ πρὸς Κύριον ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ἧς ἐγνώσθη ὑμῖν.
25
25
И$ молиXся преD гм~ъ, м~, дн~їи. и^ м~, но'щїи, ја%же моли'хся, рече б^о г~ь погђби'ти васъ”
καὶ ἐδεήθην ἔναντι Κυρίου τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας, ὅσας ἐδεήθην· εἶπε γὰρ Κύριος ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς·
26
26
И$ моли'хся гв~и и^ реко'хъ, г~и г~и, цр~ю стра'намъ не погђби` людїи свои^хъ и^ прича'стїа свое^го е^же и^ꙁба'ви крњ'постїю твое'ю вели'кою ја%же и^ꙁведе` и^ꙁ# земля` е^гљ=петъски крњ'постїю твое'ю вели'кою и^ рђко'ю си'лною и^ мы'шцею свое^ю высо'кою”
καὶ ηὐξάμην πρὸς τὸν Θεὸν καὶ εἶπα· Κύριε βασιλεῦ τῶν θεῶν, μὴ ἐξολοθρεύσῃς τὸν λαόν σου καὶ τὴν μερίδα σου, ἣν ἐλυτρώσω, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γῆς Αἰγύπτου ἐν τῇ ἰσχύϊ σου τῇ μεγάλῃ καὶ ἐν τῇ χειρί σου τῇ κραταιᾷ καὶ ἐν τῷ βραχίονί σου τῷ ὑψηλῷ·
27
27
Помяни` рабы` своя` а^враа'ма, і^саа'ка, і^а'кова, и^м#же ся кля` собо'ю. не призира'и на жесто'чество людїи сихъ, и^ на бесче'стїе и^хъ, и^ на грњхи` иX,
μνήσθητι ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ τῶν θεραπόντων σου, οἷς ὤμοσας κατὰ σεαυτοῦ· μὴ ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὴν σκληρότητα τοῦ λαοῦ τούτου καὶ τὰ ἀσεβήματα, καὶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῶν,
28
28
да не когда` рекTђ живђщ'їи на ꙁемли`, эTню'дђже и^ꙁведе` насъ гл~ющи. не могїи г~ь въвести` и^хъ въ ꙁе'млю ю%же и^мъ ѓ^бњща`, и^ ненави'дя и^хъ г~ь и^ꙁве'дъ и^ погђби` и^хᲆ въ пђстыни”
μὴ εἴπωσιν οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν, ὅθεν ἐξήγαγες ἡμᾶς ἐκεῖθεν, λέγοντες· παρὰ τὸ μὴ δύνασθαι Κύριον εἰσαγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν, ἣν εἶπεν αὐτοῖς, καὶ παρὰ τὸ μισῆσαι αὐτοὺς ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀποκτεῖναι αὐτούς.
29
29
Сїи же лю'дїе твои` и^ прича'стїе ᲄвое`. и^хже и^ꙁведе` и^ꙁ# земля` е^гљ=петъски крњ'постїю свое^ю вели'кою, и^ мыjцею высо'кою”
καὶ οὗτοι λαός σου καὶ κλῆρός σου, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γῆς Αἰγύπτου ἐν τῇ ἰσχύϊ σου τῇ μεγάλῃ καὶ ἐν τῇ χειρί σου τῇ κραταιᾷ καὶ ἐν τῷ βραχίονί σου τῷ ὑψηλῷ.
Глvа, і~”
Κεφάλαιο 10
1
1
Въ ѓно вре'мя рече г~ь кᲆ мн^њ. и^стеши` себњ дв^њ дᲆсцњ ка'меннњ ја%цњже и^ пе'рвїи, и^ въꙁы'ди къ мн^њ на горђ` и^ да сътвори'ши себњ` ковче'гᲆ дре'вянъ,
ΕΝ ἐκείνῳ τῷ καιρῷ εἶπε Κύριος πρός με· λάξευσον σεαυτῷ δύο πλάκας λιθίνας, ὥσπερ τὰς πρώτας, καὶ ἀνάβηθι πρός με εἰς τὸ ὄρος· καὶ ποιήσεις σεαυτῷ κιβωτὸν ξυλίνην·
2
2
и^ въпишђ на дъсцњ словеса`. е^ликоже иX бњ на первыX дъсках#, и^хже съкрђши`, и^ да вложи'ши я& въ ковче'гъ”
καὶ γράψεις ἐπὶ τὰς πλάκας τὰ ρήματα, ἃ ἦν ἐν ταῖς πλαξὶ ταῖς πρώταις, ἃς συνέτριψας, καὶ ἐμβαλεῖς αὐτὰς εἰς τὴν κιβωτόν.
3
3
И$ сътвори'хъ ковче'гъ эT дре'въ негнию'щᲆ. і^ и^стеса'хъ дв^њ дъсцњ ка'мен#нњ ја%цњ же и^ пе'рвїи. и^ въꙁыидо'хъ на горђ`, ѓ%бњ же дъсцњ въ ѓ^бою` рђ'кђ мою`”
καὶ ἐποίησα κιβωτὸν ἐκ ξύλων ἀσήπτων καί ἐλάξευσα τὰς πλάκας λιθίνας, ὡς αἱ πρῶται· καὶ ἀνέβην εἰς τὸ ὄρος καὶ αἱ δύο πλάκες ἐπὶ ταῖς χερσί μου.
4
4
И$ въписа` на дъскђ по писа'нїю пе'рвомђ, і~, словеs, ја%же гл~а г~ь к ва'мъ, на горњ` эT среды` ѓ^гня`, и^ вда'сть я& г~ь мн^њ”
καὶ ἔγραψεν ἐπὶ τὰς πλάκας κατὰ τὴν γραφὴν τὴν πρώτην τοὺς δέκα λόγους, οὓς ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός, καὶ ἔδωκεν αὐτὰς Κύριος ἐμοί.
5
5
И$ ѓ^брати'в#ся снидо'хъ съ горы`, и^ вложи'хъ дъсцњ въ ковче'гъ и^же сътвори'хъ. и^ бњ'ста т^ђ ја%коже повелњ` м^и г~ь”
καὶ ἐπιστρέψας κατέβην ἐκ τοῦ ὄρους καὶ ἐνέβαλον τὰς πλάκας εἰς τὴν κιβωτόν, ἣν ἐποίησα, καὶ ἦσαν ἐκεῖ, καθὰ ἐνετείλατό μοι Κύριος.
6
6
Сн~ове же і^и^л~еви въꙁдвиго'шася эT виро'џа, сн~овъ и^а^ки'мль, мисадаиn” т^ђ ё^мре а^а^ро'нъ, и^ погребе'нъ быs т^ђ, и^ бы'сть жрецъ е^лїа^ꙁа'ръ сн~ъ а^а^ро'нь въ эTц~а мњсто”
καὶ οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ ἀπῇραν ἐκ Βηρὼθ υἱῶν ᾿Ιακὶμ Μισαδαΐ· ἐκεῖ ἀπέθανεν ᾿Ααρὼν καὶ ἐτάφη ἐκεῖ, καὶ ἱεράτευσεν ᾿Ελεάζαρ υἱὸς αὐτοῦ ἀντ᾿ αὐτοῦ.
7
7
эTтђдђ же въꙁдвигошася въ гаDгадъ, и^ эT гаDгада до и^е^таваџа ꙁемли` водотечь водᲆ”
ἐκεῖθεν ἀπῇραν εἰς Γαδγὰδ καὶ ἀπὸ Γαδγὰδ εἰς ᾿Ετεβαθᾶ, γῆ χείμαρροι ὑδάτων.
8
8
Въ ѓ%но время, эTлђчи` г~ь племя` левљ=ино, носи'ти ковче'гъ ꙁавњта гн~я. и^ преDстоя'ти преD гм~ъ слђжи'ти, и^ моли'ти и^ блsви' ти и%мя е^го, до дн~ешняго дн~е”
ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ διέστειλε Κύριος τὴν φυλὴν τὴν Λευὶ αἴρειν τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου, παρεστάναι ἔναντι Κυρίου, λειτουργεῖν καὶ ἐπεύχεσθαι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης.
9
9
Сего` ради нњ'сть левљ=томᲆ ча'сти н^и жребїа въ братїи и^хъ, г~ь б^о са'мъ прича'стїе и^хъ, ја%коже е^сть ре'клъ иM”
διὰ τοῦτο οὐκ ἔστι τοῖς Λευίταις μερὶς καὶ κλῆρος ἐν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτῶν· Κύριος αὐτὸς κλῆρος αὐτοῦ, καθότι εἶπεν αὐτῷ.
10
10
А/зъ же стояX на горах#, м~, дн~їи. и^ м~, но'щїи, и^ послђша г~ь мене` вс^е вре'мя, и^ не въсхотњ` г~ь погђби'ти васᲆ”
κἀγὼ εἱστήκειν ἐν τῷ ὄρει τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας, καὶ εἰσήκουσε Κύριος ἐμοῦ καὶ ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ οὐκ ἠθέλησε Κύριος ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς.
11
11
И$ рече г~ь къ мнњ гряди` въꙁдви'гнися преD люDми` си'ми, и^ да вни'дђтᲆ и^ причастяT зе'млю е^ю'же кля'хся эTц~емъ иX да'ти ю& си'мъ”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· βάδιζε, ἄπαρον ἐναντίον τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ εἰσπορευέσθωσαν καὶ κληρονομήτωσαν τὴν γῆν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν δοῦναι αὐτοῖς.
12
12
И$ нн~њ і^и^л~ю чт^о про'ситъ г~ь б~ъ тво'и ё^ тебе`, то'чїю да с^я боја%ти г~а б~а твое^го, и^ ходити въ вся` пђти` е^го и^ люби'ти е^го, и^ слђжи'ти г~ђ б~ђ твое^мђ, эT всего` срDца твое^го, и^ эT всея` дш~а твое^я”
Καὶ νῦν, ᾿Ισραήλ, τί Κύριος ὁ Θεός σου αἰτεῖται παρὰ σοῦ, ἀλλ᾿ ἢ φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ ἀγαπᾶν αὐτὸν καὶ λατρεύειν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου,
13
13
Снабдњти ꙁа'повњди г~а б~а ᲄвое^го, и^ ѓ^правле'нїа е^го, е^лико а^ꙁᲆ ꙁаповњ'даю днsе да т^и бл~го бђдеT
φυλάσσεσθαι τάς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα εὖ σοι ᾖ;
14
14
Се^ г~а б~а твое^го нб~о, и^ нб~о нб~си, ꙁемля` и^ вс^я е^лико е^сть на не'и”
ἰδοὺ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ὁ οὐρανὸς καὶ ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ, ἡ γῆ καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτῇ·
15
15
ѓ^баче эTц~а ва'ша поя` прежDе г~ь люби'ти я&. і^ и^ꙁбра` племя` и^хъ по ни'хъ ва'съ, па'че всњ'хъ стра'нъ до дн~ешняго дн~е”
πλὴν τοὺς πατέρας ὑμῶν προείλετο Κύριος ἀγαπᾶν αὐτούς, καὶ ἐξελέξατο τὸ σπέρμα αὐτῶν μετ᾿ αὐτοὺς ὑμᾶς παρὰ πάντα τὰ ἔθνη κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην.
16
16
И$ да пресњче'те жесто'чь срDцъ ва'шихъ, и^ вы'ю вашђ не жесточи'те по сеM”
καὶ περιτεμεῖσθε τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν καὶ τὸν τράχηλον ὑμῶν οὐ σκληρυνεῖτε ἔτι·
17
17
Гь~ б^о б~ъ ва'шъ сїи б~ъ бм~ъ, и^ г~ь гм~ъ” Бг~ъ вели'кїи и^ крњпкїи и^ стра'шныи и^же не ꙁриT лица`, н^и во'ꙁметъ да'ра”
ὁ γὰρ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν οὗτος Θεὸς τῶν θεῶν καὶ Κύριος τῶν κυρίων, ὁ Θεὸς ὁ μέγας· καὶ ἰσχυρὸς καὶ φοβερός, ὅστις οὐ θαυμάζει πρόσωπον, οὐδ᾿ οὐ μὴ λάβῃ δῶρον,
18
18
Творяи сђдъ, прише'лцђ, и^ сиротњ` и^ вдови'це” и^ люби'ти прише'лца да'ти е^мђ хлњ'бъ, и^ ри'ꙁђ”
ποιῶν κρίσιν προσηλύτῳ καὶ ὀρφανῷ καὶ χήρᾳ, καὶ ἀγαπᾷ τὸν προσήλυτον δοῦναι αὐτῷ ἄρτον καὶ ἱμάτιον.
19
19
И$ люби'те прише'лца, прише'лцы б^о бњ'сте въ ꙁемли` е^гљ=пеTстњи”
καὶ ἀγαπήσετε τὸν προσήλυτον· προσήλυτοι γὰρ ἦτε ἐν γῇ Αἰγύπτῳ.
20
20
Га~ б~а твое^го бо'ися, и^ томђ` да слђж'иши, и^ к томђ` прилњпи'ся, и%менемъ е^го клени'ся”
Κύριον τὸν Θεόν σου φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ λατρεύσεις καὶ πρὸς αὐτὸν κολληθήσῃ καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ὀμῇ·
21
21
И$ то'и хвала` твоя`, и^ то'и б~ъ тво'и, и^же сътвори` тебњ ве'лїа и^ сла'вная сїя, ја%же ви'дњста ѓ%чи твои`
οὗτος καύχημά σου καὶ οὗτος Θεός σου, ὅστις ἐποίησεν ἐν σοὶ τὰ μεγάλα καὶ τὰ ἔνδοξα ταῦτα, ἃ εἴδοσαν οἱ ὀφθαλμοί σου.
22
22
о~, и^ е~ ю, дш~ъ внидо'ша эTц~ы твои` въ е^гљ=петъ, и^ нн~њ же сътвори` т^я е^сть г~ь б~ъ тво'и, ја^ко ѕвњ'зды нбsныя мно'жествомъ”
ἐν ἑβδομήκοντα ψυχαῖς κατέβησαν οἱ πατέρες σου εἰς Αἴγυπτον, νυνὶ δὲ ἐποίησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει.
Глvа, а~і”
Κεφάλαιο 11
1
1
И$ да лю'биши г~а б~а твое^го, и^ снабди'ши снабдњ'нїа е^го, и^ ѓ^правле'нїя е^го, и^ ꙁа'повњди е^го, и^ сђды` е^го вс^я дн~и”
ΚΑΙ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ φυλάξῃ τὰ φυλάγματα αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας.
2
2
И$ да ё^вњ'сте дне'сь ја^ко не дњтемъ ва'шимъ гл~ю ја^же не свњ'дятъ ни ви'дњша накаꙁа'нїа г~а б~а твое^го, и^ вели'чества е^го, и^ рђ'кђ си'лнђю, и^ мы'шцђ высо'кђю”
καὶ γνώσεσθε σήμερον, ὅτι οὐχὶ τὰ παιδία ὑμῶν, ὅσοι οὐκ οἴδασιν οὐδὲ εἴδοσαν τὴν παιδείαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ τὰ μεγαλεῖα αὐτοῦ καὶ τὴν χεῖρα τὴν κραταιὰν καὶ τὸν βραχίονα τὸν ὑψηλὸν
3
3
Ни^ ꙁна'менїа е^го, н^и чюдеса` е^го, е^ли'ка сътвори` посредњ` е^гљ=пта фараѓ'нђ цр~ю е^гљ=петьскђ и^ все'и земли` е^го”
καὶ τὰ σημεῖα αὐτοῦ καὶ τὰ τέρατα αὐτοῦ, ὅσα ἐποίησεν ἐν μέσῳ Αἰγύπτου Φαραὼ βασιλεῖ Αἰγύπτου καὶ πάσῃ τῇ γῇ αὐτοῦ,
4
4
И е^ли'ко сътвори` си'ле е^гљ=петьстњи и^ ѓ^рђж'їя и^хъ, и^ ко'ни и^хъ. ка'ко потопи` вода чермна'го моря преD лицеM и^хъ женђщ'имъ и^мъ по ва'съ, и^ погђби` и^хъ г~ь б~ъ до дн~ешняго дн~е”
καὶ ὅσα ἐποίησε τὴν δύναμιν τῶν Αἰγυπτίων, τὰ ἅρματα αὐτῶν καὶ τὴν ἵππον αὐτῶν, καὶ τὴν δύναμιν αὐτῶν, ὡς ἐπέκλυσε τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης τῆς ἐρυθρᾶς ἐπὶ προσώπου αὐτῶν καταδιωκόντων αὐτῶν ἐκ τῶν ὀπίσω ὑμῶν καὶ ἀπώλεσεν αὐτοὺς Κύριος ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας,
5
5
И$ е^ли'ко сътвори` ва'мъ въ пђсты'ни до'ндеже прїидо'сте на мњ'сто сїе”
καὶ ὅσα ἐποίησεν ὑμῖν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἕως ἤλθετε εἰς τὸν τόπον τοῦτον,
6
6
И$ е^лико сътвори, дафа'нђ и^ а^виро'нђ сн~ома е^лїа'влема сн~а рђвиня. ја%же эTврьз#ши ꙁемля` ё^ста` своя` пожре` иX и^ домы и^хъ, и^ кђща и^хъ, и^ вс^е и^хᲆ и^мњ'нїе с ни'ми среди` всего` і^и^л~я.
καὶ ὅσα ἐποίησε τῷ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρὼν υἱοὺς ῾Ελιὰβ υἱοῦ Ρουβήν, οὓς ἀνοίξασα ἡ γῆ τὸ στόμα αὐτῆς κατέπιεν αὐτοὺς καὶ τοὺς οἴκους αὐτῶν καὶ τὰς σκηνὰς αὐτῶν καὶ πᾶσαν αὐτῶν τὴν ὑπόστασιν τὴν μετ᾿ αὐτῶν ἐν μέσῳ παντὸς ᾿Ισραήλ,
7
7
ЈА/ко ѓ%чи ваши ви'дњста вс^я дњ'ла гн~я, вели'кая, е^ли'ко сътвори` ваM днесь”
ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑώρακαν πάντα τὰ ἔργα Κυρίου τὰ μεγάλα, ὅσα ἐποίησεν ἐν ὑμῖν σήμερον.
8
8
И$ да снабди'те вс^я ꙁа'повњди е^го е^ли'ко а%ꙁъ заповњ'даю вамᲆ днsе. да живе'те и^ ё^мно'житеся, и^ въни'дњте и^ прїимњте зе'млю, на ню'же в^ы минђ'ете чрез# і^ѓ^рда'нъ та'мо причасти'ти ю&”
καὶ φυλάξεσθε πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε καὶ εἰσελθόντες κληρονομήσετε τὴν γῆν, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν,
9
9
да мно'ги дн~и бђ'дете на земли`, е^ю'же кля'тся г~ь эTц~емъ вашимъ. да'ти и^мъ и^ сњ'мени иX по ниX. ꙁе'млю кипя'щђ мле'комъ и^ ме'доM”
ἵνα μακροημερεύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς καὶ τῷ σπέρματι αὐτῶν μετ᾿ αὐτούς, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι·
10
10
Земля` б^о е^сть на ню'же в^ы и%дете та'мо причасти'ти е^я`” Не ја%ко ꙁемля` е^гљ=петъска е^сть, эTню'дђже эTхо'дите та'мо, е^гда` сњ'ютъ сњ'мя, и^ напая'ютъ и& пое'нїемъ, ја%ко ѓ^гра'дђ ѕе'льнђю”
ἔστι γὰρ ἡ γῆ, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, οὐχ ὥσπερ γῆ Αἰγύπτου ἐστίν, ὅθεν ἐκπεπόρευσθε ἐκεῖθεν, ὅταν σπείρωσι τὸν σπόρον καὶ ποτίζωσι τοῖς ποσὶν αὐτῶν ὡσεὶ κῆπον λαχανείας·
11
11
Земля` же в ню'же т^ы вхо'диши та'мо причасти'ти ю&, ꙁемля` го'рна и^ ра'вна, эT дожда` нбsнаго напая'ется”
ἡ δὲ γῆ, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, γῆ ὀρεινὴ καὶ πεδεινή, ἐκ τοῦ ὑετοῦ τοῦ οὐρανοῦ πίεται ὕδωρ,
12
12
Земля` ю%же г~ь б~ъ тво'и снабди'тъ всегда`. ѓ%чи г~а б~а твое^го на не'и въ нача'ло лњтђ, и^ до конца` лњтђ”
γῆ, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου ἐπισκοπεῖται αὐτὴν διαπαντός, οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπ᾿ αὐτῆς ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ ἕως συντελείας τοῦ ἐνιαυτοῦ.
13
13
А/ще же слђхомъ послђш'аете всњ'хᲆ ꙁаповњдеи его, е^ли'ко аZ заповњ'даю тебњ` днsе” люби'ти г~а б~а твое^го, и^ слђжи'ти е^мђ эT всего` срDца твое^го, и^ эT всея` дш~а твое^я”
᾿Εὰν δὲ ἀκοῇ ἀκούσητε πάσας τὰς ἐντολάς, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἀγαπᾶν Κύριον τὸ Θεόν σου καὶ λατρεύειν αὐτῷ ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου,
14
14
И$ да'стᲆ до'ждь земли` твое'и по вре'мени ра'нныи и^ по'зDныи. и^ събере'ши жи'та твоя`. и^ вино` твое` и^ е^ле'и твои”
καὶ δώσει τὸν ὑετὸν τῇ γῇ σου καθ᾿ ὥραν πρώϊμον καὶ ὄψιμον, καὶ εἰσοίσεις τὸν σῖτόν σου καὶ τὸν οἶνόν σου καὶ τὸ ἔλαιόν σου·
15
15
И$ да'си пищђ на се'лњх# ско'томъ твои^мъ,
καὶ δώσει χορτάσματα ἐν τοῖς ἀγροῖς σου τοῖς κτήνεσί σου·
16
16
ја%дъ же и^ насыти'шися” Блюди` себе`, да не развелича'ется срDце твое`. и^ пристђпи'вше послђ'жите бого'мъ и^нњмъ, и^ покло'нитеся и^мъ”
καὶ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ πλατυνθῇ ἡ καρδία σου καὶ παραβῆτε καὶ λατρεύσητε θεοῖς ἑτέροις καὶ προσκυνήσητε αὐτοῖς,
17
17
И$ ја%ростїю раZгнњ'вается г~ь на' вы, и^ ꙁатвори'тъ нб~о. и^ не бђ'детъ дождя` и^ ꙁемля` не да'стъ плода` свое^го, и^ поги'бнете вᲆско'рњ съ ꙁемля` бл~гїа ю%же г~ь да'стъ ва'мъ”
καὶ θυμωθεὶς ὀργῇ Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν καὶ συσχῇ τὸν οὐρανόν, καὶ οὐκ ἔσται ὑετός, καὶ ἡ γῆ οὐ δώσει τὸν καρπὸν αὐτῆς, καὶ ἀπολεῖσθε ἐν τάχει ἀπό τῆς γῆς τῆς ἀγαθῆς, ἧς Κύριος ἔδωκεν ὑμῖν.
18
18
И$ да вложи'те словеса` с^и въ срDца ва'ша и^ въ дш~ђ ва'шђ. и^ да вᲆꙁложи'те я& вᲆ ꙁна'менїе на' рђкђ вашђ да бђ'дђтъ на челњ'хᲆ междђ` ѓ^чи'ма ва'шима”
καὶ ἐμβαλεῖτε τὰ ρήματα ταῦτα εἰς τὴν καρδίαν ὑμῶν καὶ εἰς τὴν ψυχὴν ὑμῶν· καὶ ἀφάψετε αὐτὰ εἰς σημεῖον ἐπὶ τῆς χειρὸς ὑμῶν, καὶ ἔσται ἀσάλευτον πρὸ ὀφθαλμῶν ὑμῶν·
19
19
И$ да наё^чи'те ча'да своя` гл~ати сиX сњдяще въ домђ`, і^ и^дђще въ пђть, и^ лежа'ще и^ въста'юще”
καὶ διδάξετε αὐτὰ τὰ τέκνα ὑμῶν λαλεῖν ἐν αὐτοῖς καθημένους ἐν οἴκῳ καὶ πορευομένους ἐν ὁδῷ καὶ καθεύδοντας καὶ διανισταμένους.
20
20
И$ въпиши'те я& на пра'ꙁњхъ хра'ма свое^го, и^ на вра'тњхъ своихъ”
καὶ γράψετε αὐτὰ ἐπὶ τὰς φλιὰς τῶν οἰκιῶν ὑμῶν καὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν,
21
21
да ё^мно'жатся дн~и ва'ши, и дн~и сн~овᲆ ва'шихъ. на ꙁемли` е^ю'же кля'тся г~ь эTц~емъ ва'шимъ да'ти ю& ја%ко дн~їе нб~ђ на ꙁемли`”
ἵνα μακροημερεύσητε καὶ αἱ ἡμέραι τῶν υἱῶν ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς, καθὼς αἱ ἡμέραι τοῦ οὐρανοῦ ἐπὶ τῆς γῆς.
22
22
И$ бђ'детъ а^ще слђхомъ послђш'аете всњ'хᲆ ꙁа'повњдеи сихъ, ја%же я& ꙁаповњдаю ва'мъ днsе твори'ти. люби'ти г~а б~а ва'шего, ходи'ти въ вс^я за'повњди е^го и^ прилепля'тися къ немђ`”
καὶ ἔσται ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσητε πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον ποιεῖν, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν καὶ πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ προσκολλᾶσθαι αὐτῷ,
23
23
Тогда` эTженеT г~ь стра'ны сїа эT лица ва'шего, и^ ѓ^дрᲆжи'те стра'ны великїа и^ крњ'пкїа ѕᲇло па'че ва'съ”
καὶ ἐκβαλεῖ Κύριος πάντα τὰ ἔθνη ταῦτα ἀπὸ προσώπου ὑμῶν, καὶ κληρονομήσετε ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρὰ μᾶλλον ἢ ὑμεῖς.
24
24
Вс^я мњ'ста на ни'хже ста'нетъ стопа` но'гъ ва'шихъ, ваM бђ'детъ, эT пђсты'ня, и^ эT дђбраv, и^ эT рњки` вели'кїа е^фра'т#, и^ до мо'ря, е^же на ꙁа'пади бђдTђ предњ'ли ва'ши”
πάντα τὸν τόπον, οὗ ἐὰν πατήσῃ τὸ ἴχνος τοῦ ποδὸς ὑμῶν, ὑμῖν ἔσται· ἀπὸ τῆς ἐρήμου καὶ ᾿Αντιλιβάνου καὶ ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ τοῦ μεγάλου, ποταμοῦ Εὐφράτου, καὶ ἕως τῆς θαλάσσης τῆς ἐπὶ δυσμῶν ἔσται τὰ ὅριά σου.
25
25
Не ста'нетъ н^икто'же преD лицемъ ва'шимъ, и^ тре'петъ ва'шъ и^ стра'хъ ва'шъ въꙁложи'тъ г~ь б~ъ вашᲆ на лице` всея` земля` на ню'же а^ще в#ꙁы'идете ја%коже гл~а г~ь къ ва'мᲆ”
οὐκ ἀντιστήσεται οὐδεὶς κατὰ πρόσωπον ὑμῶν· τὸν φόβον ὑμῶν καὶ τὸν τρόμον ὑμῶν ἐπιθήσει Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς, ἐφ᾿ ἧς ἂν ἐπιβῆτε ἐπ᾿ αὐτῆς, ὃν τρόπον ἐλάλησε πρὸς ὑμᾶς.
26
26
Се^ а'ꙁъ даю` преD ва'ми днsе, блsве'нїе и^ кля'твђ.
᾿Ιδοὺ ἐγὼ δίδωμι ἐνώπιον ὑμῶν σήμερον τὴν εὐλογίαν καὶ τὴν κατάραν·
27
27
блsве'нїе а^ще послђш'аете ꙁа'повњдїи г~а б~а ва'шего, е^ли'коже а^ꙁъ ꙁаповњдаю вамᲆ днsе”
τὴν εὐλογίαν, ἐὰν ἀκούσητε τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον,
28
28
Кля'твы же а^ще не послђш'аете ꙁа'повњди г~а б~а ва'шего, и^же ꙁаповњ'дахъ вамъ днsе” И$ съвратите'ся с пђти` и^же заповњ'дахᲆ вамъ, и^дђщ'е послђжи'ти бого'мъ и^нњмъ и%хже не вњ'сте”
καὶ τὴν κατάραν, ἐὰν μὴ ἀκούσητε τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, καὶ πλανηθῆτε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετειλάμην ὑμῖν, πορευθέντες· λατρεύειν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ οἴδατε.
29
29
И$ бђ'детъ е^гда` въведетъ тебе` г~ь б~ъ твои, въ зе'млю въ ню'же минђ'ете та'мо причасти'ти е^я`” И$ да да'си блsве'нїе на горђ` гариꙁи'ню, а^ кля'твђ на горђ` гева'лю.
καὶ ἔσται ὅταν εἰσαγάγῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὴν γῆν, εἰς ἣν διαβαίνεις ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν, καὶ δώσεις τὴν εὐλογίαν ἐπ᾿ ὄρος Γαριζὶν καὶ τὴν κατάραν ἐπ᾿ ὄρος Γαιβάλ. (
30
30
е^же е^сть ѓ^бо'нђ странђ` і^ѓ^рдана ꙁа пђтеM и^же на за'пади слн~ца въ ꙁемли` ханаа^н#стеи, ѓ^бита'ющиM на ꙁа'пади слн~ца бли'ꙁъ голго'ла высо'каго”
οὐκ ἰδοὺ ταῦτα πέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου ὀπίσω ὁδὸν δυσμῶν ἡλίου ἐν γῇ Χαναὰν τὸ κατοικοῦν ἐπὶ δυσμῶν ἐχόμενον τοῦ Γολγὸλ πλησίον τῆς δρυὸς τῆς ὑψηλῆς;)
31
31
Вы^ бо` минђе'те і^ѓ^рда'нъ въшеDше прїя'ти ꙁемля`, ю^же г~ь б~ъ ва'шъ дае'тъ ва'мъ въ прича'стїе вс^я дн~и, и^ прїимете ю& и^ всели'теся в н^ю”
ὑμεῖς γὰρ διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην εἰσελθόντες κληρονομῆσαι τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρῳ πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ κατοικήσετε ἐν αὐτῇ·
32
32
И$ да съхрани'те твори'ти вс^я ꙁа'повњди е^го, и^ сђды` е^го ја^же а'ꙁъ даю` ва'мъ днsь”
καὶ φυλάξεσθε τοῦ ποιεῖν πάντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις ταύτας, ὅσας ἐγὼ δίδωμι ἐνώπιον ὑμῶν σήμερον.
Глvа, в~і”
Κεφάλαιο 12
1
1
Сїи' же ꙁа'повњди и^ сђды` ја%же снабди'те твори'ти на ꙁеMли` ю^же г~ь б~ъ эTц~ъ ва'шихᲆ даеT вамъ вᲆ прича'стїе вся дн~и ја%же в^ы живе'те на ꙁемли`”
ΚΑΙ ταῦτα τὰ προστάγματα καὶ αἱ κρίσεις, ἃς φυλάξετε τοῦ ποιεῖν ἐν τῇ γῇ, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρῳ πάσας τὰς ἡμέρας, ἃς ὑμεῖς ζῆτε ἐπὶ τῆς γῆς.
2
2
Па'гђбою погђби'те вс^я мњ'ста, вᲆ ни'х же слђжи'ша т^ђ стра'ны бого'мъ своимъ, ја%же в^ы прїимете на гора'хᲆ высо'кихъ и^ хо'лмехъ, и^ поD дре'вомъ сњ'нныM”
ἀπωλείᾳ ἀπολεῖτε πάντας τοὺς τόπους, ἐν οἷς ἐλάτρευσαν ἐκεῖ τοῖς θεοῖς αὐτῶν, οὓς ὑμεῖς κληρονομεῖτε αὐτούς, ἐπὶ τῶν ὀρέων τῶν ὑψηλῶν καὶ ἐπὶ τῶν θινῶν καὶ ὑποκάτω δένδρου δασέος.
3
3
И$ да раскопа'ете тре'бища и^хъ, и^ съкрђши'те столпы` и^хъ, и^ сады` и^хъ съсњче'те, и^ вая'нїа богоv и^хъ и^ꙁож#же'те на ѓ^гни`, и^ поги'бнеT и%мя и^хъ эT мњ'ста того`”
καὶ κατασκάψετε τοὺς βωμοὺς αὐτῶν καὶ συντρίψετε τὰς στήλας αὐτῶν καὶ τὰ ἄλση αὐτῶν ἐκκόψετε καὶ τὰ γλυπτὰ τῶν θεῶν αὐτῶν κατακαύσετε πυρί, καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτῶν ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου.
4
4
да не сътвори'те та'ко г~ђ б~ђ вашемђ.
οὐ ποιήσετε οὕτω Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν,
5
5
н^о на мњ'стњ и^дњже и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ нашъ. всњмъ племене'мъ вашемъ приꙁва'ти и%мя е^гот^ђ. и^ вꙁы'щете и^ въни'дете та'мо”
ἀλλ᾿ ἢ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐν μιᾷ τῶν πόλεων ὑμῶν ἐπονομάσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ καὶ ἐπικληθῆναι, καὶ ἐκζητήσετε καὶ εἰσελεύσεσθε ἐκεῖ
6
6
И$ принесе'те т^ђ вс^есъжже'нїа ваша и^ тре'бы ваша и^ приноше'нїа ваша. и^ мл~твы ваша и^ во'лнаа ваша. и^сповњ'данїа ваша, и^ первенца` воло'въ вашихъ, и^ ѓ^ве'цᲆ вашихъ”
καὶ οἴσετε ἐκεῖ τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ τὰ θυσιάσματα ὑμῶν καὶ τὰς ἀπαρχὰς ὑμῶν καὶ τὰς εὐχὰς ὑμῶν καὶ τὰ ἑκούσια ὑμῶν καὶ τὰς ὁμολογίας ὑμῶν, τὰ πρωτότοκα τῶν βοῶν ὑμῶν καὶ τῶνπροβάτων ὑμῶν
7
7
И$ да ја%сте та'мо преD гм~ъ бм~ъ вашимъ. и^ въꙁвесели'теся ѓ^ все'мъ, на не'же въꙁложи'те рђки` ваша в^ы и^ до'мове ваши, ја%кот^я блsви'лъ е^сть г~ь б~ъ тво'и”
καὶ φάγεσθε ἐκεῖ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ εὐφρανθήσεσθε ἐπὶ πᾶσιν, οὗ ἐὰν ἐπιβάλητε τὴν χεῖρα, ὑμεῖς καὶ οἱ οἶκοι ὑμῶν, καθότι εὐλόγησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου.
8
8
да не сътворите т^ђ по всемђ` е^ликоже творите зд^њ днsь, кожDо ё^гоDно преD собою”
οὐ ποιήσετε πάντα ὅσα ἡμεῖς ποιοῦμεν ὧδε σήμερον, ἕκαστος τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ·
9
9
Нњ'сте б^о пришли` до нн~њ въ поко'и. въ прича'стїе е^же г~ь б~ъ вашъ дае'тъ ва'мъ”
οὐ γὰρ ἥκατε ἕως τοῦ νῦν εἰς τὴν κατάπαυσιν καὶ εἰς τὴν κληρονομίαν ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν δίδωσιν ὑμῖν.
10
10
Но^ е^гда` пре'идете і^ѓ^рда'нъ и^ всели'теся на ꙁемли` ю%же г~ь б~ъ ваш# причасти'тъ вамъ, и^ поко'итъ ваs эT всњ'хъ вра'гъ ва'шиX и^же ѓ%крsтᲆ ваs, и^ всели'теся беꙁ# събла'ꙁна”
καὶ διαβήσεσθε τὸν ᾿Ιορδάνην, καὶ κατοικήσετε ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν κατακληρονομεῖ ὑμῖν, καὶ καταπαύσει ὑμᾶς ἀπὸ πάντων τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν τῶν κύκλῳ, καὶ κατοικήσετε μετὰ ἀσφαλείας.
11
11
И$ бђ'деT мњ'сто и^дњже и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ вашᲆ приꙁва'ти и^мя е^гот^ђ” Тђ принесе'те вс^е е^ли'ко а^зъ ꙁаповњ'даю вамъ днsе. вс^есъжже'нїя ваша, и^ тре'бы ваша. и^ десяти'ны ваша, и^ начаTки рђ'къ вашиX, и^ вся'къ и^ꙁбра'нъ даръ вашъ. е^ли'ко ѓ^бњща'ете гв~и б~ђ ва'шемђ”
καὶ ἔσται ὁ τόπος, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, ἐκεῖ οἴσετε πάντα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ τὰ θυσιάσματα ὑμῶν καὶ τὰ ἐπιδέκατα ὑμῶν καὶ τὰς ἀπαρχὰς τῶν χειρῶν ὑμῶν καὶ πᾶν ἐκλεκτὸν τῶν δώρων ὑμῶν, ὅσα ἂν εὔξησθε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν,
12
12
И$ въꙁвесели'теся преD гм~ъ бм~ъ ва'шимъ, в^ы и^ сн~ове ва'ши, и^ дще'ри ваши, и^ рабы`, и^ рабы'ня ваша, и^ левљ=ти и^же ё^ вратъ ва'шиX, ја%ко нњ'сть иM ча'сти н^и жре'бїа с ва'ми”
καὶ εὐφρανθήσεσθε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ὑμεῖς καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν καὶ οἱ παῖδες ὑμῶν καὶ αἱ παιδίσκαι ὑμῶν καὶ ὁ Λευίτης ὁ ἐπὶ τῶν πυλῶν ὑμῶν, ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτῷ μερὶς οὐδὲ κλῆρος μεθ᾿ ὑμῶν.
13
13
Блюди` себе` са'мъ не приноси` вс^есᲆжже'нїа свое^го въ вся'комъ мњ'стњ е^го'же а^ще въꙁлю'биши”
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἀνενέγκῃς τὰ ὁλοκαυτώματά σου ἐν παντὶ τόπῳ, οὗ ἐὰν ἴδῃς,
14
14
Но^ в мњ'сте е^же и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ твои въ е^ді'номъ грDа твоих#. т^ђ да принесе'ши вс^есъжже'нїе твое`, и^ т^ђ сᲆтвори'ши вс^е е^ли'ко а^ꙁъ заповњда'ю тебњ` днsь”
ἀλλ᾿ ἢ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὸν ἐν μιᾷ τῶν φυλῶν σου, ἐκεῖ ἀνοίσετε τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον.
15
15
Но^ всMњ хотњ'нїемъ дш~а твое^а. да же'ртвђеши и^ ја%жь мя'са, по блsвенїю г~а б~а твое^го и^же даде` тебњ` вᲆ всXњ гра'дњх# твои^хъ, нечи'сты и^ тебњ`, и^ чи'стыи въкђ'пњ да ја%стᲆ я&, ја%ко се'рнђ и^ е^ле'нь”
ἀλλ᾿ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις καὶ φαγῇ κρέα κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει· ὁ ἀκάθαρτος ἐν σοὶ καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτό, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον.
16
16
Ра'ꙁвњ кро'ви да не ја%сте, на' землю пролива'ите ю& а^ки во'дђ.
πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ ὡς ὕδωρ
17
17
Не въꙁмо'жеши ја%сти въ гра'дXњ свои^х# десяти'ны, пшени'ца твое^я и^ вина` твое^го, и^ е^ле'я твое^го. первенца` воло'въ свои^хъ, и^ ѓ^ве'цъ свои^хᲆ, и^ вс^я ѓ^бњты е^же ѓ^бњща'еши, і^ и^сповњ'данїа ваша, и^ прино'съ рђкъ ва'ших#”
οὐ δυνήσῃ φαγεῖν ἐν ταῖς πόλεσί σου τὸ ἐπιδέκατον τοῦ σίτου σου καὶ τοῦ οἴνου σου καὶ τοῦ ἐλαίου σου, τὰ πρωτότοκα τῶν βοῶν σου καὶ τῶν προβάτων σου καὶ πάσας τάς εὐχάς, ὅσας ἂν εὔξησθε, καὶ τὰς ὁμολογίας ὑμῶν καὶ τὰς ἀπαρχὰς τῶν χειρῶν ὑμῶν,
18
18
Но^ преD гм~ъ бм~ъ свои^мъ да ја%си я& въ мњ'сте и^дњже и^збереT г~ь б~ъ твои себњ`” Ты^ и^ сн~ъ твои и^ дще'ри твоа` и^ ра'бᲆ твои и^ раба` твоя`, и^ левљ=тиn, и^ прише'лецъ, и^же въ гра'дXњ твоиX, и^ въꙁвесели'шася преD гм~ъ бм~ъ ᲄвоиM ѓ^ всеM на не'же воꙁложи'ши рђкђ твою`”
ἀλλ᾿ ἢ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου φαγῇ αὐτὸ ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτῷ, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ ὁ προσήλυτος ὁ ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, καὶ εὐφρανθήσῃ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ πάντα, οὗ ἐὰν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου.
19
19
Блюди` себе` са'мъ да не ѓ^ставля'еши левљ=тинина въ вс^е вре'мя до'ндеже е^си жи'въ на ꙁемли`”
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐγκαταλίπῃς τὸν Λευίτην πάντα τὸν χρόνον, ὅσον ἂν ζῇς ἐπὶ τῆς γῆς.
20
20
А/ще же раꙁ#шири'тъ г~ь б~ъ предњ'лы твоя`, ја^коже т^и е^сть гл~а и^ рече'ши да ја%мъ мя'са. а^ще въсхо'щетъ дш~а твоя` ја^ко ја%сᲄи мя'са. въ все'мъ похотњ'нїю дш~а твое^я да ја%си мя'са”
᾿Εὰν δὲ ἐμπλατύνῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ὅριά σου, καθάπερ ἐλάλησέ σοι, καὶ ἐρεῖς· φάγομαι κρέα, ἐὰν ἐπιθυμήσῃ ἡ ψυχή σου ὥστε φαγεῖν κρέα, ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ τῆς ψυχῆς σου φαγῇ κρέα.
21
21
А/ще же пода'ле мњ'сто эT тебе` е^же и^збере'тъ г~ь б~ъ тво'и, приꙁыва'ти и%мя е^гот^ђ” и^ тре'бђ положи'ши эT воло'въ свои^хᲆ, и^ эT ѓ^ве'цъ свои^хъ ја%же да'стъ тебњ` б~ъ твои. ја%коже ꙁаповњ'даX тебњ`, да ја%си въ гра'дњхъ твоиX по похотњнїю дш~а твое^я”
ἐὰν δὲ μακρὰν ἀπέχῃ σου ὁ τόπος, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖ ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, καὶ θύσεις ἀπὸ τῶν βοῶν σου καὶ ἀπὸ τῶν προβάτων σου, ὧν ἂν δῷ ὁ Θεός σοι, ὃν τρόπον ἐνετειλάμην σοι καὶ φαγῇ ἐν ταῖς πόλεσί σου κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου·
22
22
ЈА/коже ся ја%стъ серна` и^ е^ле'нь. такоже да ја^си я`, нечи'стыи тебњ` и^ чи'стыи та'кожде да ја^дя'тъ”
ὡς ἔσθεται ἡ δορκὰς καὶ ἡ ἔλαφος, οὕτω φαγῇ αὐτό, ὁ ἀκάθαρτος ἐν σοὶ καὶ ὁ καθαρὸς ὡσαύτως ἔδεται.
23
23
Во'ньми крњ'пце да не ја%си кро'ви, кро'вь б^о е^сть дш~а е^го. да не ја%ст#ся дш~а с мя'сы”
πρόσεχε ἰσχυρῶς τοῦ μὴ φαγεῖν αἷμα, ὅτι τὸ αἷμα αὐτοῦ ψυχή· οὐ βρωθήσεται ψυχὴ μετὰ τῶν κρεῶν,
24
24
да не ја%сте еа`, н^о на' ꙁемлю пролива'ите я& а^ки во'дђ,
οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ ὡς ὕδωρ·
25
25
да не ја%си ю&. да бл~готебњ` бђ'детъ и^ сн~омъ твои^мъ потебњ` въ вњ'ки” А/ще сътвори'ши с^е, е^же добро` и^ ё^гDоно е^сть преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ”
οὐ φαγῇ αὐτό, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σέ, ἐὰν ποιήσῃς τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀρεστὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
26
26
Ра'ꙁвњ ст~ая твоя` и^же бђ'деT тебњ`, и^ ѓ^бњты твоя` въꙁе'мᲆ да прїи'деши на мњ'сто, и^дњже и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ твои ѓ'но себњ`, приꙁва'ти и^мя е^гот^ђ”
πλὴν τὰ ἅγιά σου, ἐὰν γένηταί σοι, καὶ τὰς εὐχάς σου λαβὼν ἥξεις εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ,
27
27
И$ да сътвори'ши вс^ясъжже'нїя твоя`, мя'са же и^ кровь въꙁнесе'ши на ѓ^лтарь г~а б~а твое^го. кровь же тре'бъ твои^х#. да пролїе'ши преD степе'ни ѓ^лта'ря б~а твое^го, а^ мя'са да ја%си”
καὶ ποιήσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου· τὰ κρέα ἀνοίσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὸ δὲ αἷμα τῶν θυσιῶν σου προσχεεῖς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὰ δὲ κρέα φαγῇ.
28
28
Снабди` и^ послђш'аи и^ да сътвори'ши вс^я словеса` ја%же а^ꙁъ заповњ'даю ᲄебњ` днsь. да бл~гот^и бђдеT и^ сн~омъ твоиM поᲄебњ` въ вњ'ки” А/ще сътвори'ши добро` и^ ё^го'дно прDе гм~ъ твои^мъ”
φυλάσσου καὶ ἄκουε καὶ ποιήσεις πάντας τοὺς λόγους, οὓς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου δι᾿ αἰῶνος, ἐὰν ποιήσῃς τὸ ἀρεστὸν καὶ τὸ καλὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
29
29
А/ще же потребиT б~ъ страны`, в няже вхо'диши т^ы та'мо прїя'ти ꙁе'млю и^хъ эT лица твое^го, и^ прїимеши ю& и^ всели'шися въ ꙁе'млю и^хъ”
᾿Εὰν δὲ ἐξολοθρεύσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ἔθνη, εἰς οὓς εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν, ἀπὸ προσώπου σου καὶ κατακληρονομήσῃς αὐτήν, καὶ κατοικήσῃς ἐν τῇ γῇ αὐτῶν,
30
30
Блюди` себњ` са'мъ не въꙁы'щи въ слњ'дъ и^т^и и^хъ, по потребле'нїю и^хъ эT лица` твое^го. не вᲆꙁыщи` богоv и^хъ гл~я. ка'котворя'тъ страны` сїа бого'мъ свои^мъ, сътворю` и^ аZ”
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ ἐκζητήσῃς ἐπακολουθῆσαι αὐτοῖς μετὰ τὸ ἐξολοθρευθῆναι αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου λέγων· πῶς ποιοῦσι τὰ ἔθνη ταῦτα τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ποιήσω κἀγώ.
31
31
да не сътвори'ши г~ђ б~ђ свое^мђ та'ко, похђ'лено бо е^сть е^го'же г~ь ненави'диT. сътвори'ша бого'мъ свои^мъ. ја^ко сн~ы своя и^ д#щери своя ж#гђтъ ѓ^гнеM бого'мъ и^мъ”
οὐ ποιήσεις οὕτω τῷ Θεῷ σου· τὰ γὰρ βδελύγματα Κυρίου, ἃ ἐμίσησεν, ἐποίησαν ἐν τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ὅτι τοὺς υἱοὺς αὐτῶν καὶ τὰς θυγατέρας αὐτῶν κατακαίουσιν ἐν πυρὶ τοῖς θεοῖς αὐτῶν.
32
Вс^е сло'во е^же а'зъ заповњ'даю тебњ днsь, с^е снабди` твори'ти. да не приложи'ши к семђ` н^и ё%и^меши эT него`”
Глvа, г~і”
Κεφάλαιο 13
1
1
Аще въста'неT вᲆ тебњ` прoркъ и^л^и видя` со'нъ, и^ да'стъ тебњ` ꙁна'менїя и^ чюдеса`”
ΠΑΝ ρῆμα ὃ ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον, τοῦτο φυλάξῃ ποιεῖν· οὐ προσθήσεις ἐπ᾿ αὐτὸ οὐδὲ ἀφελεῖς ἀπ᾿ αὐτοῦ.
2
2
и^ прїиде ꙁна'менїе и^л^и чю'до е^же бђ'детъ гл~ати рекі'и, и%демъ да послђж'имъ бо'гоM и^нњмъ, и^хже не вњ'сте”
ἐὰν δὲ ἀναστῇ ἐν σοὶ προφήτης ἢ ἐνυπνιαζόμενος τὸ ἐνύπνιον καὶ δῷ σοι σημεῖον ἢ τέρας
3
3
да не послђшаете гл~ъ пррoка того`, и^л^и ви'дящаго со'нъ то'и. ја^ко и^скђша'етъ г~ь б~ъ васъ ё^вњдњти а%ще лю'бите г~а б~а ва'шеh всњмъ срDцемъ ва'шимᲆ и^ все'ю дш~ею ва'шею”
καὶ ἔλθῃ τὸ σημεῖον ἢ τὸ τέρας, ὃ ἐλάλησε πρός σε λέγων· πορευθῶμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ οἴδατε,
4
4
По г~њ бѕ~њ ва'шемъ, да хо'дите и^ того бои'теся, и^ за'повᲇди е^го снабдите. и^ гла'са е^го да послђшае^те и^ томђ послђж'ите, и^ к немђ` прилепи'теся”
οὐκ ἀκούσεσθε τῶν λόγων τοῦ προφήτου ἐκείνου ἢ τοῦ ἐνυπνιαζομένου τὸ ἐνύπνιον ἐκεῖνο, ὅτι πειράζει Κύριος ὁ Θεός σου ὑμᾶς εἰδέναι, εἰ ἀγαπᾶτε τὸν Θεὸν ὑμῶν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς ὑμῶν.
5
5
И$ прoркᲆ то'й и^л^и ви'дяи со'нъ да ё%мреT” Гл~алъ б^о е^сть прельсᲄи'ти т^я эT г~а б~а ᲄвое^го и^ꙁвеDшагоᲄя и^з# ꙁемля е^гљ=пеTскїа и^зба'вльшагоᲄя и^ꙁ рабо'ты” Хоᲄя'ще сᲆвраᲄи'ти т^я с пђти`, и^же ꙁаповњ'да тебᲇ г~ь б~ъ тво'и ходи'ти во'нь. сего` ра'ди погђби'те сами зло'е эT васъ”
ὀπίσω Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν πορεύσεσθε καὶ τοῦτον φοβηθήσεσθε καὶ τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσεσθε καὶ αὐτῷ προστεθήσεσθε.
6
6
А/ще же молиT т^я браT твои сн~ъ мт~ри твоея` и^л^и сн~ъ твои и^л^и дщи` твоа`, и^л^и жена` ло'на твое^го, и^л^и дрђгъ твой то'ченъ дш~и твое'й, ѓ^та'и гл~я. и%демъ и^ послђ'жимъ бо'гомъ и^нњм#, и^хже не ви'дњ т^ы н^и эTц~ы твои`”
καὶ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἢ ὁ τὸ ἐνύπνιον ἐνυπνιαζόμενος ἐκεῖνος ἀποθανεῖται· ἐλάλησε γὰρ πλανῆσαί σε ἀπὸ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, τοῦ λυτρωσαμένου σε ἐκ τῆς δουλείας, ἐξῶσαί σε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου πορεύεσθαι ἐν αὐτῇ· καὶ ἀφανιεῖς τὸ πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
7
7
эT бого'въ странъ ја^же ѓ%крsтъ насъ, приближа'ющиXся тебњ`, и^л^и да'лниX эT тебе`, эT конца земли` до конца` земли`”
᾿Εὰν δὲ παρακαλέσῃ σε ὁ ἀδελφός σου ἐκ πατρός σου ἢ ἐκ μητρός σου ἢ ὁ υἱός σου ἢ ἡ θυγάτηρ ἢ ἡ γυνή σου ἡ ἐν κόλπῳ σου ἢ φίλος ἴσος τῇ ψυχῇ σου λάθρα λέγων· βαδίσωμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ ᾔδεις σὺ καὶ οἱ πατέρες σου,
8
8
Не восхощи` и^ти` с ниM, ни'же послђш'аи е^го. и^ да не пощади'тᲆ ѓ%котвое на него, и^ не въꙁлюби` е^го и^ да не прикры'еши е^го”
ἀπὸ τῶν θεῶν τῶν ἐθνῶν τῶν περικύκλῳ ὑμῶν, τῶν ἐγγιζόντων σοι ἢ τῶν μακρὰν ἀπὸ σοῦ, ἀπ᾿ ἄκρου τῆς γῆς ἕως ἄκρου τῆς γῆς,
9
9
Возвњща'я воꙁвњстиши ѓ^ немъ. и^ рђка твоа` да бђдеT на не'мъ въ пр'ьвыхъ побитї и`, и^ рђки` всњхᲆ людїи послњждь”
οὐ συνθελήσεις αὐτῷ καὶ οὐκ εἰσακούσῃ αὐτοῦ καὶ οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῷ, οὐκ ἐπιποθήσεις ἐπ᾿ αὐτῷ οὐδ᾿ οὐ μὴ σκεπάσῃς αὐτόν·
10
10
И$ побїе'те е^го ка'менїемъ и^ ё%мретъ, ја%ко възыска'лъ е^сть ѓ^брати'ти тебе` эT г~а б~а твое^го, и^ꙁвеDшагот^я и^зъ ꙁемля` е^гљ=пеTски эT до'мђ рабо'ты”
ἀναγγέλων ἀναγγελεῖς περὶ αὐτοῦ, καὶ αἱ χεῖρές σου ἔσονται ἐπ᾿ αὐτὸν ἐν πρώτοις ἀποκτεῖναι αὐτόν, καὶ αἱ χεῖρες παντὸς τοῦ λαοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτῳ,
11
11
И$ ве'сь і^и^л~ь ё^слы'шавъ ё^бои'тся и^ не приложи'тся посемᲆ сътвори'ти по словеси семђ` ѕло'мђ и^же въ ваs”
καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν ἐν λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται, ὅτι ἐζήτησεν ἀποστῆσαί σε ἀπὸ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου τοῦ ἐξαγαγόντος σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας.
12
12
А/ще л^и ё^слы'шиши вᲆ е^ді'номъ эT граD ја%же г~ь б~ъ да'етъ тебњ всели'тися т^ђ гл~ющихъ”
καὶ πᾶς ᾿Ισραὴλ ἀκούσας φοβηθήσεται καὶ οὐ προσθήσωσι ποιῆσαι ἔτι κατὰ τὸ ρῆμα τὸ πονηρὸν τοῦτο ἐν ὑμῖν.
13
13
И$зыидо'ша мђжи` без#ꙁаконїи эT наs, и^ эTврати'ша живђщ'ая въ гра'дњхъ и^хъ гл~юще. и%демъ да послђж'им# бого'мъ и%нњмъ, и%хже не вњ'сте”
᾿Εὰν δὲ ἀκούσῃς ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κατοικεῖν σε ἐκεῖ, λεγόντων·
14
14
И$ да въꙁы'щеши и^ вопраша'еши и^ ѓ^бы'щеши ѕњло. и^ сеy л^и и%стинно сло'во бы'сть ја%вњ, и^ похђ'ленїе е^сть въ ваs”
ἐξήλθοσαν ἄνδρες παράνομοι ἐξ ὑμῶν καὶ ἀπέστησαν πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν γῆν αὐτῶν λέγοντες· πορευθῶμεν καὶ λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ ᾔδειτε,
15
15
Се^ ё^бива'я ё^бїе'ши вс^я живђщ'аа въ гра'дњ ѓ%ноM ё^бо'емъ ме'чнымъ. и^ възложе'нїем# да въꙁложи'ши и^хъ и^ вс^я ја^же в ниM”
καὶ ἐτάσεις καὶ ἐρωτήσεις καὶ ἐρευνήσεις σφόδρα, καὶ ἰδοὺ ἀληθὴς σαφῶς ὁ λόγος, γεγένηται τὸ βδέλυγμα τοῦτο ἐν ὑμῖν,
16
16
И$ ве'сь пл'њнь е^го събере'ши и^ в распђтїихъ е^го. и^ да запали'ши граD ѓ%гнеM и^ всю` коры'сть е^го вся'ческы преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ, и^ бђ'детъ пђстъ въ вњ'ки, не въз#гра'дится посе'мъ”
ἀναιρῶν ἀνελεῖς πάντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τῇ γῇ ἐκείνῃ ἐν φόνῳ μαχαίρας, ἀναθέματι ἀναθεματιεῖτε αὐτὴν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ
17
17
да приложиTся ничто'же эT положенїя в рђцњ твои`. да эTвратиT б~ъ эT ја%рости гнњвъ сво'и, и^ да'сть т^и млsть и^ помилђет# т^я и^ ё^мно'жиT т^я ја%коy е^сть гл~а тебᲇ, и^ ја%коже ся е^сть кля` г~ь эTц~емъ ва'шимᲆ”
καὶ πάντα τὰ σκῦλα αὐτῆς συνάξεις εἰς τὰς διόδους αὐτῆς καὶ ἐμπρήσεις τὴν πόλιν ἐν πυρὶ καὶ πάντα τὰ σκῦλα αὐτῆς πανδημεὶ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, καὶ ἔσται ἀοίκητος εἰς τὸν αἰῶνα, οὐκ ἀνοικοδομηθήσεται ἔτι.
18
18
А/ще послђша'е^ши гласа г~а б~а твое^го, и^ снабди'ши вс^я ꙁа'повњди е^го, ја%же а^ꙁъ ꙁаповњ'даю тебњ` дне'сь. твори'ти добро` и^ ё^гоDно преD гм~ъ бм~ъ твоиM”
καὶ οὐ προσκολληθήσεται οὐδὲν ἀπὸ τοῦ ἀναθέματος ἐν τῇ χειρί σου, ἵνα ἀποστραφῇ Κύριος ἀπὸ θυμοῦ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ καὶ δώσῃ σοι ἔλεος καὶ ἐλεήσῃ σε καὶ πληθύνῃ σε, ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου,
Глvа, д~і”
Κεφάλαιο 14
1
1
Сн~ове б^о вы` г~а б~а ва'шего да не рњж'етеся, и^ не воꙁложи'те плњши межи` ѓ^чи'ма ва'шима на ме'ртвемᲆ”
ΥΙΟΙ ἐστε Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν· οὐκ ἐπιθήσετε φαλάκρωμα ἀνὰ μέσον τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν ἐπὶ νεκρῷ·
2
2
ЈА/ко лю'дїе ст~и е^сте гв~и б~ђ ва'шемђ. тебе` б^о и^збра'лъ е^сть г~ь б~ъ твои бы'ти е^мђ себњ` лю'демъ преподобныM эT всњхъ стра'нъ ја^же на лицы` земли`.
ὅτι λαὸς ἅγιος εἶ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καὶ σὲ ἐξελέξατο Κύριος ὁ Θεός σου γενέσθαι σε λαὸν αὐτῷ περιούσιον ἀπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν τῶν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς.
3
3
да не ја%сте всего` скверна'ва”
Οὐ φάγεσθε πᾶν βδέλυγμα.
4
4
Се въ ско'тњхъ да ја%сте, теле'цъ эT говяD а^гнецъ эT ѓ^веw, и^ коꙁе'лъ эT коZ.
ταῦτα κτήνη, ἃ φάγεσθε, μόσχον ἐκ βοῶν καὶ ἀμνὸν ἐκ προβάτων καὶ χίμαρον ἐξ αἰγῶν,
5
5
е^ле'ня и^ се'рнђ и^ бђ'иволицђ, и^ ла'ня, зђ'бръ, и^ ѓ^нагръ, саи^га'къ,
ἔλαφον καὶ δορκάδα καὶ πύγαργον, ὄρυγα καὶ καμηλοπάρδαλιν·
6
6
и^ всяk ско'тᲆ на' двое дњ'ля па'ꙁногти, и^ копы'то на' двое копы'тя. и^ възнося` жва'нїе во ско'тњ сїя` да ја%сте”
πᾶν κτῆνος διχηλοῦν ὁπλὴν καὶ ὀνυχιστῆρας ὀνυχίζον δύο χηλῶν καὶ ἀνάγον μηρυκισμὸν ἐν τοῖς κτήνεσι, ταῦτα φάγεσθε.
7
7
И$ сиX да не ја%сте эT въꙁнося'щихъ жва'нїе, и^ эT дњля'щихъ па'ꙁногти на' двое, н^о копы'та не копы'тящиX, велблю'да и^ ꙁа'яца ја%ко възносяT жва'нїа сїи н^о копы' та не копы'тятъ нечи'сто с^и вамъ”
καὶ ταῦτα οὐ φάγεσθε ἀπὸ τῶν ἀναγόντων μηρυκισμὸν καὶ ἀπὸ τῶν διχηλούντων τὰς ὁπλὰς καὶ ὀνυχιζόντων ὀνυχιστῆρας· τὸν κάμηλον καὶ δασύποδα καὶ χοιρογρύλλιον, ὅτι ἀνάγουσι μηρυκισμὸν καὶ ὁπλὴν οὐ διχηλοῦσιν, ἀκάθαρτα ταῦτα ὑμῖν ἐστι·
8
8
И$ свинїа` ја%ко на' двое дњ'ляT па'ꙁногти, и^ копы'та копы'тиT сїя же жва'нїа не жђе'тъ нечи'ста с^и ва'мъ е^сть эT мя'са и^хъ да не ја%сте и^ мр~твечи'не и^хъ да не прикаса'етеся”
καὶ τὸν ὗν, ὅτι διχηλεῖ ὁπλὴν τοῦτο καὶ ὀνυχίζει ὀνυχιστῆρας ὁπλῆς, καὶ τοῦτο μηρυκισμὸν οὐ μηρυκᾶται, ἀκάθαρτον τοῦτο ὑμῖν· ἀπὸ τῶν κρεῶν αὐτῶν οὐ φάγεσθε καὶ τῶν θνησιμαίων αὐτῶν οὐχ ἅψεσθε.
9
9
И$ сїяy да ја%сте эT всњх# и^же въ водњ`, е^мђже е^сть пе'рїе и^ чешђя` ты'и да ја%сте.
καὶ ταῦτα φάγεσθε ἀπὸ πάντων τῶν ἐν τῷ ὕδατι· πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτοῖς πτερύγια καὶ λεπίδες, φάγεσθε.
10
10
и^ всемђ` е^мђже нњсᲄь пе'рїа ни чешђя` да не ја^сᲄе нечи'ста т^а ваM”
καὶ πάντα ὅσα οὐκ ἔστιν αὐτοῖς πτερύγια καὶ λεπίδες, οὐ φάγεσθε, ἀκάθαρτα ὑμῖν ἐστι.
11
11
И$ вс^ю пᲄи'цђ чи'сᲄђ да ја%сте”
πᾶν ὄρνεον καθαρὸν φάγεσθε.
12
12
И$ сиXже да не ја%сте эT ниX
καὶ ταῦτα οὐ φάγεσθε ἀπ᾿ αὐτῶν· τὸν ἀετὸν καὶ τὸν γρύπα καὶ τὸν ἁλιαίετον
13
13
ѓ^рла`, и^ но'га, и^ ѓ^рла` мо'рскаго,
καὶ τὸν γύπα καὶ τὸν ἴκτινον καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ
14
14
и^ неја%сыти, и^кти'на и^ подо'бныа сиM”
καὶ πάντα κόρακα καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ
15
15
И$ вра'на, и^ врабїя`. и^ вы'пелица. и^ сђхола'пля и^ ја%стреба и^ подо'бныа сиM,
καὶ στρουθὸν καί γλαῦκα καὶ λάρον
16
16
и^ вра'на но'щнаго, и^ лилика, и^ подо'бная симъ”
καὶ ἐρωδιὸν καὶ κύκνον καὶ ἶβιν
17
17
И$ е^родїѓ'на, и^ ле'бедя і^ и'винъ, и^ катара'кта, и^ вдо'да”
καὶ καταράκτην καὶ ἱέρακα καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ καὶ ἔποπα καὶ νυκτικόρακα
18
18
И$ но'щнаго нетопыря, и^ сыча`, и^ теслоно'са, и харадрїѓ'на и^ подо'бныа сиM, и^ порфирїѓ'на”
καὶ πελεκᾶνα καὶ χαραδριὸν καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ καὶ πορφυρίωνα καὶ νυκτερίδα.
19
19
И$ вс^я га'ды пти'ческїа нечи'ста сїя ва'мъ, да не ја%сте эT нихъ”
πάντα τὰ ἑρπετὰ τῶν πετεινῶν ἀκάθαρτά ἐστιν ὑμῖν, οὐ φάγεσθε ἀπ᾿ αὐτῶν.
20
20
Вся'кђ пти'цђ чи'стђ да ја%сте.
πᾶν πετεινὸν καθαρὸν φάγεσθε.
21
21
все ја%же мр~твечины да не ја^сᲄе ѓ^битал#никђ и^же въ гра'дњ да да'сте и^ да ја%стъ, и^л^и да эTда'сте стра'н#никђ, ја%ко лю'дїе ст~и е^сте гв~и б~ђ ва'шемђ, да не свари'ши ја%гняᲄе вᲆ мле'цњ ма'тери е^го”
πᾶν θνησιμαῖον οὐ φάγεσθε· τῷ παροίκῳ τῷ ἐν ταῖς πόλεσί σου δοθήσεται, καὶ φάγεται, ἢ ἀποδώσῃ τῷ ἀλλοτρίῳ· ὅτι λαὸς ἅγιος εἶ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου. οὐχ ἑψήσεις ἄρνα ἐν γάλακτι μητρὸς αὐτοῦ.
22
22
десяти'ны да ја%си эT всего` пло'да сњмени свое^го, плDо ниv твои^хъ эT го'да до го'да”
Δεκάτην ἀποδεκατώσεις παντὸς γενήματος τοῦ σπέρματός σου, τὸ γένημα τοῦ ἀγροῦ σου ἐνιαυτὸν κατ᾿ ἐνιαυτόν,
23
23
да ја%си я& преD гм~ъ бм~ъ свои^мъ на мњ'стњ и^дњже и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ твои, призыва'ти и%мя е^гот^ђ. та'мо да принесе'ши десяти'нђ пшени'ца твое^я и^ вина` твое^го, і^ е^ле'а твое^го, и^ прьвене'цъ воло'въ твоиX и^ ѓ^ве'цъ твоиX, да ся наё^чи'ши боя'тися г~а б~а твое^го вс^я дн~и”
καὶ φαγῇ αὐτὸ ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ· οἴσετε τὰ ἐπιδέκατα τοῦ σίτου σου καὶ τοῦ οἴνου σου καὶ τοῦ ἐλαίου σου, τὰ πρωτότοκα τῶν βοῶν σου καὶ τῶν προβάτων σου, ἵνα μάθῃς φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου πάσας τὰς ἡμέρας.
24
24
А/ще л^и дале'че бђ'деT пђтеM эT тебе` и^ не возмо'жеши донести` и^хъ, ја^ко дале'че мњ'сто эT тебе`, е^же и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ твои, призывати и^мя е^гот^ђ, ја^ко блsви т^я г~ь б~ъ твои”
ἐὰν δὲ μακρὰν γένηται ἡ ὁδὸς ἀπὸ σοῦ καὶ μὴ δύνῃ ἀναφέρειν αὐτά, ὅτι μακρὰν ἀπὸ σοῦ ὁ τόπος, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, ὅτι εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου,
25
25
Тогда` эTдаси` сїе на ценњ` и^ во'змеши цњнђ` в рђ'кђ свою`, и^ да и'деши въ мњсто е^же и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ твои себњ`”
καὶ ἀποδώσῃ αὐτὰ ἀργυρίου καὶ λήψῃ τὸ ἀργύριον ἐν ταῖς χερσί σου καὶ πορεύσῃ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτόν,
26
26
И$ да'си цњнђ на всеM на не'же т^и помы'слиT дш~а твоя` на волы` и^ ѓ'вцы и^л^и на вино`, и^л^и на ѓ^ло'винђ и^л^и на вс^е на не'же помышляеT дш~а твоя, и^ да ја%си т^ђ преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ. да възвесели'шися т^ы и^ до'мъ твои”
καὶ δώσεις ἀργύριον ἐπὶ παντός, οὗ ἂν ἐπιθυμῇ ἡ ψυχή σου, ἐπὶ βουσὶν ἢ ἐπὶ προβάτοις, ἐπ᾿ οἴνῳ ἢ ἐπὶ σίκερα ἢ ἐπὶ παντός, οὗ ἂν ἐπιθυμῇ ἡ ψυχή σου, καὶ φαγῇ ἐκεῖ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ εὐφρανθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου
27
27
Левљ=тинъ же и^же въ гра'дњхъ твои^хъ, не ѓ^ста'виши е^го ја%ко нњ'сть е^мђ ча'сти, ни жре'бїа с тобо'ю”
καὶ ὁ Λευίτης ὁ ἐν ταῖς πόλεσί σου, ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτῷ μερὶς οὐδὲ κλῆρος μετὰ σοῦ.
28
28
Потре'хъ лњтехᲆ да и^ꙁнесе'ши вс^ю десяти'нђ жи'тъ свои^хᲆ в т^о лњто ѓ%но да положи'шї ю& въ гра'дњхъ свои^хъ”
μετὰ τρία ἔτη ἐξοίσεις πᾶν τὸ ἐπιδέκατον τῶν γενημάτων σου· ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ θήσεις αὐτὸ ἐν ταῖς πόλεσί σου,
29
29
И$ прїидетъ левљ=тинъ ја%ко нњсть е^мђ ча'сти, н^и жре'бїа с тобо'ю и^ прише'лецъ и^ сирота` и^ вдова`, ја^же вᲆ гра'дњхᲆ твоиX. да ја^дя'тъ и^ насы'тятся и^ блsвиT т^я г~ь б~ъ тво'и въ всњхъ дњлехъ твоиX ја%же а^ще сътвориши”
καὶ ἐλεύσεται ὁ Λευίτης, ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτῷ μερὶς οὐδὲ κλῆρος μετὰ σοῦ, καὶ ὁ προσήλυτος καὶ ὁ ὀρφανὸς καὶ ἡ χήρα ἡ ἐν ταῖς πόλεσί σου καὶ φάγονται καὶ ἐμπλησθήσονται, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις, οἷς ἐὰν ποιῇς.
Глvа, е~і”
Κεφάλαιο 15
1
1
Въ сеDмо'е лᲇто да сотвори'ши эTпђще'нїе.
ΔΙ᾿ ἑπτὰ ἐτῶν ποιήσεις ἄφεσιν.
2
2
си' же ꙁа'повњдь эTпђще'нїа, да ѓ^ста'виши ве'сь до'лгъ свои иMже дл'ъжеn ближнїи ᲄебњ`. и^ бра'та своеh не стяжи` ја%ко нарече'ся эTпђще'нїе г~ђ б~ђ твое^мђ”
καὶ οὕτω τὸ πρόσταγμα τῆς ἀφέσεως· ἀφήσεις πᾶν χρέος ἴδιον, ὃ ὀφείλει σοι ὁ πλησίον, καὶ τὸν ἀδελφόν σου οὐκ ἀπαιτήσεις, ἐπικέκληται γὰρ ἄφεσις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου.
3
3
эT стра'н#ника да стя'жеши, е^ли'коти е^сть ё^ него`. а^ бра'тђ свое^мђ эTпђще'нїе да сътвори'ши до'лга твое^го
τὸν ἀλλότριον ἀπαιτήσεις ὅσα ἐὰν ᾖ σοι παρ᾿ αὐτῷ, τῷ δὲ ἀδελφῷ σου ἄφεσιν ποιήσεις τοῦ χρέους σου·
4
4
ја%ко нњсть доста'точенъ” Сего` ради словеси` блsве'нїеM, блsви'тъ т^я г~ь б~ъ твои. въ земли` ю^же т^и г~ь б~ъ дае'тъ въ прича'стїе прїя'ти ю&”
ὅτι οὐκ ἔσται ἐν σοὶ ἐνδεής, ὅτι εὐλογῶν εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ κατακληρονομῆσαι αὐτήν.
5
5
А/ще же слђ'хомъ послђша'ете гла'са г~а б~а ва'шего, снабдњти и^ твори'ти вс^я ꙁа'повњди сїя, ја%же а%ꙁъ ꙁаповњ'даю тебњ` днесь” ЈА/ко г~ь б~ъ твои блsви'лᲆ т^я е^сть ја%коy ти е^сть гл~алъ.
ἐὰν δὲ ἀκοῇ εἰσακούσητε τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον,
6
6
и^ въ ꙁаи'мъ да'си страна'мъ мно'гимъ, ты' же не за'имеши. и^ ѓ^блада'еши т^ы страна'ми мно'гами, тобо'ю же не ѓ^блада'ютъ ни^кто`”
ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου εὐλόγησέ σε, ὃν τρόπον ἐλάλησέ σοι, καὶ δανειεῖς ἔθνεσι πολλοῖς, σὺ δὲ οὐ δανειῇ, καὶ ἄρξεις ἐθνῶν πολλῶν, σοῦ δὲ οὐκ ἄρξουσιν.
7
7
А/ще л^и бра'тъ эT бра'тїа твоея` бђ'детъ тебњ` недоста'точеn, въ е^ді'номъ граD твоиX въ земли` ю^же г~ь б~ъ тво'и да'етъ тебњ`. да не эTврати'ши срDца твое^го, ни съж#ми` рђки` твое^я преD бра'томъ твои^мъ прося'щимъ”
᾿Εὰν δὲ γένηται ἐν σοὶ ἐνδεὴς ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, οὐκ ἀποστέρξεις τὴν καρδίαν σου οὐδ᾿ οὐ μὴ συσφίγξῃς τὴν χεῖρά σου ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ σου τοῦ ἐπιδεομένου·
8
8
Прострњнїемъ простри` рђ'кђ твою` е^мђ. и^ вза'имъ да да'си е^мђ е^ли'ко про'сиT. и^ е^ли'ко е^мђ недоста'нетᲆ”
ἀνοίγων ἀνοίξεις τὰς χεῖράς σου αὐτῷ καὶ δάνειον δανειεῖς αὐτῷ ὅσον ἐπιδέεται, καθότι ἐνδεεῖται.
9
9
Блюди` себе` саM да не бђ'детъ словота'ино въ срDцы твое^м# безако'нїа гл~я. приспње'тъ сеDмое лњто, эTпђще'нїа” И$ сᲆꙁло'бит# ѓ%котвое` бра'тђ твое^мђ прося'щемђ, и^ не да'си е^мђ, и^ възопїетъ на' тя къ гв~и, и^ бђ'детъ т^и грњхъ велиk”
πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ γένηται ρῆμα κρυπτὸν ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἀνόμημα λέγων· ἐγγίζει τό ἔτος τὸ ἕβδομον, ἔτος τῆς ἀφέσεως, καὶ πονηρεύσηται ὁ ὀφθαλμός σου τῷ ἀδελφῷ σου τῷ ἐπιδεομένῳ, καὶ οὐ δώσεις αὐτῷ, καὶ καταβοήσεται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον, καὶ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία μεγάλη.
10
10
данїе^мъ да'си е^мђ, и^ заня'тїемъ за'имеши е^мђ, е^ли'коже а^ще про'сиT ё^ тебе`, не съжа'ли с^и въ срDцы своеM, даю'щђ т^и е^мђ” ЈА/ко сего` ради сло'ва блsви'тъ т^я г~ь б~ъ тво'и въ всњх# дњ'лехъ твои^хъ, и^ на вс^е на не'же въꙁложи'ши рђ'кђ твою`”
διδοὺς δώσεις αὐτῷ καὶ δάνειον δανειεῖς αὐτῷ ὅσον ἐπιδέεται, καὶ οὐ λυπηθήσῃ τῇ καρδίᾳ σου διδόντος σου αὐτῷ, ὅτι διά τὸ ρῆμα τοῦτο εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις καὶ ἐν πᾶσιν, οὗ ἂν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου·
11
11
И$б^о не ѓ^скђдњеT ндоста'точеn въ земли` твое'и, сего` ради аZ ꙁаповњ'даю слово с^е гл~я. эTвръза'я эTве'рꙁи рђцњ свои` бра'тђ твое^мђ ни'щемђ, и^ прося'щемђ на земли` твое'и”
οὐ γὰρ μὴ ἐκλίπῃ ἐνδεὴς ἀπὸ τῆς γῆς σου. διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο λέγων· ἀνοίγων ἀνοίξεις τὰς χεῖράς σου τῷ ἀδελφῷ σου τῷ πένητι καὶ τῷ ἐπιδεομένῳ τῷ ἐπὶ τῆς γῆς σου.
12
12
А/ще л^и прода'сᲄъся к тебњ` браT тво'и е^врња'нинᲆ и^л^и е^вреа'ныня да т^и рабо'тае^тъ ѕ~ лњтᲆ. въ сеDмо'е же да эTпђс'тиши е^го свобоDна эT себе`”
᾿Εὰν δὲ πραθῇ σοι ὁ ἀδελφός σου ὁ ῾Εβραῖος ἢ ῾Εβραία, δουλεύσει σοι ἓξ ἔτη, καὶ τῷ ἑβδόμῳ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ.
13
13
А/ще же пђ'стиши е^го свобоDна эT себе`, да не эTпђсᲄиши е^готща`.
ὅταν δὲ ἐξαποστέλλῃς αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ σοῦ, οὐκ ἐξαποστελεῖς αὐτὸν κενόν·
14
14
па'мятное е^мђ да ё^гото'виши эT ѓ^ве'цъ свои^хъ и^ эT пшени'ца свое^я и^ эT вина` твое^го, ја%коже т^я блsвиT г~ь б~ъ тво'и и^ да да'си е^мђ”
ἐφόδιον ἐφοδιάσεις αὐτὸν ἀπὸ τῶν προβάτων σου καὶ ἀπὸ τοῦ σίτου σου καὶ ἀπὸ τοῦ οἴνου σου· καθὰ εὐλόγησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου, δώσεις αὐτῷ.
15
15
И$ помяни` ја%ко ра'бᲆ и^ ты` б^њ, въ земли` е^гљ=пеTстеи и^ свободи т^я г~ь б~ъ ᲄво'и эTтђдђ” Сего ра'ди и^ а^зᲆ заповњ'даю тебњ` ᲄвори'ти сло'во с^е”
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτου καὶ ἐλυτρώσατό σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν· διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο.
16
16
А/ще же гл~етᲆ к тебњ` не эTи^дђ эT тебе` ја^ко вᲆзлю'биX т^я и^ доM твои. и^ ја%ко лю'бо е^мђ е^сть ё^ тебе”
ἐὰν δὲ λέγῃ πρός σε, οὐκ ἐξελεύσομαι ἀπὸ σοῦ, ὅτι ἠγάπηκέ σε καὶ τὴν οἰκίαν σου, ὅτι εὖ ἐστιν αὐτῷ παρὰ σοί,
17
17
да прїимеj ши'ло, и^ проврᲆти'ши е^мђ ё%хо преD две'рми ё^ сᲄепе'ни. и^ бђдеT ти раб# въ вᲇ'ки, и^ рабњ свое'и да соᲄвори'ши ᲄа'кожDе”
καὶ λήψῃ τὸ ὀπήτιον, καὶ τρυπήσεις τὸ ὠτίον αὐτοῦ πρὸς τὴν θύραν, καὶ ἔσται σοι οἰκέτης εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ τὴν παιδίσκην σου ὡσαύτως ποιήσεις.
18
18
И$ да не бђдеT же'стока преD тобо'ю эTпђща'емыM эT тебе` свобоDно. ја%ко и^стя'женђю м#ꙁдђ рабо'таl т^и е^сть, ѕ~, лњтъ. и^ блsви'т# т^я г~ь б~ъ тво'и въ всеM е^же твори'ши”
οὐ σκληρὸν ἔσται ἐναντίον σου ἐξαποστελλομένων αὐτῶν ἐλευθέρων ἀπὸ σοῦ, ὅτι ἐπέτειον μισθὸν τοῦ μισθωτοῦ ἐδούλευσέ σοι ἓξ ἔτη· καὶ εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσιν, οἷς ἐὰν ποιῇς.
19
19
И$ вся'къ первене'цъ роже'н#ныи эT волоv твои^хъ и^ ѓ^ве'цᲆ твоиX. мђжескъ поl да ѓ^ст~иши гв~и б~ђ твое^мђ, и^ да не дњ'лаеши первенце'мъ эT ю^нцевъ, и^ да не стриже'ши прьвенца` въ ѓ%вцахъ твои^хъ”
Πᾶν πρωτότοκον, ὃ ἐὰν τεχθῇ ἐν ταῖς βουσί σου καὶ ἐν τοῖς προβάτοις σου, τὰ ἀρσενικά, ἁγιάσεις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐκ ἐργᾷ ἐν τῷ πρωτοτόκῳ μόσχῳ σου καὶ οὐ μὴ κείρῃς τὰ πρωτότοκα τῶν προβάτων σου·
20
20
ПреD гм~ъ бм~ъ твои^мъ да ја%си я& эT лњта до лњта, въ мњсᲄе и^дњже и^збере'тъ г~ь б~ъ тво'и, т^ы и^ до'мъ тво'и”
ἔναντι Κυρίου φαγῇ αὐτὸ ἐνιαυτὸν ἐξ ἐνιαυτοῦ ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, σὺ καὶ ὁ οἶκός σου.
21
21
А/ще л^и на не'мᲆ бђдеT порече'нїе, храмота`, и^л^и слњпота` и^ вс^е порече'нїе ѕло'е да не положи'ши и& тре'бы г~ђ б~ђ твое^мђ”
ἐὰν δὲ ᾖ ἐν αὐτῷ μῶμος, χωλὸν ἢ τυφλὸν ἢ καὶ πᾶς μῶμος πονηρός, οὐ θύσεις αὐτὸ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου·
22
22
Въ гра'дњх# твоиX да ја%си я&, нечи'стыи и^ чи'стыи ё^ тебе`. та'кожде да ја%сте ја^ко и^ сернђ и^ е^ле'ня,
ἐν ταῖς πόλεσί σου φαγῇ αὐτό, ὁ ἀκάθαρτος ἐν σοὶ καὶ ὁ καθαρὸς ὡσαύτως ἔδεται ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον·
23
23
ра'ꙁвњ кро'ви да не ја%си, на' ꙁемлю пролива'и и& а^ки во'дђ”
πλὴν αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖς αὐτὸ ὡς ὕδωρ.
Глvа, ѕ~і”
Κεφάλαιο 16
1
1
Снабди` мsцъ но'выхъ, и^ да твори'ши. па'схђ гв~и б~ђ твое^мђ. ја^ко въ мsцъ но'выи и^зведы'и т^я и^ꙁъ е^гљ=п#та но'щїю”
ΦΥΛΑΞΑΙ τὸν μῆνα τῶν νέων καὶ ποιήσεις τὸ πάσχα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, ὅτι ἐν τῷ μηνὶ τῶν νέων ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου νυκτός.
2
2
И$ да жръᲄвђе^ши па'схђ гв~и б~ђ твое^мђ. ѓ%вца и^ говя'да, въ мњ'сте е^же и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ тво'и себњ` приꙁыва'ти и%мя е^гот^ђ”
καὶ θύσεις τὸ πάσχα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πρόβατα καὶ βόας ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὸν ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ.
3
3
да не ја%си` в н^ю ква'са. з~, дн~їи. да ја%си в н^я ѓ^прњ'сноки хлњб# ѕло'бныи ја%ко съ т#ща'нїемъ и^зыидо'сте и^ꙁъ е^гљ=пта да помина'ете дн~ь и^схо'да ва'шего. эT ꙁемля` е^гљ=петъски, вс^я дн~и жи'тїя ва'шего”
οὐ φαγῇ ἐπ᾿ αὐτοῦ ζύμην· ἑπτὰ ἡμέρας φαγῇ ἐπ᾿ αὐτοῦ ἄζυμα, ἄρτον κακώσεως, ὅτι ἐν σπουδῇ ἐξήλθετε ἐξ Αἰγύπτου· ἵνα μνησθῆτε τὴν ἡμέραν τῆς ἐξοδίας ὑμῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ὑμῶν.
4
4
да не ја%ви'тся тебњ` ква'сно въ всњхъ предњ'лњхъ твои^хъ. з~. дн~їи. и^ да не ѓ^бъвечерњ'етъ эT мя'съ ја%же пожрете къ ве'черђ. въ а~. дн~ь. до ё%трїя”
οὐκ ὀφθήσεταί σοι ζύμη ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις σου ἑπτὰ ἡμέρας, καὶ οὐ κοιμηθήσεται ἀπὸ τῶν κρεῶν, ὧν ἐὰν θύσῃς τὸ ἑσπέρας τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ εἰς τὸ πρωΐ.
5
5
Не возмо'жеши требова'ти па'схи н^и въ е^ді'номъ же гра'дᲆ твоиX ја^же г~ь б~ъ тво'и дае^тъ тебњ`”
οὐ δυνήσῃ θῦσαι τὸ πάσχα ἐν οὐδεμιᾷ τῶν πόλεών σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι,
6
6
Но^ въ мњ'сте е^же и^ꙁбере'т# г~ь б~ъ твои, приꙁыва'ти и%мя е^гот^ђ. т^ђ требђ'еши па'схђ въ ве'черъ до ꙁа'хода сл~нца, въ время в не'же и^ꙁыидо'сте и^ꙁ# земя` е^гљ=пет#ски,
ἀλλ᾿ ἢ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ, θύσεις τὸ πάσχα ἑσπέρας πρὸς δυσμὰς ἡλίου ἐν τῷ καιρῷ, ᾧ ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου,
7
7
и^ съва ри'ши і^ и^спече'ши и^ ја%си на мњ'сте и^дњже и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ твои себњ`, и^ въз#врати'шися заё%тра і^ и'деши въ доM сво'и”
καὶ ἑψήσεις καὶ ὀπτήσεις καὶ φαγῇ ἐν τῷ τόπῳ, οὗ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτόν, καὶ ἀποστραφήσῃ τὸ πρωΐ καὶ ἐλεύσῃ εἰς τοὺς οἴκους σου.
8
8
ѕ~ дн~їи да ја%си ѓ^прњ'сноки, въ седмы'и же дн~ь и^схо'дныи пра'ꙁдниk гв~и б~ђ твое^мђ, да не сътвори'ши в н^я вся'каго дњ'ла”
ἓξ ἡμέρας φαγῇ ἄζυμα, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἐξόδιον, ἑορτὴ Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον πλὴν ὅσα ποιηθήσεται ψυχῇ.
9
9
И$ з~, недњ'ль и^спо'лненых# да сочте'ши себњ`, а^ въ нача'ло же твое^го се'рпа на жи'та. начни че'сти ꙁ~. недњ'ль,
ἑπτά ἑβδομάδας ἐξαριθμήσεις σεαυτῷ· ἀρξαμένου σου δρέπανον ἐπ᾿ ἀμητόν, ἄρξῃ ἐξαριθμῆσαι ἑπτὰ ἑβδομάδας.
10
10
и^ да сᲆтвори'ши пра'ꙁ#дникъ недњ'лныи гв~и б~ђ твое^мђ. ја%коже т^и доспњ'ет# рђка`, и^ е^ли'ко же да'сᲄь т^и. ја%коже т^я блsви` г~ь б~ъ тво'и”
καὶ ποιήσεις ἑορτὴν ἑβδομάδων Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου καθὼς ἡ χείρ σου ἰσχύει, ὅσα ἂν δῷ Κύριος ὁ Θεός σου·
11
11
И$ въꙁвесели'шися преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ, т^ы и^ сн~ъ тво'и и^ д#щи` твоя, и^ ра'бъ тво'и и^ раба` твоя`, и^ левљ=тинъ и^же въ гра'дњхъ твои^хъ, и^ прише'лецъ и^ сирота`, и^ вдова` ја%же въ ва'съ, въ мњсте и^дњже и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ тво'и себњ`, приꙁыва'ти и%мя е^гот^ђ”
καὶ εὐφρανθήσῃ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ ὁ Λευίτης καὶ ὁ προσήλυτος καὶ ὁ ὀρφανὸς καὶ ἡ χήρα ἡ οὖσα ἐν ὑμῖν, ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτὸν ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ,
12
12
И$ помяне'ши ја%ко раb б^њ и^ т^ы вᲆ земли е^гљ=пеTстеи, и^ снабди'ши и^ сътвори'ши за'повњди е^го”
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἐγένου ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, καὶ φυλάξῃ καὶ ποιήσεις τὰς ἐντολὰς ταύτας.
13
13
И$ пра'зд#ниk кђщ#ныи да сътвори'ши себњ`, з~ дн~їи, е^гда` събере'ши эT ни'вы твое^я и^ эT точи'ла твое^го.
ἑορτὴν σκηνῶν ποιήσεις σεαυτῷ ἑπτὰ ἡμέρας ἐν τῷ συναγαγεῖν σε ἐκ τῆς ἅλωνός σου καὶ ἀπὸ τῆς ληνοῦ σου·
14
14
и^ да' ся възвесели'ши ѓ^ пра'зднице твоеM, т^ы и^ сн~ъ ᲄвои. и^ д#щи` твоя`, и^ ра'бъ и^ раба` твоя` и^ левљ=т# и^ прише'лец# и^ сирота` и^ вдова`, и^же въ гра'дњхъ твои^хъ”
καὶ εὐφρανθήσῃ ἐν τῇ ἑορτῇ σου, σὺ καὶ ὁ υἱός σου καὶ ἡ θυγάτηρ σου, ὁ παῖς σου καὶ ἡ παιδίσκη σου καὶ ὁ Λευίτης καὶ ὁ προσήλυτος καὶ ὁ ὀρφανὸς καὶ ἡ χήρα ἡ οὖσα ἐν ταῖς πόλεσί σου.
15
15
з~ дн~їи да пра'зднђ'еши гв~и б~ђ твое^мђ, вᲆ мњсте и^дњж'е и^збе'ретъ г~ь б~ъ себᲇ приꙁыва'ти и%мя е^гот^ђ” А$ще же блsвит# т^я г~ь б~ъ ᲄвой въ всXњ жи'теX твои^хъ, и^ въ всеM дњ'ле рђкъ твоиX, и^ бђ'деши веселя'ся”
ἑπτὰ ἡμέρας ἑορτάσεις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου αὐτῷ· ἐὰν δὲ εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς γενήμασί σου καὶ ἐν παντὶ ἔργῳ τῶν χειρῶν σου, καὶ ἔσῃ εὐφραινόμενος.
16
16
И$ три'жды въ лњто да ја^вля'ется вся'кᲆ мђжескъ по'лъ преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ” На мњ'стњ е^же и^ꙁбра` г~ь б~ъ тво'и, въ пра'зд#никъ ѓ^прњ'сночныи, и^ въ пра'здникъ недњ'лныи, и^ въ пра'зDниk кђщныи. И$ да не ја%ви'шися преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ то'щъ.
τρεῖς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ὀφθήσεται πᾶν ἀρσενικόν σου ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἐὰν ἐκλέξηται αὐτὸν Κύριος, ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἀζύμων καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν ἑβδομάδων καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τῆς σκηνοπηγίας. οὐκ ὀφθήσῃ ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου κενός·
17
17
ко'ждо по постиже'нїю рђкы` свое^я, по блsвенїю г~а б~а свое^го и^же да'лъ е^сть тебњ`”
ἕκαστος κατὰ δύναμιν τῶν χειρῶν ὑμῶν, κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι.
18
18
Сђдїя` и^ кни'гочїя поста'виши себњ` въ всњ'хъ гра'дњхъ твои^хъ ја%же г~ь б~ъ да'стъ тебњ` по племенемъ, да сђ'дятъ лю'демъ сђ'дъ пра'ведныи.
Κριτὰς καὶ γραμματοεισαγωγεῖς ποιήσεις σεαυτῷ ἐν ταῖς πόλεσί σου, αἷς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, κατὰ φυλάς, καὶ κρινοῦσι τὸν λαὸν κρίσιν δικαίαν.
19
19
да не ё^кло'нятъ сђда`. ниже да зря'тъ на лица` ниже да во'ꙁмђтъ м#зды`. м#зда` б^о ѓ^слепля'етъ ѓ%чи мђ'дрыхъ, и^ эTме'щетъ словеса пра'ведныхъ”
οὐκ ἐκκλινοῦσι κρίσιν, οὐδὲ ἐπιγνώσονται πρόσωπον οὐδὲ λήψονται δῶρον· τὰ γὰρ δῶρα ἀποτυφλοῖ ὀφθαλμοὺς σοφῶν καὶ ἐξαίρει λόγους δικαίων.
20
20
Пра'веDне пра'веднаго вᲆꙁыщыте`, да поживете`. и^ шеDше прїимњте зе'млю, ю%же г~ь б~ъ ᲄвои дае'тъ ва'мъ”
δικαίως τὸ δίκαιον διῴξῃ, ἵνα ζῆτε καὶ εἰσελθόντες κληρονομήσητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι.
21
21
да не насади'ши себњ` садо'въ ниже дре'ва подлњ` ѓ^лта'ря г~а б~а твое^го е^же сътвори'ши себњ`
Οὐ φυτεύσεις σεαυτῷ ἄλσος, πᾶν ξύλον, παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ Θεοῦ σου οὐ ποιήσεις σεαυτῷ.
22
22
и^ да не поста'виши себњ` ка'пища е^гоy въꙁненави'дњ г~ь б~ъ тво'и”
οὐ στήσεις σεαυτῷ στήλην, ἃ ἐμίσησε Κύριος ὁ Θεός σου.
Глvа, з~і”
Κεφάλαιο 17
1
1
И$ да не приведе'ши гв~и б~ђ твое^мђ телца` н^и ѓ^вча'те на не'мже е^сть порече'нїе, и^ вс^е сло'во ѕл^о, ја%ко хђ'лно гв~и б~ђ твое^мђ е^сть
ΟΥ θύσεις Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου μόσχον ἢ πρόβατον, ἐν ᾧ ἐστιν ἐν αὐτῷ μῶμος, πᾶν ρῆμα πονηρόν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστιν.
2
2
с^е” А/ще же ся ѓ^бря'щетъ ё^ тебе` въ е^ді'номъ эT граD твои^хᲆ, ја%же г~ь б~ъ дае'тъ тебњ`. мђжъ и^л^и жена` иy сътвори'т# ѕл^о преD гм~ъ бм~ъ твоиM и^ престђпиT ꙁавњтъ е^го.
᾿Εὰν δὲ εὑρεθῇ ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, ἀνὴρ ἢ γυνή, ὃς ποιήσει τὸ πονηρὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου παρελθͺειν τὴν διαθήκην αὐτοῦ,
3
3
и^ шеDше послђж'итъ богоM и%нњмъ, и^ покло'нится и^мъ. сл~нцђ и^л^и всемђ` эT нбsныX е^гоже нњ'сть. повелњлъ т^и г~ь”
καὶ ἐλθόντες λατρεύσωσι θεοῖς ἑτέροις καὶ προσκυνήσωσιν αὐτοῖς, τῷ ἡλίῳ ἢ τῇ σελήνῃ ἢ παντὶ τῶν ἐκ τοῦ κόσμου τοῦ οὐρανοῦ, ἃ οὐ προσέξατέ σοι,
4
4
И$ повњдя'тъ т^и с^е е^же ё^слы'шиши, и^ да възы'щеши ѕњ'ло, и^ а^ще с^е и%стин#но бђ'дет# сло'во ја^ко хђле'нїе с^е бђдеT въ і^и^л~и.
καὶ ἀναγγελῇ σοι, καὶ ἐκζητήσεις σφόδρα, καὶ ἰδοὺ ἀληθῶς γέγονε τὸ ρῆμα, γεγένηται τὸ βδέλυγμα τοῦτο ἐν ᾿Ισραήλ,
5
5
да и^зведе'ши чл~ка, того` и^л^и женђ` т^ђ ја%же сᲆтвори'ста дњ'ло ѕло'е с^е, при две'рех# и^ побїете и& ка'менїемъ, и^ да ё%мретъ.
καὶ ἐξάξεις τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ἢ τὴν γυναῖκα ἐκείνην καὶ λιθοβολήσετε αὐτοὺς ἐν λίθοις, καὶ τελευτήσουσιν.
6
6
преD двема` по'слђхома. и^л^и преD трима` да ё%мретъ ё^мира'яи да не ё^мира'етъ е^ді'нњмъ по'слђхоM”
ἐπὶ δυσὶ μάρτυσιν ἢ ἐπὶ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθανεῖται ὁ ἀποθνήσκων· οὐκ ἀποθανεῖται ἐφ᾿ ἑνὶ μάρτυρι.
7
7
Рђка' же по'слђхᲆ бђ'детъ на немъ пр'ьвое ё^би'ти и&. и^ рђка' же всњ'хъ людїи послњж'дь. и^ да и^ꙁве'ржете ѕло'е эT ваs самњхъ”
καὶ ἡ χεὶρ τῶν μαρτύρων ἔσται ἐπ᾿ αὐτῷ ἐν πρώτοις θανατῶσαι αὐτόν, καὶ ἡ χεὶρ τοῦ λαοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτων· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
8
8
А/ще л^и и^знемо'жетъ сло'во ё^ тебе` въ сђдњ`, междђ кро'вїю и^ кро'вїю. и^ ме'ждђ сђдоM и^ сђ'дом#, и^ ме'ждђ вня'тїе^мъ вня'тїе, и^ ме'жди прњ'нїемъ прњ'нїя” Є$гда словеса` сђ'дная въ гра'дњхъ твои^хъ бђ'детъ, т^о въставъ възы'идеши на мњ'сто, е^же и^збереT г~ь б~ъ тво'и приꙁва'ти и%мя е^гот^ђ.
᾿Εὰν δὲ ἀδυνατήσῃ ἀπὸ σοῦ ρῆμα ἐν κρίσει ἀναμέσον αἷμα αἵματος καὶ ἀναμέσον κρίσις κρίσεως καὶ ἀναμέσον ἁφὴ ἁφῆς καὶ ἀναμέσον ἀντιλογία ἀντιλογίας, ρήματα κρίσεως ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, καὶ ἀναστὰς ἀναβήσῃ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖ,
9
9
И$ да вшеDши къ жерце'мъ и^ левљ=томᲆ и^ къ сђдїи` и^же бђдетъ въ ты'и дн~и и^ въꙁыска'вше възвњстя'тъ тебњ` сђ'дъ”
καὶ ἐλεύσῃ πρὸς τοὺς ἱερεῖς τοὺς Λευίτας καὶ πρὸς τὸν κριτήν, ὃς ἂν γένηται ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἐκζητήσαντες ἀναγγελοῦσί σοι τὴν κρίσιν.
10
10
И$ сътвори'ши по словеси` е^же т^и въꙁвњстяT. и^ эT мњста и^же т^и и^ꙁбере'тъ г~ь б~ъ тво'и приꙁыва'ти и^мя е^гот^ђ” И$ да снабдиши ѕњлотвори'ти въ все'мъ е^ли'ко ꙁако'нъ положи'тся тебњ`”
καὶ ποιήσεις κατὰ τὸ πρᾶγμα, ὃ ἂν ἀναγγείλωσί σοι ἐκ τοῦ τόπου, οὗ ἐὰν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ φυλάξῃ ποιῆσαι πάντα ὅσα ἂν νομοθετηθῇ σοι·
11
11
По ꙁако'нђ и^ по сђдђ` и^же рекђтъ тебњ` сътвори'ти да ся не ё^кло'ниши эT словеси` е^же и^ꙁвњсᲄяT ᲄебњ, н^и на' десно н^и на' лᲇво”
κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν κρίσιν, ἣν ἂν εἴπωσί σοι, ποιήσεις, οὐκ ἐκκλινεῖς ἀπὸ τοῦ ρήματος, οὗ ἐὰν ἀναγγείλωσί σοι, δεξιὰ οὐδὲ ἀριστερά.
12
12
И$ чл~кᲆ и^же сътвори'тъ презрњнїе не послђшати жерца`, преDстоа'щаго слђжи'ти во и%мя г~а б~а твое^го и^л^и сђдїя и^же въ ты'и дн~и бђ'детᲆ. да ё%мреT чл~къ то'и. и^ да и^звержеши ѕло'е эT і^ил~я”
καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὃς ἐὰν ποιήσῃ ἐν ὑπερηφανίᾳ ὥστε μὴ ὑπακοῦσαι τοῦ ἱερέως τοῦ παρεστηκότος λειτουργεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἢ τοῦ κριτοῦ, ὃς ἂν ᾖ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἀποθανεῖται ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ᾿Ισραήλ·
13
13
И$ вс^и лю'дїе ё^слы'шавше ё^боя'тся и^ не беществђ'ютᲆ посем#”
καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἀκούσας φοβηθήσεται καὶ οὐκ ἀσεβήσει ἔτι.
14
14
А$ще же вни'деши въ ꙁе'млю ю%же г~ь б~ъ дае'тᲆ тебњ` въ прича'стїе и^ прїимеши ю&, и^ всели'шися на не'и, и^ рече'ши посᲄа'влю кн~ѕя себњ` ја^ко и%ныи` страны`, ја%же ѓ%крsтъ на'съ”
᾿Εὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, καὶ κληρονομήσῃς αὐτὴν καὶ κατοικήσῃς ἐπ᾿ αὐτὴν καὶ εἴπῃς· καταστήσω ἐπ᾿ ἐμαυτὸν ἄρχοντα, καθὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη τὰ κύκλῳ μου,
15
15
Поста'вя да поста'виши себњ` кн~ѕя е^гоже и^ꙁберетᲆ г~ь б~ъ ᲄвои эT бра'тїа твое^я да поста'виши себњ` кн~ѕя, да не възмо'жеши себњ` поста'вити кн~ѕя чл~ка чю'ждаго, е^же нњ'сть бра'тъ твои”
καθιστῶν καταστήσεις ἐπὶ σεαυτὸν ἄρχοντα, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεὸς αὐτόν. ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου καταστήσεις ἐπὶ σεαυτὸν ἄρχοντα· οὐ δυνήσῃ καταστῆσαι ἐπὶ σεαυτὸν ἄνθρωπον ἀλλότριον, ὅτι οὐκ ἀδελφός σού ἐστι.
16
16
И$ да не ё^мно'житъ себњ` ко'нь и^ да не въꙁврати'тᲆ людїи въ е^гљ=петъ, ја%ко да не ё^мно'жиши себњ` ко'нь. г~ь б^о рече ва'мъ не приложи'те въꙁврати'тися въспя'ть посе'мъ”
διότι οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ ἵππον οὐδὲ μὴ ἀποστρέψῃ τὸν λαὸν εἰς Αἴγυπτον, ὅπως μὴ πληθύνῃ αὐτῷ ἵππον, ὁ δὲ Κύριος εἶπεν· οὐ προσθήσεσθε ἀποστρέψαι τῇ ὁδῷ ταύτῃ ἔτι.
17
17
И$ да не ё^мно'жит# себњ` жеn да не съврати'тся срDце е^го, и^ сребра` и^ ꙁла'та не ё^мно'житъ себњ` ѕњ'ло”
καὶ οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ γυναῖκας, ἵνα μὴ μεταστῇ αὐτοῦ ἡ καρδία· καὶ ἀργύριον καὶ χρυσίον οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ σφόδρα.
18
18
И$ бђдетъ е^гда` ся'детъ на столњ` вла'сти свое^я. да въпи'шетъ себњ` ꙁако'нъ сїи въ кни'ги эT жре'цъ и^ эT левљ=тъ”
καὶ ὅταν καθίσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, καὶ γράψει αὐτῷ τὸ δευτερονόμιον τοῦτο εἰς βιβλίον παρὰ τῶν ἱερέων τῶν Λευιτῶν,
19
19
И$ да бђдеT е^мђ и^ да чте'т# по вся дн~и жи'тїя свое^го да ся наё%читъ боја%тися г~а б~а свое^го, и^ да снабди'тъ вс^я ꙁа'повњди сїя и^ ѓ^правле'нїя сїя твори'ти я&”
καὶ ἔσται μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἀναγνώσεται ἐν αὐτῷ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς αὐτοῦ, ἵνα μάθῃ φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ φυλάσσεσθαι πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας καὶ τὰ δικαιώματα ταῦτα ποιεῖν,
20
20
И$ да ся не въꙁвы'ситъ срDце е^го эT бра'тїя е^го да не престђ'питъ эT за'повњдеи н^и на' десно н^и на' лњво ја^ко да бђдетъ мно'ги лњта въ вла'сти свое'и той и^ сн~ы е^го с ни'мъ въ сн~њхъ і^и^л~евыX”
ἵνα μὴ ὑψωθῇ ἡ καρδία αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, ἵνα μὴ παραβῇ ἀπὸ τῶν ἐντολῶν δεξιὰ ἢ ἀριστερά, ὅπως ἂν μακροχρονίσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ.
Глvа, и~і”
Κεφάλαιο 18
1
1
Да не бђ'детъ жерце'мᲆ и^ левљ=томъ всемђ` племе'ни, ча'сти ниже жре'бїа съ і^и^л~емᲆ. приноs б^о гн~ь ча'сть и^хъ, да ја%дя'тъ я&”
ΟΥΚ ἔσται τοῖς ἱερεῦσι τοῖς Λευίταις, ὅλῃ φυλῇ Λευί, μερὶς οὐδὲ κλῆρος μετὰ ᾿Ισραήλ· καρπώματα Κυρίου ὁ κλῆρος αὐτῶν, φάγονται αὐτά.
2
2
Жре'бїи же да не бђдеT е^мђ въ бра'тїи е^го. г~ь б^о саM наслњдїе е^го, ја%ко же гл~алъ иM”
κλῆρος δὲ οὐκ ἔσται αὐτοῖς ἐν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτῶν· Κύριος αὐτὸς κλῆρος αὐτοῦ, καθότι εἶπεν αὐτῷ.
3
3
Сеже сђ'дъ жре'ческъ эT людїи эT кладђщихъ тре'бђ” А$ще теле'цъ, а^ще ѓ^вцђ` да даси` жерцђ`, ра'мо и^ че'люсти и^ ё%тро'бђ”
καὶ αὕτη ἡ κρίσις τῶν ἱερέων, τὰ παρὰ τοῦ λαοῦ, παρὰ τῶν θυόντων τὰ θύματα, ἐάν τε μόσχον ἐάν τε πρόβατον· καὶ δώσεις τὸν βραχίονα τῷ ἱερεῖ καὶ τά σιαγόνια καὶ τὸ ἔνυστρον.
4
4
Нача'тки же пшени'ца твоея и^ вина` твое^го и^ е^ле'я твое^го, и^ нача'токъ стриже'нїя ѓ^ве'цъ твои^хъ да даси` е^мђ.
καὶ τὰς ἀπαρχὰς τοῦ σίτου σου καὶ τοῦ οἴνου σου καὶ τοῦ ἐλαίου σου καὶ τὴν ἀπαρχὴν τῶν κουρῶν τῶν προβάτων σου δώσεις αὐτῷ·
5
5
ја^котого` и^ꙁбра'лъ е^сть г~ь б~ъ твой, эT всего` племе'ни ᲄвое^го, преDстоя'ти преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ, слђжи'ти и^ блsвити во и%мя гн~е, то'и и^ сн~ове е^го въ вс^я дн~и”
ὅτι αὐτὸν ἐξελέξατο Κύριος ἐκ πασῶν τῶν φυλῶν σου παρεστάναι ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ, λειτουργεῖν καὶ εὐλογεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ, αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ.
6
6
А$ще же прїидеT левљ=тинъ эT е^ді'наго гра'дъ твои^хъ. эT всњхъ сн~овъ і^и^л~евᲆ, и^дњже е^сть ѓ^бита'лъ. ја^ко похо'щетъ дш~а е^го в мњсте е^же и^ꙁбере'тъ г~ь.
ἐὰν δὲ παραγένηται ὁ Λευίτης ἐκ μιᾶς τῶν πόλεων ἐκ πάντων τῶν υἱῶν ᾿Ισρήλ, οὗ αὐτὸς παροικεῖ, καθ᾿ ὅτι ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ, εἰς τὸν τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος.
7
7
да слђжитъ и%мени г~а б~а вашего ја%коже и^ вс^я бра'тїя е^го левљ=ти предъстоја%щеи та'мо преD гм~ъ”
καὶ λειτουργήσει τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, ὥσπερ πάντες οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ οἱ Λευῖται οἱ παρεστηκότες ἐκεῖ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου·
8
8
Ча'сть раздњле'нђю да ја%стᲆ, ра'звњ прода'жа и^же въ эTч~ествњ”
μερίδα μεμερισμένην φάγεται, πλὴν τῆς πράσεως τῆς κατὰ πατριάν.
9
9
А$ще же вни'деши въ ꙁе'млю ю^же г~ь б~ъ дае^тъ тебњ`” да не навы'кнеши твори'ти по похђле'нїемъ стра'нъ тњ'хъ.
᾿Εὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, οὐ μαθήσῃ ποιεῖν κατὰ τὰ βδελύγματα τῶν ἐθνῶν ἐκείνων.
10
10
да не ѓ^бря'щется въ тебњ` ѓ%чища'я сн~а свое^го, и^ дщери свое^я ѓ^гне'мъ. въл#хвђя' вълъхвова'нїе, и^ чарђя'и чарова'нїе”
οὐχ εὑρεθήσεται ἐν σοὶ περικαθαίρων τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἢ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ ἐν πυρί, μαντευόμενος μαντείαν, κληδονιζόμενος καὶ οἰωνιζόμενος,
11
11
ѓ^бава'я ѓ^бава'нїя, и^ въ ё^тро'бњ волъхвђя'и и^ смотря'ай ко'би, и^ въпраша'яй мр~твыхъ”
φαρμακὸς ἐπαείδων ἐπαοιδήν, ἐγγαστρίμυθος καὶ τερατοσκόπος, ἐπερωτῶν τοὺς νεκρούς.
12
12
Є$сть б^о похђ'ленъ гв~и б~ђ твоемђ. всяk творяи похђле'нїя сїя, си'х# б^о ра'ди похђле'нїи, потребиT я& г~ь б~ъ твои эT лица` твое^го”
ἔστι γὰρ βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα· ἕνεκεν γὰρ τῶν βδελυγμάτων τούτων Κύριος ἐξολοθρεύσει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου.
13
13
И$ да бђ'деши съверше'нъ преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ,
τέλειος ἔσῃ ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου·
14
14
съ страна'ми же си'ми да не причасти'шися. сїи б^о чарова'нїи, и^ волъхвова'нїи послђшают#, а^ тебњ` не та'ко даl е^сть г~ь б~ъ ᲄвои”
τὰ γὰρ ἔθνη ταῦτα, οὓς σὺ κατακληρονομεῖς αὐτούς, οὗτοι κληδόνων καὶ μαντειῶν ἀκούσονται, σοὶ δὲ οὐχ οὕτως ἔδωκε Κύριος ὁ Θεός σου.
15
15
Пррoка эT средњ бра'тїя твое'я въста'витъ тебњ` г~ь б~ъ тво'и. ја%ко мене` того` послђшаите”
προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ ἀναστήσει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, αὐτοῦ ἀκούσεσθε
16
16
По всемђ` е^ли'ко проси'л# е^си г~а б~а твое^го в хори'вњ, въ дн~ь ꙁва'нїя гл~юще. да не приложи'мъ посеM слы'шаᲄи глsа г~а б~а на'шего, и^ ѓ^гня` вели'каго сего` не ви'димы посе'мъ да не и^зъмре'мъ”
κατὰ πάντα, ὅσα ἠτήσῳ παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν Χωρὴβ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας λέγοντες· οὐ προσθήσομεν ἀκοῦσαι τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ τὸ πῦρ τοῦτο τὸ μέγα οὐκ ὀψόμεθα ἔτι, οὐδὲ μὴ ἀποθάνωμεν.
17
17
И$ рече г~ь къ мн^њ пря'мо вс^е е^ли'ко гл~ахђ”
καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ὀρθῶς πάντα ὅσα ἐλάλησαν πρὸς σέ·
18
18
Прoрка въсᲄа'влю иM эT среды` бра'тїя и^хъ. ја%ко и^ тебе`, въда'мъ сло'во мое въ ё^ста` е^го, и^ гл~етъ и^мъ ја%коже ꙁаповњ'даю е^мђ”
προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν, ὥσπερ σέ, καὶ δώσω τὰ ρήματα ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, καὶ λαλήσει αὐτοῖς καθ᾿ ὅτι ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ·
19
19
Чл~къ же тои и^же не послђшаетъ словесъ е^го, е^ли'коже гл~етъ прoркъ въ и%мя мое`, а^ а'зъ м#щђ` эT него”
καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὃς ἐὰν μὴ ἀκούσῃ ὅσα ἂν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐγὼ ἐκδικήσω ἐξ αὐτοῦ.
20
20
Ра'ꙁвњ е^же прoркъ е^ли'ко, а^ще бесче'ствђетъ гл~ати въ и%мя мое` сло'во, е^гоже не повелњхъ е^мђ гл~ати, і^ и^же а^ще въꙁ#гл~етъ въ и^мя бо'гъ и%нњхъ, да ё%мретъ прoркъ то'и”
πλὴν ὁ προφήτης, ὃς ἂν ἀσεβήσῃ λαλῆσαι ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου ρῆμα, ὃ οὐ προσέταξα λαλῆσαι, καὶ ὃς ἂν λαλήσῃ ἐν ὀνόματι θεῶν ἑτέρων, ἀποθανεῖται ὁ προφήτης ἐκεῖνος.
21
21
А/ще же рече'ши въ срDцы свое^мъ, ка'ко поꙁна'емᲆ сло'во е^гоже нњсть гл~алъ г~ь”
ἐὰν δὲ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου· πῶς γνωσόμεθα τὸ ρῆμα, ὃ οὐκ ἐλάλησε Κύριος;
22
22
Є$ли'коже а^ще гл~еT прoркъ въ и^мя гн~е. и^ не ё^лђ'чится слово с^е е^гоже нњсть гл~алъ г~ь, вᲆ бесче'стїе гл~аl прoркᲆ той не попђсти'те живота` е^мђ, н^о да ё^бі'ете е^го”
ὅσα ἐὰν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος τῷ ὀνόματι Κυρίου, καὶ μὴ γένηται καὶ μὴ συμβῇ, τοῦτο τὸ ρῆμα ὃ οὐκ ἐλάλησε Κύριος· ἐν ἀσεβείᾳ ἐλάλησεν ὁ προφήτης ἐκεῖνος, οὐκ ἐφέξεσθε αὐτοῦ.
Глvа, џ~і”
Κεφάλαιο 19
1
1
Внегда' же погђби'тъ г~ь б~ъ твои страны` ја%же г~ь б~ъ твои дае'тъ тебњ` ꙁе'млю и^хъ. и^ причасти'ши ю&, и^ всели'шися въ гра'ды и^хъ и^ въ домы` и^хъ”
ΕΑΝ δὲ ἀφανίσῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ἔθνη, ἃ ὁ Θεὸς δίδωσί σοι τὴν γῆν αὐτῶν, καὶ κατακληρονομήσητε αὐτοὺς καὶ κατοικήσετε ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν καὶ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν,
2
2
Тр^и гра'ды да эTлђчи'ши себњ` среди` ꙁемля` свое^я, юy г~ь б~ъ твои дае'тъ тебњ` въ прича'стїе,
τρεῖς πόλεις διαστελεῖς σεαυτῷ ἐν μέσῳ τῆς γῆς σου, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι.
3
3
ё^гото'ви себњ` пђть, и^ на' трое раꙁдњли` предњ'лы ꙁеMля` твое^а, ю^же раꙁдњля'етᲆ тебњ` г~ь б~ъ твои, и^ да бђдетъ ё^бњ'жище та'мо вся'комђ ё^бїицы”
στόχασαί σοι τὴν ὁδὸν καὶ τριμεριεῖς τὰ ὅρια τῆς γῆς σου, ἣν καταμερίζει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ ἔσται ἐκεῖ καταφυγὴ παντὶ φονευτῇ.
4
4
Се' же да бђ'детъ ꙁаповњд'анїе ё^бїицы, и^же а'ще ё^бњжи'тъ та'мо и^ жи'въ бђ'детъ. и^же а'ще ё^бїеT бли'жняго свое^го не хотя`, си' же не ненави'дњ е^го пре'жDе вчера'шняh дн~и и^ тре'тїяго”
τοῦτο δὲ ἔσται τὸ πρόσταγμα τοῦ φονευτοῦ, ὃς ἂν φύγῃ ἐκεῖ καὶ ζήσεται· ὃς ἂν πατάξῃ τὸν πλησίον αὐτοῦ οὐκ εἰδὼς καὶ οὗτος οὐ μισῶν αὐτὸν πρὸ τῆς χθὲς καὶ τρίτης,
5
5
І$ и^же а^ще по'идеT с по'дрђгомъ е^го въ лњ'съ събира'ти дрова`, и^ попо'лъꙁнетъ рђка` е^мђ съ секи'рою сњкђщи дрова`, и^ спаD секи'ра с топори'ща лђ'читъ по'дрђга е^го и^ ё'мрњтъ” И$ сїи да ё^бњжи'тъ въ е^ді'нъ эT граD сиX и^ да бђдетъ жи'въ”
καὶ ὃς ἐὰν εἰσέλθῃ μετὰ τοῦ πλησίον εἰς τὸν δρυμὸν συναγαγεῖν ξύλα, καὶ ἐκκρουσθῇ ἡ χεὶρ αὐτοῦ τῇ ἀξίνῃ κόπτοντος τὸ ξύλον, καὶ ἐκπεσὸν τὸ σιδήριον ἀπὸ τοῦ ξύλου τύχῃ τοῦ πλησίον, καὶ ἀποθάνῃ, οὗτος καταφεύξεται εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων καὶ ζήσεται,
6
6
да не го'нитъ ё%жика кро'ви въ слDњ ё^би'вшаго, ја^ко раZгориTся срDце е^мђ и^ пости'гнетъ и&” А/ще бђ'детъ надолꙁњ пђть е^го и^ ё^бїеT дш~ђ и^ ё'мреT” Сїе же нњсᲄь сђ'дъ смр~тныи, поне'же не б^њ ненави'дя е^го пре'жDе вчера'шняго и^ тре'тїяго дн~и”
ἵνα μὴ διώξας ὁ ἀγχιστεύων τοῦ αἵματος ὀπίσω τοῦ φονεύσαντος, ὅτι παρατεθέρμανται τῇ καρδίᾳ, καὶ καταλάβῃ αὐτόν, ἐὰν μακροτέρα ᾖ ἡ ὁδός, καὶ πατάξῃ αὐτοῦ ψυχήν, καὶ ἀποθάνῃ, καὶ τούτῳ οὐκ ἔστι κρίσις θανάτου, ὅτι οὐ μισῶν ἦν αὐτὸν πρὸ τῆς χθές, οὐδὲ πρὸ τῆς τρίτης.
7
7
Сего` ради ꙁаповњ'даю а^ꙁъ тебњ` сло'во с^е гл~я, тр^и гра'ды да эTлђ'чиши себњ`”
διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι τὸ ρῆμα τοῦτο λέγων· τρεῖς πόλεις διαστελεῖς σεαυτῷ·
8
8
А/ще л^и раꙁши'ритъ г~ь б~ъ предњ'лы твоя`, ја^коже кля'ся эTц~емъ твои^мъ, и^ да'стъ тебњ` г~ь вс^ю ꙁе'млю ю^же ре'клᲆ эTц~емъ твои^мᲆ да'ти”
ἐὰν δὲ ἐμπλατύνῃ Κύριος ὁ Θεός σου τὰ ὅριά σου, ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, καὶ δῷ σοι Κύριος πᾶσαν τὴν γῆν, ἣν εἶπε δοῦναι τοῖς πατράσι σου,
9
9
А/ще послђшае^ши твори'ти вс^я ꙁа'повњди сїа, ја%же а%ꙁъ заповњ'даю тебњ` дне'сь. люби'ти г~а б~а свое^го, и^ ходи'ти въ вс^я пђти` е^го вс^я дн~и” И$ да приложи'ши себњ` е^ще` тр^и гра'ды к сиM трїеM гра'домъ.
ἐὰν ἀκούσῃς ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου, πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας, προσθήσειςσεαυτῷ ἔτι τρεῖς πόλεις πρὸς τὰς τρεῖς ταύτας,
10
10
и^ да не пролїе'тся кро'вь беZви'нна въ ꙁемли` твое^и. ю^же г~ь б~ъ тво'и дае^тъ тебњ` въ прича'стїе. и^ да не бђ'детъ на тебњ` кро'ви пови'н#ны”
καὶ οὐκ ἐκχυθήσεται αἷμα ἀναίτιον ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ, καὶ οὐκ ἔσται ἐν σοὶ αἵματι ἔνοχος.
11
11
А/ще же бђ'детъ чл~къ ненави'дя по'дрђга свое^го. и^ поDса'дђ сътвори на'нь, и^ въста'нетъ на'нь и^ ё^бїеT дш~ђ е^го и^ ё'мретъ, и^ въбњ'гнетъ въ е^ді'нъ гра'дъ сихъ”
ἐὰ δὲ γένηται ἐν σοὶ ἄνθρωπος μισῶν τὸν πλησίον καὶ ἐνεδρεύσῃ αὐτὸν καὶ ἐπαναστῇ ἐπ᾿ αὐτὸν καὶ πατάξῃ αὐτοῦ ψυχήν, καὶ ἀποθάνῃ, καὶ φύγῃ εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων,
12
12
да по'слютъ ста'рцы гра'да того, и^ да пои^ма'ют# е^го и^ эTтђ'дњ, и^ да предадя'тъ е^го в рђцњ ё%жицы кро'ви, и^ да ё%мреT”
καὶ ἀποστελοῦσιν ἡ γερουσία τῆς πόλεως αὐτοῦ καὶ λήψονται αὐτὸν ἐκεῖθεν καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν εἰς χεῖρας τῶν ἀγχιστευόντων τοῦ αἵματος, καὶ ἀποθανεῖται·
13
13
да не пощади'тъ ё^бо е^го ѓ%котвое`, и^ да ѓ^чи'стиши кровь без#грњшнђ эT і^и^л~я, и^ бл~го бђ'детъ тебњ`”
οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῷ καὶ καθαριεῖς τὸ αἷμα τὸ ἀναίτιον ἐξ ᾿Ισραήλ, καὶ εὖ σοι ἔσται.
14
14
И$ да не прелђчи'ши предњ'ла по'дрђга свое^го, ја%же поста'виша эTц~ы твои` въ прича'стїи твое^мъ. и%мже причасти'лся е^си въ ꙁемли` ю^же г~ь б~ъ дае'тъ тебњ` въ прича'стїе твое`”
Οὐ μετακινήσεις ὅρια τοῦ πλησίον, ἃ ἔστησαν οἱ πατέρες σου ἐν τῇ κληρονομίᾳ, ᾗ κατεκληρονομήθης ἐν τῇ γῇ, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ.
15
15
И$ да не пребђдеT по'слђхъ е^ді'нъ въ послђшество` на чл~ка по вся'кои ѓ^би'де и^ по вся'комђ грњхђ`, и^же а'ще съгрњши'тъ. н^о при ё^стњхъ двою` свњдњтель и^л^и трїе^хъ, да ста'нетъ вся'ко сло'во.
Οὐκ ἐμμενεῖ μάρτυς εἷς μαρτυρῆσαι κατὰ ἀνθρώπου κατὰ πᾶσαν ἀδικίαν καὶ κατὰ πᾶν ἁμάρτημα καὶ κατὰ πᾶσαν ἁμαρτίαν, ἣν ἐὰν ἁμάρτῃ· ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων καὶ ἐπὶ στόματος τριῶν μαρτύρων στήσεται πᾶν ρῆμα.
16
16
А/ще л^и ста'нетъ по'слђхᲆ неправди'в# на чл~ка гл~я до него` беꙁче'стїе”
ἐὰν δὲ καταστῇ μάρτυς ἄδικος κατὰ ἀνθρώπου καταλέγων αὐτοῦ ἀσέβειαν,
17
17
да ста'нета ѓ%ба чл~ка и%ма же е^сть пря` преD гм~ъ, и^ прDе жерцы, и^ преD сђдїа'ми и^же бђ'дђтᲆ въ ты'и дн~и”
καὶ στήσονται οἱ δύο ἄνθρωποι, οἷς ἐστιν αὐτοῖς ἡ ἀντιλογία, ἔναντι Κυρίου καὶ ἔναντι τῶν ἱερέων καὶ ἔναντι τῶν κριτῶν, οἳ ἂν ὦσιν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις,
18
18
И$ да и^спыта'ютъ и^хъ сђдїя` прилњжно. сеже по'слђхъ непра'веденъ послђшествова'ше непра'вдђ и^ сђпротивля'ася на бра'та свое^го.
καὶ ἐξετάσωσιν οἱ κριταὶ ἀκριβῶς, καὶ ἰδοὺ μάρτυς ἄδικος ἐμαρτύρησεν ἄδικα, ἀντέστη κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ,
19
19
да сътворите е^мђ ја^коже и^ ѓ'нъ ё^мы'сли сђпроти'въ на бра'та свое^го, да эTвр'ьжете ѕло'е эT ваs самњ'хъ,
καὶ ποιήσετε αὐτῷ ὃν τρόπον ἐπονηρεύσατο ποιῆσαι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐξαρεῖς τὸ πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
20
20
да и^ про'чїи ё^слы'шавше ё^боятся, и^ не приложа'тъ кᲆ семђ` твори'ти словеси` ѕла'го сего` въ ваs”
καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται καὶ οὐ προσθήσουσιν ἔτι ποιῆσαι κατὰ τὸ ρῆμα τὸ πονηρὸν τοῦτο ἐν ὑμῖν.
21
21
да не пощади'тъ и& ѓ%котвое`. н^о дш~а въ дш~и мњ'сто, ѓ%ко въ ѓ%ка мњ'сто, ꙁђ'бъ въ ꙁђ'ба мњ'сто, рђка` въ рђки` мњ'сто, нога` въ ноги` мњ'сто. по всемђ` и^же а'ще кт^о да'стъ поро'къ на по'дрђга своего, си'це въꙁда'ст#ся е^мђ”
οὐ φείσεται ὁ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῷ· ψυχὴν ἀντὶ ψυχῆς, ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος, χεῖρα ἀντὶ χειρός, πόδα ἀντὶ ποδός.
Глvа, к~”
Κεφάλαιο 20
1
1
Аще л^и и^ꙁы'идеши на' брань къ враго'мъ твоиM, и^ ви'дvњ ко'ни и^ вса'дники и^ люди мно'жаиши тебе` да не ё^бои'шися и^хᲆ” ЈА/ко г~ь б~ъ твои с тобо'ю, и^зведы'и т^я и^з# ꙁемля` е^гљ=пет#ски”
ΕΑΝ δὲ ἐξέλθῃς εἰς πόλεμον ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου καὶ ἴδῃς ἵππον καὶ ἀναβάτην καὶ λαὸν πλείονά σου, οὐ φοβηθήσῃ ἀπ᾿ αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου μετὰ σοῦ ὁ ἀναβιβάσας σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου.
2
2
И$ бђдетъ е^гда` прибли'жишися к ра'ти. и^ пристђпи'вᲆ жрецъ да гл~етъ к лю'демъ рекїи кᲆ ни'мъ”
καὶ ἔσται ὅταν ἐγγίσῃς τῷ πολέμῳ, καὶ προσεγγίσας ὁ ἱερεὺς λαλήσει τῷ λαῷ καὶ ἐρεῖ πρὸς αὐτούς·
3
3
Послђшаи і^и^л~ю, в^ы въхо'дите днесь на ра'ть къ враго'мъ ва'шимъ. да не ѓ^слабњ'етъ срDце ва'ше н^и ё^бо'итеся, н^иже ё^страши'теся, и^ не ё^клони'теся эT лица и^хъ”
ἄκουε, ᾿Ισραήλ· ὑμεῖς πορεύεσθε σήμερον εἰς τὸν πόλεμον ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, μὴ ἐκλυέσθω ἡ καρδία ὑμῶν, μὴ φοβεῖσθε μηδὲ θραύεσθε μηδὲ ἐκκλίνετε ἀπὸ προσώπου αὐτῶν,
4
4
ЈА/ко г~ь б~ъ вашъ и^ды'и преD ва'ми способъствђе'тъ на враги` ва'ши и^ сп~сеT васъ”
ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ὁ προπορευόμενος μεθ᾿ ὑμῶν συνεκπολεμῆσαι ὑμῖν τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, διασῶσαι ὑμᾶς.
5
5
И$ да гл~ютъ кни'гочїя къ лю'демъ рекђще, е^гда` кт^о е^сть чл~кᲆ съꙁда'выи хра'минђ но'вђ и^ нњсть ѓ^бнови'лъ е^я, да и'детъ и^ да въꙁврати'тся въ до'мᲆ свои, да не ё%мрет# на ра'ти, и^ чл~къ и'нъ да не ѓ^бнови'т# ея`”
καὶ λαλήσουσιν οἱ γραμματεῖς πρὸς τὸν λαὸν λέγοντες· τίς ὁ ἄνθρωπος ὁ οἰκοδομήσας οἰκίαν καινὴν καὶ οὐκ ἐνεκαίνισεν αὐτήν; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, μὴ ἀποθάνῃ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἄνθρωπος ἕτερος ἐγκαινιεῖ αὐτήν.
6
6
И$ егда` чл~къ и^же насади'лъ е^сть виногра'дъ и^ нњсть ся весели'л# эT него, да и'детъ и^ въꙁврати'тся въ до'мъ свои, да не ё%мретъ на ра'ти. и^ чл~къ и^нъ въꙁвесели'тся эT него”
καὶ τίς ὁ ἄνθρωπος, ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ οὐκ εὐφράνθη ἐξ αὐτοῦ; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, μὴ ἀποθάνῃ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἄνθρωπος ἕτερος εὐφρανθήσεται ἐξ αὐτοῦ.
7
7
И$ е^гда` чл~къ и^же ѓ^брђчи'лᲆ е^сᲄь женђ` и^ нњсть поня'лъ ея`, да и'детъ и^ въꙁврати'тся въ до'мъ свои и^ да не ё%мрет# на ра'ти” І$ и'нᲆ чл~кᲆ по'имеT ю&”
καὶ τίς ὁ ἄνθρωπος, ὅστις μεμνήστευται γυναῖκα καὶ οὐκ ἔλαβεν αὐτήν; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, μὴ ἀποθάνῃ ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἄνθρωπος ἕτερος λήψεται αὐτήν.
8
8
И$ да приложа'тъ кни'гочїа гл~ати кᲆ лю'демъ и^ да рекђтъ” и^ егда` кт^о чл~къ страшли'въ и^ сла'бъ срDцемъ, да и'детъ и^ въꙁврати'тся въ до'мъ свои, да не ё^стра'шитъ срDца браᲄа свое^го а^ки срDце свое`”
καὶ προσθήσουσιν οἱ γραμματεῖς λαλῆσαι πρὸς τὸν λαὸν καὶ ἐροῦσι· τίς ὁ ἄνθρωπος ὁ φοβούμενος καὶ δειλὸς τῇ καρδίᾳ; πορευέσθω καὶ ἀποστραφήτω εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, ἵνα μὴ δειλιάνῃ τὴν καρδίαν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ὥσπερ ἡ αὐτοῦ.
9
9
И$ бђдетᲆ е^гда` ё^мо'лъкнђтъ кни'гочїя гл~юще къ лю'демъ, и^ да поста'вятъ вое^во'ды лю'демъ, и^ преDвожда во'емъ”
καὶ ἔσται ὅταν παύσωνται οἱ γραμματεῖς λαλοῦντες πρὸς τὸν λαόν, καὶ καταστήσουσιν ἄρχοντας τῆς στρατιᾶς προηγουμένους τοῦ λαοῦ.
10
10
А$щеy прїидеши къ гра'дђ вое^ва'ти на'нь, и^ въꙁове'ши я& с ми'ром#”
᾿Εὰν δὲ προσέλθῃς πρὸς πόλιν ἐκπολεμῆσαι αὐτούς, καὶ ἐκκαλέσαι αὐτοὺς μετ᾿ εἰρήνης·
11
11
А/ще ё^бо ми'рное эTвњща'ютъ т^и, и^ эTвр'ьꙁTђ тебњ` гра'дъ и^ вс^и лю'дїе ѓ^брTњшїися въ гра'дњ, да бђдђтъ т^и да'нь даю%щи, и^ послђшающїи ᲄебе`”
ἐὰν μὲν εἰρηνικὰ ἀποκριθῶσί σοι καὶ ἀνοίξωσί σοι, ἔσται πᾶς ὁ λαὸς οἱ εὑρεθέντες ἐν αὐτῇ ἔσονταί σοι φορολόγητοι καὶ ὑπήκοοί σου·
12
12
А$ще ли же не покоря'тъ ти ся, и^ сътворяT с тобо'ю ра'ть, и^ ѓ^бся'деши я&.
ἐὰν δὲ μὴ ὑπακούσωσί σοι καὶ ποιῶσι πρὸς σὲ πόλεμον, περικαθαριεῖς αὐτήν,
13
13
и^ е^гда` преда'стᲆ я& г~ь б~ъ ᲄвои въ рђцњ твои`. да и^ꙁбїеши всякъ мђжескъ по'лъ и^хъ, в немъ ё^бїенїемъ ме'чнимъ.
ἕως ἂν παραδῷ σοι αὐτὴν Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου, καὶ πατάξεις πᾶν ἀρσενικὸν αὐτῆς ἐν φόνῳ μαχαίρας,
14
14
развњ же'нъ и^мњнеи всњхъ, и^ скотъ и^ всего' е^ликоже е^сᲄь въ гра'дњхъ иX, и^ все сᲄяжа'нїе да плњни'ши себњ, и^ да ја^си весь плњн# враh свои^хъ, ја%же г~ь б~ъ даеT тебњ`”
πλὴν τῶν γυναικῶν καὶ τῆς ἀποσκευῆς καὶ πάντα τὰ κτήνη καὶ πάντα, ὅσα ἂν ὑπάρχῃ ἐν τῇ πόλει, καὶ πᾶσαν τὴν ἀπαρτίαν προνομεύσεις σεαυτῷ καὶ φαγῇ πᾶσαν τὴν προνομὴν τῶν ἐχθρῶν σου, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι.
15
15
Та'ко да соᲄвори'ши всњм# вра'гоM и^же сђть дале'че эT тебе` ѕњ'ло, и^же не сђть эT стра'нъ гра'дъ си'хъ” Но^ и^ эT сихъ гра'дъ, и^хже г~ь б~ъ дае'тъ тебњ прїя'ти ꙁе'млю и^хъ,
οὕτω ποιήσεις πάσας τὰς πόλεις τὰς μακρὰν οὔσας σου σφόδρα, αἱ οὐχὶ ἐκ τῶν πόλεων τῶν ἐθνῶν τούτων, ὧν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομεῖν τὴν γῆν αὐτῶν.
16
16
эT ниX б^о да не ѓ^живи'те вся'каго дыха'нїя,
ἰδοὺ δὲ ἀπὸ τῶν πόλεων τῶν ἐθνῶν τούτων, ὧν ὁ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομεῖν τὴν γῆν αὐτῶν, οὐ ζωγρήσετε ἀπ᾿ αὐτῶν πᾶν ἐμπνέον,
17
17
н^о и^ прокля'тїем# проклени'те и^хъ хет#џе'я, и^ а^м#морре'я, и^ ханане'я, и^ џереꙁе'я. и^ е^ве'я, и^ её^се'я, и^ гергесе'а ја%коже т^и е^сть ꙁаповњ'да г~ь б~ъ ᲄвои.
ἀλλ᾿ ἢ ἀναθέματι ἀναθεματιεῖτε αὐτούς, τὸν Χετταῖον καὶ ᾿Αμορραῖον καὶ Χαναναῖον καὶ Φερεζαῖον καὶ Εὐαῖον καὶ ᾿Ιεβουσαῖον καὶ Γεργεσαῖον, ὃν τρόπον ἐνετείλατό σοι Κύριος ὁ Θεός σου,
18
18
да не наё^чаT съᲄвори'ти ваs вся'кїя нечистоты` и^хъ, е^же твори'ша бого'мъ свои^мъ. и^ съгрњши'те преD гм~ъ бм~ъ своиM”
ἵνα μὴ διδάξωσι ποιεῖν ὑμᾶς πάντα τὰβδελύγματα αὐτῶν, ὅσα ἐποίησαν τοῖς θεοῖς αὐτῶν, καὶ ἁμαρτήσεσθε ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν.
19
19
А$ще же ѓ^бся'деши грDа дн~и мно'ги вое^ванїи въ приня'тїе е^го, да не посњче'ши садо'вїя е^го, въꙁложи'въ желњзо на'нь. н^о да ја%си пло'дъ эT нихъ, а^ самого да не посњче'ши. е^гда` чл~къ древо е^же въ дђбра'вњ сни'ти эT лица` твое^го вᲆ ꙁабра'ла.
᾿Εὰν δὲ περικαθήσῃς περὶ πόλιν μίαν ἡμέρας πλείους ἐκπολεμῆσαι αὐτὴν εἰς κατάληψιν αὐτῆς, οὐκ ἐξολοθρεύσεις τὰ δένδρα αὐτῆς ἐπιβαλεῖν ἐπ᾿ αὐτὰ σίδηρον, ἀλλ᾿ ἢ ἀπ᾿ αὐτοῦ φαγῇ, αὐτὸ δὲ οὐκ ἐκκόψεις. μὴ ἄνθρωπος τὸ ξύλον τὸ ἐν τῷ ἀγρῷ εἰσελθεῖν ἀπὸ προσώπου σου εἰς τὸν χάρακα;
20
20
н^о дре'во вс^е и^же вњси ја%ко не ја%стъся плодъ е^го с^е потреби` и^ посᲇчи`. и^ сътвори` лњствица на' градъ. и^же сътворя'тъ на' тя ра'ть до'ндеy ти ся въдадя'тъ”
ἀλλὰ ξύλον, ὃ ἐπίστασαι ὅτι οὐ καρπόβρωτόν ἐστι, τοῦτο ὀλοθρεύσεις καὶ ἐκκόψεις καὶ οἰκοδομήσεις χαράκωσιν ἐπὶ τὴν πόλιν, ἥτις ποιεῖ πρὸς σὲ τὸν πόλεμον, ἕως ἂν παραδοθῇ.
Глvа, к~а”
Κεφάλαιο 21
1
1
Аще ли ся ѓ^бря'щетъ ё^бїеn лежа` на' поли. в зеMли` ю%же г~ь б~ъ дае'тъ тебњ` приня'ти и^ не вњ'дятъ и^же е^го ё^би'лᲆ”
ΕΑΝ δὲ εὑρεθῇ τραυματίας ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομῆσαι, πεπτωκὼς ἐν τῷ πεδίῳ καὶ οὐκ οἴδασι τὸν πατάξαντα,
2
2
И$ да прїидђт# ста'рцы и^ сђдїи` твои`. и^ да и^ꙁмњ'рятᲆ до гра'дъ ѓ%крsтъ ё^бїенаго.
ἐξελεύσεται ἡ γερουσία σου καὶ οἱ κριταί σου καὶ ἐκμετρήσουσιν ἐπὶ τὰς πόλεις τὰς κύκλῳ τοῦ τραυματίου,
3
3
и^ бђдеT гра'дъ приближа'яся ё^бїе'номђ. и^ да и^мђтъ ста'рцы гра'да того ю'ницђ эT говя'дъ, е^ю'же не дњ'лано н^и въ я^рмњ` не тежа`”
καὶ ἔσται ἡ πόλις ἡ ἐγγίζουσα τῷ τραυματίᾳ καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης δάμαλιν ἐκ βοῶν, ἥτις οὐκ εἴργασται, καὶ ἥτις οὐχ εἵλκυσε ζυγόν,
4
4
И$ да и^ꙁведђт# ста'рцы гра'да того` ю'ницђ в де'брь сђ'хђ. в не'иже нњ'сть ѓ%рано ниже насњя'но, и^ да пресњкђтъ жи'лы ю'ница в# дебри`.
καὶ καταβιβάσουσιν ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης δάμαλιν εἰς φάραγγα τραχεῖαν, ἥτις οὐκ εἴργασται οὐδὲ σπείρεται, καὶ νευροκοπήσουσι τὴν δάμαλιν ἐν τῇ φάραγγι.
5
5
и^ да пристђпятъ жерцы` и^ левљ=ти, ја%котїи и^збра` еs г~ь б~ъ тво'и преDстоя'ти е^мђ, и^ блsви'ти въ и%мя е^го, и^ въ ё^стњхᲆ и^хъ да бђдTђ вс^я гл~анїя, и^ вся'ка пря`”
καὶ προσελεύσονται οἱ ἱερεῖς οἱ Λευῖται, ὅτι αὐτοὺς ἐπέλεξε Κύριος ὁ Θεὸς παρεστηκέναι αὐτῷ καὶ εὐλογεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῷ στόματι αὐτῶν ἔσται πᾶσα ἀντιλογία καὶ πᾶσα ἁφή.
6
6
И$ вси' же ста'рцы гра'да того` и^же приближа'ются ё^бїе'номђ да ё^мыюT рђцњ въ кро'ви ю'ница е'иже пресњ'чены сђть жи'лы въ дебри`”
καὶ πᾶσα ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης οἱ ἐγγίζοντες τῷ τραυματίᾳ νίψονται τὰς χεῖρας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τῆς δαμάλεως τῆς νενευροκοπημένης ἐν τῇ φάραγγι
7
7
И$ эTвњща'вше да рекђтъ рђцњ на'ши не пролїя'ша кро'ви сея` и^ ѓ%чи на'ши не ви'дњли е^я`.
καὶ ἀποκριθέντες ἐροῦσιν· αἱ χεῖρες ἡμῶν οὐκ ἐξέχεαν τὸ αἷμα τοῦτο, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν οὐχ ἑωράκασιν·
8
8
млsтивъ бђ'ди лю'деM свои^мъ, і^и^л~ю, и^хже и^зведе` г~и иZ ꙁемля` е^гљ=петъски, и^ не воꙁложи` кро'ви непови'нны средњ люде'и твоиX і^и^л~я н^о и^ꙁба'ви и^хъ эT кро'ви тоя`
ἵλεως γενοῦ τῷ λαῷ σου ᾿Ισραήλ, οὓς ἐλυτρώσω, Κύριε, ἵνα μὴ γένηται αἷμα ἀναίτιον ἐν τῷ λαῷ σου ᾿Ισραήλ. καὶ ἐξιλασθήσεται αὐτοῖς τὸ αἷμα.
9
9
И$ та'ко эTи'меши кро'вь непови'ннђ эT среды себе`, а^ще сътвори'ши до'брое и^ ё^го'дное преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ”
σὺ δὲ ἐξαρεῖς τὸ αἷμα· τὸ ἀναίτιον ἐξ ὑμῶν αὐτῶν, ἐὰν ποιήσῃς τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀρεστὸν ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
10
10
А/ще и^ꙁы'идеши на' брань проти'вђ враго'мъ твои^мъ и^ преда'стъ я& г~ь б~ъ ᲄвои в# рђцᲇ твои`, и^ плњни'ши плњ'нъ эT ниX.
᾿Εὰν δὲ ἐξελθὼν εἰς πόλεμον ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου καὶ παραδῷ σοι Κύριος ὁ Θεός σου εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ προνομεύσῃς τὴν προνομὴν αὐτῶν
11
11
и^ ё^зри'ши вᲆ плњ'не женђ` до'брђ ѓ^бличїеM, и^ вᲆꙁлю'биши е^я`, и^ по'имеши ю& себњ` въ женђ`.
καὶ ἴδῃς ἐν τῇ προνομῇ γυναῖκα καλὴν τῷ εἴδει καὶ ἐνθυμηθῇς αὐτῆς καὶ λάβῃς αὐτήν σεαυτῷ γυναῖκα
12
12
тогда въведе'ши ю& въ до'мᲆ свой, и^ да ѓ^бро'снеши главђ` ея` и^ да в#рњжеши но'гти ея`,
καὶ εἰσάξῃς αὐτὴν ἔνδον εἰς τὴν οἰκίαν σου, καὶ ξυρήσεις τὴν κεφαλὴν αὐτῆς καὶ περιονυχιεῖς αὐτὴν
13
13
и^ да съвлече'ши ри'ꙁы плњнн'ыя е^я с нея`. и^ да ся'детъ в# домђ` твое^мᲆ и^ да ся пла'четъ эTц~а свое^го, и^ ма'тери своея`, мsцъ дн~їи. и^ посеM въни'деши к не'и и^ съвокђ'пишися с не'ю и^ бђ'дет# т^и жена`”
καὶ περιελεῖς τὰ ἱμάτια τῆς αἰχμαλωσίας ἀπ᾿ αὐτῆς καὶ καθιεῖται ἐν τῇ οἰκίᾳ σου καὶ κλαύσεται τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα μηνὸς ἡμέρας, καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύσῃ πρὸς αὐτὴν καὶ συνοικισθήσῃ αὐτῇ, καὶ ἔσται σου γυνή.
14
14
И$ бђ'дет# а^ще не въсхо'щеши ея` да эTпђ'стиши ю& свобо'днђ, прода'жею же да не продаси` ея` на цњнњ`, и^ да не ѓ^ста'виши ея` поне'же ѓ^бидњлъ ю& е^си”
καὶ ἔσται ἐὰν μὴ θέλῃς αὐτήν, ἐξαποστελεῖς αὐτὴν ἐλευθέραν καὶ πράσει οὐ πραθήσεται ἀργυρίου· οὐκ ἀθετήσεις αὐτήν, διότι ἐταπείνωσας αὐτήν.
15
15
А/ще ли бђдеt мђжђ дв^њ женњ`, е^ді'на е^мђ люба` а^ дрђга'я не люба`, и^ породи'тъ е^мђ люба` и^ не люба`, и^ бђдетъ сн~ъ прьворожде'ныи эT не люби'мыя”
᾿Εὰν δὲ γένωνται ἀνθρώπῳδύο γυναῖκες, μία αὐτῶν ἠγαπημένη καὶ μία αὐτῶν μισουμένη, καὶ τέκωσιν αὐτῷ ἡ ἠγαπημένη καὶ ἡ μισουμένη καὶ γένηται υἱὸς πρωτότοκος τῆς μισουμένης,
16
16
И$ бђдетᲆ воньже дн~ь разде'лиT сн~омъ свои^мъ, и^мњнїе свое. и^ да не воZмо'жетᲆ прьвенцеM быти сн~ъ люби'мыя преꙁрњ'вши не люби'мыя прьвен#ца`”
καὶ ἔσται ᾗ ἂν ἡμέρᾳ κατακληρονομῇ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ, οὐ δυνήσεται πρωτοτοκεῦσαι τῷ υἱῷ τῆς ἠγαπημένης, ὑπεριδὼν τὸν υἱὸν τῆς μισουμένης τὸν πρωτότοκον,
17
17
Но^ сн~а нелюби'мыя въ прьвенецъ прїимет#, и^ дастъ е^мђ сђгђ'бо эT всего` ја%же ѓ^бря'щется е^мђ, ја%ко се'й е^сᲄь нача'ло чаD е^го, и^ семђ` достои'тᲆ прьвен#ство`”
ἀλλὰ τὸν πρωτότοκον υἱὸν τῆς μισουμένης ἐπιγνώσεται δοῦναι αὐτῷ διπλᾶ ἀπὸ πάντων, ὧν ἂν εὑρεθῇ αὐτῷ, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀρχὴ τέκνων αὐτοῦ, καὶ τούτῳ καθήκει τὰ πρωτοτοκεῖα.
18
18
А/ще л^и комђ` бђ'детъ сн~ъ непокори'вᲆ, и^ гђби'тель непослђшаяи` гла'са эTц~а свое^го и^ гла'са мт~ре свое^я и^ нака'жђтᲆ е^го, и^ не послђша'етъ и^хъ”
᾿Εὰν δέ τινι ᾖ υἱὸς ἀπειθὴς καὶ ἐρεθιστής, οὐχ ὑπακούων φωνὴν πατρὸς καὶ φωνὴν μητρός, καὶ παιδεύωσιν αὐτὸν καὶ μὴ εἰσακούῃ αὐτῶν,
19
19
да по'имеT е^го эTц~ъ е^го и^ мт~и е^го, и^ да и^ꙁведђтъ е^го преD сᲄа'рцы гра'да свое^го, и^ преD вра'та мњста свое^го”
καὶ συλλαβόντες αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἐξάξουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὴν γερουσίαν τῆς πόλεως αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὴν πύλην τοῦ τόπου
20
20
И$ да рекђтъ къ мђжеM гра'да свое^го, сн~ъ на'шъ сїи непокори'въ е^сть и^ гђби'тель и^ непослђшаеT рњ'чи на'шея, вњтђя' пїа'нствђеT”
καὶ ἐροῦσι τοῖς ἀνδράσι τῆς πόλεως αὐτῶν· ὁ υἱὸς ἡμῶν οὗτος ἀπειθεῖ καὶ ἐρεθίζει, οὐχ ὑπακούει τῆς φωνῆς ἡμῶν, συμβολοκοπῶν οἰνοφλυγεῖ·
21
21
И$ да побїю'тъ и& мђжи гра'да сего` ка'менїемᲆ и^ да ё%мретъ. да и^ꙁмњте ѕло'е эT себе` са'ми, да и^ дрђѕїи слы'шавше ё^боа'тся”
καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως αὐτοῦ ἐν λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν, καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται.
22
22
А/ще л^и бђ'детъ в кои'мъ грњсњ` сђ'дъ смр~тныи и^ ё^ме'ртвїе и^ повњ'ситї е на' древњ.
᾿Εὰν δὲ γένηται ἔν τινι ἁμαρτία κρίμα θανάτου καὶ ἀποθάνῃ καὶ κρεμάσητε αὐτὸν ἐπὶ ξύλου,
23
23
да не преме'длитъ тњло е^го на' древњ, н^о въ гро'бњ погреби'те и& въ то'иже дн~ь” ЈА/ко прокляT е^сть эT б~а вся'кᲆ вися'и на' древњ, да не ѓ^скверна'виш# ꙁе'мля ю%же г~ь б~ъ тво'и да'етъ тебњ` въ прича'стїе”
οὐ κοιμηθήσεται τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ξύλου, ἀλλὰ ταφῇ θάψετε αὐτὸ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, ὅτι κεκατηραμένος ὑπὸ Θεοῦ πᾶς κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου· καὶ οὐ μὴ μιανεῖτε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ.
Глvа, к~в”
Κεφάλαιο 22
1
1
Аще ви'диши телца` бра'та свое^го, и^л^и ѓ^вцђ` е^го блђдя'щђ на пђти` не мини` и&, н^о ѓ^браще'нїемъ, ѓ^брати` и^хъ бра'тђ свое^мђ”
ΜΗ ἰδὼν τὸν μόσχον τοῦ ἀδελφοῦ σου ἢ τὸ πρόβατον αὐτοῦ πλανώμενα ἐν τῇ ὁδῷ ὑπερίδῃς αὐτά· ἀποστροφῇ ἀποστρέψεις αὐτὰ τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ ἀποδώσεις αὐτῷ.
2
2
А/ще л^и нњ'сть бли'ꙁђ тебе` браT твои” и^ не ё^вњси е^го, заи^ми` е^го внђтрь до'мђ твое^го, и^ да бђ'детъ ё^ тебе` до'ндеже взы'щеᲄъ иX бра'тъ тво'и, и^ эTда'си иX е^мђ”
ἐὰν δὲ μὴ ἐγγίζῃ ὁ ἀδελφός σου πρὸς σὲ μηδὲ ἐπίστῃ αὐτόν, συνάξεις αὐτὰ ἔνδον εἰς τὴν οἰκίαν σου, καὶ ἔσται μετά σοῦ, ἕως ἂν ζητήσῃ αὐτὰ ὁ ἀδελφός σου, καὶ ἀποδώσεις αὐτῷ.
3
3
Та'кожде сᲆтвори'ши и^ ѓ^сляᲄи е^го, и^ ри'ꙁе е^го, и^ та'ко да сътвори'ши всемђ погђбле'номђ бра'та твое^го, е^ли'коже и^ꙁбњгнет# е^мђ. и^ ѓ^бря'щеши я&, да не возмо'жеши минђти я&” Ни'же
οὕτω ποιήσεις τὸν ὄνον αὐτοῦ καὶ οὕτω ποιήσεις τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ οὕτω ποιήσεις κατὰ πᾶσαν ἀπώλειαν τοῦ ἀδελφοῦ σου, ὅσα ἐὰν ἀπολῆται παρ᾿ αὐτοῦ καὶ εὕρῃς· οὐ δυνήσῃ ὑπεριδεῖν.
4
4
пре'ꙁри ѓ^сля'ти бра'та свое^го. и^л^и телца` е^го паDшагося на пђти` да не мине'ши е^го, вᲆста'вя я& да въсᲄа'виши с ниM”
οὐκ ὄψῃ τὸν ὄνον τοῦ ἀδελφοῦ σου ἢ τὸν μόσχον αὐτοῦ πεπτωκότας ἐν τῇ ὁδῷ, μὴ ὑπερίδῃς αὐτούς· ἀνιστῶν ἀναστήσεις μετ᾿ αὐτοῦ.
5
5
И$ да не бђ'детᲆ ё^тварь мђжеска на женњ`. н^и да ѓ^блачи'тся мђжь в ри'зђ же'ньскђ, ја%ко гнђсенъ е^сть гв~и б~ђ твое^мђ, вся'къ творя'и сїя”
Οὐκ ἔσται σκεύη ἀνδρὸς ἐπὶ γυναικί, οὐδὲ μὴ ἐνδύσηται ἀνὴρ στολὴν γυναικείαν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι πᾶς ποιῶν ταῦτα.
6
6
А/ще л^и гд^њ лђчи'ши гнњздо птичїе прDе ѓ^чи'ма свои^ма на пђти` и^л^и на дре'вᲇ нњкоеM, и^л^и на земли`, и^ в неM птеnца и^л^и ја%и^ца и^ мт~и ся'деT на птенцXњ и^ли ја%и^цњхъ, да не во'змеши ма'тере сᲆ п#тенцы`”
᾿Εὰν δὲ συναντήσῃς νοσσιᾷ ὀρνέων πρὸ προσώπου σου ἐν τῇ ὁδῷ ἢ ἐπὶ παντὶ δένδρῳ ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, νεοσσοῖς ἢ ὠοῖς, καὶ ἡ μήτηρ θάλπῃ ἐπὶ τῶν νεοσσῶν ἢ ἐπὶ τῶν ὠῶν, οὐ λήψῃ τὴν μητέρα μετὰ τῶν τέκνων·
7
7
Но^ эTпђ'стомъ эTпђс'тиши ма'терь, а^ птен#ца` во'ꙁмеши себњ`, да ти бл~го бђ'детъ. и^ мно'ги дн~и бђ'деши”
ἀποστολῇ ἀποστελεῖς τὴν μητέρα, τὰ δὲ παιδία λήψῃ σεαυτῷ, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ πολυήμερος γένῃ.
8
8
А/ще л^и съгради'ши храM но'въ, да сътвори'ши и^ ѓ^гражденїе хра'мови свое^мђ. и^ да не сътвори'ши ё^бо'ю въ домђ` твое^мᲆ, а%ще паде'тᲆ пады'и эT него”
᾿Εὰν δὲ οἰκοδομήσῃς οἰκίαν καινήν, καὶ ποιήσεις στεφάνην τῷ δώματί σου· καὶ οὐ ποιήσεις φόνον ἐν τῇ οἰκίᾳ σου, ἐὰν πέσῃ ὁ πεσὼν ἀπ᾿ αὐτοῦ.
9
9
И$ да не сњ'еши виногра'да твое^го раꙁли'чь, да ся не ѓст~итъ плоD. и^ сњмя е^же насње^ши съ плодо'мъ ви'н#номъ”
Οὐ κατασπερεῖς τὸν ἀμπελῶνά σου διάφορον, ἵνα μὴ ἁγιασθῇ τὸ γένημα καὶ τὸ σπέρμα, ὃ ἐὰν σπείρῃς μετὰ τοῦ γενήματος τοῦ ἀμπελῶνός σου.
10
10
И$ да не ѓ^ре'ши ю^нце'мъ и^ ѓ^сля'темъ въкђпњ.
οὐκ ἀροτριάσεις ἐν μόσχῳ καὶ ὄνῳ ἐπὶ τὸ αὐτό.
11
11
и^ да ся не ѓ^блече'ши въ ри'ꙁђ раZноли'чнђ, солнђ` и^ во'лны в#кђпњ тка'нђ”
οὐκ ἐνδύσῃ κίβδηλον, ἔρια καὶ λίνον, ἐν τῷ αὐτῷ.
12
12
И$ повра'зки да сътвори'ши себᲇ на четы'рехъ кра'ехъ ѓ^дежа свое^я, в ню'же а%ще ѓ^блече'шися”
Στρεπτὰ ποιήσεις σεαυτῷ ἐπὶ τῶν τεσσάρων κρασπέ‘δων τῶν περιβολαίων σου, ἃ ἐὰν περιβάλῃ ἐν αὐτοῖς.
13
13
И$ а'ще кт^о по'иметъ женђ` и^ бђ'детᲆ с не'ю, и^ възненави'дитъ е^я`”
᾿Εὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ καὶ μισήσῃ αὐτὴν
14
14
И$ приложиT е'й ви'нна словеса`, и^ воꙁложит# на' ню и%мя ѕло'е. и^ въз#г~летъ, женђ` сїю поя'хъ, и^ пришеD к не'и не ѓбрњтоX ю& дв~цею”
καὶἐπιθῇ αὐτῇ προφασιστικοὺς λόγους καὶ κατενέγκῃ αὐτῆς ὄνομα πονηρὸν καὶ λέγῃ· τὴν γυναῖκα ταύτην εἴληφα καὶ προσελθὼν αὐτῇ οὐκ εὕρηκα αὐτῆς τὰ παρθένια,
15
15
И$ възем#ши эTц~ъ дв~цы и^ мт~ри да и^ꙁнесђтъ деви'чьство ѓ^трокови'ца, преD стра'ца къ вратоM”
καὶ λαβὼν ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς καὶ ἡ μήτηρ ἐξοίσουσι τὰ παρθένια τῆς παιδὸς πρὸς τὴν γερουσίαν ἐπὶ τὴν πύλην,
16
16
И$ речеT эTц~ъ ѓ^трокови'ца къ стра'рцеM, дще'рь мою` сїю да'хъ мђжђ семђ` въ женђ`. и^ нн~њ же възненави'дvњ е^я”
καὶ ἐρεῖ ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς τῇ γερουσίᾳ· τὴν θυγατέρα μου ταύτην δέδωκα τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ γυναῖκα, καὶ μισήσας αὐτὴν
17
17
прилага'етъ е'й ви'н#на словеса` гл~я, не ѓ^брњто'хъ дще'ри твое^я дњ'вою. а^ с^е дњвъство дще'ри мое^я, и^ да раZгнTђ ри'ꙁы преD старцы гра'да ѓ%ного”
νῦν οὗτος ἐπιτίθησιν αὐτῇ προφασιστικοὺς λόγους λέγων· οὐχ εὕρηκα τῇ θυγατρί σου παρθένια, καὶ ταῦτα τὰ παρθένια τῆς θυγατρός μου· καὶ ἀναπτύξουσι τὸ ἱμάτιον ἐναντίον τῆς γερουσίας τῆς πόλεως.
18
18
И$ да по'имђтъ ста'рцы гра'да ѓ%ного мђжа того` и^ накажђтъ и&”
καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον καὶ παιδεύσουσιν αὐτὸν
19
19
И$ да ѓ^бвиня'тъ и&, р~, си'кль, и^ дадяT эTц~ђ ѓ^трокови'ца, ја%ко проне'слъ еs и%мя ѕл^о на дв~цђ і^и^л~ьтескђ, и^ па'ки да бђ'детъ е^мђ жена`, и^ не возмо'жеT эTпђсти'ти е^я`, по вся` лњта”
καὶ ζημιώσουσιν αὐτὸν ἑκατὸν σίκλους καὶ δώσουσι τῷ πατρὶ τῆς νεάνιδος, ὅτι ἐξήνεγκεν ὄνομα πονηρὸν ἐπὶ παρθένον ᾿Ισραηλῖτιν· καὶ αὐτοῦ ἔσται γυνή, οὐ δυνήσεται ἐξαποστεῖλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον.
20
20
А/ще л^и бђ'детъ въи^сᲄиннђ сло'во с^е. и^ не ја%ви'тся дњв#ство ѓ^трокови'ца”
ἐὰν δὲ ἐπ᾿ ἀληθείας γένηται ὁ λόγος οὗτος καὶ μὴ εὑρεθῇ παρθένια τῇ νεάνιδι,
21
21
да и^зведђт# дњви'цђ преD вра'та хра'ма эTц~а е^я`, да побїюT ю& ка'менїем#, мђжи граDстїи, и^ да ё%мреT. ја^ко сътвори` безђмїе въ сн~њхъ і^и^л~евыX. проблђди` до'мᲆ эTц~а свое^го. і^ и'змите ѕло'е эT себе` са'ми”
καὶ ἐξάξουσι τὴν νεᾶνιν ἐπὶ τὰς θύρας τοῦ οἴκου τοῦ πατρὸς αὐτῆς, καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὴν ἐν λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται, ὅτι ἐποίησεν ἀφροσύνην ἐν υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐκπορνεῦσαι τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτῆς· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
22
22
А/ще л^и мQђ допђстиTся лежа'ти съ женою мђжа'тою, да ё^бїютъ ѓ%ба, мђжа'тђю и^ лежа'щаго с не'ю, да эTи'мђтъ ѕло'е эT і^и^л~я”
᾿Εὰν δὲ εὑρεθῇ ἄνθρωπος κοιμώμενος μετὰ γυναικὸς συνῳκισμένης ἀνδρί, ἀποκτενεῖτε ἀμφοτέρους, τὸν ἄνδρα τὸν κοιμώμενον μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ τὴν γυναῖκα· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ᾿Ισραήλ.
23
23
А/ще же бђ'детъ дњ'ва съвњща'на мђ жђ и^ ё^ласкавъ ю& мђжь дрђгїи въ гра'де и^ бђдеT с не'ю”
᾿Εὰν δὲ γένηται παῖς παρθένος μεμνηστευμένη ἀνδρὶ καὶ εὑρὼν αὐτὴν ἄνθρωπος ἐν πόλει κοιμηθῇ μετ᾿ αὐτῆς,
24
24
да и^зведе'те ѓ%ба преD вра'та граDная, и^ да побїе'те ѓ%ба ка'менїеM, и^ ё^мрTђ. ѓ^трокови'цђ, поне'же не въпи'ла въ гра'дњ а^ мђжа поне'же е^сть ѓ^би'дилъ женђ` по'дрђга свое^го, и^ эTи^мᲇте ѕло'е эT себе` са'ми”
ἐξάξετε ἀμφοτέρους ἐπὶ τὴν πύλην τῆς πόλεως αὐτῶν καὶ λιθοβοληθήσονται ἐν λίθοις καὶ ἀποθανοῦνται· τὴν νεᾶνιν, ὅτι οὐκ ἐβόησεν ἐν τῇ πόλει, καὶ τὸν ἄνθρωπον, ὅτι ἐταπείνωσε τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
25
25
А/ще на' поли понаси'лит# мђжь дв~ђ съвњща'нђю, и^ нђ'ждею ѓ^би'диT ю& да ёбїе'те мђжа бы'вшаго с не'ю”
ἐὰν δὲ ἐν πεδίῳ εὕρῃ ἄνθρωπος τὴν παῖδα τὴν μεμνηστευμένην καὶ βιασάμενος κοιμηθῇ μετ᾿ αὐτῆς, ἀποκτενεῖτε τὸν κοιμώμεμον μετ᾿ αὐτῆς μόνον
26
26
А$ ѓ^трокови'цы не сᲆтвори'те ничто'же, нњсть б^о дњ'вњи грњха` смр~тнаго. а%ки кт^о вᲆста'нетъ на по'дрђга свое^го и^ ё^бїе'тᲆ дш~ђ е^го” Та'коже е^сть и^ с^е дњло,
καὶ τῇ νεάνιδι οὐ ποιήσετε οὐδέν· οὐκ ἔστιν ἁμάρτημα θανάτου, ὅτι ὡς εἴ τις ἐπαναστῇ ἄνθρωπος ἐπὶ τὸν πλησίον καὶ φονεύσῃ αὐτοῦ ψυχήν, οὕτω τὸ πρᾶγμα τοῦτο,
27
27
и^ е^гда кт^о на' поли понасилиT ю&, въꙁопи` ѓ^трокови'ца съвњща'нная и^ не бы'сть кт^о помога'яй е'й”
ὅτι ἐν τῷ ἀγρῷ εὗρεν αὐτήν, ἐβόησεν ἡ νεᾶνις ἡ μεμνηστευμένη, καὶ οὐκ ἦν ὁ βοηθήσων αὐτῇ.
28
28
А/ще л^и кт^о поси'лиT дв~ђ ја%же нњсть съвᲇща'на, и^ нђж'ею бђ'детъ с не'ю, и^ ѓ^бличиTся”
᾿Εὰν δέ τις εὕρῃ τὴν παῖδα τὴν παρθένον, ἥτις οὐ μεμνήστευται, καὶ βιασάμενος κοιμηθῇ μετ᾿ αὐτῆς καὶ εὑρεθῇ,
29
29
да даs мђжь то'й эTц~ђ эTрокови'ци, н~, дидра'гмъ сребра` и^ томђ` бђ'детᲆ жена`, поне'же ѓ^би'дилъ ю& е^сᲄь, и^ не возможеT эTпђсти'ти ю& въ вс^е вре'мя”
δώσει ὁ ἄνθρωπος ὁ κοιμηθεὶς μετ᾿ αὐτῆς τῷ πατρὶ τῆς νεάνιδος πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου, καὶ αὐτοῦ ἔσται γυνή, ἀνθ᾿ ὧν ἐταπείνωσεν αὐτήν· οὐ δυνήσεται ἐξαποστεῖλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον.
30
И$ да не пое'млетъ чл~къ жены` эTц~а свое^го, и^ да не эTкры'етъ покрове'нїа эTц~а свое^го”
Глvа, к~г”
Κεφάλαιο 23
1
1
Да не въхо'дитъ ка'женикъ. и^ скопе'цъ. въ со'нмъ гн~ь”
ΟΥ λήψεται ἄνθρωπος τὴν γυναῖκα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ οὐκ ἀποκαλύψει συγκάλυμμα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ.
2
2
Ни'же да въни'детъ блђдороDныи въ со'нмъ гн~ь до деся'таго племе'ни”
Οὐκ εἰσελεύσεται θλαδίας οὐδὲ ἀποκεκομμένος εἰς τὴν ἐκκλησίαν Κυρίου.
3
3
да не вни'детъ а^монити'нъ, и^ моа^ви'тиn въ со'нмᲆ гн~ь. и^ деся'таго племе'ни да не в#хо'диT въ храM гн~ь да'ждь и^ до вњка”
οὐκ εἰσελεύσεται ἐκ πόρνης εἰς ἐκκλησίαν Κυρίου.
4
4
Поне'же не срњто'ша ѓ^ни васъ съ хлњбы и^ водо'ю на пђти`, и^сходя'щимъ вамᲆ и^з# ꙁемля` е^гљ=пеTски” И$ к семђ` ная'ша на' тя валаа'ма сн~а веѓ%рова, эT средорњ'чїа да т^я проклене'тъ”
οὐκ εἰσελεύσεται ᾿Αμμανίτης καὶ Μωαβίτης εἰς ἐκκλησίαν Κυρίου· καὶ ἕως δεκάτης γενεᾶς οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν ἐκκλησίαν Κυρίου καὶ ἕως εἰς τὸν αἰῶνα,
5
5
И$ не въсхотњ` г~ь б~ъ твои, слы'шаᲄи валаа'ма, и^ възврати` г~ь б~ъ тво'и кля'твы въ блsве'нїе, ја^ко въꙁлюби` т^я г~ь б~ъ твои”
παρὰ τὸ μὴ συναντῆσαι αὐτοὺς ὑμῖν μετὰ ἄρτων καὶ ὕδατος ἐν τῇ ὁδῷ, ἐκπορευομένων ὑμῶν ἐξ Αἰγύπτου, καὶ ὅτι ἐμισθώσαντο ἐπὶ σὲ τὸν Βαλαὰμ υἱὸν Βεὼρ ἐκ τῆς Μεσοποταμίας καταρᾶσθαί σε·
6
6
да не съвњща'еши ми'ра къ ни'мъ и^ поспњшнаго и^мъ не да'и вс^я дн~и въ вњ'ки”
καὶ οὐκ ἠθέλησε Κύριος ὁ Θεός σου εἰσακοῦσαι τοῦ Βαλαάμ, καὶ μετέστρεψε Κύριος ὁ Θεός σου τὰς κατάρας εἰς εὐλογίαν, ὅτι ἠγάπησέ σε Κύριος ὁ Θεός σου.
7
7
да не гнђша'ешися и^дђмњ'аниномъ, ја%ко браT твой е^сть да не гнђша'ешися е^гљ=птя'нина, ја%ко ѓ^бита'лецъ бы'лъ е^си въ ꙁемли` и^хъ”
οὐ προσαγορεύσεις εἰρηνικὰ αὐτοῖς καὶ συμφέροντα αὐτοῖς πάσας τὰς ἡμέρας σου εἰς τὸν αἰῶνα.
8
8
Сн~ове а%ще родя'тся и^мъ племя` тре'тїе да въни'детъ въ со'нмъ гн~ь”
οὐ βδελύξῃ ᾿Ιδουμαῖον, ὅτι ἀδελφός σού ἐστιν· οὐ βδελύξῃ Αἰγύπτιον, ὅτι πάροικος ἐγένου ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ·
9
9
А$ще же и^ꙁы'деши въполчи'тися на враги` ᲄвоа да ся снабди'ши эT всего` ѕл^а сло'ва”
υἱοὶ ἐὰν γεννηθῶσιν αὐτοῖς, γενεᾷ τρίτῃ εἰσελεύσονται εἰς ἐκκλησίαν Κυρίου.
10
10
И$ а'ще бђдетъ въ тебњ` чл~кᲆ нечи'сᲄъ эT и^ꙁлїя'нїя но'щїю, да и^ꙁы'детъ вн^њ по'лчища и^ да не въхо'дитъ въ по'лчище.
᾿Εὰν δὲ ἐξέλθῃς παρεμβαλεῖν ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου, καὶ φυλάξῃ ἀπὸ παντὸς ρήματος πονηροῦ.
11
11
и е^гда` бђдетъ кᲆ ве'черђ, и^ да ѓ^мы'етъ ᲄњло свое` водо'ю, и^ ја^ко за'идетъ сл~нце да въни'детъ въ поlчище”
ἐὰν ᾖ ἐν σοὶ ἄνθρωπος, ὃς οὐκ ἔσται καθαρὸς ἐκ ρύσεωςαὐτοῦ νυκτός, καὶ ἐξελεύσεται ἔξω τῆς παρεμβολῆς καὶ οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν παρεμβολήν·
12
12
И$ мњстотебњ` да бђдетъ вн^њ по'лчища, и^ да и^ꙁы'деши та'мо во'нъ”
καὶ ἔσται τὸ πρὸς ἑσπέραν λούσεται τὸ σῶμα αὐτοῦ ὕδατι καὶ δεδυκότος ἡλίου εἰσελεύσεται εἰς τὴν παρεμβολήν.
13
13
Рыле'цъ же да бђ'детъ за' поя^сомъ твои^мъ, и^ бђдетъ е^гда` ся'деши вн^њ, да въскопа'еши и^мъ ја^мђ и^ посе'мъ наврати'въ да покры'е^ши стыдњнїе свое в не'и.
καὶ τόπος ἔσται σοι ἔξω τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἐξελεύσῃ ἐκεῖ ἔξω·
14
14
ја%ко г~ь б~ъ твои прехо'дитъ въ по'лчищи твоеM. и^ꙁбавля'ти т^я, и^ преда'ти враги` твоя`, въ рђцњ твои` преD лицемъ твои^мъ и^ да бђ'детъ по'лчище твое ст~о, и^ да не ја^ви'тся ё^ тебе стыдњ'нїя ве'щᲆ, и^ эTвраᲄи'тся эT тебе`.
καὶ πάσσαλος ἔσται σοι ἐπὶ τῆς ζώνης σου, καὶ ἔσται ὅταν διακαθιζάνῃς ἔξω, καὶ ὀρύξεις ἐν αὐτῷ καὶ ἐπαγαγὼν καλύψεις τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐν αὐτῷ·
15
15
да не предаси` раба` гн~ђ е^го, и^же прїидетъ къ тебњ эT гн~а свое^го”
ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου ἐμπεριπατεῖ ἐν τῇ παρεμβολῇ σου ἐξελέσθαι σε καὶ παραδοῦναι τὸν ἐχθρόν σου πρὸ προσώπου σου, καὶ ἔσται ἡ παρεμβολή σου ἁγία, καὶ οὐκ ὀφθήσεται ἐν σοὶ ἀσχημοσύνη πράγματος καὶ ἀποστρέψει ἀπὸ σοῦ.
16
16
С тобо'ю да всели'тся въ всемъ мњстњ и^дњже го'дњ бђдет# е^мђ, да не стђжи'ши е^го.
Οὐ παραδώσεις παῖδα τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, ὃς προστέθειταί σοι παρὰ τοῦ κυρίου αὐτοῦ·
17
17
и^ да не бђдеT блђ'дница эT дще'реи і^и^л~въ, и^ да не бђдет# блђдя'щихъ эT сн~овъ і^и^л~въ”
μετὰ σοῦ κατοικήσει, ἐν ὑμῖν κατοικήσει οὗ ἂν ἀρέσῃ αὐτῷ, οὐ θλίψεις αὐτόν.
18
18
да не даси` м#зды` блђдницы, ниже и^ꙁмене'нїя ўа` въ до'мъ г~а б~а твое^го въ вся'кђ мл~твђ ја%ко гнђше'нїе сђть гв~и б~ђ твое^мђ ѓ^боя`”
Οὐκ ἔσται πόρνη ἀπὸ θυγατέρων ᾿Ισραήλ, καὶ οὐκ ἔσταιπορνεύων ἀπὸ υἱῶν ᾿Ισραήλ· οὐκ ἔσται τελεσφόρος ἀπὸ θυγατέρων ᾿Ισραήλ, καὶ οὐκ ἔσται τελεισκόμενος ἀπὸ υἱῶν ᾿Ισραήλ.
19
19
да не расти'ши бра'тђ твое^мђ ли'хвы сребре'ныя и^ ли'хвы пи'щныя и^ ли'хвы вся'кїя ве'щи е^мђже а^ще в# ꙁаи'мъ даси`”
οὐ προσοίσεις μίσθωμα πόρνης οὐδὲ ἄλλαγμα κυνὸς εἰς τὸν οἶκον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου πρὸς πᾶσαν εὐχήν, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σού ἐστι καὶ ἀμφότερα.
20
20
Чю'ждемђ да расти'ши ли'хвђ, братђ же твое^мђ да не расти'ши. да блsвиT тя` г~ь б~ъ тво'и въ всњхъ дњлехъ твоиX въ ꙁемли` в ню'же и%деши та'мо прия%ти ея`”
Οὐκ ἐκτοκιεῖς τῷ ἀδελφῷ σου τόκον ἀργυρίου καὶ τόκον βρωμάτων καὶ τόκον παντὸς πράγματος, οὗ ἐὰν ἐκδανείσῃς.
21
21
А/ще же ѓ^бњща'еши ѓ^беща'нїе гв~и б~ђ твое^мђ. да не ё^ме'длиши въꙁда'ти е^го, ја%ко въꙁыща` въꙁы'щетъ г~ь б~ъ тво'и эT тебе`, и^ бђдетъ на тебњ грњ'хъ”
τῷ ἀλλοτρίῳ ἐκτοκιεῖς, τῷ δὲ ἀδελφῷ σου οὐκ ἐκτοκιεῖς, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
22
22
А/ще л^и не хо'щеши ѓ^бњща'тися нњ'сть т^и грњха`”
᾿Εὰν δὲ εὔξῃ εὐχὴν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, οὐ χρονιεῖς ἀποδοῦναι αὐτήν, ὅτι ἐκζητῶν ἐκζητήσει Κύριος ὁ Θεός σου παρὰ σοῦ, καὶ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία·
23
23
И$сходя'щая и^ꙁъ ё'стъ твои^хъ снабди` и^ сътвори`. и^м#же ѓ%бразомъ ѓ^беща` гв~и б~ђ твое^мђ даr е^же е^си гл~алъ ё^стна'ми твои^ми”
ἐὰν δὲ μὴ θέλῃς εὔξασθαι, οὐκ ἔστιν ἐν σοὶ ἁμαρτία.
24
24
А/ще вни'деши на ни'вђ по'дрђга свое^го и^ да събере'ши в рђцњ свои` кла'сы, а^ се'рпа не ꙁадњи на ни'вђ по'дрђга своего.
τὰ ἐκπορευόμενα διὰ τῶν χειλέων σου φυλάξῃ καὶ ποιήσεις ὃν τρόπον ηὔξω Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου δόμα, ὃ ἐλάλησας τῷ στόματί σου.
25
25
а^ще въни'деши въ винограD по'дрђга свое^го да зо'блеши вино`, е^ли'ко насыти'ши дш~ђ свою, а^ въ сосђдᲆ не вложи'ши”
᾿Εὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς ἀμητὸν τοῦ πλησίον σου, καὶ συλλέξῃς ἐν ταῖς χερσί σου στάχυς καὶ δρέπανον οὐ μὴ ἐπιβάλῃς ἐπ᾿ ἀμητὸν τοῦ πλησίον σου.
Глvа, к~д”
Κεφάλαιο 24
1
1
Аще же кт^о по'иметъ женђ` и^ живе'тъ с не'ю. и^ бђдетъ а^ще не ѓ^бря'щетъ блгDть преD нимъ нњкое^го ра'ди срамна дњла да напи'шетъ е'й кни'ги эTпђще'нїя и^ вда'стъ в рђцњ е'й. и^ да эTпђстиT ю& и^ꙁ до'мђ свое^го.
ΕΑΝ δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ, καὶ ἔσται ἐὰν μὴ εὕρῃ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ, ὅτι εὗρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πρᾶγμα, καὶ γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου καὶ δώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς καὶ ἐξαποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ,
2
2
и^ эTше'дши да бђдетъ жена` мђжђ и^но'мђ”
καὶ ἀπελθοῦσα γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ,
3
3
И$ е^гда` възненави'дитъ ю& мђжъ вторы'и, и^ въпи'шетъ е'й кни'гђ эTпђще'нїя и^ да'стъ е'й в рђцᲇ е^я`, и^ эT пђстит# ю& и^з до'мђ свое^го. И$л^и ё^мре'тъ мђжъ е^я` вторы'и иy б^њ ю& поя'лъ себњ` въ женђ`,
καὶ μισήσῃ αὐτὴν ὁ ἀνὴρ ὁ ἔσχατος καὶ γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου καὶ δώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς καὶ ἐξαποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἢ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ ὁ ἔσχατος, ὃς ἔλαβεν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα,
4
4
и^ не възмо'жетъ мђжъ прь'выи эTпђсти'вый ю&. ѓ^брати'тися и^ поя'ти ю& себњ` въ женђ`, по ѓ^скверне'нїи е^я` ја^ко гнђсно е^сть преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ да не ѓ^скверна'виᲄе ꙁемля` ю%же г~ь б~ъ ва'шъ дае'тъ ва'мъ въ наслњдїе”
οὐ δυνήσεται ὁ ἀνὴρ ὁ πρότερος ὁ ἐξαποστείλας αὐτὴν ἐπαναστρέψας λαβεῖν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα, μετὰ τὸ μιανθῆναι αὐτήν, ὅτι βδέλυγμά ἐστιν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· καὶ οὐ μιανεῖτε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρω.
5
5
И$ а'ще кт^о бђдетъ женђ` поя'лъ въ но'вњ да не и'детъ на' брань, и^ да не ꙁаде'жется е^мђ ника'я же ве'щь, и^ без вины` е^сть” И$ да бђ'детъ въ домђ` свое^мъ лњто е^ді'но, и^ да веселиT женђ` свою ю^же е^сть поя'лъ”
᾿Εὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα προσφάτως, οὐκ ἐξελεύσεται εἰς πόλεμον, καὶ οὐκ ἐπιβληθήσεται αὐτῷ οὐδὲν πρᾶγμα· ἀθῷος ἔσται ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ ἐνιαυτὸν ἕνα, εὐφρανεῖ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, ἣν ἔλαβεν.
6
6
И$ да не въꙁе'млеши в залоh же'рнова и^ же'рновицы, ја%ко дш~ђ свою дае'тъ в ꙁалоh.
Οὐκ ἐνεχυράσεις μύλον, οὐδὲ ἐπιμύλιον, ὅτι ψυχὴν οὗτος ἐνεχυράζει.
7
7
А/ще кт^о ја^виTся чл~къ кра'дыи дш~ђ эT бра'тїя свое'я сн~овъ і^и^л~евъ, и^ наси'лїемъ и^ продае'тъ ю&, да ё'мрет# та'ть таковы'и, и^ эTи'мњте ѕло'е эT себе` са'ми”
᾿Εὰν δὲ ἁλῷ ἄνθρωπος κλέπτων ψυχὴν ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ τῶν υἱῶν ᾿Ισραὴλ καὶ καταδυναστεύσας αὐτὸν ἀποδῶται, ἀποθανεῖται ὁ κλέπτης ἐκεῖνος· καὶ ἐξαρεῖς τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
8
8
И$ блюди` себе` са'мъ, въ бле'скъ прокаже'нїя. и^ снабди` ѕњлотвори'ти по всемђ` ꙁако'нђ, и^же повеля'тъ тебњ` жерцы` и^ левљ=ты ја^коже е^смь ꙁаповњдаl и^м# снабдњти и^ твори'ти.
Πρόσεχε σαυτῷ ἐν τῇ ἁφῇ τῆς λέπρας· φυλάξῃ σφόδρα ποιεῖν κατὰ πάντα τὸν νόμον, ὃν ἂν ἀναγγείλωσιν ὑμῖν οἱ ἱερεῖς οἱ Λευῖται· ὃν τρόπον ἐνετειλάμην ὑμῖν, φυλάξασθε ποιεῖν.
9
9
по'мниᲄе коли'ко соᲄвори` г~ь б~ъ твой марїа'ми въ и^схо'де и^сходя'щимъ ваM и^ꙁъ е^гљ=пта”
μνήσθητι ὅσα ἐποίησε Κύριος ὁ Θεός σου τῇ Μαριὰμ ἐν τῇ ὁδῷ, ἐκπορευομένων ὑμῶν ἐξ Αἰγύπτου.
10
10
А/ще до'лгъ е^сть како'въ лю'бо на по'дрђꙁњ твое'мъ, да не вни'деши въ храм# е^го взя'ти ꙁаложе'нїя
᾿Εὰν ὀφείλημα ᾖ ἐν τῷ πλησίον σου, ὀφείλημα ὁτιοῦν, οὐκ εἰσελεύσῃ εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐνεχυράσαι τὸ ἐνέχυρον αὐτοῦ·
11
11
н^о вн^њ ста'неши” Чл~къ же той на не'мже е^сть до'лгъ твои и^ꙁнесе'тъ са'мъ ꙁаложе'нїе воn”
ἔξω στήσῃ, καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗ τὸδάνειόν σού ἐστιν ἐν αὐτῷ, ἐξοίσει σοι τὸ ἐνέχυρον ἔξω.
12
12
А$ще л^и чл~къ ё^бо'гъ е^сть, да не ѓ^блежи'ши в зало'ꙁњ е^го”
ἐὰν δὲ ὁ ἄνθρωπος πένηται, οὐ κοιμηθήσῃ ἐν τῷ ἐνεχύρῳ αὐτοῦ·
13
13
Но эTда'нїеM эTда'си ри'ꙁђ е^го до ꙁа'хода слн~ца, и^ да ля'жетъ въ ри'ꙁе свое'и, и^ блsвитᲆ т^я. и^ бђ'детъ т^и млsть преD гм~ъ бм~ъ твоиM”
ἀποδόσει ἀποδώσεις τὸ ἐνέχυρον αὐτοῦ πρὸς δυσμὰς ἡλίου, καὶ κοιμηθήσεται ἐν τῷ ἱματίῳ αὐτοῦ καὶ εὐλογήσει σε, καὶ ἔσται σοι ἐλεημοσύνη ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
14
14
да не лиши'ши м#зды` ё^бо'гаго и^ прося'щаго въ бра'тїи ᲄвое'й, и^л^и эT пришелеw въ гра'де твоеM”
Οὐκ ἀπαδικήσεις μισθὸν πένητος καὶ ἐνδεοῦς ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ἢ ἐκ τῶν προσηλύτων τῶν ἐν ταῖς πόλεσί σου·
15
15
Въ то'и дн~ь да эTда'си м#здђ` е^мђ, да не за'идеᲄъ сл~нце е^мђ ја%ко ё^боh е^сть и^ в то'мъ и^мать наде'ждђ” И$ да не възопїе'тъ на' тя къ гв~и и^ бђд'етъ тебњ` грњ'хъ”
αὐθημερὸν ἀποδώσεις τὸν μισθὸν αὐτοῦ, οὐκ ἐπιδύσεται ὁ ἥλιος ἐπ᾿ αὐτῷ, ὅτι πένης ἐστὶ καὶ ἐν αὐτῷ ἔχει τὴν ἐλπίδα· καὶ καταβοήσεται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον, καὶ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία.
16
16
И$ да не ё%мрђтъ эTц~ы за' сн~ы, и^ сн~ове да не ё'мрђтъ за эTц~ы. н^о ко'ждо ꙁа сво'и грњхъ да ё%мретъ”
Οὐκ ἀποθανοῦνται πατέρες ὑπὲρ τέκνων, καὶ οἱ υἱοὶ οὐκ ἀποθανοῦνται ὑπὲρ πατέρων· ἕκαστος ἐν τῇ ἑαυτοῦ ἁμαρτίᾳ ἀποθανεῖται.
17
17
И$ да не ё^кло'ниши сђда` прише'лцђ и^ сиротњ` и^ вдовњ`” И$ да не въꙁе'млеши въ ꙁало'гъ ри'ꙁы вдовича`”
Οὐκ ἐκκλινεῖς κρίσιν προσηλύτου καὶ ὀρφανοῦ καὶ χήρας, οὐκ ἐνεχυράσεις ἱμάτιον χήρας·
18
18
Но помяне'ши ја%ко рабᲆ и^ т^ы б^њ въ ꙁемли` е^гљ=петъстњи и^ свободи` т^я г~ь б~ъ твои эTтђ'дђ. сего ра'ди а^ꙁъ ᲄебњ` ꙁаповᲇ'даю твори'ти с^е сло'во”
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐλυτρώσατό σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν· διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο.
19
19
А/ще по'жнеши ни'вђ на селњ` свое^мъ, и^ ꙁаб'ђдеши снопы` на ни'вњ свое'и да не вᲆꙁврати'шися взя'ти и^хъ прише'лцђ, и^ ё^бо'гђ, и^ сиротњ`, и^ вдовњ` да бђ'детъ, да т^я блsвитъ г~ь б~ъ твои въ всњхᲆ дњлеX рђкђ твое^ю”
᾿Εὰν δὲ ἀμήσῃς ἀμητὸν ἐν τῷ ἀγρῷ σου καὶ ἐπιλάθῃ δράγμα ἐν τῷ ἀγρῷ σου, οὐκ ἀναστραφήσῃ λαβεῖν αὐτό· τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ ἔσται, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν σου.
20
20
І$ а'ще же ма'сличїе бере'ши. да ся не въꙁврати'ши ѓ^би'роk твори'ти ꙁа собо'ю” Н$о прише'лцђ и^ сиротњ`, и^ вдовњ` да бђ'детъ” И$ въспомяне'ши ја%ко ра'бъ и^ т^ы бњ` въ земли` е^гљ=петъстњи” Сего ра'ди а^ꙁъ ᲄебњ` повелњва'ю твори'ти слово с^е”
ἐὰν δὲ ἐλαιολογῇς, οὐκ ἐπαναστρέψεις καλαμήσασθαι τὰ ὀπίσω σου· τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ ἔσται καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο.
21
21
А$ще же ѓ^бъе'млеши виногра'д# свои, да не събира'еши ѓ^би'рокъ ꙁа собо'ю. н^о прише'лцђ и^ сиротњ` и^ вдовњ` да бђ'детъ”
ἐὰν δὲ τρυγήσῃς τὸν ἀμπελῶνά σου, οὐκ ἐπανατρυγήσεις αὐτὸν τὰ ὀπίσω σου· τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ ἔσται·
22
22
И$ помяне'ши ја%ко ра'бъ бы'лъ е^си въ ꙁемли` е^гљ=петъстњи” Сего ра'ди а%ꙁъ тебњ` заповњ'даю твори'ти с^е сло'во”
καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ρῆμα τοῦτο.
Глvа, к~е”
Κεφάλαιο 25
1
1
Аще же бђдетъ пря` междђ чл~кома, и^ прїидђтъ на сђд# и^ да сђдяT и& и^ да ѓ^правдят# пра'ваго. и^ да ѓ^сђдяT нечести'ваго”
ΕΑΝ δὲ γένηται ἀντιλογία ἀνὰ μέσον ἀνθρώπων καὶ προσέλθωσιν εἰς κρίσιν καὶ κρίνωσι καὶ δικαιώσωσι τὸ δίκαιον καὶ καταγνῶσι τοῦ ἀσεβοῦς,
2
2
І$ е^гда` бђ'детъ досто'инъ ра'нъ нечести'выи, да поста'виши и& преD сђдїа'ми и^ да бїю'тъ е^го пред ни'ми по нече'стїю е^го
καὶ ἔσται ἐὰν ἄξιος ᾖ πληγῶν ὁ ἀσεβῶν, καθιεῖς αὐτὸν ἔναντι τῶν κριτῶν καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν ἐναντίον αὐτῶν κατὰ τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ.
3
3
въ число` да бїю'т# и&, м~ ра'н#, бесче'стїя е^го да не приложиT к семђ” А$ще л^и приложа'тъ паче ра'нъ сихᲆ. би'ти е^го мо'жае беꙁлњ'потно е^сть бра'тђ твое^мђ преD тобою”
ἀριθμῷ τεσσαράκοντα μαστιγώσουσιν αὐτόν, οὐ προσθήσουσιν· ἐὰν δὲ προσθῇς μαστιγῶσαι ὑπὲρ ταύτας τὰς πληγὰς πλείους, ἀσχημονήσει ὁ ἀδελφός σου ἐναντίον σου.
4
4
И$ да не ѓ^борти'ши вола` верхђщ'аго житъ”
Οὐ φιμώσεις βοῦν ἁλοῶντα.
5
5
І$ егда` живђтъ бра'тїя въкђпњ. и^ ё'мрет# е^ді'нъ эT ни'хъ, и^ пло'да не бђдетъ е^мђ да не бђдетъ жена` ё^ме'ршаго эT до'мђ и^но'мђ мђж'ђ, и^же нњсть ё%жика” Но бра'тъ мђжа е^я` да вни'детъ къ не'и да по'имет# ю& въ женђ` себњ`, и^ да живе'тъ с не'ю”
᾿Εὰν δὲ κατοικῶσιν ἀδελφοὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἀποθάνῃ εἷς ἐξ αὐτῶν,σπέρμα δὲ μὴ ᾗ αὐτῷ, οὐκ ἔσται ἡ γυνὴ τοῦ τεθνηκότος ἔξω ἀνδρὶ μὴ ἐγγίζοντι· ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς εἰσελεύσεται πρὸς αὐτὴν καὶ λήψεται αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα καὶ συνοικήσει αὐτῇ.
6
6
И$ бђ'детъ первене'цъ и^же ся роди'тъ да ё^ста'вится въ и'мя ё^мершаго и^ не поги'бнетъ и%мя е^го эT і^и^л~я”
καὶ ἔσται τὸ παιδίον, ὃ ἐὰν τέκῃ, κατασταθήσεται ἐκ τοῦ ὀνόματος τοῦ τετελευτηκότος, καὶ οὐκ ἐξαλειφθήσεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξ ᾿Ισραήλ.
7
7
А$ще л^и не хо'щетъ чл~къ поя'ти жены` бра'та свое^го да прїидетъ жена` къ вра'томъ преD ста'рцы, и^ речетъ не хо'щетъ бра'тъ мђжа мое^го въставити и%мени бра'та свое^го въ і^и^л~и”
ἐὰν δὲ μὴ βούληται ὁ ἄνθρωπος λαβεῖν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ ἀναβήσεται ἡ γυνὴ ἐπὶ τὴν πύλην ἐπὶ τὴν γερουσίαν καὶ ἐρεῖ· οὐ θέλει ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρός μου ἀναστῆσαι τὸ ὄνομα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἐν ᾿Ισραήλ, οὐκ ἠθέλησεν ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρός μου.
8
8
И$ да призовђт# и& ста'рцы гра'да того` и^ да гл~ютъ е^мђ. и^ а'ще ставъ рече'тъ не хощђ` поя'ти ея`”
καὶ καλέσουσιν αὐτὸν ἡ γερουσία τῆς πόλεως αὐτοῦ καὶ ἐροῦσιν αὐτῷ, καὶ στὰς εἴπῃ· οὐ βούλομαι λαβεῖν αὐτήν·
9
9
И$ пристђпи'вши жена` бра'та е^го къ немђ` преD стаrцы, и^ да и^з#ꙁђетᲆ сапогъ е^го е^дїнъ эT ноги` е^го, и^ да ꙁаплю'етъ на лице` е^го, и^ эTвњща'въ да речетъ, сице да сᲆтворяT чл~кђ, и^же не соꙁида'еT домђ бра'та свое^го”
καὶ προσελθοῦσα ἡ γυνὴ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἔναντι τῆς γερουσίας καὶ ὑπολύσει τὸ ὑπόδημα αὐτοῦ τὸ ἓν ἀπὸ τοῦ ποδὸς αὐτοῦ καὶ ἐμπτύσεται κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ ἀποκριθεῖσα ἐρεῖ· οὕτω ποιήσουσι τῷ ἀνθρώπῳ, ὃς οὐκ οἰκοδομήσει τὸν οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἐν ᾿Ισραήλ·
10
10
И$ проꙁовется и%мя е^го вᲆ і^и^л~и домᲆ и^з#ꙁђвшаго сапогᲆ”
καὶ κληθήσεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν ᾿Ισραὴλ Οἶκος τοῦ ὑπολυθέντος τὸ ὑπόδημα.
11
11
А/ще же бїюTся чл~ка дв^а вᲆкђпњ, мђжъ съ бра'тоM свои^мᲆ, и^ пришеDши жена` е^дїнаго ею` эTя%ти мђжа свое^го эT рђки` бию%щаго и^ просте'рши рђкђ свою` и%меT ꙁа лоно` е^го
᾿Εὰν δὲ μάχωνται ἄνθρωποι ἐπὶ τὸ αὐτό, ἄνθρωπος μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ προσέλθη ἡ γυνὴ ἑνὸς αὐτῶν ἐξελέσθαι τὸν ἄνδρα αὐτῆς ἐκ χειρὸς τοῦ τύπτοντος αὐτὸν καὶ ἐκτείνασα τὴν χεῖρα ἐπιλάβηται τῶν διδύμων αὐτοῦ,
12
12
да эTсњче'ши рђ'кђ ей, да не пощади'ши ѓ%ка твое^го на ню`”
ἀποκόψεις τὴν χεῖρα αὐτῆς· οὐ φείσεται ὀ ὀφθαλμός σου ἐπ᾿ αὐτῇ.
13
13
И$ да не бђдетъ вᲆ вре'тищи твое^мъ мњ'рило, и^ мњрило вели'кое и^ малое”
Οὐκ ἔσται ἐν τῷ μαρσίππῳ σου στάθμιον καὶ στάθμιον, μέγα ἢ μικρόν·
14
14
И$ да не бђдет# в домђ` твое^мᲆ мњ'ра, и^ мњ'ра вели'ка и^ ма'ла”
οὐκ ἔσται ἐν τῇ οἰκίᾳ σου μέτρον καὶ μέτρον, μέγα ἢ μικρόν·
15
15
Но^ мњрило пра'во, и^ пра'ведно да бђ'детъ тебњ` и^ мњра ра'вна і^ и'стина бђдеT тебњ`” да мно'ги дн~и бђ'деши на земли` ю%же г~ь б~ъ твой дае'тъ тебњ` въ прича'стїе”
στάθμιον ἀληθινὸν καὶ δίκαιον ἔσται σοι, καὶ μέτρον ἀληθινὸν καὶ δίκαιον ἔσται σοι, ἵνα πολυήμερος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ·
16
16
ЈА/ко гнђ'сенъ е^сть гв~и б~ђ твое^мђ, вся'къ творя'и сїя. всяk творя'и непра'вдђ”
ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα, πᾶς ποιῶν ἄδικον.
17
17
Помяни` коли'кот^и сътвори` а^м#мали'къ на пђти`, и^сходя'щђ т^и и^ꙁъ е^гљ=пта”
Μνήσθητι ὅσα ἐποίησέ σοι ᾿Αμαλὴκ ἐν τῇ ὁδῷ ἐκπορευομένου σου ἐκ γῆς Αἰγύπτου,
18
18
Ка'ко съпроти'вися на пђти` ᲄебњ. і^ и^с#сњче` твою стражбђ` стрњгђщђю ꙁа ᲄобо'ю. ты' же а%лченъ бња'ше и^ трђдеn и^ не въꙁбоя'ся б~а”
πῶς ἀντέστη σοι ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ ἔκοψέ σου τὴν οὐραγίαν, τοὺς κοπιῶντας ὀπίσω σου, σὺ δὲ ἐπείνας καὶ ἐκοπίας, καὶ οὐκ ἐφοβήθη τὸν Θεόν.
19
19
И$ бђ'детъ е^гда` поко'итъ т^я г~ь б~ъ тво'и эT всњхъ вра'гъ твои^хъ, и^же ѓ%колотебе` вᲆ ꙁемли` ю%же г~ь б~ъ дае'тъ тебњ` въ прича'стїе, всели'тися на не'и” да погђби'ши и%мя а^м#мали'ково и^же поD нб~семъ, и^ да не забђ'деши”
καὶ ἔσται ἡνίκα ἐὰν καταπαύσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἀπὸ πάντων τῶν ἐχθρῶν σου τῶν κύκλῳ σου ἐν τῇ γῇ, ᾗ Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομῆσαι, ἐξαλείψεις τὸ ὄνομα ᾿Αμαλὴκ ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ οὐ μὴ ἐπιλάθῃ.
Глvа, к~ѕ”
Κεφάλαιο 26
1
1
И$ бђ'детъ е^гда` вни'деши въ зе'млю ю%же г~ь б~ъ тво'и дае'тъ тебњ` въ прича'стїе, и^ всели'шися въ не'и”
ΚΑΙ ἔσται ἐὰν εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι κληρονομῆσαι, καὶ κατακληρονομήσῃς αὐτὴν καὶ κατοικήσῃς ἐπ᾿ αὐτῆς,
2
2
И$ да во'змеши нача'тки эT ꙁеMля твоея`, ја^же г~ь б~ъ тво'и даеT тебњ` въ ѓ^дръжа'нїе, да вложи'ши вᲆ ко'шницђ. и^ да и'деши въ мњсто и^дњже и^збереT тебњ` г~ь б~ъ тво'и приꙁыва'ти и%мя е^гот^ђ”
καὶ λήψῃ ἀπὸ τῆς ἀπαρχῆς τῶν καρπῶν τῆς γῆς σου, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, καὶ ἐμβαλεῖς εἰς κάρταλλον καὶ πορεύσῃ εἰς τὸν τόπον, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου ἐπικληθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ,
3
3
И$ да прїи'деши къ жерцђ` и^же бђдеT в ты дн~и, и^ рече'ши къ немђ`, и^сповњ'даюся днsе гв~и б~ђ свое^мђ. ја%ко внидо'хомъ въ ꙁе'млю, е^ю'же кля'тся г~ь эTц~емъ на'шимъ да'ти ю& намъ”
καὶ ἐλεύσῃ πρὸς τὸν ἱερέα, ὃς ἔσται ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτόν· ἀναγγέλλω σήμερον Κυρίῳ τῷ Θεῷ μου ὅτι εἰσελήλυθα εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ἡμῶν δοῦναι ἡμῖν.
4
4
И$ да во'змеT жреw эT рђ'кђ твое^ю ко'шницђ. и^ да положиT ю& пря'мо ѓ^лтарю` г~а б~а твое^го”
καὶ λήψεται ὁ ἱερεὺς τὸν κάρταλλον ἐκ τῶν χειρῶν σου καὶ θήσει αὐτὸν ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου,
5
5
И$ эTвеща'в# гл~еши преD гм~ъ бм~ъ твоиM. сирїю ѓ^ста'ви эTц~ъ мо'и, и^ сни'де въ е^гљ=петъ, и^ ѓ^бита` тђ` число'мъ ма'лыM и^ бы'сть т^ђ въ лю'ди мно'ги, и^ въ мно'жество вели'ко”
καὶ ἀποκριθεὶς ἐρεῖς ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· Συρίαν ἀπέβαλεν ὁ πατήρ μου καὶ κατέβη εἰς Αἴγυπτον καὶ παρῴκησεν ἐκεῖ ἐν ἀριθμῷ βραχεῖ καὶ ἐγένετο ἐκεῖ εἰς ἔθνος μέγα καὶ πλῆθος πολύ·
6
6
И$ ꙁаѕли'ша наM е^гљ=птяне и^ преѓ^би'дњша н^ы, и^ въꙁложи'ша на' ны дњла тя'жка”
καὶ ἐκάκωσαν ἡμᾶς οἱ Αἰγύπτιοι καὶ ἐταπείνωσαν ἡμᾶς καὶ ἐπέθηκαν ἡμῖν ἔργα σκληρά·
7
7
И$ въꙁопи'хомъ къ г~ђ б~ђ эTц~ъ на'шихъ, и^ ё^слы'ша г~ь во'пль нашъ, и^ ви'дњ смире'нїе на'ше и^ трђдъ на'шъ, и^ ско'рбь на'шђ”
καὶ ἀνεβοήσαμεν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς ἡμῶν καὶ εἶδε τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν καὶ τὸν μόχθον ἡμῶν καὶ τὸν θλιμμὸν ἡμῶν·
8
8
И$зведе` н^ы г~ь и^ꙁъ е^гљ=пта са'мъ крњ'постїю свое'ю вели'кою, и^ рђко'ю си'лною и^ мы'шцею высо'кою. и^ въ ё^дивле'нїи велицMњ и^ въ зна'менїи и^ въ чюдесе'хъ”
καὶ ἐξήγαγεν ἡμᾶς Κύριος ἐξ Αἰγύπτου αὐτὸς ἐν ἰσχύϊ αὐτοῦ τῇ μεγάλῃ καὶ ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐν ὁράμασι μεγάλοις καὶ ἐν σημείοις καὶ ἐν τέρασι
9
9
И$ въведи` н^ы въ мњсто с^е, и^ да'сть наM ꙁе'млю сїю” ꙁе'млю кипя'щђ мле'комъ и^ ме'доM”
καὶ εἰσήγαγεν ἡμᾶς εἰς τὸν τόπον τοῦτον καί ἔδωκεν ἡμῖν τὴν γῆν ταύτην, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι·
10
10
И$ нн~њ с^е принесо'х# нача'т#ки эT плода` ꙁемля` ю%же да'лъ е^си мн^њ г~и” И$ ѓ^ста'виши е& преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ, и^ поклони'шися т^ђ предъ гм~ъ бм~ъ твои^мъ”
καὶ νῦν ἰδοὺ ἐνήνοχα τὴν ἀπαρχὴν τῶν γενημάτων τῆς γῆς, ἧς ἔδωκάς μοι, Κύριε, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι. καὶ ἀφήσεις αὐτὰ ἀπέναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ προσκυνήσεις ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου·
11
11
И$ весели'шися ѓ^ всњхъ бл~гостехъ ја^же да'лъ е^сть тебњ` г~ь б~ъ твои, и^ домђ твое^мђ, и^ левљ=тинђ и^ прише'лцђ и^же ё^ тебе`”
καὶ εὐφρανθήσῃ ἐν πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς, οἷς ἔδωκέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ ἡ οἰκία σου καὶ ὁ Λευίτης καὶ ὁ προσήλυτος ὁ ἐν σοί.
12
12
Є$гда' же съверши'ши ѓ^десяти'ти вс^ю десяᲄи'нђ жи'тнђю ꙁемля` ᲄвоеа` въ лњтотре'тїе, въ лњто в неже десят#ствђ'ют# десяти'нђ. и^ да даси` левљ=тинђ и^ прише'лцђ и^ сиротњ` и^ вдовњ` да ја%дя'тъ въ градњхъ твои^хъ, и^ насы'тятся”
᾿Εὰν δὲ συντελέσῃς ἀποδεκατῶσαι πᾶν τὸ ἐπιδέκατον τῶν γενημάτων σου ἐν τῷ ἔτει τῷ τρίτῳ, τὸ δεύτερον ἐπιδέκατον δώσεις τῷ Λευίτῃ καὶ τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ, καὶ φάγονται ἐν ταῖς πόλεσί σου καὶ εὐφρανθήσονται.
13
13
И$ речеши преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ ѓ^чи'стиX ст~ая и^ꙁ до'мђ мое^го, и^ да'хъ я# левљ=тђ и^ прише'лцђ и^ сиротњ`, и^ вдовњ`, по всњм# ꙁа'повњдемъ твоиM и^хже заповњ'да мн^њ” Не престђпи'хъ за'повњди твое^я, и^ не ꙁабы'хъ”
καὶ ἐρεῖς ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· ἐξεκάθαρα τὰ ἅγια ἐκ τῆς οἰκίας μου καὶ ἔδωκα αὐτὰ τῷ Λευίτῃ καὶ τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρᾳ κατὰ πάσας τάς ἐντολάς, ἃς ἐνετείλω μοι, οὐ παρῆλθον τὴν ἐντολήν σου καὶ οὐκ ἐπελαθόμην·
14
14
И$ не и^ꙁъја%х# въ болњ'ꙁнь мою эT ни'хъ, и^ не да'хъ эT ни'хъ въ нече'стїе, и^ не даX эT ни'хᲆ ё^ме'ршемђ” Послђша'хъ гла'са г~а б~а мое^го. сътвори'хъ ја^коже ꙁаповњ'да мн^њ”
καὶ οὐκ ἔφαγον ἐν ὀδύνῃ μου ἀπ᾿ αὐτῶν, οὐκ ἐκάρπωσα ἀπ᾿ αὐτῶν εἰς ἀκάθαρτον, οὐκ ἔδωκα ἀπ᾿ αὐτῶν τῷ τεθνηκότι· ὑπήκουσα τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐποίησα καθὰ ἐνετείλω μοι.
15
15
При'зри же съ нб~си эT хра'ма ст~оготвое^го, и^ блsви лю'ди своя і^и^л~я, и^ ꙁе'млю ю%же е^си да'лъ иM, ја%коже ся е^си кля'лъ эTц~емъ на'шим# дати на'мъ ꙁе'млю кипя'щђ мле'коM и^ ме'домъ”
κάτιδε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ ἁγίου σου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ εὐλόγησον τὸν λαόν σου τὸν ᾿Ισραὴλ καὶ τὴν γῆν, ἣν ἔδωκας αὐτοῖς, καθὰ ὤμοσας τοῖς πατράσιν ἡμῶν δοῦναι ἡμῖν γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι.
16
16
Въ то'и дн~ь ꙁаповњ'даеT тебњ` г~ь б~ъ твой, сътвори'ти вс^я ѓ^правле'нїя сїя, и^ сђды`” И$ да снабди'те и^ сътвори'те я& эT всего срDца вашего, и^ эT всея` дш~а ва'шея”
᾿Εν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ Κύριος ὁ Θεός σου ἐνετείλατό σοι ποιῆσαι πάντα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα, καὶ φυλάξεσθε καὶ ποιήσετε αὐτὰ ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς ὑμῶν.
17
17
Га~ и^ꙁбра'лъ е^си днесь бы'ти тебњ` б~ђ. и^ ходи'ти въ вс^я пђти` е^го, и^ снабдњт'и вс^я ѓ^правле'нїя е^го и^ повелᲇнїя и^ сђды` е^го и^ послђшати` гла'са е^го”
τὸν Θεὸν εἵλου σήμερον εἶναί σου Θεὸν καὶ πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ φυλάσσεσθαι τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα καὶ ὑπακούειν τῆς φωνῆς αὐτοῦ.
18
18
И$ г~ь и^збра` ва'съ днесь, да бђдете е^мђ лю'ди прпDбнїи, ја%коже ти е^сть реклъ снабдњти вс^я ꙁа'повњди е^го.
καὶ Κύριος εἵλατό σε σήμερον γενέσθαι σε αὐτῷ λαὸν περιούσιον, καθάπερ εἶπέ σοι, φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ
19
19
и^ да бђ'деши вы'ше наD всњми страна'ми, и^мже сътвори'тъ т^я и^ме'н#на, и^ хва'лна, и^ сла'вна. быᲄи лю'деM ст~ыM г~ђ б~ђ ва'шемђ ја%коy гл~а”
καὶ εἶναί σε ὑπεράνω πάντων τῶν ἐθνῶν, ὡς ἐποίησέ σε ὀνομαστὸν καὶ καύχημα καὶ δοξαστόν, εἶναί σε λαὸν ἅγιον Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καθὼς ἐλάλησε.
Глvа, к~з”
Κεφάλαιο 27
1
1
И$ ꙁаповњ'да мољ=сїи ста'рцем# сн~овъ
ΚΑΙ προσέταξε Μωυσῆς καὶ ἡ γερουσία ᾿Ισραὴλ λέγων· φυλάσσεσθε πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον.
2
2
да'етъ вамъ въ прича'стїе, да поста'виши себњ` ка'мыки вели'ки, и^ да ѓ^мњ'лиши я& мњ'ломъ”
καὶ ἔσται ᾗ ἂν ἡμέρᾳ διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι, καὶ στήσεις σεαυτῷ λίθους μεγάλους καὶ κονιάσεις αὐτοὺς κονίᾳ
3
3
И$ да вᲆпи'шеши на ка'мыцехъ вс^я словеса` зако'на сего. ја%коже пре'идете і^ѓ^рдаn и^ вни'дете вᲆ землю ю^же г~ь б~ъ тво'и да'етъ тебњ, зе'млю кипя'щђю ме'домъ и^ мле'комъ, ја%коже е^сть ре'клъ г~ь б~ъ эTц~ъ твоиX тебњ”
καὶ γράψεις ἐπὶ τῶν λίθων τούτων πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου, ὡς ἂν διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην, ἡνίκα ἂν εἰσέλθητε εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου δίδωσί σοι, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι, ὃν τρόπον εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σού σοι·
4
4
И$ бђдетъ ја%ко преидете і^ѓ^рда'нъ, да поста'вите ка'мыки с^и иXже а^зъ повелњва'ю ва'мъ днеs въ горњ` а^е^ва'лњ. и^ помᲇ'лиши иX мᲇлоM”
καὶ ἔσται ὡς ἂν διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην, στήσετε τοὺς λίθους τούτους, οὓς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐν ὄρει Γαιβὰλ καὶ κονιάσεις αὐτοὺς κονίᾳ.
5
5
И$ да сᲆгради'ши т^ђ ѓ^лта'рь гв~и б~ђ твое^мђ. ѓ^лтаr эT ка'меня, да не въꙁложи' ши на'нь желњ'за”
καὶ οἰκοδομήσεις ἐκεῖ θυσιαστήριον Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, θυσιαστήριον ἐκ λίθων, οὐκ ἐπιβαλεῖς ἐπ᾿ αὐτὸ σίδηρον·
6
6
Ка'менїеM цњ'лыM да сᲆгради'ши ѓlтарь г~ви б~ђ ᲄвоемђ” И$ да воZложи'ши на' ня вс^есъж#женїе гв~и б~ђ твое^мђ,
λίθους ὁλοκλήρους οἰκοδομήσεις θυσιαστήριον Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου καὶ ἀνοίσεις ἐπ᾿ αὐτὸ ὁλοκαυτώματα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου
7
7
и^ положи'ши ᲄре'бђ сп~сенїа, да ја%си насыᲄи'шися т^ђ, и^ воZвесели'шися преD гм~ь бм~ъ ᲄвоиM,
καὶ θύσεις ἐκεῖ θυσίαν σωτηρίου καὶ φαγῇ καὶ ἐμπλησθήσῃ και εὐφρανθήσῃ ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
8
8
и^ вᲆпиши` на камыцXњ сиX ве'сь закоn сїи ѕњло ја%вњ”
καὶ γράψεις ἐπὶ τῶν λίθων πάντα τὸν νόμον τοῦτον σαφῶς σφόδρα.
9
9
И$ гл~а мољ=сїи жерце'м# и^ левљ=томъ и^ вᲆсемђ` і^и^л~ю рекђщ'и молча` послђш'аи і^и^л~ю, въ дн~ь б^о сїи бы'сть въ лю'ди гв~и б~ђ твое^мђ”
Καὶ ἐλάλησε Μωυσῆς καὶ οἱ ἱερεῖς οἱ Λευῖται παντὶ ᾿Ισραὴλ λέγοντες· σιώπα καὶ ἄκουε, ᾿Ισραήλ· ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ γέγονας εἰς λαὸν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου·
10
10
И$ да послђш'аеши гла'са г~а б~а свое^го, и^ да сътвори'ши вс^я ꙁа'повњди е^го и^ ѓ^правле'нїа е^го, ја%же а^ꙁъ заповњ'даю тебњ` дне'сь”
καὶ εἰσακούσῃτῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ ποιήσεις πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον.
11
11
И$ заповњ'да мољ=сїи лю'демъ въ то'й дн~ь гл~я.
Καὶ ἐνετείλατο Μωυσῆς τῷ λαῷ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ λέγων·
12
12
сїи да ста'нђтъ блsви'ти лю'ди на горњ` гариꙁи'нъ, прешеDши і^ѓ^рда'нъ симеѓ'нъ, левљ=и, і^ю'да, и^саха'ръ. і^ѓ^сифъ, и^ веньа'минъ”
οὗτοι στήσονται εὐλογεῖν τὸν λαὸν ἐν ὄρει Γαριζὶν διαβάντες τὸν ᾿Ιορδάνην· Συμεών, Λευί, ᾿Ιούδας, ᾿Ισσάχαρ, ᾿Ιωσὴφ καὶ Βενιαμίν.
13
13
Сїи же да ста'нђтᲆ ё^ кля'твы на горњ` гева'лњ, рђви'мъ, и^ гаD а^си'ръ, заё^ло'нъ, да'нъ, и^ неџали'мъ”
καὶ οὗτοι στήσονται ἐπὶ τῆς κατάρας ἐν ὄρει Γαιβάλ· Ρουβήν, Γὰδ καὶ ᾿Ασήρ, Ζαβουλών, Δὰν καὶ Νεφθαλί.
14
14
И$ эTвеща'вше да рекђтъ левљ=ти всемђ і^и^л~ю гла'сомъ вели'кимᲆ”
καὶ ἀποκριθέντες ἐροῦσιν οἱ Λευῖται παντὶ ᾿Ισραὴλ φωνῇ μεγάλῃ·
15
15
Прокля'тъ чл~къ и^же сътвориT и^ꙁва'янїа, и^л^и солїа'нїа скве'рно гв~и. дњло рђчное и^ хи'траго и^ положи'тъ я& въ покро'вњ. и^ да эTвњща'вше вс^и лю'дїе рекђтъ бђ'ди т^о”
᾿Επικατάρατος ἄνθρωπος, ὅστις ποιήσει γλυπτὸν καὶ χωνευτόν, βδέλυγμα Κυρίῳ, ἔργον χειρῶν τεχνιτῶν, καὶ θήσει αὐτὸ ἐν ἀποκρύφῳ· καὶ ἀποκριθεὶς πᾶς ὁ λαὸς ἐροῦσι· γένοιτο.
16
16
Про'кляT и^же ѕлорњ'читъ эTц~а свое^го и^л^и ма'тери свое'и, и^ рекђтъ вс^и лю'дїе бђди”
ἐπικατάρατος ὁ ἀτιμάζων πατέρα αὐτοῦ ἢ μητέρα αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
17
17
Про'клятъ и^же претворя'етᲆ предњлы по'дрђга свое^го и^ да рекTђ вс^и лю'дїе бђ'ди”
ἐπικατάρατος ὁ μετατιθεὶς ὅρια τοῦ πλησίον· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
18
18
Про'кляT прельща'яи слᲇпаго въ пђти`, и^ рекTђ вс^и лю'дїе бђди”
ἐπικατάρατος ὁ πλανῶν τυφλὸν ἐν ὁδῷ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
19
19
Про'кляT и^же ё^клониT сђд# пришеlцђ и^ сироᲄњ и^ вдовњ` и^ рекTђ вс^и лю'дїе бђди”
ἐπικατάρατος ὃς ἂν ἐκκλίνῃ κρίσιν προσηλύτου καὶ ὀρφανοῦ καὶ χήρας· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
20
20
Про'кляT лежа'и сᲆ жено'ю эTц~а своеh ја%ко эTкрыl е^сть эTкрове'нїе эTц~а свое^го, и^ рекTђ вс^и лю'дїе бђ'ди”
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ γυναικὸς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ὅτι ἀπεκάλυψε συγκάλυμμα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
21
21
Про'кляT лежа'и съ вся'киM ско'том#, и^ рекђтъ вс^и лю'дїе бђ'ди”
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ παντὸς κτήνους· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
22
22
Про'кляT лежа'и съ сестро'ю свое^ю дще'рїю эTц~а свое^го, и^л^и дще'рїю ма'тери свое^я, и^ рекђт# вс^и лю'ди бђ'ди”
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ ἀδελφῆς ἐκ πατρὸς ἢ μητρὸς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
23
23
Про'клятᲆ лежа'и с те'щїю свое^ю, и^ рекђтъ вс^и лю'дїе бђ'ди”
ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ πενθερᾶς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο. ἐπικατάρατος ὁ κοιμώμενος μετὰ τῆς ἀδελφῆς τῆς γυναικὸς αὐτοῦ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
24
24
Про'клятъ и^же бїет# по'дрђга съ лестїю, и^ да рекђтъ вс^и лю'ди бђди”
ἐπικατάρατος ὁ τύπτων τὸν πλησίον δόλῳ· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
25
25
Про'клятъ и^же во'зметъ м#ꙁдђ`. на ё^бо'и дш~а кро'ви неви'нныа и^ рекђтᲆ вс^и лю'дїе бђ'ди”
ἐπικατάρατος ὃς ἂν λάβῃ δῶρα πατάξαι ψυχὴν αἵματος ἀθῴου· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
26
26
Про'кляT вся'къ чл~къ и^же не пребђ'детъ въ всњ'хъ словесњ'хъ ꙁако'на сего` е^же твори'ти я&, и^ рекђтъ вс^и лю'ди бђ'ди” И$ бђ'детъ е^гда` пре'идете і^ѓ^рда'нъ, въ зе'млю ю%же г~ь б~ъ ваj даеT ваM”
ἐπικατάρατος πᾶς ἄνθρωπος ὃς οὐκ ἐμμενεῖ ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις τοῦ νόμου τούτου ποιῆσαι αὐτούς· καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός· γένοιτο.
Глvа, к~и”
Κεφάλαιο 28
1
1
Аще слђхомъ послђша'ете гла'са г~а б~а ва'шего, и^ снабди'те ᲄвори'ти вс^я ꙁа'повᲇди е^го. ја^же аZ заповњ'даю т^и днsь, и^ дастᲆ т^и г~ь б~ъ тво'и наD всњми страна'ми ꙁемля`”
ΚΑΙ ἔσται ὡς ἂν διαβῆτε τὸν ᾿Ιορδάνην εἰς τὴν γῆν ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν, ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, καὶ δώσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ὑπεράνω πάντων τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς,
2
2
И$ прїидTђ на' тя вс^я блsве'нїа сїя. и^ ѓ^бря'щђтъ т^я” А/ще слђхомᲆ послђшаеши слове'съ г~а б~а твое^го.
καὶ ἥξουσιν ἐπὶ σὲ πᾶσαι αἱ εὐλογίαι αὗται καὶ εὑρήσουσί σε, ἐὰν ἀκοῇ ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
3
3
блsве'нъ т^ы въ гра'дњ блsве'нъ т^ы на селњ`”
εὐλογημένος σὺ ἐν πόλει καὶ εὐλογημένος σὺ ἐν ἀγρῷ·
4
4
Блsве'на племена` ё^тро'бы твое^я и^ плоD земля` твое^а, и^ ста'да воловъ твои^хᲆ, и^ па'ствины ѓ^ве'цъ твоиX”
εὐλογημένα τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου καὶ τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου·
5
5
Блsвены гђ'мна твои` и^ про'чая твоя” Блsве'на ко'шница твоа и^ ѓ^ста'нцы твои`.
εὐλογημέναι αἱ ἀποθῆκαί σου καὶ τὰ ἐγκαταλείμματά σου·
6
6
блsве'нъ ты е^гда` въхо'диши, и^ блsве'нъ т^ы е^гда` и^схо'диши”
εὐλογημένος σὺ ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαί σε, καὶ εὐλογημένος σὺ ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε.
7
7
Преда'стъ б^о г~ь б~ъ враги` твоа` сђпротивя'щаася тебњ, съкрђше'ны преD лицеM твои^мᲆ пђтемᲆ е^ді'немъ прїидTђ к тебњ, и^ сеDмїю пђтїи пробњ'гнђт# эT лица` твое^го”
παραδῷ Κύριος ὁ Θεός σου τοὺς ἐχθρούς σου τοὺς ἀνθεστηκότας σοι συντετριμμένους πρὸ προσώπου σου· ὁδῷ μιᾷ ἐξελεύσονται πρὸς σὲ καὶ ἐν ἑπτὰ ὁδοῖς φεύξονται ἀπὸ προσώπου σου.
8
8
По'слетъ г~ь на' тя блsве'нїе въ домXњ твои^хъ, и^ на вс^я на ня'же въꙁложи'ши рђ'кђ твою` за земли`, ю%же г~ь б~ъ твои да'етъ тебњ`”
ἀποστείλαι Κύριος ἐπὶ σὲ τὴν εὐλογίαν ἐν τοῖς ταμιείοις σου καὶ ἐπὶ πάντα, οὗ ἂν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου, ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι.
9
9
Въста'витъ т^я г~ь б~ъ тво'и себњ` люD ст~ъ, ја%коy ся е^сть кляl эTцем# твоиM. а%ще послђшае^ши гла'са г~а б~а твоеh, и^ хо'диши въ пђти` е^го”
ἀναστήσαι σε Κύριος ἑαυτῷ λαὸν ἅγιον, ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, ἐὰν ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ πορευθῇς ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ·
10
10
И$ ё%ꙁряT тя вся` страны` земныа, ја%ко и%мя г~а б~а ᲄвое^го призва'ся на' тя, и^ ё^бояTся тебе`”
καὶ ὄψονταί σε πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς, ὅτι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικέκληταί σοι, καὶ φοβηθήσονταί σε.
11
11
И$ ё^мно'жиT т^я г~ь б~ъ тво'и въ бл~го. ѓ^ племене'хъ ё^тро'бы твое^я, и^ ѓ^ плодXњ скот# твоиX и^ ѓ^ плодXњ земли` твое^я на' ꙁемли. ја%же кляся г~ь эTц~еM твоиM дати ю& тебњ`”
καὶ πληθυνεῖ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς ἀγαθὰ ἐν τοῖς ἐκγόνοις τῆς κοιλίας σου, καὶ ἐπὶ τοῖς ἐκγόνοις τῶν κτηνῶν σου καὶ ἐπὶ τοῖς γενήμασι τῆς γῆς σου, ἐπὶ τῆς γῆς σου ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου δοῦναί σοι.
12
12
эTкры'етъ тебњ` г~ь съкро'вище свое` бл~го'е. нб~о да'стъ до'ждь ꙁемли` твое'и вᲆ вре'мя свое, блsви'ти вс^я дњлеса` рђкђ твое^ю. и^ въда'си въ за'емъ стра'намъ мно'гимъ ты' же не ѓ^должи'шися” И$ ѓ^блада'еши т^ы мно'гими страна'ми, тобо'ю же не ѓ^блада'юT”
ἀνοίξαι σοι Κύριος τὸν θησαυρὸν αὐτοῦ τὸν ἀγαθόν, τὸν οὐρανόν, δοῦναι τὸν ὑετόν τῇ γῇ σου ἐπὶ καιροῦ αὐτοῦ· εὐλογήσαι πάντα τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, καὶ δανειεῖς ἔθνεσι πολλοῖς, σὺ δὲ οὐ δανειῇ, καὶ ἄρξεις σὺ ἐθνῶν πολλῶν, σοῦ δὲ οὐκ ἄρξουσι.
13
13
И$ поста'витъ т^я г~ь б~ъ твои въ нача'ле а^ не въ концы`, и^ бђ'деши тогда` вы'ше, и^ не ни'же” А/ще послђш'аеши ꙁа'повњди г~а б~а свое^го е^ли'ко а^зъ ꙁаповњ'даю тебњ` днsь снабдњти и^ твори'ти”
καταστήσαι σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς κεφαλὴν καὶ μὴ εἰς οὐράν, καὶ ἔσῃ τότε ἐπάνωκαὶ οὐκ ἔσῃ ὑποκάτω, ἐὰν ἀκούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον φυλάσσειν καὶ ποιεῖν·
14
14
И$ да не престђ'пиши эT всњх# словеs ја^же а^зъ ꙁаповњ'даю ᲄебњ днsь, на' десно ни'же на' лњво, да не хо'дите въ слDњ бо'гъ чюжди'хъ слђжити иM”
οὐ παραβήσῃ ἀπὸ πασῶν τῶν ἐντολῶν, ὧν ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, δεξιὰ οὐδὲ ἀριστερὰ πορεύεσθαι ὀπίσω θεῶν ἑτέρων λατρεύειν αὐτοῖς.
15
15
И$ бђдетъ а%ще не послђша'еши гла'са г~а б~а твое^го, снабдᲇти и^ твори'ти вс^я за'повњди е^го, е^ли'ко а^зъ ꙁаповњ'даю тебњ` днsь” Прїидђтъ на' тя вс^я кля'твы сїя, и^ пости'гнTђ т^я,
Καὶ ἔσται ἐὰν μὴ εἰσακούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάσας τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, καὶ ἐλεύσονται ἐπὶ σὲ πᾶσαι αἱ κατάραι αὗται καὶ καταλήψονταί σε.
16
16
и^ про'кляT бђ'деши т^ы въ гра'де, и^ про'клятъ т^ы и^ на селњ”
ἐπικατάρατος σὺ ἐν πόλει, καὶ ἐπικατάρατος σὺ ἐν ἀγρῷ·
17
17
Про'кляты гђмна ᲄвои`, и^ прочая ᲄвоа”
ἐπικατάρατοι αἱ ἀποθῆκαί σου καὶ τὰ ἐγκαταλείμματά σου·
18
18
Прокля'та племе'на ё^тро'бы твоея, и^ жи'та земля` твое^я, и^ ста'да волоv твоиX, и^ па'ствы ѓ^ве'цъ твоиX”
ἐπικατάρατα τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου, τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου·
19
19
И$ про'кляT т^ы е^гда` вᲆхо'диши, и^ про'кляT т^ы вънегда` иZхо'диши”
ἐπικατάρατος σὺ ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαί σε καὶ ἐπικατάρατος σὺ ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε.
20
20
И$ послеT ᲄебњ г~ь недосᲄа'тоk, и^ а^л#кне'нїе, и^ поᲄребле'нїе, на вс^е на неMже воꙁложи'ши рђ'кђ свою, и^ е^ли'ко а%ще сътвори'ши доnдеже потреби'тъ т^я, и^ дон#деже погђбиT т^я въскорњ. ѕлыX ради дlњ твоиX, поне'же ѓ^ста'ви е^го”
ἀποστείλαι Κύριος ἐπὶ σὲ τὴν ἔνδειαν καὶ τὴν ἐκλιμίαν καὶ τὴν ἀνάλωσιν ἐπὶ πάντα, οὗ ἐὰν ἐπιβάλῃς τὴν χεῖρά σου, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε καὶ ἕως ἂν ἀπολέσῃ σε ἐν τάχει διὰ τὰ πονηρὰ ἐπιτηδεύματά σου, διότι ἐγκατέλιπές με.
21
21
Прилњпи'тъ г~ь к тебњ` смр~ть до'н#деже потребиT т^я эT ꙁемля`, в ню'же т^ы въхо'диши та'мо прїа'ти ю&”
προσκολλήσαι Κύριος εἰς σὲ τὸν θάνατον, ἕως ἂν ἐξαναλώσῃ σε ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
22
22
ПобїеT т^я г~ь неи^мњ'нїемъ и^ мо'лнїею и^ ꙁимо'ю, и^ ва'ромъ, и^ ё^боемᲆ и^ вњтры тлњ'нными, и^ блњдостїю и^ поженеT ᲄя до'ндеже погђбиT т^я”
πατάξαι σε Κύριος ἐν ἀπορίᾳ καὶ πυρετῷ καὶ ρίγει καὶ ἐρεθισμῷ καὶ ἀνεμοφθορίᾳ καὶ τῇ ὤχρᾳ, καὶ καταδιώξονταί σε, ἕως ἂν ἀπολέσωσί σε.
23
23
И$ бђдеT нб~о наD главо'ю твое^ю мњ'дяно. и^ ꙁемля` под тобо'ю желњ'зна”
καὶ ἔσται σοι ὁ οὐρανὸς ὁ ὑπὲρ κεφαλῆς σου χαλκοῦς, καὶ ἡ γῆ ἡ ὑποκάτω σου σιδηρᾶ.
24
24
да'стъ г~ь до'ждь земли` твое^и праX. и^ пр'ьсть съ нб~си сни'деT на' тя, до'ндеже сᲆкрђшиT ᲄя, и^ дон#деже погђбиT т^я”
δῴη Κύριος ὁ Θεός σου τὸν ὑετὸν τῆς γῆς σου κονιορτόν, καὶ χοῦς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβήσεται ἐπὶ σέ, ἕως ἂν ἐκτρίψῃ σε καὶ ἕως ἂν ἀπολέσῃ σε ἐν τάχει.
25
25
да'стъ тя г~ь на и^с#сњче'нїе преD враги твои'ми. пђтеM е^ді'неM и^ꙁы'идеши к ниM, а^ сеDмїю` да пробњ'гнеши эT лица` иX. и^ бђ'деши в рас#сы'панїе въ всXњ црsтвXњ земныX”
δῴη σε Κύριος ἐπισκοπὴν ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν σου· ἐν ὁδῷ μιᾷ ἐξελεύσῃ πρὸς αὐτούς, καὶ ἐν ἑπτὰ ὁδοῖς φεύξῃ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν· καὶ ἔσῃ ἐν διασπορᾷ ἐν πάσαις βασιλείαις τῆς γῆς.
26
26
И$ бђдTђ мр~твецы ваши пи'ща птицаM нбsным, и^ ѕвњремъ земныM и^ не бђдеT эTгоня'щаго”
καὶ ἔσονται οἱ νεκροὶ ὑμῶν κατάβρωμα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τοῖς θηρίοις τῆς γῆς, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἀποσοβῶν.
27
27
ПобїеT т^я вре'доM е^гљ=пет#скимъ въ седа'лехᲆ, и^ кра'стами дивїими, и^ гноеM. ја%ко не мощи` тебњ` и^сцњлиᲄися”
πατάξαι σε Κύριος ἕλκει Αἰγυπτίῳ εἰς τὴν ἕδραν καὶ ψώρᾳ ἀγρίᾳ καὶ κνήφῃ, ὥστε μὴ δύνασθαί σε ἰαθῆναι.
28
28
ПобїеT т^я г~ь неи^стов#ствомъ смятенїеM срDца, и^ невњдњнїемъ и^ ё^жасне'нїеM ра'зђма”
πατάξαι σε Κύριος παραπληξίᾳ καὶ ἀορασίᾳ καὶ ἐκστάσει διανοίας,
29
29
И$ да бђ'деши ѓ^сеꙁа'яи вᲆ полђдн~и ја%коже ѓ^сяза'етъ слњпы'и въ тмњ`, и^ не ё^лђчи'ши пђтїи своиX. и^ бђ'деши тогда` ѓ^бидиM, и^ расхита'емъ въ вс^я дн~и. и^ не бђдетъ помага'я тебњ`”
καὶ ἔσῃ ψηλαφῶν μεσημβρίας, ὡσεί τις ψηλαφήσαι τυφλὸς ἐν τῷ σκότει, καὶ οὐκ εὐοδώσει τὰς ὁδούς σου· καὶ ἔσῃ τότε ἀδικούμενος καὶ διαρπαζόμενος πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ οὐκ ἔσται σοι ὁ βοηθῶν.
30
30
Женђ ѓ^брђчиши и%нᲆ мђжь по'имеT ю&. до'мъ съгради'ши и^ не поживе'ши вᲆ немъ. ВинограD насади'ши и^ не ѓ^бъе'млеши его”
γυναῖκα λήψῃ, καὶ ἀνὴρ ἕτερος ἕξει αὐτήν· οἰκίαν οἰκοδομήσεις, καὶ οὐκ οἰκήσεις ἐν αὐτῇ· ἀμπελῶνα φυτεύσεις, καὶ οὐ μὴ τρυγήσῃς αὐτόν·
31
31
Во'лᲆ тво'и закла'нъ преD тобо'ю, и^ не ја%си эT него и^ ѓ^сля` твое эTја%то эT тебе`, и^ не възврати'тся к тебњ`, ѓ^вца твоя` эTда'ны бђ'дђтъ врагоM твоиM. и^ не бђдетъ тебњ` помага'ющаго”
ὁ μόσχος σου ἐσφαγμένος ἐναντίον σου, καὶ οὐ φάγῃ ἐξ αὐτοῦ· ὁ ὄνος σου ἡρπασμένος ἀπὸ σοῦ, καὶ οὐκ ἀποδοθήσεταί σοι· τὰ πρόβατά σου δεδομένα τοῖς ἐχθροῖς σου, καὶ οὐκ ἔσται σοι ὁ βοηθῶν·
32
32
Сн~ове твои` и^ дще'ри твоа` эTда'ны бђдђтъ ја^зы'кђ и^номђ и^ ѓ^чи твои` зря'ще и^ꙁы'дђтᲆ в н^я, и^ не воꙁмо'жеT рђка твоа”
οἱ υἱοί σου καὶ αἱ θυγατέρες σου δεδομέναι ἔθνει ἑτέρῳ καὶ οἱ ὀφθαλμοί σου βλέψονται σφακελίζοντες εἰς αὐτά, οὐκ ἰσχύσει ἡ χείρ σου·
33
33
Во'ꙁрасᲄъ земля` твое^а, и^ всякъ трDђ твои, и^ꙁъја%стъ страна` е^ја%же не вњ'си. и^ бђ'деши ѓ^би'диM и^ съкрђшеn въ вс^я дн~и”
τὰ ἐκφόρια τῆς γῆς σου καὶ πάντας τοὺς πόνους σου φάγεται ἔθνος, ὃ οὐκ ἐπίστασαι, καὶ ἔσῃ ἀδικούμενος καὶ τεθραυσμένος πάσας τὰς ἡμέρας·
34
34
И$ бђдеши и^сполнеn печа'ли, видњнїа ради ѓ^чїю твое^ю, ја%же ё%зриши”
καὶ ἔσῃ παράκλητος διὰ τὰ ὁράματα τῶν ὀφθαλμῶν σου, ἃ βλέψῃ.
35
35
Побїе'тᲆ т^я г~ь вредоM злы'мъ на колњнохᲆ і^ на го'ленехъ, ја^ко не' мощно и^сцњлити тебњ`, эT стопы` но'гђ твое^ю даже до ве'рхђ главы` твое^я”
πατάξαι σε Κύριος ἐν ἕλκει πονηρῷ ἐπὶ τὰ γόνατα καὶ ἐπὶ τὰς κνήμας, ὥστε μὴ δύνασθαι ἰαθῆναί σε ἀπὸ ἴχνους τῶν ποδῶν σου ἕως τῆς κορυφῆς σου.
36
36
И$ эTведеT т^я г~ь и^ кн~ѕя твоя` ја%же поста'виши себњ`. въ странђ` ю^же не вњ'дяше т^ы ниже эTц~ы твои`, и^ послђж'иши та'мо богоM и^нњмъ древђ и^ ка'менїю”
ἀπαγάγοι Κύριός σε καὶ τοὺς ἄρχοντάς σου, οὓς ἂν καταστήσῃς ἐπὶ σεαυτόν, ἐπ᾿ ἔθνος, ὃ οὐκ ἐπίστασαι σὺ καὶ οἱ πατέρες σου, καὶ λατρεύσεις ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ξύλοις καὶ λίθοις.
37
37
И$ бђ'деши та'мо въ позо'ръ и^ въ приTчю, и^ по'вњсть всњмъ страна'мъ, в ня'же въведе'т# т^я г~ь б~ъ та'мо”
καὶ ἔσῃ ἐκεῖ ἐν αἰνίγματι καὶ παραβολῇ καὶ διηγήματι ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, εἰς οὓς ἂν ἀπαγάγῃ σε Κύριος ἐκεῖ.
38
38
Сњмя мно'го и^знесе'ши на по'ля, а^ ма'ло внесе'ши. ја%ко поја^дя'тъ я& прђѕи”
σπέρμα πολὺ ἐξοίσεις εἰς τὸ πεδίον καὶ ὀλίγα εἰσοίσεις, ὅτι κατέδεται αὐτὰ ἡ ἀκρίς.
39
39
И$ виногра'ды насади'ши, и^ воZдњла'еши, и^ вина` не пїе'ши, и^ не въꙁвесели'шися эT него, ја%ко поја%стъ я& че'рвь”
ἀμπελῶνα φυτεύσεις καὶ κατεργᾷ, καὶ οἶνον οὐ πίεσαι, οὐδὲ εὐφρανθήσῃ ἐξ αὐτοῦ, ὅτι καταφάγεται αὐτὰ ὁ σκώληξ.
40
40
Ма'слины бђ'дђтъ тебњ` въ всњхъ предњ'лех# твои^хъ, е^лееM же не помажешися. ја%ко и^стече'тᲆ ма'сли'ца твоа”
ἐλαῖαι ἔσονταί σοι ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις σου, καὶ ἔλαιον οὐ χρίσῃ, ὅτι ἐκρυήσεται ἡ ἐλαία σου.
41
41
Сн~ы и^ дще'ри роди'ши и^ не бђ'дђтᲆ преD тобо'ю, эTи^дђтъ б^о въ плњ'нъ”
υἱοὺς καὶ θυγατέρας γεννήσεις καὶ οὐκ ἔσονταί σοι, ἀπελεύσονται γὰρ ἐν αἰχμαλωσίᾳ.
42
42
Вс^я дре'вяная твоа` и^ вс^я жи'та земля` твое^я, потребиT р#жа`”
πάντα τὰ ξύλινά σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου ἐξαναλώσει ἡ ἐρισύβη.
43
43
И$ прише'лецъ и^же е^сть ё^ тебе`, въꙁы'детъ наD т^я вы'ше вы'ше, ты же състђ'пиши ни'ꙁђ ни'ꙁђ”
ὁ προσήλυτος, ὅς ἐστιν ἐν σοί, ἀναβήσεται ἐπὶ σὲ ἄνω ἄνω, σὺ δὲ καταβήσῃ κάτω κάτω·
44
44
То'й въ ꙁаи'мъ да'сᲄъ тебњ`, ты' же е^мђ не ꙁаи'м#ствђеши. и^ се'й бђдет# вᲆ нача'ло, а^ т^ы бђ'деши на концы`”
οὗτος δανειεῖ σοι, σὺ δὲ τούτῳ οὐ δανειεῖς, σὺ δὲ τούτῳ οὐ δανειεῖς· οὗτος ἔσται κεφαλή, σὺ δὲ ἔσῃ οὐρά.
45
45
И$ прїидђт# на' тя вс^я кля'твы сїя. и^ поженђт# т^я, и^ пости'гнђт# т^я. до'ндеже потребяT т^я, и^ дондеже погђбяT т^я, ја%ко не послђша гла'са г~а б~а свое^го. снабдњти за'повᲇди е^го, и^ ѓ^правле'нїа е^го, е^ли'коже е^сть заповњ'да тебњ`”
καὶ ἐλεύσονται ἐπί σὲ πᾶσαι αἱ κατάραι αὗται καὶ καταδιώξονταί σε καὶ καταλήψονταί σε, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε καὶ ἓως ἂν ἀπολέσῃ σε, ὅτι οὐκ εἰσήκουσας τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάξαι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα, ὅσα ἐνετείλατό σοι.
46
46
И$ бђдђтъ тебњ` ꙁна'менїа и^ чюдеса`, и^ во племе'ни ᲄвоеM до' вњка”
καὶ ἔσται ἐν σοὶ σημεῖα καὶ τέρατα ἐν τῷ σπέρματί σου ἕως τοῦ αἰῶνος,
47
47
Поне'же не послђжи` гв~и б~ђ твое^мђ, съ весе'лїемъ и^ бл~гиM срDцем# мно'жества ра'ди всњхъ бл~гихъ
ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἐλάτρευσας Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαθῇ διανοίᾳ διὰ τὸ πλῆθος πάντων.
48
48
н^о послђ'жиши врагоM твоиM ја%же послетᲆ г~ь б~ъ твои на' тя, съ гла'домᲆ и^ жа'ждею и^ нагото'ю, и^ съ ѓ^скђ'дњнїемъ всњмъ. и^ въꙁложиT ја^ре'мъ желњꙁеn на вы'ю ᲄвою`, до'ндеже сᲆкрђшиT т^я”
καὶ λατρεύσεις τοῖς ἐχθροῖς σου, οὓς ἐξαποστελεῖ Κύριος ἐπὶ σέ, ἐν λιμῷ καὶ ἐν δίψει καὶ ἐν γυμνότητι καὶ ἐν ἐκλείψει πάντων· καὶ ἐπιθήσῃ κλοιὸν σιδηροῦν ἐπὶ τὸν τράχηλόν σου, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε.
49
49
И$ наведеT г~ь на' тя, странђ` и^здале'ча эT кра'я земля` а^ки воѓ^рђже'нїе ѓ%рле странђ` е^я'же не раꙁђмњ'еши гл~а.
ἐπάξει ἐπὶ σὲ Κύριος ἔθνος μακρόθεν ἀπ᾿ ἐσχάτου τῆς γῆς ὡσεί ὅρμημα ἀετοῦ, ἔθνος, ὃ οὐκ ἀκούσῃ τῆς φωνῆς αὐτοῦ,
50
50
странђ` беZ сра'ма лицемъ, и^же не посрамиTся лица` ста'рча, и^ ю'на не помилђетъ”
ἔθνος ἀναιδὲς προσώπῳ, ὅστις οὐ θαυμάσει πρόσωπον πρεσβύτου καὶ νέον οὐκ ἐλεήσει,
51
51
И$ поја%сть плоD ско'тᲆ твои^хъ, и^ жита ꙁемля` твое^я. ја%же не ѓ^ста'виT тебњ пшени'ца, н^и вина` н^и е^ле'я. и^ ста'да воло'въ твоиX и^ па'ствины ѓ^ве'цъ твоиX, до'ндеже потребиT т^я”
καὶ κατέδεται τὰ ἔκγονα τῶν κτηνῶν σου καὶ τὰ γενήματα τῆς γῆς σου, ὥστε μὴ καταλιπεῖν σοι σῖτον, οἶνον, ἔλαιον, τὰ βουκόλια τῶν βοῶν σου, καὶ τὰ ποίμνια τῶν προβάτων σου, ἕως ἂν ἀπολέσῃ σε
52
52
И$ погђбиT т^я въ всXњ гра'дњхᲆ твоиX. до'ндеже и^скореняTся стњ'ны твои` вели'кїе и^ крњ'пкїе, въ ни'хже т^ы ё^пова'еши, въ все'и земли` твое'и. и^ ꙁазлиT т^я въ всњ'хъ гра'деX твои^хъ, ја%же е^сть далъ тебњ` г~ь б~ъ тво'и”
καὶ ἐκτρίψῃ σε ἐν ταῖς πόλεσί σου, ἕως ἂν καθαιρεθῶσι τὰ τείχη τὰ ὑψηλὰ καὶ τὰ ὀχυρά, ἐφ᾿ οἷς σὺ πέποιθας ἐπ᾿ αὐτοῖς, ἐν πάσῃ τῇ γῇ σου, καὶ θλίψει σε ἐν ταῖς πόλεσί σου, αἷς ἔδωκέ σοι.
53
53
І$ и^ꙁъја%си племя` ё^тро'бы свое^я, пло'ть сн~овъ и^ дще'реи твоиX. и^хже да'лъ тебњ` г~ь б~ъ тво'и въ тђзњ` твое'й, и^ въ скорбњнїи, иMже стђжаT тебᲇ вра'ѕи твои`”
καὶ φαγῇ τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας σου, κρέα υἱῶν σου καὶ θυγατέρων σου, ὅσα ἔδωκέ σοι Κύριος ὁ Θεός σου, ἐν τῇ στενοχωρίᾳ σου καὶ ἐν τῇ θλίψει σου, ᾗ θλίψει σε ὁ ἐχθρός σου.
54
54
Ю/ныи въ ва'съ и^ млады'и ѕњ'ло, възрњвнђе'тᲆ ѓ%коM своиM бра'тђ свое^мђ, и^ женњ` ја^же во лонᲇ е^го, и^ ѓ^сᲄавшиM чадаM, ја%же а^ще ѓ^сᲄанTђ е^мђ”
ὁ ἁπαλὸς ὁ ἐν σοὶ καὶ ὁ τρυφερὸς σφόδρα βασκανεῖ τῷ ὀφθαλμῷ τὸν ἀδελφὸν καὶ τὴν γυναῖκα τὴν ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ καὶ τὰ καταλελειμμένα τέκνα, ἃ ἂν καταλειφθῇ αὐτῷ,
55
55
ЈА/ко да'ᲄи е^ді'номђ иX эT пло'ти чаD своиX, иXже иZја%сти, поне'же нsњ ѓ^сᲄа'ло е^мђ ничтоy въ тђѕњ` и^ вᲆ скорбњ'нїи твоеM. иMже слђжаT тебњ` вра'ѕи ᲄвои`, въ всXњ гра'дXњ ᲄвоиX”
ὥστε δοῦναι ἑνὶ αὐτῶν ἀπὸ τῶν σαρκῶν τῶν τέκνων αὐτοῦ, ὧν ἂν κατέσθῃ, διὰ τὸ μὴ καταλειφθῆναι αὐτῷ οὐδὲν ἐν τῇ στενοχωρίᾳ σου καὶ ἐν τῇ θλίψει σου, ᾗ ἂν θλίψωσί σε οἱ ἐχθροί σου ἐν πάσαις ταῖς πόλεσί σου.
56
56
Ю/ная же въ ваs жена` и^ млада ѕњ'ло. е^и^же нњсть ѓ^бы'кла нога` ея` стђпа'ти по земли` ю%ности ради и^ мла'досᲄи. ꙁа'зриT ѓ%коM своиM мђж'ђ свое^мђ и^же въ лонњ` е^я`, и^ сн~ђ и^ дщери свое^и”
καὶ ἡ ἁπαλὴ ἐν ὑμῖν καὶ ἡ τρυφερά, ἧς οὐχὶ πεῖραν ἔλαβεν ὁ ποὺς αὐτῆς βαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς διὰ τὴν τρυφερότητα καὶ διὰ τὴν ἁπαλότητα, βασκανεῖ τῷ ὀφθαλμῷ αὐτῆς τὸν ἄνδρα αὐτῆς τὸν ἐν κόλπῳ αὐτῆς καὶ τὸν υἱὸν καὶ τὴν θυγατέρα αὐτῆς
57
57
І$ и^ꙁвергᲆ сво'и съшеDшеи эT ло'на ея`, и^ ча'до ея` е^же породиT и^зъја%стъ я& ё^бо ѓ^та'и всего` недостаTка ра'ди свое^го. и^ въ тђѕњ` и^ въ скорбњнїи свое^мъ. и^ми'же стђжиT тебњ` враh тво'и, вᲆ всXњ гра'дXњ ᲄвоиX”
καὶ τὸ χόριον αὐτῆς τὸ ἐξελθὸν διὰ τῶν μηρῶν αὐτῆς καὶ τὸ τέκνον, ὃ ἐὰν τέκῃ· καταφάγεται γὰρ αὐτὰ διά τὴν ἔνδειαν πάντων κρυφῇ ἐν τῇ στενοχωρίᾳ σου καὶ ἐν τῇ θλίψει σου, ᾗ θλίψει σε ὁ ἐχθρός σου ἐν ταῖς πόλεσί σου.
58
58
А/ще не послђш'ае^те творити всXњ словесᲆ зако'на сего`, напи'саннаго въ кни'гаX си'хъ, боя'тися и%мени ст~го и^ чюде'снаго г~а б~а твое^го”
ἐὰν μὴ εἰσακούσῃς ποιεῖν πάντα τὰ ρήματα τοῦ νόμου τούτου τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ φοβεῖσθαι τὸ ὄνομα τὸ ἔντιμον τὸ θαυμαστὸν τοῦτο, Κύριον τὸν Θεόν σου,
59
59
То^ ё^мно'жиT г~ь ја%звы твоя`, и^ ја%ꙁвы племе'ни твое^го ја%звы вели'кїа и^ ди'вныа и^ болᲇꙁни ꙁлы'и и^ совᲇдены”
καὶ παραδοξάσει Κύριος τὰς πληγάς σου καὶ τὰς πληγὰς τοῦ σπέρματός σου, πληγὰς μεγάλας καὶ θαυμαστάς, καὶ νόσους πονηρὰς καὶ πιστὰς
60
60
И$ въꙁвратиT на' тя вс^ю болњꙁнь е^гљ=пеTскђ ѕлђ'ю, е^я'же т^ы боа'шеся эT лица иX, и^ прилепи'тся к тебњ`”
καὶ ἐπιστρέψει πᾶσαν τὴν ὀδύνην Αἰγύπτου τὴν πονηράν, ἣν διευλαβοῦ ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, καὶ κολληθήσονται ἐν σοί.
61
61
И$ вс^е раслабле'нїе и^ вс^ю ја^ꙁвђ не напи'саннђю, и^ вс^ю пи'санђю въ кни'гаX ꙁако'на сего. напђстиT г~ь на' тя, до'ндеже поᲄребиT т^я”
καὶ πᾶσαν μαλακίαν καὶ πᾶσαν πληγὴν τὴν μὴ γεγραμμένην καὶ πᾶσαν τὴν γεγραμμένην ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου ἐπάξει Κύριος ἐπὶ σέ, ἕως ἂν ἐξολοθρεύσῃ σε.
62
62
И$ ѓ^ста'нетъ васъ въ число` ма'ло. въ того` мњсто и^же бњсте ја^ко ѕвњꙁды нбsныя мно'жествоM, ја^ко не послђш'асте гла'са г~а б~а ва'шего”
κα’Ι καταλειφθήσεσθε ἐν ἀριθμῷ βραχεῖ, ἀνθ᾿ ὧν ὅτι ἦτε ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει, ὅτι οὐκ εἰσήκουσας τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου.
63
63
И$ бђ'детъ ја%ко весели'ся г~ь ѓ^ ваs бл~готворя` ва'мъ. и^ мно'жа ваs. та'ко въꙁвеселиTся г~ь ѓ^ ва'съ, потребля'а ваs. і^ и^зги'бнете эT ꙁемля`, в ню'же в^ы въхо'дите та'мо приня'тї ея`”
καὶ ἔσται ὃν τρόπον εὐφράνθη Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν εὖ ποιῆσαι ὑμᾶς καὶ πληθῦναι ὑμᾶς, οὕτως εὐφρανθήσεται Κύριος ἐφ᾿ ὑμῖν ἐξολοθρεῦσαι ὑμᾶς, καὶ ἐξαρθήσεσθε ἐν τάχει ἀπὸ τῆς γῆς, εἰς ἣν εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
64
64
и^ раZсы'плеT ва'съ г~ь б~ъ ва'шъ въ всњ страны`, эT кра'я земли` до кра'я е^я” И$ послђ'жите та'мо богоM и^нњмъ дре'вђ и^ ка'менїю. и^хже не вњ'си т^ы ни эTц~ы твои`”
καὶ διασπερεῖ σε Κύριος ὁ Θεός σου εἰς πάντα τὰ ἔθνη ἀπ᾿ ἄκρου τῆς γῆς ἕως ἄκρου τῆς γῆς, καὶ δουλεύσεις ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ξύλοις καὶ λίθοις, οὕς οὐκ ἠπίστω σὺ καὶ οἱ πατέρες σου.
65
65
И$ во странаX тњ'хъ не поко'итъ тебе`. и^ не бђ'детъ ё^ставле'нїя пле'снома твои^ма. и^ даs тебњ` г~ь та'мо срDце горю'ще и^ ѓ'чи скђ'дни, і^ и^с#хнђщ'ђ дш~ђ”
ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἐκείνοις οὐκ ἀναπαύσει σε, οὐδ᾿ οὐ μὴ γένηται στάσις τῷ ἴχνει τοῦ ποδός σου, καὶ δώσει σοι Κύριος ἐκεῖ καρδίαν ἀθυμοῦσαν καὶ ἐκλείποντας ὀφθαλμοὺς καὶ τηκομένην ψυχήν.
66
66
И$ бђдеT жи'тїе твое ја%ко ви'ся преD ѓчи'ма твои^ма. и^ ё^бои'шиса въ дн~и и^ в но'щи`, и^ не бђдетъ т^и и^ꙁвњ'сто жотїе твое`.
καὶ ἔσται ἡ ζωή σου κρεμαμένη ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν σου, καὶ φοβηθήσῃ ἡμέρας καὶ νυκτὸς καὶ οὐ πιστεύσεις τῇ ζωῇ σου·
67
67
заё%тра рече'ши ка'ко бы'ти ве'черђ, и^ въ ве'черъ рече'ши ка'ко бы'ти ꙁаё'тра эT бо'яꙁни срDца твое^го боя' же ся ё^бои'шися. эT видњнїя ѓ%чїю твое^ю. и^хже зри'ши”
τὸ πρωΐ ἐρεῖς·πῶς ἂν γένοιτο ἑσπέρα; καὶ τὸ ἑσπέρας ἐρεῖς· πῶς ἂν γένοιτο πρωΐ; ἀπὸ τοῦ φόβου τῆς καρδίας σου, ἃ φοβηθήση, καὶ ἀπὸ τῶν ὁραμάτων τῶν ὀφθαλμῶν σου, ὧν ὄψῃ.
68
68
И$ ѓ^брати т^я г~ь б~ъ въ е^гљ=петъ въ корабли` и^ въ пђти` е^гоже реко'хъ не приложи'те ксемђ` ви'дњти е^го” И$ преда'стеся та'мо враго'м# вашиM. въ рабы` и^ въ рабы'ня и^ не бђ'детᲆ притяжа'вшаго”
καὶ ἀποστρέψει σε Κύριος εἰς Αἴγυπτον ἐν πλοίοις καὶ ἐν τῇ ὁδῷ, ᾗ εἶπα· οὐ προσθήσῃ ἔτι ἰδεῖν αὐτήν· καὶ πραθήσεσθε ἐκεῖ τοῖς ἐχθροῖς ὑμῶν εἰς παῖδας καὶ παιδίσκας, καὶ οὐκ ἔσται ὁ κτώμενος.
Глvа, к~џ”
Κεφάλαιο 29
1
1
Сїи словеса` завњта и^же ꙁавњща` г~ь мољ=сїю поста'виᲄи сн~омъ і^и^л~евымъ въ ꙁемли` моа'вли. наD ꙁавњтъ и^же положи` и^мъ въ хори'вњ”
ΚΑΙ ἐκάλεσε Μωυσῆς πάντας τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· ὑμεῖς ἑωράκατε πάντα, ὅσα ἐποίησε Κύριος ἐν γῇ Αἰγύπτῳ ἐνώπιον ὑμῶν Φαραὼ καὶ τοῖς θεράπουσιν αὐτοῦ καὶ πάσῃ τῇ γῇ αὐτοῦ,
2
2
И$ приꙁва` мољ=сїи вс^я сн~ы и^ реq к нимъ. в^ы ви'дњсте вс^е е^ли'ко сътвори` г~ь въ ꙁемли` е^гљ=петъстей прDе вами, фараѓ'нђ и^ всњмъ слђгаM е^го, и^ все'и земли` е^го”
τοὺς πειρασμοὺς τοὺς μεγάλους, οὓς ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου, τὰ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα τὰ μεγάλα ἐκεῖνα·
3
3
И$скsђтва вели'ка ја%же ви'дњсᲄа ѓ%чи твои`. и^ ꙁна'менїа и^ чюдеса` вели'каа ѓ%на, рђко'ю крᲇ'пкою и^ мы'шцею высо'кою”
καὶ οὐκ ἔδωκε Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῖν καρδίαν εἰδέναι καὶ ὀφθαλμοὺς βλέπειν καὶ ὦτα ἀκούειν ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης.
4
4
Но^ не да'стъ г~ь б~ъ вамъ срDца разђмњти, ниже ѓ%чїю проꙁрњти. н^и ё%шїю слы'шати, до дне'сь”
καὶ ἤγαγεν ὑμᾶς τεσσαράκοντα ἔτη ἐν τῇ ἐρήμῳ· οὐκ ἐπαλαιώθη τὰ ἱμάτια ὑμῶν, καὶ τὰ ὑποδήματα ὑμῶν οὐ κατετρίβη ἀπὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν·
5
5
И$ водихъ ваs, м~, лTњ сквоꙁњ пђсты'ня. и не ѓ^беTша'ша ри'ꙁы ва'ша, ниже споѕи` ва'ши състарњшася на но'гђ вашђ”
ἄρτον οὐκ ἐφάγετε, οἶνον καὶ σίκερα οὐκ ἐπίετε, ἵνα γνῶτε, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐγώ.
6
6
Хлњ'ба не ја^до'сте, ниже вина` и^ сике'ра пи'сᲄе. да поꙁна'ете ја%ко се'и г~ь б~ъ ва'шъ”
καὶ ἤλθετε ἕως τοῦ τόπου τούτου, καὶ ἐξῆλθε Σηὼν βασιλεὺς ᾿Εσεβὼν καὶ ῍Ωγ βασιλεὺς Βασὰν εἰς συνάντησιν ἡμῖν ἐν πολέμῳ, καὶ ἐπατάξαμεν αὐτοὺς
7
7
И$ прїидо'сте до сего` мњ'ста. і^ и^ꙁы'иде сїѓ'нъ цр~ь е^сеѓ^ньскїи, и^ ѓ'гъ цр~ь васа'ньскїи, проти'вђ наM на ра'ть,
καὶ ἐλάβομεν τὴν γῆν αὐτῶν, καὶ ἔδωκα αὐτὴν ἐν κλήρῳ τῷ Ρουβὴν καὶ τῷ Γαδδὶ καὶ τῷ ἡμίσει φυλῆς Μανασσῆ.
8
8
і^ и^ꙁби'хомъ я& на ра'ти” И$ прїя'хоM ꙁе'млю и^хъ. и^ дахъ ю& въ прича'стїе рђви'мђ и га'дђ и^ полђ племе'ни манасїи'нђ”
καὶ φυλάξεσθε ποιεῖν πάντας τοὺς λόγους τῆς διαθήκης ταύτης, ἵνα συνῆτε πάντα, ὅσα ποιήσετε.
9
9
Снабди'те же вс^я словеса` зако'на сего` твори'ти я&. да раꙁђмње^те вс^е е^ли'ко сътвори'те”
῾Υμεῖς ἑστήκατε πάντες σήμερον ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, οἱ ἀρχίφυλοι ὑμῶν καὶ ἡ γερουσία ὑμῶν καὶ οἱ κριταὶ ὑμῶν, καὶ οἱ γραμματοεισαγωγεῖς ὑμῶν, πᾶς ἀνὴρ ᾿Ισραήλ,
10
10
Вы^ стои'те вс^и днsь преD гм~ъ бм~ъ вашиM, и^ старњ'ишины плњме'нъ ва'шихъ. и^ ста'рцы ва'ши, и^ сђдїя` ва'ша, и^ кни'гочїя ва'ша, и^ вся'къ мђжъ і^и^л~ьтескъ”
αἱ γυναῖκες ὑμῶν καὶ τὰ ἔκγονα ὑμῶν καὶ ὁ προσήλυτος ὁ ἐν μέσῳ τῆς παρεμβολῆς ὑμῶν, ἀπὸ ξυλοκόπου ὑμῶν καὶ ἕως ὑδροφόρου ὑμῶν,
11
11
И$ же'ны ва'ша и^ дњти ва'ша, и^ прише'лецъ и^же посредњ поlчища ва'шего, эT древосњ'чца ва'шего и^ до водоно'сца ва'шего”
παρελθεῖν ἐν τῇ διαθήκῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ ἐν ταῖς ἀραῖς αὐτοῦ, ὅσα Κύριος ὁ Θεός σου διατίθεται πρὸς σὲ σήμερον,
12
12
пре'деши въ ꙁавњтњ г~а б~а ва'шего, и^ въ кля'твњ е^го. е^ли'ко же завњща'етъ г~ь б~ъ тво'и къ тебњ` днsь”
ἵνα στήσῃ σε αὐτῷ εἰς λαόν, καὶ αὐτὸς ἔσται σου Θεός, ὃν τρόπον εἶπέ σοι, καὶ ὃν τρόπον ὤμοσε τοῖς πατράσι σου, ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακώβ.
13
13
да т^я ё^ста'витъ себњ` въ лю'ди. и^ то'и бђдеT тебњ` б~ъ, ја%коже т^и е^сть ре'клъ” И$ ја%коже ся е^сть кля'лъ эTц~емъ твоиM а^враа'мђ і^саа'кђ. і^а'ковђ”
καὶ οὐχ ὑμῖν μόνοις ἐγὼ διατίθεμαι τὴν διαθήκην ταύτην καὶ τὴν ἀρὰν ταύτην,
14
14
Не ваM же е^ді'нњмъ а^ꙁъ ꙁавњтъ сїи, и^ кля'твђ ꙁавњща'ю”
ἀλλὰ καὶ τοῖς ὧδε οὖσι μεθ᾿ ὑμῶν σήμερον ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν καὶ τοῖς μὴ οὖσι μεθ᾿ ὑμῶν ὧδε σήμερον.
15
15
Но^ и^ си'мъ и^же съ ва'ми сђть ꙁд^њ, преD гм~ъ бм~ъ ва'шимъ” И$ не сђщимъ с ва'ми зд^њ днsь.
ὅτι ὑμεῖς οἴδατε πῶς κατῳκήσαμεν ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, ὡς παρήλθομεν ἐν μέσῳ τῶν ἐθνῶν, οὓς παρήλθετε,
16
16
вы` б^о вњ'сте ка'ко жи'хомᲆ въ ꙁемли` е^гљ=петъстњи, и^ како проидо'хомъ сквоѕњ страны`, и^хже преидо'сте”
καὶ ἴδετε τὰ βδελύγματα αὐτῶν καὶ τὰ εἴδωλα αὐτῶν, ξύλον καὶ λίθον, ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἅ ἐστι παρ᾿ αὐτοῖς.
17
17
И$ ви'дњсте гнђ'сы и^хъ, и^ кђми'ры и^хъ. дре'во и^ ка'менїе сребро` и^ ꙁла'то е^же е^сть ё^ ниX”
μή τίς ἐστιν ἐν ὑμῖν ἀνὴρ ἢ γυνὴ ἢ πατριὰ ἢ φυλή, τίνος ἡ διάνοια ἐξέκλινεν ἀπὸ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν πορεύεσθαι λατρεύειν τοῖς θεοῖς τῶν ἐθνῶν ἐκείνων; μὴ τίς ἐστιν ἐν ὑμῖν ρίζα ἄνω φύουσα ἐν χολῇ καὶ πικρίᾳ;
18
18
Є$гда` кт^о еs въ ваs мђжъ и^л^и жена`, и^л^и эTч~ьсто и^л^и племя` нњ'кое. е^же срDце эTврати` эT г~а б~а ва'шего. и^ти` и^ слђжи'ти бого'мъ стра'нъ тњ'хъ” е^да` кт^о е^сть въ ва'съ ко'рень горњ` прораста'я же'лчь и^ го'ресть”
καὶ ἔσται ἐὰν ἀκούσῃ τὰ ρήματα τῆς ἀρᾶς ταύτης καὶ ἐπιφημίσηται ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ λέγων· ὅσιά μοι γένοιτο, ὅτι ἐνῇ ἀποπλανήσει τῆς καρδίας μου πορεύσομαι, ἵνα μὴ συναπολέσῃ ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν ἀναμάρτητον.
19
19
И$ бђ' детᲆ а^ще ё^слы'шиT словеса` кля'твы сея`. и^ раꙁмы'слит# въ срDцы свое^мъ гл~я” ПрпDбно мн^њ бђди. ја%ко въ прельще'нїи срDца мое^го поидђ. да не погђби'тъ грњшникъ не грњшника съ собо'ю”
οὐ μὴ θελήσει ὁ Θεὸς εὐϊλατεῦσαι αὐτῷ, ἀλλ᾿ ἢ τότε ἐκκαυθήσεται ὀργὴ Κυρίου καὶ ὁ ζῆλος αὐτοῦ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, καὶ κολληθήσονται ἐν αὐτῷ πᾶσαι αἱ ἀραὶ τῆς διαθήκης ταύτης αἱ γεγραμμέναι ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου, καὶ ἐξαλείψει Κύριος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν οὐρανόν·
20
20
Не въсхо'щеT б~ъ млsтивъ бы'ти е^мђ. н^отогда` разгори'тся гнњ'въ гн~ь и^ рве'нїе е^го на чл~ка того`” И$ прилњ'пнђтъ е^мђ вс^я кля'твы ꙁавњта сего`. въпи'саныя в# кни'ги ꙁако'на сего`” И$ потребиT г~ь и%мя е^го эT поDнбsныхъ”
καὶ διαστελεῖ αὐτὸν Κύριος εἰς κακὰ ἐκ πάντων υἱῶν ᾿Ισραὴλ κατὰ πάσας τὰς ἀρὰς τῆς διαθήκης τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου.
21
21
И$ эTлђ'читъ е^го г~ь на ѕло`, эT всњхъ сн~овᲆ і^и^л~въ. по всњмъ кля'твамъ ꙁавњта въпи'санаго въ кни'ги ꙁако'на сего`”
καὶ ἐροῦσιν ἡ γενεὰ ἡ ἑτέρα, οἱ υἱοὶ ὑμῶν, οἳ ἀναστήσονται μεθ᾿ ὑμᾶς, καὶ ὁ ἀλλότριος, ὃς ἂν ἔλθῃ ἐκ γῆς μακρόθεν, καὶ ὄψονται τὰς πληγὰς τῆς γῆς ἐκείνης καὶ τὰς νόσους αὐτῆς, ἃς ἀπέστειλε Κύριος ἐπ᾿ αὐτήν,
22
22
И$ рече'тъ дрђгїи ро'дъ сн~ове ва'ши по ва'съ быва'ющїи. і^ и^ноплеме'нницы и^же прїидђтᲆ и^ꙁдале'ча и^ е^гда` ё%ꙁря'тъ вреD ꙁемля` твое^я. и^ ја%зя е^я, ю^же посла` г~ь на' ню”
θεῖον καὶ ἅλα κατακεκαυμένον, πᾶσα ἡ γῆ αὐτῆς οὐ σπαρήσεται οὐδὲ ἀνατελεῖ, οὐδὲ μὴ ἀναβῇ ἐπ᾿ αὐτὴν πᾶν χλωρόν, ὥσπερ κατεστράφη Σόδομα και Γόμορρα, ᾿Αδαμὰ καὶ Σεβωΐμ, ἃς κατέστρεψε Κύριος ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ,
23
23
Ка'мык#. жђ'пелъ и^ со'ль съж#же вс^ю ꙁемли` е^го, не насњ'ется н^и проꙁя'бнетъ, н^и возни'кнеT на не'и вся'къ ꙁла'къ, ја^коже исъпровр'ьже содо'ма и^ гомо'ра, и^ аDма и^ севои'ма, ја%же и^спровр'ьже г~ь въ ја%рости гнњ'ва свое^го”
καὶ ἐροῦσι πάντα τὰ ἔθνη· διατὶ ἐποίησε Κύριος οὕτω τῇ γῇ ταύτῃ; τίς ὁ θυμὸς τῆς ὀργῆς ὁ μέγας οὗτος;
24
24
И$ рекђт'ъ вся страны`, почто` сътвори` г~ь си'це, ꙁемли` се'и, ка'я ја%рость гнњ'ва вели'каго сего`”
καὶ ἐροῦσιν· ὅτι κατέλιπον τὴν διαθήκην Κυρίου τοῦ Θεοῦ τῶν πατέρων αὐτῶν, ἃ διέθετο τοῖς πατράσιν αὐτῶν, ὅτε ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου,
25
25
И$ рекђтъ ја^ко ѓ^ста'виша ꙁавњтъ г~а б~а эTц~ъ свои^х#, и^же завњща` эTц~емъ иX, е^гда` и^ꙁведе` я& эT земля` е^гљ=петъски”
καὶ πορευθέντες ἐλάτρευσαν θεοῖς ἑτέροις, οὓς οὐκ ἠπίσταντο, οὐδὲ διένειμεν αὐτοῖς·
26
26
И$ шеDше слђжи'ша бого'мъ и^нњмъ, и^ поклони'шася и^мъ, и%хже не вњ'дяхђ, и^ не да'стъ и^мъ ничто'же н^и е^дїнъ”
καὶ ὠργίσθη θυμῷ Κύριος ἐπὶ τὴν γῆν ἐκείνην ἐπαγαγεῖν ἐπ᾿ αὐτὴν κατὰ πάσας τὰς κατάρας τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου,
27
27
И$ раꙁгнњ'вася г~ь на' ꙁемлю т^ђ. и^ наведе` на ню` по всњмъ кля'твамъ. завњта пи'санаго в# кни'гаX ꙁако'на сего`”
καὶ ἐξῇρεν αὐτοὺς Κύριος ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶν ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ καὶ παροξυσμῷ μεγάλῳ σφόδρα, καὶ ἐξέβαλεν αὐτοὺς εἰς γῆν ἑτέραν ὡσεὶ νῦν.
28
28
И$ потреби` я& г~ь эT ꙁемля` иX ја%ростїю гнњ'ва, и^ прогнњ'ванїемъ вели'кимᲆ ѕњ'ло. і^ и^ꙁгна` иX въ ꙁе'млю и'нђ и^ до нн~њ”
τὰ κρυπτὰ Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, τὰ δὲ φανερὰ ἡμῖν καὶ τοῖς τέκνοις ἡμῶν εἰς τὸν αἰῶνα, ποιεῖν πάντα τὰ ρήματα τοῦ νόμου τούτου.
29
Та'иная гв~и б~ђ на'шемђ, ја^вле'нна ја%же на'мъ и^ ча'домъ на'шиM въ вњ'ки. твори'ти вс^я словеса` ꙁако'на сего`”
Глvа, л~”
Κεφάλαιο 30
1
1
И$ бђ'детъ ја^ко прїидTђ на' тя вс^я словеса` с^и блsве'нїе и^ кля'тва, ю%же да'хъ преD лицем# твои^мъ” И прїимеши е& въ срDцы свое^мъ въ всXњ страна'хъ. в ня'же т^я раꙁ#сы'плетъ г~ь б~ъ твои та'мо”
ΚΑΙ ἔσται ὡς ἂν ἔλθωσιν ἐπὶ σὲ πάντα τὰ ρήματα ταῦτα, ἡ εὐλογία καὶ ἡ κατάρα, ἣν ἔδωκα πρὸ προσώπου σου, καὶ δέξῃ εἰς τὴν καρδίαν σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν, οὗ ἐὰν διασκορπίσῃ σε Κύριος ἐκεῖ,
2
2
И$ ѓ^брати'шися къ г~ђ б~ђ твое^мђ и^ послђшаеши гласа е^го, по всемђ е^ли'ко а^ꙁъ ꙁаповњ'даю тебњ` днsь, т^ы и^ сн~ъ твои, эT всего` срDца твое^го, и^ эT всея` дш~а твое^я”
καὶ ἐπιστραφήσῃ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς αὐτοῦ κατὰ πάντα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου,
3
3
И$ ѓ^цы'стиT г~ь грњхи` твоя`, и^ поми'лђетъ т^я, и^ па'ки събере'тъ т^я. эT всXњ стра'нъ, в ня'же рас#сы'па т^я г~ь б~ъ та'мо”
καὶ ἰάσεται Κύριος τὰς ἁμαρτίας σου καὶ ἐλεήσει σε καὶ πάλιν συνάξει σε ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν, εἰς οὓς διεσκόρπισέ σε Κύριος ἐκεῖ.
4
4
А/ще бђ'детъ рас#сы'панїе твое`, эT кра'я нбsнаго до кра'я нб~си” И$ эTтђ'дњ съберетъ т^я г~ь б~ъ твои, и^ эTтђ'дђ вᲆспрїимеT т^я”
ἐὰν ᾖ ἡ διασπορά σου ἀπ᾿ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ ἕως ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ, ἐκεῖθεν συνάξει σε Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ ἐκεῖθεν λήψεταί σε Κύριος ὁ Θεός σου·
5
5
И$ въведеT т^я на ꙁе'млю ю^же прїя'ша эTц~ы твои`. и^ прїимеши ю&, и^ бл~гот^и сътвори`тъ. и^ ё^мно'жиT т^я паq эTц~ъ твои^хъ”
καὶ εἰσάξει σε ὁ Θεός σου ἐκεῖθεν εἰς τὴν γῆν, ἣν ἐκληρονόμησαν οἱ πατέρες σου, καὶ κληρονομήσεις αὐτήν· καὶ εὖ σε ποιήσει καὶ πλεοναστόν σε ποιήσει ὑπὲρ τοὺς πατέρας σου.
6
6
И$ ѓ^чистиT г~ь срDце твое` и^ срDце племе'ни твое^го. любиᲄи г~а б~а твое^го эT всего` срDца твое^го, и^ эT всея` дш~а ᲄвое^я, да живеши т^ы”
καὶ περικαθαριεῖ Κύριος τὴν καρδίαν σου καὶ τὴν καρδίαν τοῦ σπέρματός σου, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, ἵνα ζῇς σύ.
7
7
И$ дастъ г~ь б~ъ тво'и сїа кля'твы на враги` твоя`, и^ на ненави'дящая тебе`, и^же т^я эTгнаша”
καὶ δώσει Κύριος ὁ Θεός σου τὰς ἀρὰς ταύτας ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς σου καὶ ἐπὶ τοὺς μισοῦντάς σε, οἳ ἐδίωξάν σε.
8
8
Ты же ѓ^брати'шися и^ послђш'аеши гласа г~а б~а твое^го. и^ сътвори'ши за'повњди е^го, е^лико аZ заповњ'даю тебњ` днsь”
καὶ σὺ ἐπιστραφήσῃ καὶ εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου καὶ ποιήσεις τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον,
9
9
И$ ё^мно'жиT т^я г~ь б~ъ твои, въ всеM дњле рђкђ твое^ю, и^ въ пло'дњхъ ё^тробы твое^я, и^ въ плодњхᲆ скотъ твоиX. и^ въ житехᲆ ꙁемля` твое^а” ЈА/ко ѓ^братится г~ь б~ъ твои, и^ въꙁвеселиTся ѓ^ тебњ` бл~гостїю, ја%коже въꙁвесели'ся ѓ^ эTц~њхъ твои^хъ”
καὶ πολυωρήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν παντὶ ἔργῳ τῶν χειρῶν σου, ἐν τοῖς ἐκγόνοις τῆς κοιλίας σου καὶ ἐν τοῖς ἐκγόνοις τῶν κτηνῶν σου καὶ ἐν τοῖς γενήμασι τῆς γῆς σου· ὅτι ἐπιστρέψει Κύριος ὁ Θεός σου εὐφρανθῆναι ἐπὶ σοὶ εἰς ἀγαθά, καθότι εὐφράνθη ἐπὶ τοῖς πατράσι σου,
10
10
А/ще послђшаеши гласа г~а б~а ᲄвое^го. снабдњти и^ твори'ти вс^я ꙁа'повњди е^го, и^ ѓ^правленїя, и^ сђды` е^го, напи'саные въ книгаX зако'на сего`” А/ще ѓ^братишися къ г~ђ б~ђ твое^мђ и^зъ всего` срDца твое^го, и^ꙁъ всея` дш~а твое^я”
ἐὰν εἰσακούσῃς τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, φυλάσσεσθαι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις αὐτοῦ τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν ἐπιστραφῇς ἐπὶ Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου.
11
11
ЈА/ко ꙁа'повњди сїа ја%же а^ꙁᲆ ꙁаповњ'даю тебњ` днsе. не съкрыты сђть ни далече е^сть эT тебе`”
῞Οτι ἡ ἐντολὴ αὕτη, ἣν ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, οὐχ ὑπέρογκός ἐστιν οὐδὲ μακρὰν ἀπὸ σοῦ ἐστιν.
12
12
Нњсᲄь на нб~си, да речеши кт^о вᲆꙁы'де эT наs на нб~о, и^ принесе'тъ ю& намъ. и^ слышавше ю& сътвори'мъ”
οὐκ ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω ἐστὶ λέγων· τίς ἀναβήσεται ἡμῖν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ λήψεται ἡμῖν αὐτήν, καὶ ἀκούσαντες αὐτὴν ποιήσομεν;
13
13
Ни^ ѓ^бонђ странђ` моря е^сть да гл~еши кт^о принесеT ю& намъ этTђдђ, и^ слы'шавше ю& сътвори'мъ”
οὐδὲ πέραν τῆς θαλάσσης ἐστὶ λέγων· τίς διαπεράσει ἡμῖν εἰς τὸ πέραν τῆς θαλάσσης καὶ λήψεται ἡμῖν αὐτήν, καὶ ἀκουστὴν ἡμῖν ποιήσῃ αὐτήν, καὶ ποιήσομεν;
14
14
БлиZ тебе` е^сть слово ѕњ'ло, въ ё^стњ'хъ твоиX и^ вᲆ срDцы твоеM, и^ въ рђкђ твое^ю твори'ти е&”
ἐγγύς σού ἐστι τὸ ρῆμα σφόδρα ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ταῖς χερσί σου ποιεῖν αὐτό.
15
15
Се^ дахъ преD лицемъ твои^мъ днесь, жизнь и^ смр~ть, бл~го и^ ѕл^о”
᾿Ιδοὺ δέδωκα πρὸ προσώπου σου σήμερον τὴν ζωήν καὶ τὸν θάνατον, τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν.
16
16
А/ще послђшаеши ꙁа'повњди г~а б~а твое^го. ю%же а^зъ заповњ'даю тебњ` днесь любити г~а б~а твое^го, и^ ходити вᲆ вс^я пђти` е^го, и^ хранити вс^я ѓ^правленїя и^ за'повњди е^го, и^ сђды` е^го” И$ ѓ^живеши и^ ё^мно'жишися, и^ блsвиT т^я г~ь б~ъ твои на земли`, в ню'же вᲆни'деши прїа'ти е^я` та'мо”
ἐὰν εἰσακούσῃς τὰς ἐντολὰς Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἃς ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου, πορεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ καὶ φυλάσσεσθαι τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰς κρίσεις αὐτοῦ, καὶ ζήσεσθε, καὶ πολλοὶ ἔσεσθε, καὶ εὐλογήσει σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ, εἰς ἣν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
17
17
А/ще л^и ѓ^брати'тся срDце твое`, и^ не послђшае^ши, и^ блђдя'щи поклонишися бого'мъ чюждиM, и^ послђж'иши и^м#”
καὶ ἐὰν μεταστῇ ἡ καρδία σου καὶ μὴ εἰσακούσῃς καὶ πλανηθεὶς προσκυνήσῃς θεοῖς ἑτέροις καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς,
18
18
Заповњ'даю ва'мъ днsе, ја%ко поги'белїю поги'бнете. и^ не ё^мно'жиᲄе дн~їи на ꙁемли` ю%же г~ь б~ъ дае'тъ тебњ`, и^дњже и%деши чреZ і^ѓ^рда'нъ та'мо прїа'ти е^я`”
ἀναγγέλλω σοι σήμερον ὅτι ἀπωλείᾳ ἀπολεῖσθε καὶ οὐ μὴ πολυήμεροι γένησθε ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
19
19
Свњдњтель поставля'ю на ваs дне'сь, нб~о и^ ꙁе'млю. живо'тъ и^ смр~ть, да'лъ е^сми преD лице'мъ ва'шимъ, блsве'нїе и^ кля'твђ” Прїими же себњ живо'тъ да живе'ши т^ы и^ племя` твое`,
διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν ζωὴν καὶ τὸν θάνατον δέδωκα πρὸ προσώπου ὑμῶν, τὴν εὐλογίαν καὶ τὴν κατάραν· ἔκλεξαι τὴν ζωὴν σύ, ἵνα ζήσῃς σὺ καὶ τὸ σπέρμα σου,
20
20
люби'ти г~а б~а твое^го послђшати гла'са е^го, и^ прилњпи'тися къ немђ`” То'и б^о е^сть живоT твои, и^ долгота` дн~їи твоиX жи'ти на ꙁемли`, ю^же кля'ся г~ь б~ъ эTц~емъ твои^мъ а^враа'мђ і^саа'кђ і^а'ковђ да'ти и^мъ”
ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεόν σου, εἰσακούειν τῆς φωνῆς αὐτοῦ καὶ ἔχεσθαι αὐτοῦ· ὅτι τοῦτο ἡ ζωή σου καὶ ἡ μακρότης τῶν ἡμερῶν σου, κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσι σου ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ δοῦναι αὐτοῖς.
Глvа, л~а”
Κεφάλαιο 31
1
1
И$ шеD мољ=сїи гл~я, вс^я словеса` с^и къ всMњ сн~омъ і^и^л~евыM”
ΚΑΙ συνετέλεσε Μωυσῆς λαλῶν πάντας τοὺς λόγους τούτους πρὸς πάντας υἱοὺς ᾿Ισραήλ,
2
2
И$ реq к нимъ, р~, и^ к~, лTњ, а^ꙁъ е^смь дне'сь, и^ не възмогђ ксемђ` вᲆходи'ти, і^ и^сходи'ти, г~ь же гл~а къ мнњ`, не пре'идеши і^ѓ^рда'на сего`”
καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· ἑκατὸν καὶ εἴκοσιν ἐτῶν ἐγώ εἰμι σήμερον· οὐ δυνήσομαι ἔτι εἰσπορεύεσθαι καὶ ἐκπορεύεσθαι, Κύριος δὲ εἶπε πρός με· οὐ διαβήσῃ τὸν ᾿Ιορδάνην τοῦτον.
3
3
Гь~ б~ъ твои и^же прDеи%детъ преD лице'мъ твоиM. то'и потребиT страны` сїа' эT лица` твое^го. и^ причасти'ши и^хъ. і^сђсъ же и^ды'и преD лице'мъ тво'имъ, ја%коже гл~алъ е^сть г~ь”
Κύριος ὁ Θεός σου ὁ προπορευόμενος πρὸ προσώπου σου, αὐτὸς ἐξολοθρεύσει τὰ ἔθνη ταῦτα ἀπὸ προσώπου σου, καὶ κατακληρονομήσεις αὐτούς· καὶ ᾿Ιησοῦς ὁ προπορευόμενος πρὸ προσώπου σου, καθὰ ἐλάλησε Κύριος.
4
4
И$ сътвори'тъ и^мъ г~ь, ја%коже сътвори` сїѓ'нђ и^ ѓ'гђ двњма цр~ема а^м#моррњ'искима. ја%же бњ'ста ѓбо'нђ сᲄранђ` і^ѓ^рда'на. и^ земли иX” ЈА/ко потреби` и^хъ,
καὶ ποιήσει Κύριος ὁ Θεός σου αὐτοῖς καθὼς ἐποίησε Σηὼν καὶ ῎Ωγ, τοῖς δυσὶ βασιλεῦσι τῶν ᾿Αμορραίων, οἳ ἦσανπέραν τοῦ ᾿Ιορδάνου, καὶ τῇ γῇ αὐτῶν, καθότι ἐξωλόθρευσεν αὐτούς·
5
5
и^ преда'стъ я& г~ь въ рђцњ ва'ши. и^ да сътвори'те и^мᲆ ја%коже ꙁаповњ'дахъ вамᲆ”
καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς Κύριος ὑμῖν, καὶ ποιήσετε αὐτοῖς, καθότι ἐνετειλάμην ὑμῖν.
6
6
Възмђжа'и и^ ё^крњпи'ся, н^и бо'ися н^и ё^жаса'ися, н^и ё^клони'ся эT лица` и^хъ. ја%ко г~ь б~ъ тво'и се'и преDи'детъ вамъ, и^ не эTстђ'питᲆ эT тебе`, ниже ѓ^ста'вит# т^я”
ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, μὴ φοβοῦ μηδὲ δειλιάσης μηδὲ πτοηθῇς ἀπὸ προσώπου αὐτῶν, ὅτι Κύριος ὁ Θεός σου ὁ προπορευόμενος μεθ᾿ ὑμῶν ἐν ὑμῖν, οὔτε μή σε ἀνῇ, οὔτε μή σε ἐγκαταλίπῃ.
7
7
И$ приꙁва` мољ=сїи і^сђ'са, и^ реq е^мђ преD всњмъ і^и^л~емъ, въꙁмђжа'и и^ ё^крњпи'ся. т^ы бо вни'деши преD лицемъ людїи' сихъ, въ ꙁе'млю е^ю'же ся кл^я г~ь эTц~емъ ва'шиM да'ти ю& и^мъ. и^ ты` ю& причасти'ши и^мъ”
καὶ ἐκάλεσε Μωυσῆς ᾿Ιησοῦν καὶ εἶπεν αὐτῷ ἔναντι παντὸς ᾿Ισραήλ· ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, σὺ γὰρ εἰσελεύσῃ πρὸ προσώπου τοῦ λαοῦ τούτου εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ὑμῶν δοῦναι αὐτοῖς, καὶ σὺ κατακληρονομήσεις αὐτὴν αὐτοῖς·
8
8
Гь~ же са'мъ и^ды'и с тобо'ю не ѓ^ста'вит# т^я, и^ не эTстђ'питъ эT тебе`. не бо'и^ся н^и ё^жаса'ися”
καὶ Κύριος ὁ συμπορευόμενος μετὰ σοῦ οὐκ ἀνήσει σε, οὐδὲ μή σε ἐγκαταλίπῃ· μὴ φοβοῦ μηδὲ δειλία.
9
9
И$ въписа` мољ=сїи вс^я словеса` ꙁако'на сего` въ кни'ги, и^ въда'стъ и& жерцеM сн~омъ левљ=иноM, въꙁдви'жђщимъ ковче'гъ завњта гн~я. и^ ста'рцемъ сн~овъ і^и^л~евыX”
Καὶ ἔγραψε Μωυσῆς τὰ ρήματα τοῦ νόμου τούτου εἰς βιβλίον καὶ ἔδωκε τοῖς ἱερεῦσι τοῖς υἱοῖς Λευὶ τοῖς αἴρουσι τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου, καὶ τοῖς προσβυτέροις τῶν υἱῶν ᾿Ισραήλ.
10
10
И$ заповњ'да и^мъ мољ=сїи въ то'и дн~ь гл~я. по сеDми лњтъ въ' время лњта ѓ^ставле'нїа, въ праꙁDниk кђщныи”
καὶ ἐνετείλατο Μωυσῆς αὐτοῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ λέγων· μετὰ ἑπτὰ ἔτη ἐν καιρῷ ἐνιαυτοῦ ἀφέσεως ἐν ἑορτῇ σκηνοπηγίας,
11
11
Вънегда` съхо'дится ве'сь і^и^л~ь, ја^ви'тися преD гм~ъ бм~ъ твои^мъ, въ мњ'стњ е^же и^ꙁбереT г~ь. почита'ите зако'нъ сїи, преD всњмъ і^и^л~емъ въ ё%ши иX”
ἐν τῷ συμπορεύεσθαι πάντα ᾿Ισραὴλ ὀφθῆναι ἐνώπιον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, ἐν τῷ τόπῳ ᾧ ἂν ἐκλέξηται Κύριος, ἀναγνώσεσθε τὸν νόμον τοῦτον ἐναντίον παντὸς ᾿Ισραὴλ εἰς τὰ ὦτα αὐτῶν·
12
12
Съꙁови'те лю'ди, мђжа и^ же'ны и^ дњти и^ прише'лца твое^го, и^же въ гра'дњхъ ва'шихᲆ. да слы'шиT и^ наё^чи'тся боя'тися и%мени г~а б~а ва'шего, и^ послђш'аютъ твори'ти вс^я словеса` ꙁако'на сего`”
ἐκκλησιάσας τὸν λαόν, τοὺς ἄνδρας καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ ἔκγονα καὶ τὸν προσήλυτον τὸν ἐν ταῖς πόλεσιν ὑμῶν, ἵνα ἀκούσωσι καὶ ἵνα μάθωσι φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν, καὶ ἀκούσονται ποιεῖν πάντας τούς λόγους τοῦ νόμου τούτου·
13
13
И$ сн~ове иX и^же не вњ'дятъ ё^слы'шаT, и^ наё^чаTся боя'тися г~а б~а ва'шего, въ вс^я дн~и е^ли'коже сђть жи'ви на земли`, на ню'же в^ы минђ'ете і^ѓ^рда'нъ т^ђ причасти'ти ю&”
καὶ οἱ υἱοὶ αὐτῶν, οἳ οὐκ οἴδασιν, ἀκούσονται καὶ μαθήσονται φοβεῖσθαι Κύριον τὸν Θεόν σου πάσας τὰς ἡμέρας, ὅσας αὐτοὶ ζῶσιν ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
14
14
И$ реq г~ь къ мољ=сїю с^е приспњша дн~їе смр~ти твое^я. приꙁови і^сђ'са и^ ста'нета преD две'рми хра'ма свњдњ'нїя, и^ ꙁаповMњ е^мђ” І$ и'де мољ=сїи і^ и^сђ'съ въ хра'мъ свњдњнїа. и^ ста'ста преD две'рми хра'ма свᲇдњ'нїа”
Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν· ἰδοὺ ἐγγίκασιν αἱ ἡμέραι τοῦ θανάτου σου· κάλεσον ᾿Ιησοῦν καὶ στῆτε παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐντελοῦμαι αὐτῷ. καὶ ἐπορεύθη Μωυσῆς καὶ ᾿Ιησοῦς εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἔστησαν παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου.
15
15
И$ сни'де г~ь въ столпњ` ѓ%блачнᲇ. и^ ста` сто'лпъ ѓ%блачныи ё^ две'рїи хра'ма свњдњ'нїа”
καὶ κατέβη Κύριος ἐν νεφέλῃ καὶ ἔστη παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἔστη ὁ στύλος τῆς νεφέλης παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου.
16
16
И$ реq г~ь къ мољ=сїю. с^е ты` почи'еши съ эTц~ы ᲄвои^ми. и^ въста'вше лю'дїе сїи съблђ'дятъ въ слњ'дъ бо'гъ чю'ждихъ, въ земли` в ню'же по'идђтъ сїи та'мо. и^ ѓ^ста'вятъ м^я, и^ рас#сы'плютъ ꙁавњтъ мо'и, и^же завњща'хъ и^мъ”
καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν· ἰδοὺ σὺ κοιμᾷ μετὰ τῶν πατέρων σου, καὶ ἀναστὰς οὗτος ὁ λαὸς ἐκπορνεύσει ὀπίσω θεῶν ἀλλοτρίων τῆς γῆς, εἰς ἣν οὗτος εἰσπορεύεται, καὶ καταλείψουσί με καὶ διασκεδάσουσι τὴν διαθήκην μου, ἣν διεθέμην αὐτοῖς.
17
17
И$ раꙁ#гнњ'ваюся ја%ростїю на' ня в# то'и дн~ь, и^ ѓ^ста'влю я& и^ эTвращђ` лице` мое` эT ниX. и^ бђ'дђтъ въ иZја^де'нїе, и^ ѓ^бря'щTђ я& ѕл^а мно'га и^ ско'рби. и^ рече'тъ в# то'и дн~ь, не сего' ли ради и^же нњ'сть г~а б~а въ наs, пости'гнђша м^я ѕла'я сїа”
καὶ ὀργισθήσομαι θυμῷ εἰς αὐτοὺς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ καταλείψω αὐτοὺς καὶ ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν, καὶ ἔσται κατάβρωμα, καὶ εὑρήσουσιν αὐτὸν κακὰ πολλὰ καὶ θλίψεις, καὶ ἐρεῖ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· διότι οὐκ ἔστι Κύριος ὁ Θεός μου ἐν ἐμοί, εὕροσάν με τὰ κακὰ ταῦτα.
18
18
А/зъ же эTвраще'нїемъ эTвращђ` лице` мое` эT ни'хъ въ то'и дн~ь, ѕло'бъ ради всњх'ъ ја%же сътвори'ша. ја%ко ѓ^брати'шася къ бого'мъ чюждиM”
ἐγὼ δὲ ἀποστροφῇ ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ διὰ πάσας τὰς κακίας, ἃς ἐποίησαν, ὅτι ἀπέστρεψαν ἐπὶ θεοὺς ἀλλοτρίους.
19
19
И$ нн~њ въпиши'те словеса` пњ'сни сея`. и^ наё^чи'те е^я` сн~ы і^и^л~вы. и^ да въложи'те ю& въ ё^ста` и^хъ. да бђ'детъ м^и пњ'снь с^и въ послђшество` въ сн~њхъ і^и^л~евыхъ”
καὶ νῦν γράψατε τὰ ρήματα τῆς ᾠδῆς ταύτης καὶ διδάξατε αὐτὴν τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ καὶ ἐμβαλεῖτε αὐτὴν εἰς τὸ στόμα αὐτῶν, ἵνα γένηταί μοι ἡ ᾠδὴ αὕτη κατὰ πρόσωπον μαρτυροῦσα ἐν υἱοῖς ᾿Ισραήλ.
20
20
Въведђ' бо я& въ ꙁе'млю бл~гђю, е^ю'же ся кля'хъ эTц~емъ иX, да'ти и^мъ ꙁе'млю кипя'щђ мле'комᲆ и^ ме'домъ. и^ ја^дя'тъ, и^ насыти'вшеся въꙁбђя'ютъ” И$ ѓ^братяTся къ бого'мъ чюждимъ, и^ послђж'аT и^мъ и^ раꙁгнњ'ваютъ м^я” и^ рас#сы'плютъ ꙁавњтъ мой, и^же ꙁавњщаX и^мъ”
εἰσάξω γὰρ αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν δοῦναι αὐτοῖς, γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι, καὶ φάγονται καὶ ἐμπλησθέντες κορήσουσι· καί ἐπιστραφήσονται ἐπὶ θεοὺς ἀλλοτρίους καὶ λατρεύσουσιν αὐτοῖς καὶ παροξυνοῦσί με καὶ διασκεδάσουσι τὴν διαθήκην μου.
21
21
Тогда' же на'идетъ на'нь ѕло'ба раꙁлична и^ ско'рбь, и^ сђпротивит#ся иM пњ'снь сїя противђ лица` и^хъ. въ свњдњтеlство и^ꙁвњствђющи ја%ко не ꙁабы'сться эT ё%стᲆ племе'ни и^х#. ꙁане' же б^о а^зъ вњде ѕло'бы и^хъ, ели'котворя'тъ дне'сь ꙁд^њ. пр'ьвње въведе'нїя и^хъ въ ꙁе'млю бл~гђю, е^ю'же ся кля эTц~емъ и^хъ.
καὶ ἀντικαταστήσεται ἡ ᾠδὴ αὕτη κατὰ πρόσωπον μαρτυροῦσα, οὐ γὰρ μὴ ἐπιλησθῇ ἀπὸ στόματος αὐτῶν καὶ ἀπὸ στόματος τοῦ σπέρματος αὐτῶν· ἐγὼ γὰρ οἶδα τὴν πονηρίαν αὐτῶν, ὅσα ποιοῦσιν ὧδε σήμερον πρὸ τοῦ εἰσαγαγεῖν με αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσα τοῖς πατράσιν αὐτῶν.
22
22
и^ вᲆписа мољ=сїи пњ'снь сїю въ то'и дн~ь, и^ наё^чи е^ю` сн~ы і^ил~евы” И$ ꙁаповњ'да г~ь і^сђ'сђ сн~ђ на'вљ=инђ. и^ реq е^мђ.
καὶ ἔγραψε Μωυσῆς τὴν ᾠδὴν ταύτην ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ ἐδίδαξεν αὐτὴν τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραήλ.
23
23
вᲆзмђжа'и ё^крњпи'ся, ты' бо въведе'ши сн~ы і^ил~евы въ ꙁе'млю е^ю^же кля'хъся и^мъ, и^ аZ бђ'дђ с тобо'ю”
καὶ ἐνετείλατο Μωυσῆς ᾿Ιησοῖ καὶ εἶπεν· ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, σὺ γὰρ εἰσάξεις τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ εἰς τὴν γῆν, ἣν ὤμοσεν αὐτοῖς Κύριος, καὶ αὐτὸς ἔσται μετὰ σοῦ.
24
24
И$ е^гда` же сконча` мољ=сїи пиша`. вс^я словеса` ꙁако'на сего` въ кни'ги даже до конца`.
῾Ηνίκα δὲ συνετέλεσε Μωυσῆς γράφων πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου εἰς βιβλίον ἕως εἰς τέλος,
25
25
и^ ꙁаповњ'да левљ=томъ, вњꙁдвижђщимъ ковче'гъ завњта гн~я гл~я”
καὶ ἐνετείλατο τοῖς Λευίταις τοῖς αἴρουσι τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου λέγων·
26
26
Въꙁе'мше кни'ги зако'на сего`. положите я& въ странђ` ковче'га ꙁавњта г~а б~а ва'шего, и^ да бђ'детъ т^ђ вамᲆ въ свњдњ'нїе”
λαβόντες τὸ βιβλίον τοῦ νόμου τούτου θήσετε αὐτὸ ἐκ πλαγίων τῆς κιβωτοῦ τῆς διαθήκης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν, καὶ ἔσται ἐκεῖ ἐν σοὶ εἰς μαρτύριον.
27
27
ЈА$ко а^ꙁъ вњ'дњ раꙁᲆгнњ'ванїе твое, и^ выю твою` же'стокђю. е^ще б^о мн^њ жи'вђ сђщђ съ ва'ми дне'сь, раꙁгнᲇвали е^сте г~а и^ ја^ко па'че по смерти моей”
ὅτι ἐγὼ ἐπίσταμαι τὸν ἐρεθισμόν σου καὶ τὸν τράχηλόν σου τὸν σκληρόν· ἔτι γὰρ ἐμοῦ ζῶντος μεθ᾿ ὑμῶν σήμερον, παραπικραίνοντες ἦτε τὰ πρὸς τὸν Θεόν, πῶς οὐχὶ καὶ ἔσχατον τοῦ θανάτου μου;
28
28
Приꙁови'те къ мн^њ старњ'ишины племен# вашихъ, и^ ста'рца ва'ша. и^ сђдїя` ваша. и^ книгочїя ва'ша да гл~ю въ ё%ши и^хъ вс^я словеса` сїя, и^ ꙁасвᲇдњтельствђю` ваM нб~семъ и^ зеMлею”
ἐκκλησιάσατε πρός με τοὺς φυλάρχους ὑμῶν καὶ τοὺς πρεσβυτέρους ὑμῶν καὶ τοὺς κριτὰς ὑμῶν καὶ τοὺς γραμματοεισαγωγεῖς ὑμῶν, ἵνα λαλήσω εἰς τὰ ὦτα αὐτῶν πάντας τοὺς λόγους τούτους, καὶ διαμαρτύρωμαι αὐτοῖς τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν·
29
29
Вњдњ б^о ја%ко по скончанїи мое^мъ беꙁаконїемъ сᲆбезакон#ните. и^ скло'нитеся с пђти`, и^же а^ꙁъ ꙁаповњ'дах# вамъ” и^ ѓ^брящетъ в^ы ѕл^о въ послњдня'а дн~и, ја^ко сътвори'сте ѕл^о преD гм~ъ бм~ъ разгнњ'вати е^го въ всњ'хъ дњ'лехъ рђкђ ва'шею”
οἶδα γὰρ ὅτι ἔσχατον τῆς τελευτῆς μου ἀνομίᾳ ἀνομήσετε καὶ ἐκκλινεῖτε ἐκ τῆς ὁδοῦ, ἧς ἐνετειλάμην ὑμῖν, καὶ συναντήσεται ὑμῖν τὰ κακὰ ἔσχατον τῶν ἡμερῶν, ὅτι ποιήσετε τὰ πονηρὰ ἐναντίον Κυρίου παροργίσαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν ὑμῶν.
30
30
И$ гл~а мољ=сїи въ ё^ши всемђ сонмђ вс^я словеса` пњ'сни сеа` даy и^ до конца`”
καὶ ἐλάλησε Μωυσῆς εἰς τὰ ὦτα πάσης ἐκκλησίας τὰ ρήματα τῆς ᾠδῆς ταύτης ἕως εἰς τέλος.
Глvа, л~в”
Κεφάλαιο 32
1
1
Во'нми нб#о, и^ въꙁ#гл~ю, и^ да слы'шитъ ꙁемля` гл~ы ё%стъ мои^хъ”
ΠΡΟΣΕΧΕ οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀκουέτω ἡ γῆ ρήματα ἐκ στόματός μου.
2
2
да ча'етъ ја%ко до'ждь просвњще'нїе мое и^ сни'дTђ ја%ко рода` гл~и мои`” ЈА/котђ'ча на' троскотъ, ја%ко и'неи на сњно”
προσδοκάσθω ὡς ὑετὸς τὸ ἀπόφθεγμά μου, καὶ καταβήτω ὡς δρόσος τὰ ρήματά μου, ὡσεὶ ὄμβρος ἐπ᾿ ἄγνωστιν καὶ ὡσεὶ νιφετὸς ἐπὶ χόρτον.
3
3
ЈА/ко и'мя гн~е приꙁва'хᲆ, дади'те вели'чїе б~ђ на'шемђ”
ὅτι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐκάλεσα· δότε μεγαλωσύνην τῷ Θεῷ ἡμῶν.
4
4
Бг~ъ и%стинна дњ'ла е^го, и^ вс^и пђтїе е^го сђдъ, б~ъ вњренъ, и^ нњсть непра'вды въ немъ. пра'веденъ и^ прпDбенъ г~ь”
Θεός, ἀληθινὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ κρίσεις· Θεὸς πιστός, καὶ οὐκ ἔστιν ἀδικία, δίκαιος καὶ ὅσιος Κύριος.
5
5
Съгрњши'ша не того ча'да поро'чная. ро'дъ стропти'въ и^ раꙁъвраще'нъ”
ἡμάρτοσαν οὐκ αὐτῷ τέκνα μωμητά, γενεὰ σκολιὰ καὶ διεστραμμένη.
6
6
Сїя л^и гв~и вњꙁдае'те сїи лю'дїе бђ'и, и^ немђдри. не саM л^и се'и эTц~ъ тво'и, стяжа` т^я и^ сътвори` т^я, и^ съꙁда` т^я”
ταῦτα Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε; οὕτω λαὸς μωρὸς καὶ οὐχὶ σοφός; οὐκ αὐτὸς οὗτός σου πατὴρ ἐκτήσατό σε καὶ ἐποίησέ σε καὶ ἔπλασέ σε;
7
7
Помяни'те дн~и вњчныя. разђмњ'ите же лњта ро'да родоv. вᲆпроси` эTц~а твое^го и^ въꙁвњсти'т# тебњ`, ста'рца ᲄвоя и^ рекђтъ тебњ`”
μνήσθητε ἡμέρας αἰῶνος, σύνετε ἔτη γενεᾶς γενεῶν· ἐπερώτησον τὸν πατέρα σου, καὶ ἀναγγελεῖ σοι, τοὺς πρεσβυτέρους σου, καὶ ἐροῦσί σοι.
8
8
Є$гда` раꙁдњляа'ше вы'шнїи ја^ꙁы'ки ја^коже раꙁ#сњ'я сн~ы а^да'мовы. положи` предњлы ја^ꙁы'комъ, по числђ` а%гг~лъ бж~їихъ”
ὅτε διεμέριζεν ὁ ῞Υψιστος ἔθνη, ὡς διέσπειρεν υἱοὺς ᾿Αδάμ, ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ,
9
9
И$ бы'сть ча'сть гн~я, лю'дїе е^го, і^а'ковъ. ча'сть наслњ'дїя е^го і^и^л~ь”
καὶ ἐγενήθη μερίς Κυρίου λαὸς αὐτοῦ ᾿Ιακώβ, σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ ᾿Ισραήλ.
10
10
Оу^до'вли е^го въ пђсты'ни безво'днњ. въ жа'жди ꙁно'я ѓ^бы'иде е^го и^ накаꙁа` е^го. и^ съхрани` е^го ја%ко зњ'ницђ ѓ%ка”
αὐτάρκησεν αὐτὸν ἐν γῇ ἐρήμῳ, ἐν δίψει καύματος ἐν γῇ ἀνύδρῳ· ἐκύκλωσεν αὐτὸν καὶ ἐπαίδευσεν αὐτὸν καὶ διεφύλαξεν αὐτὸν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ,
11
11
ЈА/ко ѓ^ре'лъ покры'ти гнњꙁдо` свое`, и^ на пте'нца своя` въжделњ. простеr крылњ` свои, и^ прїа'тъ иX, и^ поDя'тᲆ и^хъ на ра'мђ свое'ю”
ὡς ἀετὸς σκεπάσαι νοσσιὰν αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τοῖς νεοσσοῖς αὐτοῦ ἐπεπόθησε, διεὶς τὰς πτέρυγας αὐτοῦ ἐδέξατο αὐτοὺς καὶ ἀνέλαβεν αὐτοὺς ἐπὶ τῶ μεταφρένων αὐτοῦ.
12
12
Гь~ е^ді'нъ въжда'ше и^хъ, и^ не бњ` с ни'ми б~ъ чю'ждь”
Κύριος μόνος ἦγεν αὐτοὺς καὶ οὐκ ἦν μετ᾿ αὐτῶν θεὸς ἀλλότριος.
13
13
Въꙁведе` я& на си'лђ ꙁемли`, насыти` и^хъ жи'тъ се'лныхъ. със#са'ша ме'дъ и^с ка'мене, и^ е^ле'и эT тве'рда ка'мене”
ἀνεβίβασεν αὐτοὺς ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς, ἐψώμισεν αὐτοὺς γενήματα ἀγρῶν· ἐθήλασαν μέλι ἐκ πέτρας καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας,
14
14
Ма'сло кра'вїе, и^ мле'ко ѓ%вчее, съ тђ'комъ а%гньчиM и^ ѓ'внимъ, сыно'въ ю%нчихъ и^ ко'ꙁлиX съ тђкомъ пшени'чномъ. и^ кро'вь гро'ꙁдовђ пїа'хђ вино`”
βούτυρον βοῶν καὶ γάλα προβάτων μετὰ στέατος ἀρνῶν καὶ κριῶν, υἱῶν ταύρων καὶ τράγων, μετὰ στέατος νεφρῶν πυροῦ, καὶ αἷμα σταφυλῆς ἔπιον οἶνον.
15
15
И$ ја^де` і^а'ков# и^ насыти'ся. и^ эTве'ржеся въꙁлю'бленныи. ё^ты` ё^толъстњ`, и^ раZширњ`. и^ ѓ^ста'ви б~а сътвор#шаго и&, и^ эTстђпи` эT б~а сп~са свое^го”
καὶ ἔφαγεν ᾿Ιακὼβ καὶ ἐνεπλήσθη, καὶ ἀπελάκτισεν ὁ ἠγαπημένος, ἐλιπάνθη, ἐπαχύνθη, ἐπλατύνθη· καὶ ἐγκατέλιπε τὸν Θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτὸν καὶ ἀπέστη ἀπὸ Θεοῦ σωτῆρος αὐτοῦ.
16
16
Прогнњваша м^я ѓ^ чю'жди'х#, въ ме'рꙁостеX свои^хъ прегорчи'ша м^я”
παρώξυνάν με ἐπ᾿ ἀλλοτρίοις, ἐν βδελύγμασιν αὐτῶν παρεπίκρανάν με·
17
17
Пожро'ша бњ'совомъ а^ не б~ђ. бого'мъ, и^хже не вњ'даша. новїи с^екра'тъ, прїи до'ша, и^хже не вњ'даша эTц~ы и^х#”
ἔθυσαν δαιμονίοις καὶ οὐ Θεῷ, θεοῖς, οἷς οὐκ ᾔδεισαν· καινοὶ καὶ πρόσφατοι ἥκασιν, οὓς οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες αὐτῶν.
18
18
Бг~а ро'ждьшагот^я ѓ^ста'ви, и^ ꙁабы` б~а пита'ющагот^я”
Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες καὶ ἐπελάθου Θεοῦ τοῦ τρέφοντός σε.
19
19
И$ ви'дњ г~ь и^ въꙁревнова`. и^ раꙁдражи'ся, за гнњ'въ сн~овъ иX и^ дщерїи”
καὶ εἶδε Κύριος καὶ ἐζήλωσε καὶ παρωξύνθη δι᾿ ὀργὴν υἱῶν αὐτοῦ καὶ θυγατέρων
20
20
И$ рече, эTвращђ` лице` мое` эT ни'хъ, и^ покажђ` чт^о бђ'детъ и^мъ на послњ'докъ ја%ко ро'дъ раꙁъвраще'нъ е^сть. сн~ве и%хже нњсть вњры въ ни'хъ”
καὶ εἶπεν· ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν καὶ δείξω τί ἔσται αὐτοῖς ἐπ᾿ ἐσχάτων ἡμερῶν· ὅτι γενεὰ ἐξεστραμμένη ἐστίν, υἱοί, οἷς οὐκ ἔστι πίστις ἐν αὐτοῖς.
21
21
Тїи раздражи'ша м^я не ѓ^ бѕ~њ, прогнњваша м^я въ и'долњхъ своихъ, а%ꙁ# раꙁдражђ` иX не ѓ^ ја^ꙁыцXњ ѓ^ ја^зыцXњ же нераꙁђмливыX прогнњ'ваю иX”
αὐτοὶ παρεζήλωσάν με ἐπ᾿ οὐ Θεῷ, παρώξυνάν με ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν· κἀγὼ παραζηλώσω αὐτοὺς ἐπ᾿ οὐκ ἔθνει, ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ αὐτούς.
22
22
ЈА/ко ѓ%гнь въꙁгори'тся эT ја%рости моея`, раждьже'тся до а'да преи^спо'дняго. снњсть ꙁе'млю, и^ жита е^я, попа'литъ ѓ^снова'нїя гора'мъ”
ὅτι πῦρ ἐκκέκαυται ἐκ τοῦ θυμοῦ μου, καυθήσεται ἕως ᾅδου κάτω, καταφάγεται γῆν καὶ τὰ γενήματα αὐτῆς, φλέξει θεμέλια ὀρέων.
23
23
Съберђ` на нихъ ѕла'я, и^ стрњ'лы моя скон#чаю въ ни'хъ”
συνάξω εἰς αὐτοὺς κακὰ καὶ τὰ βέλη μου συντελέσω εἰς αὐτούς.
24
24
Та'юща гла'домъ. и^ снњ'дь пти'цъ, и^ гръбъ неи^сцњлеn. ꙁђ'бы ѕвњ'рїи послю` в ня`, съ ја%росᲄїю пресмыка'ющимися по ꙁемли`”
τηκόμενοι λιμῷ καὶ βρώσει ὀρνέων καὶ ὀπισθότονος ἀνίατος· ὀδόντας θηρίων ἐπαποστελῶ εἰς αὐτοὺς μετὰ θυμοῦ συρόντων ἐπὶ γῆν.
25
25
эT вн^њ беꙁча'дитъ и^хъ мечь, и^ эT храM и^хъ стра'хъ. ю%ноша съ дв~ою. със#сыи. съ ѓ%трокомъ старцемъ”
ἔξωθεν ἀτεκνώσει αὐτοὺς μάχαιρα καὶ ἐκ τῶν ταμιείων φόβος· νεανίσκος σὺν παρθένῳ, θηλάζων μετὰ καθεστηκότος πρεσβύτου.
26
26
Рњхъ, раꙁсњ'ю и^хъ, ё^ста'влю же эT чл~къ па'мять и^хъ”
εἶπα· διασπερῶ αὐτούς, παύσω δὲ ἐξ ἀνθρώπων τὸ μνημόσυνον αὐτῶν,
27
27
Токмо ꙁа гнњ'въ вра'гъ, ја%ко да не долголњтъствђ'ютъ, и^ да не наля'гђтъ сђпоста'ти. да не рекђтъ, рђка` на'ша высо'ка. и^ не г~ь сътвори` сїя вс^я”
εἰ μὴ δι᾿ ὀργὴν ἐχθρῶν, ἵνα μὴ μακροχρονίσωσιν, ἵνα μὴ συνεπιθῶνται οἱ ὑπεναντίοι, μὴ εἴπωσιν· ἡ χεὶρ ἡμῶν ἡ ὑψηλὴ καὶ οὐχὶ Κύριος ἐποίησε ταῦτα πάντα.
28
28
ЈА/ко ја^ꙁы'къ погђ'бль совњтъ е^сть и^ нњсть в ни'хъ хђдожьства. не смы'слиша раꙁђмњти,
ὅτι ἔθνος ἀπολωλεκὸς βουλήν ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ἐπιστήμη.
29
29
сїя вс^я” да прїимђтъ въ грядђщее вре'мя.
οὐκ ἐφρόνησαν συνιέναι ταῦτα· καταδεξάσθωσαν εἰς τὸν ἐπιόντα χρόνον.
30
30
ка'ко пожене'тъ е^ді'нъ ты'сящђ, и дв^а дви'гнета тм^ы. а%ще не б~ъ эTда'стъ и^хъ и^ г~ь преда'стъ и^хъ”
πῶς διώξεται εἷς χιλίους καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἀπέδοτο αὐτοὺς καὶ Κύριος παρέδωκεν αὐτούς;
31
31
Нњ сђть б^о бо'ѕи и^хъ ја%ко б~ъ на'шъ вра'ѕи же на'ши нераꙁђ'мливи”
ὅτι οὐκ εἰσὶν ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν οἱ θεοὶ αὐτῶν· οἱ δὲ ἐχθροὶ ἡμῶν ἀνόητοι.
32
32
эT виноградъ б^о содомъскихъ винограD и^хъ, и^ лоꙁа` и^хъ эT гоморы. гроꙁдᲆ и^хъ, гроꙁдъ желчи, гроꙁдъ горести ихъ”
ἐκ γὰρ ἀμπέλου Σοδόμων ἡ ἄμπελος αὐτῶν, καὶ ἡ κληματὶς αὐτῶν ἐκ Γομόρρας· ἡ σταφυλὴ αὐτῶν σταφυλὴ χολῆς, βότρυς πικρίας αὐτοῖς·
33
33
ЈА/рость ѕмїи, вино` иX и^ ја%рость а^спидъ неи^сцњ'лна”
θυμὸς δρακόντων ὁ οἶνος αὐτῶν καὶ θυμὸς ἀσπίδων ἀνίατος.
34
34
Не сїя л^и вс^я събрашася ё^ мене`, и^ запечатлњшася въ съкровищиX мои^х#
οὐκ ἰδοὺ ταῦτα συνῆκται παρ᾿ ἐμοὶ καὶ ἐσφράγισται ἐν τοῖς θησαυροῖς μου;
35
35
въ дн~ь эTм#щенїя въꙁда'мъ, въ время вънегда` съблаꙁни'тся нога` их# ја%ко блиꙁь дн~ь поги'бели и^хъ, и^ преDсташа гото'вая ва'мъ”
ἐν ἡμέρᾳ ἐκδικήσεως ἀνταποδώσω, ἐν καιρῷ, ὅταν σφαλῇ ὁ ποῦς αὐτῶν, ὅτι ἐγγὺς ἡμέρα ἀπωλείας αὐτοῖς, καὶ πάρεστιν ἕτοιμα ὑμῖν.
36
36
ЈА/ко сђдиT г~ь люде'мъ свои^мъ, и^ ѓ^ рабњхъ свои^хъ ё^моле'нъ бђдетъ. видњ б^о иX раꙁ#слаблены, і^ и^ста'явша вᲆ время і^ и^ꙁнемогоша”
ὅτι κρινεῖ Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τοῖς δούλοις αὐτοῦ παρακληθήσεται· εἶδε γὰρ παραλελυμένους αὐτοὺς καὶ ἐκλελοιπότας ἐν ἐπαγωγῇ καὶ παρειμένους.
37
37
И$ рече г~ь гд^њ сђть бо'ѕи и^хъ, и^же ё^поваша на ня”
καὶ εἶπε Κύριος· ποῦ εἰσιν οἱ θεοὶ αὐτῶν, ἐφ᾿ οἷς ἐπεποίθεισαν ἐπ᾿ αὐτοῖς;
38
38
И$хже тђкъ жр'ътвъ иX ја^дя'сте, и пїја%сте вино` требᲆ ихX” да въскрsнTђ и^ помогTђ ваM и^ бђдTђ ваM покровиᲄеле”
ὧν τὸ στέαρ τῶν θυσιῶν αὐτῶν ἠσθίετε καὶ ἐπίνετε τὸν οἶνον τῶν σπονδῶν αὐτῶν; ἀναστήτωσαν καὶ βοηθησάτωσαν ὑμῖν καὶ γενηθήτωσαν ὑμῖν σκεπασταί.
39
39
Ви'дите ви'дите, ја%ко а%зъ е^смь, и^ нњсть б~ъ ра'ꙁвᲇ мене`. а^ꙁъ ё^бїю` и^ жи'ти сътворю`. поражђ`, и^ а'ꙁъ и^сцњлю`. и^ нњсть и^же и^змеT эT рђкђ` мое^ю”
ἴδετε ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ· ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι, καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου.
40
40
ЈА/ко вᲆꙁдви'гнђ на' нб~о рђ'кђ мою, и^ кленђ'ся десни'цею мое^ю. и^ рекђ`, жи'вђ а%ꙁъ въ вњкъ”
ὅτι ἀρῶ εἰς τὸν οὐρανὸν τὴν χεῖρά μου καὶ ὀμοῦμαι τῇ δεξιᾷ μου καὶ ἐρῶ· ζῶ ἐγὼ εἰς τὸν αἰῶνα,
41
41
ЈА/ко поѓ^стрю` ја%ко мо'лнїю ме'чь мои, и^ прїиметъ сђ'дъ рђка моя`. и^ въꙁда'мъ ме'сть врагомᲆ, и^ ненави'дящиM м^я въꙁда'мъ”
ὅτι παροξυνῶ ὡς ἀστραπὴν τὴν μάχαιράν μου, καὶ ἀνθέξεται κρίματος ἡ χείρ μου, καὶ ἀποδώσω δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσί με ἀνταποδώσω·
42
42
Оу^пою` стрњ'лы моа` эT кро'ви, и^ ме'чь мо'и снњсть мя'са. эT кро'ве ја%звеныхᲆ и^ плњне'нїа, эT глаv кн~ѕь ја^зы'ческих#”
μεθύσω τὰ βέλη μου ἀφ᾿ αἵματος, καὶ ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα, ἀφ᾿ αἵματος τραυματιῶν καὶ αἰχμαλωσίας, ἀπὸ κεφαλῆς ἀρχόντων ἐχθρῶν.
43
43
Въꙁвесели'теся нб~са кђп'но с ниM, и^ да покло'нятся е^мђ вс^и а^гг~ли бж~їи” Въꙁвесели'теся ја^зы'цы съ люDми е^го, и^ да ё^крᲇпяTся е^мђ вс^и сн~ове бж~їи” ЈА/ко кро'вь сн~оv свои^хъ м#ща'етъ, и^ эTм#сти'тᲆ и^ воꙁда'стъ ме'сть враго'мъ, и^ ненави'дящиM е^го въꙁда'стᲆ. и^ ѓ^чи'ститᲆ г~ь зе'млю людїи свои^хъ”
εὐφράνθητε, οὐρανοί, ἅμα αὐτῷ, καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ· εὐφράνθητε, ἔθνη μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐνισχυσάτωσαν αὐτῷ πάντες υἱοὶ Θεοῦ· ὅτι τὸ αἷμα τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἐκδικᾶται, καὶ ἐκδικήσει καὶ ἀνταποδώσει δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσιν ἀνταποδώσει, καὶ ἐκκαθαριεῖ Κύριος τὴν γῆν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ.
44
44
И$ въписа` мољ=сїи пњ'снь сїю' въ то'й дн~ь, и^ наё^чи` е^ю сн~ы і^и~ля. и^ въни'де мољ=сїи къ лю'деM. и^ гл~а вс^я словеса` зако'на сего` въ ё%ши лю'демъ, саM і^ и'сђсъ нављ=нъ”
Καὶ ἔγραψε Μωυσῆς τὴν ᾠδὴν ταύτην ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ ἐδίδαξεν αὐτὴν τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραήλ. καὶ εἰσῆλθε Μωυσῆς καὶ ἐλάλησε πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου εἰς τὰ ὦτα τοῦ λαοῦ, αὐτὸς καὶ ᾿Ιησοῦς ὁ τοῦ Ναυή.
45
45
И$ сконча` мољ=сїи гл~я словеса` сїи в#семђ` і^и^л~ю”
καὶ συνετέλεσε Μωυσῆς λαλῶν παντὶ ᾿Ισραήλ.
46
46
И$ рече к ни'мъ въне'млите срDцемъ ва'шиM вс^я словеса` сїи. ја%же азъ и^ꙁвњсᲄђ'ю ваM днsе” ЈА/же да ꙁаповњ'сте сн~омъ своиM. снабдњти и^ твори'ти вс^я словеса` зако'на сего`”
καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· προσέχετε τῇ καρδίᾳ ἐπὶ πάντας τοὺς λόγους τούτους, οὓς ἐγὼ διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον, ἃ ἐντελεῖσθε τοῖς υἱοῖς ὑμῶν φυλάσσειν καὶ ποιεῖν πάντας τοὺς λόγους τοῦ νόμου τούτου·
47
47
ЈА/ко нњсть сло'во с^е сђ'е ваM н^о жи'ꙁнь ваша, и^ сего ра'ди сло'ва длᲆги дн~и бђ'дете на ꙁемли`. на ню'же в^ы минђе'те і^ѓ^рда'нъ та'мо причасᲄити ю&”
ὅτι οὐχὶ λόγος κενὸς οὗτος ὑμῖν, ὅτι αὕτη ἡ ζωὴ ὑμῶν, καὶ ἕνεκεν τοῦ λόγου τούτου μακροημερεύσετε ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν ᾿Ιορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν.
48
48
И$ рече г~ь кᲆ мољ=сїю въ дн~ь сїи гл~я.
Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωυσῆν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ λέγων·
49
49
възы'ди на горђ` а^вариM. гора наварїё& ја^же е^сть въ ꙁемли` моа'вли пря'мо е^ри'хђ. и^ виждь ꙁе'млю ханаа'ню, ю^же а'зъ да'ю сн~омъ і^и^л~евымъ въ ѓ^дръжа'нїе”
ἀνάβηθι εἰς τὸ ὄρος τὸ ᾿Αβαρὶμ τοῦτο, ὄρος Ναβαῦ, ὅ ἐστιν ἐν γῇ Μωὰβ κατὰ πρόσωπον ῾Ιεριχώ, καὶ ἰδὲ τὴν γῆν Χαναάν, ἣν ἐγὼ δίδωμι τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ, εἰς κατάσχεσιν,
50
50
И$ сконча'ися тамо на горњ` на нюже въсхо'диши, и^ приложися къ людемъ своиM. ја%коy ё%мре а^а^ро'нъ бра'тъ тво'и на горњ` ѓ%рњ, и^ приложи'ся к люде'мъ своиM”
καὶ τελεύτα ἐν τῷ ὄρει, εἰς ὃ ἀναβαίνεις ἐκεῖ, καὶ προστέθητι πρὸς τὸν λαόν σου, ὃν τρόπον ἀπέθανεν ᾿Ααρὼν ὁ ἀδελφός σου ἐν ῍Ωρ τῷ ὄρει, καὶ προσετέθη πρὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ,
51
51
Поне'же не покори'стеся сло'вђ мое^мђ въ сн~њхъ і^и^л~евњхъ ё^ воды` сђпротивныя кади'съ, въ пђсты'ни си'ни. и^ понеже не ѓ^ст~исте мене` въ сн~њхъ і^и^л~евых#”
ὅτι ἠπειθήσατε τῷ ρήματί μου ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραὴλ ἐπὶ τοῦ ὕδατος ἀντιλογίας Κάδης ἐν τῇ ἐρήμῳ Σίν, διότι οὐχ ἡγιάσατέ με ἐν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ·
52
52
ЈА/ко съпряма во'зриши зе'млю. н^отамо не въни'деши, е^ја%же даю` сн~омъ і^ил~евымъ”
ὅτι ἀπέναντι ὄψῃ τὴν γῆν καὶ ἐκεῖ οὐκ εἰσελεύσῃ.
Глvа, л~г”
Κεφάλαιο 33
1
1
Се же блsве'нїемъ и^же блsви мољ=сїи чл~къ бж~їи сн~ы і^ил~евы прежде скоnча'нїа свое^го”
ΚΑΙ αὕτη ἡ εὐλογία ἣν ηὐλόγησε Μωυσῆς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραὴλ πρὸ τῆς τελευτῆς αὐτοῦ·
2
2
И$ рече, г~ь эT сїѓ'на прїиде, и јави'ся эT. їира намᲆ и приспњ` эT горы` фара'ня и^ прїиде сот#мами ст~ыхъ ѓ^деснђю е^го ѓ%гнь зако'нђ и^мъ”
καὶ εἶπε· Κύριος ἐκ Σινὰ ἥκει καὶ ἐπέφανεν ἐκ Σηεὶρ ἡμῖν καὶ κατέσπευσεν ἐξ ὄρους Φαρὰν σὺν μυριάσι Κάδης, ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ ἄγγελοι μετ᾿ αὐτοῦ.
3
3
И$ пощадњ` люди своа, и^ вс^и ст~їи въ рђкаX е^го сђть, и^ приставшїи ногам# е^го
καὶ ἐφείσατο τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἡγιασμένοι ὑπὸ τὰς χεῖράς σου· καὶ οὗτοι ὑπὸ σέ εἰσι, καὶ ἐδέξατο ἀπὸ τῶν λόγων αὐτοῦ
4
4
прїа'ша эT словесᲆ е^го” Зако'нъ, и^же заповњ'да намᲆ мољ=сїи. и^ причасᲄїе со'нма і^а'ковля”
νόμον, ὃν ἐνετείλατο ἡμῖν Μωυσῆς, κληρονομίαν συναγωγαῖς ᾿Ιακώβ.
5
5
И$ бђдетᲆ правеDнаго цр~ь вънегда` собирахђся княѕи люDстїи въкђпе и^ племена сн~овъ і^ил~евыхъ”
καὶ ἔσται ἐν τῷ ἠγαπημένῳ ἄρχων, συναχθέντων ἀρχόντων λαῶν ἅμα φυλαῖς ᾿Ισραήλ.
6
6
да живет# рђви'мъ, да не ё%мретъ, и^ бђ'детъ вᲆ мало число`. и симеѓ'нъ да бђдетᲆ мно'гъ числоM”
ζήτω Ρουβὴν καὶ μὴ ἀποθανέτω καὶ ἔστω πολὺς ἐν ἀριθμῷ.
7
7
А$ с^е і^ю^дњ. и^ рече послђшай г~и гла'са і^ю^дина и^ въ люди е^го въведи`. рђка` е^го ѓ^би'лна е^мђ, и^ помо'щник# на враги е^го да бђдеши`”
καὶ αὕτη ᾿Ιούδα. εἰσάκουσον, Κύριε, φωνῆς ᾿Ιούδα, καὶ εἰς τὸν λαὸν αὐτοῦ εἰσέλθοισαν· αἱ χεῖρες αὐτοῦ διακρινοῦσιν αὐτῷ, καὶ βοηθὸς ἐκ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ ἔσῃ.
8
8
И$ левљ=и рече`, дадите левљ=и страшли'выя е^го, і^ и^стиннђ е^го мђжђ прпDбнђ, е^гоже и^скђси во и^скђшенїи и^ ѓ^блъгаше и& ё^ воды` сђпротивныа”
καὶ τῷ Λευὶ εἶπε· δότε Λευὶ δήλους αὐτοῦ καὶ ἀλήθειαν αὐτοῦ, τῷ ἀνδρὶ τῷ ὁσίῳ, ὃν ἐπείρασαν αὐτὸν ἐν πείρᾳ, ἐλοιδόρησαν αὐτὸν ἐπὶ ὕδατος ἀντιλογίας·
9
9
Гл~яй эTц~ђ свое^мђ и^ мт~ри свое^и, не ви'дњхъ тебе`. и^ братїя свое^я не позна`. и^ сн~овъ свои^хъ не ё^видњ. снабдњ` словеса` твоя` и^ завTњ тво'и снабдњ`”
ὁ λέγων τῷ πατρὶ καὶ τῇ μητρί· οὐχ ἑώρακά σε, καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ οὐκ ἐπέγνω καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἀπέγνω· ἐφύλαξε τὰ λόγιά σου καὶ τὴν διαθήκην σου διετήρησε.
10
10
Повњдятᲆ ѓ^правле'нїа твоя` і^а'ковђ и^ зако'нъ твои і^ил~ю. възложа'тъ џимїя'мъ въ гнњ'вњ твое^мъ прино'съ на ѓ%лтарь тво'и”
δηλώσουσι τὰ δικαιώματά σου τῷ ᾿Ιακὼβ καὶ τὸν νόμον σου τῷ ᾿Ισραήλ· ἐπιθήσουσι θυμίαμα ἐν ὀργῇ σου διὰ παντὸς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν σου.
11
11
Блsви г~и крњ'пость е^го, и^ дњ'ла рђкђ` е^го прїими. побїи чресла` въставшиX на'нь вра'гъ е^го, и^ ненави'дящиX е^го, да не въскрsнђтъ”
εὐλόγησον, Κύριε, τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ καὶ τά ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ δέξαι· κάταξον ὀσφὺν ἐχθρῶν ἐπανεστηκότων αὐτῷ, καὶ οἱ μισοῦντες αὐτὸν μὴ ἀναστήτωσαν.
12
12
И$ веньја^ми'нђ реq въꙁлю'бленныи гм~ъ ё^поваяй вселиTся в немъ и^ б~ъ ѓ^кри'литъ е^го, вс^я дн~и. и^ посредњ` ра'менъ е^го почїеT”
καὶ τῷ Βενιαμὶν εἶπεν· ἠγαπημένος ὑπὸ Κυρίου κατασκηνώσει πεποιθώς, καὶ ὁ Θεὸς σκιάζει ἐπ᾿ αὐτῷ πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ ἀνὰ μέσον τῶν ὤμων αὐτοῦ κατέπαυσε.
13
13
І$ и^ѓ'сифови реq съ блsве'нїемъ гн~имъ земля` е^го, эT высоты` нбsныя росы`, и^ эT беꙁDнъ и^сто'чники ни'ꙁђ”
καὶ τῷ ᾿Ιωσὴφ εἶπεν· ἀπ᾿ εὐλογίας Κυρίου ἡ γῆ αὐτοῦ, ἀπὸ ὡρῶν οὐρανοῦ καὶ δρόσου καὶ ἀπὸ ἀβύσσων πηγῶν κάτωθεν
14
14
И$ въ время жи'та со'лнечныX премене'нїи, и^ эT сне'мъ мњ'сячныхъ”
καὶ καθ᾿ ὥραν γενημάτων ἡλίου τροπῶν καὶ ἀπὸ συνόδων μηνῶν,
15
15
И$ эT ве'рха горъ нача'ло. и^ эT ве'рха холмовъ а^е^наѓ'ньскихъ”
ἀπὸ κορυφῆς ὀρέων ἀρχῆς καὶ ἀπὸ κορυφῆς βουνῶν ἀενάων
16
16
И$ по времени земля` съверше'нїа” и^ прїа'тенᲆ ја^ви'вшемђся въ кђпи'нњ. да прїидђтъ на главђ` и^ѓ'сифђ. и^ на ве'рхъ, да просла'виTся въ бра'тїи е^го”
καὶ καθ᾿ ὥραν γῆς πληρώσεως. καὶ τὰ δεκτὰ τῷ ὀφθέντι ἐν τῇ βάτῳ ἔλθοισαν ἐπὶ κεφαλὴν ᾿Ιωσήφ, καὶ ἐπὶ κορυφῆς δοξασθεὶς ἐπ᾿ ἀδελφοῖς.
17
17
ЈА/ко первороDнаготелца` доброта` е^го. и^ ја%ко рогᲆ и^норо'га ро'ꙁи е^го. тњ'ми страны` прободе'тъ въкђ'пњ до кра'я земля`. сїя тм^ы е^фрњмовы. и^ сїя ты'сђща манаси'и^на”
πρωτότοκος ταύρου τὸ κάλλος αὐτοῦ, κέρατα μονοκέρωτος τὰ κέρατα αὐτοῦ· ἐν αὐτοῖς ἔθνη κερατιεῖ ἅμα ἕως ἀπ᾿ ἄκρου γῆς. αὗται μυριάδες ᾿Εφραΐμ, καὶ αὗται χιλιάδες Μανασσῆ.
18
18
И$ ꙁаё^ло'нђ реq. въꙁвесели'ся ꙁаё^ло'нъ въ и^схо'дњ твое^мъ. и^саха'ръ въ домњ'хъ е^го”
καὶ τῷ Ζαβουλὼν εἶπεν· εὐφράνθητι, Ζαβουλών, ἐν ἐξοδίᾳ σου καὶ ᾿Ισσάχαρ ἐν τοῖς σκηνώμασιν αὐτοῦ.
19
19
Страны` на горђ`, и^ приꙁовђтъ, и^ положаT т^ђ тре'бђ пра'вдњ. и^ богаTство морско'е въꙁдоя'т#. и^ прїимђтъ съкро'вища съкрове'нныя въ песцњ”
ἔθνη ἐξολοθρεύσουσι, καὶ ἐπικαλέσεσθε ἐκεῖ καὶ θύσετε ἐκεῖ θυσίαν δικαιοσύνης, ὅτι πλοῦτος θαλάσσης θηλάσει σε καὶ ἐμπόρια παράλιον κατοικούντων.
20
20
И$ га'дђ реq блsве'нъ раз#ширя'ася гаD. ја%ко ле'въ почи` съкрђши'выи мы'шцђ кн~ѕя”
καὶ τῷ Γὰδ εἶπεν· εὐλογημένος ἐμπλατύνων Γάδ· ὡς λέων ἐνεπαύσατο, συντρίψας βραχίονα καὶ ἄρχοντα.
21
21
И$ ё^ви'дњ нача'ткы своя` ја%кота'мо раꙁдњли'ся ꙁемля`, кн~ѕеи събра'ныX въкђ'пњ въ нача'ло ꙁмли` люDскїя. пра'вдђ сътвори'тъ г~ђ, и^ сђ'дъ сво'и съ і^и^л~емъ”
καὶ εἶδεν ἀπαρχὴν αὐτοῦ, ὅτι ἐκεῖ ἐμερίσθη γῆ ἀρχόντων συνηγμένων ἅμα ἀρχηγοῖς λαῶν· δικαιοσύνην Κύριος ἐποίησε καὶ κρίσιν αὐτοῦ μετὰ ᾿Ισραήλ.
22
22
И$ да'нђ реq да'нᲆ лви'чищ# ско'читᲆ эT васа'на”
καὶ τῷ Δὰν εἶπε· Δὰν σκύμνος λέοντος καὶ ἐκπηδήσεται ἐκ τοῦ Βασάν.
23
23
И$ неџали'мђ реq. неџали'мъ насыще'нїе прїа'тно. и^ насы'тится блsве'нїа эT г~а. мо'ре и^ ю'гъ наслњ'дитъ”
καὶ τῷ Νεφθαλὶ εἶπε· Νεφθαλὶ πλησμονὴ δεκτῶν καὶ ἐμπλησθήτω εὐλογίας παρὰ Κυρίου· θάλασσαν καὶ λίβα κληρονομήσει.
24
24
И$ а^си'рђ реq, блsве'нъ эT ча'дъ а^си'ръ. и^ бђ'детъ прїя'тенъ бра'тїи свое'й. ѓ^мо'читъ въ е^ле'и но'гђ свою`”
καὶ τῷ ᾿Ασὴρ εἶπεν· εὐλογημένος ἀπὸ τέκνων ᾿Ασὴρ καὶ ἔσται δεκτὸς τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ. βάψει ἐν ἐλαίῳ τὸν πόδα αὐτοῦ·
25
25
Желњ'ꙁо и^ мњ'дь сапо'гъ е^го бђдетᲆ. и^ а^ки дн~ь твои крњпосᲄь твоя`”
σίδηρος καὶ χαλκὸς τὸ ὑπόδημα αὐτοῦ ἔσται, ὡς αἱ ἡμέραι σου ἡ ἰσχύς σου.
26
26
Нњсть б^о ја%ко б~ъ любеZнаго. въсходя'и на нб~о помощь тебњ. и^ великолњпыи вᲆ твердилњ”
οὔκ ἐστιν ὥσπερ ὁ Θεὸς τοῦ ἠγαπημένου· ὁ ἐπιβαίνων ἐπὶ τὸν οὐρανὸν βοηθός σου καὶ ὁ μεγαλοπρεπὴς τοῦ στερεώματος.
27
27
И$ покрыеT т^я бж~їе начало. и^ поD крњпостїю мыш#ца прsносђщныя, эTженеT эT лица` твое^го враги`. гл~я погђблю`”
καὶ σκεπάσει σε Θεοῦ ἀρχὴ καὶ ὑπὸ ἰσχὺ βραχιόνων ἀενάων καὶ ἐκβαλεῖ ἀπὸ προσώπου σου ἐχθρὸν λέγων· ἀπόλοιο.
28
28
И$ вселится і^и^л~ь ё^повая е^ді'нъ на ꙁемли` і^а'ковли. вино'мъ и^ пшени'цею. и^ нб~о е^мђ ѓ^бла'чно росо'ю”
καὶ κατασκηνώσει ᾿Ισραὴλ πεποιθὼς μόνος ἐπὶ γῆς ᾿Ιακώβ, ἐπὶ σίτῳ καὶ οἴνῳ, καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτῷ συνεφφὴς δρόσῳ.
29
29
Бл~же'нъ е^си і^и^л~ю. кт^о подо'бенъ ва'мъ. лю'дїе спsнїи эT г~а. щи'тъ по'мощъ ᲄвоя. и^ ѓ^рђжїе хвала твоя`, и^ съ'лжютъ тебњ` враѕи твои`. ты' же на вы'ю иX настђ'пиши”
μακάριος σύ, ᾿Ισραήλ· τίς ὅμοιός σοι λαὸς σωζόμενος ὑπὸ Κυρίου; ὑπερασπιεῖ ὁ βοηθός σου, καὶ ἡ μάχαιρα καύχημά σου· καὶ ψεύσονταί σε οἱ ἐχθροί σου, καὶ σὺ ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτῶν ἐπιβήσῃ.
Глvа, л~д”
Κεφάλαιο 34
1
1
И$ вꙁы'де мољ=сїи эT а^ровоџа моа'вля. на горђ` моа'влю, на ве'рхъ џаꙁга, е^же е^сть прямо е^рихђ. и^ покаꙁа` е^мђ г~ь вс^ю ꙁе'млю галааDскђ до да'на”
ΚΑΙ ἀνέβη Μωυσῆς ἀπὸ ᾿Αραβὼθ Μωὰβ ἐπὶ τὸ ὄρος Ναβαῦ, ἐπὶ κορυφὴν Φασγά, ἥ ἐστιν ἐπὶ προσώπου ᾿Ιεριχώ. καὶ ἔδειξεν αὐτῷ Κύριος πᾶσαν τὴν γῆν Γαλαὰδ ἕως Δὰν
2
2
И$ вс^ю ꙁе'млю неџли'млю и^ е^фрњмовђ, и^ манасїинђ. и^ вс^ю ꙁемлю і^ю%динђ до мо'ря послњ'дняго”
καὶ πᾶσαν τὴν γῆν Νεφθαλὶ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν ᾿Εφραΐμ καὶ Μανασσῆ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν ᾿Ιούδα ἕως τῆς θαλάσσης τῆς ἐσχάτης
3
3
И$ пђстыню и^ ѓ%крsтная села`. и^е^рихона гра'да фини'чьскаго, до сиго'ра”
καὶ τὴν ἔρημον καὶ τὰ περίχωρα ῾Ιεριχώ, πόλιν φοινίκων ἕως Σηγώρ.
4
4
И$ реq г~ь къ мољ=сїю. сїя земля` е^ю'же кляXся, а^враа'мђ, і^саа'кђ, і^а^ковђ гл~я. племени ва'шемђ дамъ ю&. и^ покаꙁаX ю& ѓ^чи'ма твои^ма, н^ота'мо не внидеши”
καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωυσῆν· αὕτη ἡ γῆ, ἣν ὤμοσα τῷ ῾Αβραὰμ καὶ ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ λέγων· τῷ σπέρματι ὑμῶν δώσω αὐτήν· καὶ ἔδειξα τοῖς ὀφθαλμοῖς σου, καὶ ἐκεῖ οὐκ εἰσελεύσῃ.
5
5
И$ скончася т^ђ мољ=сїи рабъ гн~ь въ ꙁемли` моа'вли сло'воM гн~и”
καὶ ἐτελεύτησε Μωυσῆς ὁ οἰκέτης Κυρίου ἐν γῇ Μωὰβ διὰ ρήματος Κυρίου.
6
6
И$ погребо'ша е^го въ ꙁемли` моа'вли, бли'ꙁъ до'мђ џого'рова. и^ не свњде н^иктоже погребенїа е^го, даже и^ до днsе”
καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν Γαῖ ἐγγὺς οἴκου Φογώρ· καὶ οὐκ εἶδεν οὐδεὶς τὴν ταφὴν αὐτοῦ ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης.
7
7
Мољ=сїю же б^њ, р~, и^ к~, лњтъ, вᲆнегда` сконча'ся. и^ не ѓ^темнњстњ ѓ%чи е^мђ н^и и^стлᲇ'ста вњжди е^го”
Μωυσῆς δὲ ἦν ἑκατὸν καὶ εἴκοσιν ἐτῶν ἐν τῷ τελευτᾶν αὐτόν· οὐκ ἠμαυρώθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐφθάρησαν τὰ χελώνια αὐτοῦ.
8
8
И$ плака'шеся сн~ове і^ил~еви мољ=сїа въ равоџњ моа'вли ё^ і^ѓ^рда'на блиꙁᲆ е^рихона. л~, дн~їи. и^ сконча'шася дн~їе пла'ча желњ'нїя мољ=сїина”
καὶ ἔκλαυσαν οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ Μωυσῆν ἐν ᾿Αραβὼθ Μωὰβ ἐπὶ τοῦ ᾿Ιορδάνου κατὰ ῾Ιεριχὼ τριάκοντα ἡμέρας· καὶ συνετελέσθησαν αἱ ἡμέραι πένθους κλαυθμοῦ Μωυσῆ.
9
9
І$ и^сђсъ сн~ъ нављ=инъ напо'лнися дх~а смыслена. въꙁложи б^о мољ=сїи рђцњ` свои` на'нь. и^ послђшаша е^го сн~ове і^и^л~ви, и^ сътвори'ша ја%коже ꙁаповњ'да г~ь мољ=сїю”
καὶ ᾿Ιησοῦς υἱὸς Ναυὴ ἐνεπλήσθη πνεύματος συνέσεως, ἐπέθηκε γὰρ Μωυσῆς τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἐπ᾿ αὐτόν· καὶ εἰσήκουσαν αὐτοῦ οἱ υἱοὶ ᾿Ισραὴλ καὶ ἐποίησαν καθότι ἐνετείλατο Κύριος τῷ Μωυσῇ.
10
10
И$ не въста` по семъ пррoкъ въ і^и^л~и ја%коже мољ=сїи. е^гоже поꙁна` г~ь лицемъ къ лицђ`”
καὶ οὐκ ἀνέστη ἔτι προφήτης ἐν ᾿Ισραὴλ ὡς Μωυσῆς, ὃν ἔγνω Κύριος αὐτὸν πρόσωπον κατὰ πρόσωπον,
11
11
Въ всњ'хъ знаменїихъ и^ чюдесњ'хъ, и^же посла` е^го г~ь сътвори'ти я& все'и земли` е^гљ=пеTстеи. фараѓ%нђ и^ слђгаM е^го. и^ ꙁемли е^го
ἐν πᾶσι τοῖς σημείοις καὶ τέρασιν, ὃν ἀπέστειλεν αὐτὸν Κύριος ποιῆσαι αὐτὰ ἐν γῇ Αἰγύπτῳ Φαραὼ καὶ τοῖς θεράπουσιν αὐτοῦ καὶ πάσῃ τῇ γῇ αὐτοῦ,
12
12
чюдеса` вели'ка. рђкою крњ'пкою и^ мы'шцею высо'кою, е^же сътвори` мољ=сїи преD всњмъ і^и^л~емъ”
τὰ θαυμάσια τὰ μεγάλα καὶ τὴν χεῖρα τὴν κραταιάν, ἃ ἐποίησε Μωυσῆς ἔναντι παντὸς ᾿Ισραήλ.

Старий Заповіт

• Бут. • Вих. • Лев. • Чис. • Втор.

• Нав. • Суд. • Руф. • 1 Цар. • 2 Цар. • 3 Цар. • 4 Цар. • 1 Пар. • 2 Пар. • 1 Езд. • 2 Езд. • 3 Езд. • Неєм. • Тов. • Юдиф. • Есф. • 1 Мак. • 2 Мак. • 3 Мак.

• Іов. • Пс. • Притч. • Еккл. • Пісн. • Прем. • Сир.

• Іс. • Єр. • Плач. • Вар. • Єз. • Дан.

• Ос. • Іоїл. • Ам. • Авд. • Іона. • Мих. • Наум. • Авв. • Соф. • Агг. • Зах. • Мал.

Новий Заповіт

• Мф. • Мк. • Лк. • Ін.